అనంతపురం జిల్లా

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
  ?అనంతపురం
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ • భారతదేశం
View of అనంతపురం, India
అక్షాంశరేఖాంశాలు: 14°42′N 77°35′E / 14.7°N 77.59°E / 14.7; 77.59
కాలాంశం భాప్రాకా (గ్రీ.కా+5:30)
విస్తీర్ణం 19,130 కి.మీ² (7,386 చ.మై)
ముఖ్య పట్టణము అనంతపురం
ప్రాంతం రాయలసీమ
జనాభా
జనసాంద్రత
• మగ
• ఆడ
అక్షరాస్యత శాతం
• మగ
• ఆడ
40,83,315 (2011)
• 213/కి.మీ² (552/చ.మై)
• 2064928
• 2018387
• 64.28
• 74.09
• 54.31


రాష్ట్రంలో వైశాల్యములో అతి పెద్ద జిల్లా, తెలుగు అక్షర క్రమములో మొదటిది. అనంతపురం దక్షిణ భారత దేశములోని ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రమునకు చెందిన అతి పెద్ద జిల్లా మరియు ముఖ్య పట్టణము. అనంతపురం జిల్లా 1882లో బళ్లారి జిల్లా నుండి వేర్పాటు చేయబడినది. ఈ ప్రాంతము ప్రధానముగా వర్షాధారిత వ్యవసాయము. ఇక్కడ పండించే ముఖ్య పంటలు వేరుశనగ, వరి, పత్తి, జొన్న, మిర్చి, నువ్వులు మరియు చెరుకు. పట్టు, సున్నపురాయి, ఇనుము, మరియు వజ్రాల త్రవ్వకము ముఖ్యమైన పరిశ్రమలు

జిల్లా పేరు వెనుక చరిత్ర[మార్చు]

అనంతపురం చరిత్ర విజయనగర సామ్రాజ్యం ఆరంభంతో మొదలైంది. ఈ నగరానికి బుక్క రాయలు శంకుస్థాపన చేసాడు. అతని భార్య అనంతాదేవి పేరు మీద అనంతపురి అని పేరు పెట్టాడు. అలాగే అతని పేరు మీద బుక్కరాయ సముద్రం చెరువు ఎర్పాటు చేశాడు.ఎక్కువ కాలం హన్దె హనుమప్ప నాయకరాజు పరిపాలిన్ఛాదు అతను బలిజ కులానికి చెందిన వాడు. అనంతర కాలంలో అనంతపురం అని వాడుకలోకి వచ్చింది.

జిల్లా చరిత్ర[మార్చు]

ఈ జిల్లా మొదట్లో దట్టమయిన అడవులతో, వ్యవసాయానికలవికాని ప్రదేశమవడం వలన ఇక్కడి జనం వేటాడటం, పశువులను పెంచడం వంటి వృత్తులలో ఉన్నారని తెలుస్తుంది. మొట్టమొదటగా ఈ ప్రదేశాన్ని అశోకుడు పాలించాడని తెలుస్తుంది. క్రీ.పూ.258ప్రాంతంలో అశోకుడు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించినట్టు తెలుస్తుంది. అశోకుడి తర్వాత నలలు ఏడవ శతాబ్దం ప్రాంతంలో ఈ ప్రాంతాన్ని మడకసిర తాలూకాలోని రత్నగిరి నుండి పాలించారు. ఆ తరువాత నొలంబులు అనంతపురం జిల్లాని తమ స్వాధీనం లోకి తెచ్చుకున్నారు. ఈ నొలంబులు పల్లవుల తెగకు చెందిన వారు. బళ్ళారి జిల్లా నుండి పాలిస్తున్న రాష్ట్రకూటులకు వీరు సామంతులు. గుత్తి వరకు వీరి రాజ్యం వ్యాపించి ఉందని తెలుస్తోంది. పదవ శతాబ్దంలో నొలంబులను జయించి అనంతపురం జిల్లాను గంగరాజులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. అమరసింహుడు వీరిలో ముఖ్యుడు. ఆపై తంజావూరు నుండి చోళులు వచ్చి వీళ్ళని జయించారు. పదవ శతాబ్దం నుండి పదకొండవ శతాబ్దం నడుమ పశ్చిమ చాళుక్యులు నైజాములోని కళ్యాణి నుండి ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించారు. ఆపై హోయ్సళులు యాదవులు మొదలగు వారు అరువాతి శతాబ్ద కాలంలో ఈ జిల్లాను పాలించారు. తర్వాత ఢిల్లీ నుండి పరిపాలన చేస్తున్నా ఖిల్జీ వంశస్థుడు అల్లావుద్దీన్ ఖిల్జీ దక్షిణ దేశంపై దండయాత్ర చేసాడు. అతని సేనాధిపతి మాలికాఫర్ వచ్చి హోసలులను, యాదవులను తరిమివేసాడు. 1310లో నైజాము రాజ్యంలో ఉన్న ఓరుగల్లులోని ద్వారసముద్రమును కొల్లగొట్టి స్వాధీనం చేసూకున్నాక ప్రతాపరుద్రుడ్ని ఖైదీగా చేసి పట్టుకుపోయారు. ప్రతాపరుద్రుని ధనాగారమునకు కాపలాగా ఉన్న హరిహరరాయలు, బుక్కరాయలు లను కూడా బంధించి తీసుకుపోగా సుల్తాను వారిని కొంత సైన్యమిచ్చి తిరిగి కర్నాటక రాజ్యమునకు పంపివేసాడు. అలా తిరిగి వచ్చిన హరిహరబుక్కరాయలులిరువురు విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించారు. 1258 నుండి పదహారో శతాబ్దం వరకూ విజయనగరాధీశుల పాలనలో ఈ జిల్లా ఉండింది. 1677 నుండి ఇది మొగలుల పాలనలొకి వెళ్లింది. 1723 లో అసఫ్ జాహి వంశస్తులు దీనిని తమ పాలనలోనికి తెచ్చుకున్నారు. 1799 లో జరిగిన మైసూర్ యుద్దంలో నిజాం నవాబు దీనిని తన స్వాదీనం లోనికి తెచ్చుకున్నాడు. క్రీ.శ్. 1800 సంవత్సరం లో వచ్చిన సైన్య సహకార పద్దతి కారణంగా నిజాం నవాబు దీన్ని బ్రిటిష్ వారికి ఇచ్చేశాడు. ఆ తర్వాత 1882 లో బ్రిటిష్ వారు ఈ జిల్లాను ఏర్పాటు చేశారు. అంతకు ముందు ఈ ప్రాంతం కర్ణాటక రాష్ట్రం బళ్ళారి జిల్లలో భాగంగా ఉండేది. జిల్లా విస్తీర్ణంలో భాగంగా కడప జిల్లాలోని కదిరి, ముదిగుబ్బ నల్లమాద, నంబుల పూల కుంట, తలుపుల, నల్ల చెరువు, ఓబుల దేవర చెరువు, తనకల్లు, అమడగూరు మండలాలు 1910 లో అనంత పురం జిల్లాలో కలిశాయి. తిరిగి బళ్ళరి జిల్లాలో భాగంగా ఉన్న రాయదుర్గం, డి హిరేహాళ్ నఖేకల్లు, బొమ్మన హాళ్, గుమ్మతట్ట ప్రాంతాలను అనంతపురం జిల్లాలో చేర్చి విస్తరించారు. [1]

భౌగోళిక స్వరూపము[మార్చు]

అనంతపురం జిల్లాకు ఉత్తరాన కర్నూలు జిల్లా, తూర్పున వైఎస్ఆర్ జిల్లా,కడప, ఆగ్నేయమున చిత్తూరు జిల్లా, పశ్చిమాన మరియు నైఋతిన కర్ణాటక రాష్ట్రము సరిహద్దులుగా కలవు. జిల్లాకు ఉత్తరాన మరియు మధ్యభాగములో పెద్ద పెద్ద నాపరాళ్ళ మయమైన ఎత్తైన మెలికలు తిరిగిన పీఠభూమి లేదా చిన్న పర్వతశ్రేణులతో నిండిఉన్నది. దక్షిణ భాగము ఎత్తైన కొండలమయమై ఇక్కడ పీఠభూమి సముద్రమట్టమునకు 2600 అడుగుల ఎత్తుకు చేరుకొనును. పెన్నా, చిత్రావతి, వేదవతి, పాపాఘ్ని, స్వర్ణముఖి మరియు తడకలేరు మొదలైన ఆరు నదులు జిల్లా గుండా ప్రవహిస్తున్నాయి. జిల్లాలో సంవత్సరానికి 381 మిల్లీమీటర్ల సగటు వర్షపాతము కురుస్తుంది. రాజస్థాన్ లోని జైసల్మీరు తరువాత దేశంలో అత్యల్ప వర్షపాతం కలిగిన జిల్లా ఇది.

పరిశ్రమలు[మార్చు]

  1. యాడికి గత దశాబ్దకాలంగా ధర్మవరం తరువాత అతిపెద్ద పట్టు మరియు జౌళి పరిశ్రమల కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి గాంచినది.
  2. జిల్లాలో గాలులు చాలా వేగంగా వీస్తూ ఉంటాయి. ముఖ్యంగా మే-సెప్టెంబర్ కాలంలో గాలుల తీవ్రత చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ కాలాన్ని స్థానికంగా గాలికాలం అని అంటారు. అందుచేత పవన విద్యుత్తు కేంద్రాలు జిల్లాలో విస్తృతంగా ఏర్పాటయ్యాయి. రాష్ట్రంలోని మొత్తం స్థాపక శక్తిలో 75 శాతం ఒక్క అనంతపురం జిల్లాలోనే ఉంది. రామగిరి, సింగనమల, వజ్రకరూర్ జిల్లాలోని కొన్ని ప్రముఖ పవనవిద్యుత్కేంద్రాలు.
  3. పారిశ్రామికపరముగా తాడిపత్రి పట్టణంలో గ్రానైటు ను శుద్ధి చేయు పరిశ్రమ, సిమెంటు పరిశ్రమ, ఉక్కు కార్మాగారము మరియు బీడీల పరిశ్రమ, ధర్మవరం పట్టు మరియు జౌళి పరిశ్రమ బాగా ప్రసిద్ధి చెందినవి.
  4. జిల్లాలోని వజ్రకరూర్ వజ్రాల వెలికితీతకు ప్రసిద్ధి.
  5. సప్తగిరి కేంఫర్ (దక్షిణ భారతదేశంలోని అతి పెద్ద కర్పూరపు ఫ్యాక్టరీ )
  6. సిఫ్లాన్ డ్రగ్స్
  7. ఎమ్ జి మెటాలిక్స్ అండ్ స్ప్రింగ్స్
  8. జ్యోతి హార్డ్వేర్
  9. మొనార్చ్ పైప్స్
  10. భాస్కర్ ఫర్టిలైజర్స్
  11. హేమ ఇండస్ట్రీస్
  12. రేణుక ఫర్టిలైజర్స్
  13. అమరన్ బ్యాటరీస్
  14. Gayathri milk dairy pvt ltd

డివిజన్లు లేదా మండలాలు, నియోజక వర్గాలు[మార్చు]

అనంతపురం ,పెనుకొండ , ధర్మవరం.


భౌగోళికంగా అనంతపురం జిల్లాను 63 రెవిన్యూ మండలాలుగా విభజించినారు[2].

అనంతపురం జిల్లా మండలాలు

రవాణా వ్యవస్థ[మార్చు]

అనంతపురం భారతదేశంతో జాతీయ రహదారి NH44, AH43, మరియు 207 ద్వారా చక్కగా అనుసంధానించబడి ఉంది. అనంతపురం నుండి హైదరాబాదు, బెంగుళూరు, ముంబాయి, న్యూ ఢిల్లీ, అహ్మదాబాద్, ఆదోని, జైపూర్, భువనేశ్వర్, పూనా, విశాఖపట్నం,చెన్నై మొదలైన నగరాలకు నేరుగా రైళ్ళు ఉన్నాయి. అనంతపూరుకు దక్షిణంగా 80 కిలోమీటర్లదూరంలో పుట్టపర్తి విమానాశ్రయం సమీపంలో ఉన్న వాయుమార్గం. అలాగే 168 కిలోమీటర్ల దూరంలో బెంగుళూరు లోని దేవనహళ్ళి వద్ద ఉన్న విమానాశ్రయం నుండి దేశీయం మరియు అంతర్జాతీయంగా విమానప్రయాణం చేయవచ్చు. రైల్వే లో దక్షిణ మధ్య రైల్వే లో 3 వ పెద్ద డివిజన్ అయిన గుంతకల్లు ఇదే జిల్లా లో ఉన్నది. ఇక్కడినుండి ప్రతి రోజు వేల సంఖ్యలో ప్రయాణికులు తమ తమ గమ్య స్థానానికి చేరుకుంటూ ఉంటారు. ముంబై-చెన్నై ప్రధాన రైలు మార్గము గుంతకల్లు డివిజన్ గుండా వెళ్తుంది, అంతే కాకుండా గుంతకల్లు రైల్వే స్టేషన్ నుండి నాలుగు ప్రధాన రైలు మార్గాల ద్వారా ప్రయాణికుల రైళ్ళు వెళతాయి మరియు సరుకు రవాణా జరుగుతుంది. దక్షిణ మధ్య రైల్వే లో ఎక్కువ ఆదాయము వచ్చే డివిజన్ గా గుంతకల్లు కు మంచి పేరు ఉంది. అనతపురము నుండి గుంతకల్లు 85 కిలోమీటర్ల దూరం లో ఉన్నది.

జనాభా లెక్కలు[మార్చు]

అనంతపురం జిల్లా ప్రస్తుతం కరువు జిల్లా గా ప్రసిద్ది చెందినప్పటికీ రాయల వారి కాలము లో సకల సంపదలతో విరాజిల్లినది.

1981 జనాబా లెక్కల ప్రకారం అనంతపురం జిల్లా జనాబా
25,47,721, స్త్రీ,పురుషుల నిష్పత్తి: 936:1000, అక్షరాస్యత, 27.08 శాతం.

నాటి గ్రామాల సంఖ్య: 934.(*మూలం: ఆంధ్రప్రదేశ్ దర్శిని 1985.)

జనాభా2011[మార్చు]

2011 జనాభా లెక్కల అనంతపురం జిల్లా ప్రకారం 4.083.315 జనాభా ఉంది, [9] లెబనాన్ దేశం సమానంగా [10] ఒరెగాన్ లేదా సంయుక్త రాష్ట్ర. [11] ఇది భారతదేశం లో 52 వ యొక్క శ్రేణి (అవ్ట్ మొత్తం ఇస్తుంది 640 యొక్క) మరియు దాని రాష్ట్ర 7 వ. [9] జిల్లా చదరపు కిలోమీటరుకు 213 నివాసులు (550 / sq mi) జనాభా సాంద్రత కలిగి ఉంది. [9] దశాబ్దం 2001-2011 పైగా దీని జనాభా పెరుగుదల రేటు 12,16% ఉంది. [9 ] అనంతపురం ప్రతి 1000 పురుషులకు 977 స్త్రీలు యొక్క ఒక సెక్స్ నిష్పత్తి ఉంది, [9 64.28% యొక్క] మరియు ఒక అక్షరాస్యత రేటు. [9] జిల్లా 25,26% 2001 [1] యొక్క పట్టణ ఇది ఆఫ్ 3,640,47 Ýɔ జనాభా ఉంది. అనంతపురం జిల్లా 866 గ్రామాలు ఉన్నాయి. తెలుగు ఈ ప్రాంతంలో విస్తృతంగా మాట్లాడతారు భాష మరియు ఇది 56,69% ఒక అక్షరాస్యత రేటు. ఉర్దూ, కన్నడ భాషలు జిల్లాలో ఇతర 3 విస్తృతంగా మాట్లాడే భాషలు. తెలుగు మరియు ఉర్దూ జిల్లా రెండు అధికారిక భాషలు. అంతేకాక, అనంతపురం ఉర్దూ 2 అధికారిక భాష పేరు ఆంధ్రప్రదేశ్ లో 13 జిల్లాలు ఒకటి. [12] ప్రధాన మతపరమైన సముదాయాలలో హిందువులు 3.225.156 ఉన్నాయి, ముస్లింలు 389,201 (10.7%), క్రైస్తవులు 20.770.

నైసర్గిక స్వరూపము[మార్చు]

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో అనంతపురం జిల్లా దక్షిణ - నైసర్గిక దిశలో వ్వాపించి ఉన్నది. జిల్లా 14-40, 15-15 ఉత్తర అక్షాంశాలు, 76-50 , 78-31 తూర్పు రేఖాంశాల మద్య వున్నది.

ఆహరపు అలవాటు[మార్చు]

సంస్కృతి[మార్చు]

పశు పక్ష్యాదులు[మార్చు]

విద్యాసంస్థలు[మార్చు]

గవర్న్‌మెంట్ ఆర్ట్స్ కాలేజ్ (అధికారికంగా ఇది ది గ్రాండ్ లేడీ ఆఫ్ రాయలసీమ)అనంతపురం. 1916లో స్థాపించబడింది. ఈ కాలేజ్ ప్రముఖులైన ఒక పెద్ద జాబితా పాతవిద్యార్ధుల జాబితాను సగర్వంగా కలిగి ఉంది. డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాక్రిష్ణన్, డాక్టర్ నీలం సంజీవరెడ్డి, ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా పని చేసిన శ్రీ దామోదరం సంజీవయ్య మరియు విజయభాస్కరరెడ్డి. రిజర్వ్ బ్యాంక్ గవర్నర్ ఈ కాలేజీలో చదువుకున్నారు. అనంతపురంలోని సమంతగ్రామ్ రాధా స్కూల్ ఆఫ్ లెర్నింగ్ హై స్కూల్.

సంఖ్య విద్యాసంస్థ వివరణ సంఖ్య
1 ప్రాధమిక పాఠశాలలు ఆంగ్ల మాద్య పాఠశాలలు 3
2 హైస్కూల్స్ ప్రభుత్వ మరియు ప్రవేట్ హైస్కూస్కూల్ రెసిడెన్షియల్ 7
3 జూనియర్ కాలేజులు బాలల మరియు బాలబాలికల జూనియర్ 3
4 కళాశాలలు ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ కళాశాలలు 6
5 ఉన్నతకళాశాలలు ఎమ్ ఎస్ సి, పి జి, డిగ్రీ మరియు పిజి కాలేజులు 4
6 విశ్వవిద్యాలయాలు కేంద్ర మరియు జవహర్లాల్ 2
7 మెడికల్ కాలేజులు ప్రభుత్వ మెడికల్ కాలేజ్ 1
8 ఫార్మసీ రాఘవేంద్రా కాలేజ్ 1 1
9 ఇంజనీరింగ్ కాలేజులు ఇంజనీరింగ్ కాలేజులు 4
10 పోలీస్ ట్రైనింగ్ పోలీస్ ట్రైనింగ్ 1
11 నర్సింగ్ శ్రీ సాయీ నర్సింగ్ 1
12 ఇన్‌స్టిట్యూట్స్ ఎజ్యుకేషనల్, టెక్నో మరియు డెవలప్మెంట్ ఇన్‌స్టిట్యూట్స్ 10
13 టీచర్ ట్రైనింగ్ సత్యసాయీ, లిటిల్ ఫ్లవర్ సంస్థలకు చెందినవి 2
14 ఫిజియోథెరఫీ కస్తూర్భా ఫిజియోథెరఫీ 1

ఆకర్షణలు[మార్చు]

  1. పెద్ద వడుగూరు మండలంలో కోటకొండ ఇక్కడి ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రాలలో ఒకటిగా పేరొందినది.
  2. గుత్తి పట్టణం లో పురాతన కట్టడాల్లో ఒకటైన కోట ప్రసిద్ధిగాంచినది. ఈ కోట లో సుమారు 101 దిగుడు బావులు కలవు, తరచు పలువురు సందర్శకులు ఈ ప్రసిద్ధ కోటను సందర్శిస్తుంటారు.
  1. ఉరవకొండ పెన్న అహోబిళం లో శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి వారి దేవాలయము ప్రసిద్ధి గాంచింది.
  2. హెమావతి గుడి 8- 10 దశాబ్దమ్ లొ కట్టారు. ఇది చాలా పెద్ద గుడి
  3. స్వాతంత్రం వచ్చిన రోజులలో నిర్మించిన గడియారగోపురం నగరం మధ్యలో ఉండి ఆనాటి జ్ఞాపకాలను గుర్తు చేస్తూ ఉంటుంది.
  4. లేపాక్షి ఆలయం (విజయనగరాజుల కాలంనాటి ప్రసిద్ధ మురల్ చిత్రాలతో చూపరులకు ఆకర్షిస్తూ ఉంటుంది. లేపాక్షి ఆలయంలో శివుడు, విష్ణువు మరియు వీరభద్రుడు ప్రధాన దైవాలుగా ఉన్నారు. సుందర శిల్పకళ ఉట్టిపడే చిత్రాలతో అలంకృత స్థంభాల మీదతో నిలువెత్తు గాయకులు మరియు నృత్యకారిణిల శిల్పాలు అనేక ఆకృతులలో చెక్కబడి ఈ ఆలయం చూపరులను ఆకర్షిస్తూ మానసికోల్లాసము శక్తీ కలిగిస్తూ ఉంటుంది. ఈ ఆలయంలో ఉన్న నంది ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందినది అలాగే అతి పెద్దది. (రాతితో చెక్కబడిన ఈ నంది శివుడికి వాహనము మరియు ద్వారపాలకుడుగా ఉంటుంది) లేపాక్షి హిందుపూరు నుండి 14 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
  5. పుట్టపర్తిప్రశాంతి నిలయము (ఇది సత్యసాయి బాబా నివాసము. అలాగే సత్యసాయి చేత స్థాపించబడిన అనేక ఇన్స్టిట్యూట్స్ మరియు సూపర్ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రి కూడా ఉన్నాయి).
  6. తిమ్మమర్రిమాను (ఇది కదిరి సమీపంలో ఉన్న 5 ఎకరాలు విస్తీర్ణంలో విస్తరించిన అతి పెద్ద మర్రిచెట్టు. 1989 గిన్నిస్ రికార్డిలో ఈ వృక్షం అతిపెద్ద వృక్షంగా నమోదు అయింది )
  7. తాడిపత్రిలో ఉన్న వెంకటేశ్వరాలయం మరియు శివావిష్ణు ఆలయం. ఇది ఒక శిల్పకళావైభవం.
  8. గుంతకల్లు సమీపంలోని కాసపురంలో ఉన్న హనుమాన్ ఆలయం.
  9. తాడిపత్రికి 28కిలోమీటర్లదూరంలో ఉన్న బెలూం గుహలు (ప్రకృతి సిద్ధమైన గుహలు).
  10. కనంపల్లిలో గ్రామంలో ఉన్న శ్రీ నల్లమల స్వామి ఆలయం. ఇది అనంతపురం నుండి షుమారు 22 కిలోమీటర్లదూరంలో ఉంది.
  11. నీలంపల్లి గ్రామంలోఉన్న శ్రీ నాగలింగేశ్వరాలయం. ఇది షుమారు అనంతపురానికి 12 కిలోమీటర్లదూరంలో ఉంది.
  12. కదిరి సమీపంలో ఉన్న బట్రేపల్లి వాటర్ ఫాల్స్. ఇది కదిరి గ్రామానికి 15 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. వర్షాకాలంలో మాత్రమే ఈ జలపాత దృశ్యం చూడవచ్చు.
  13. పెన్న అహోబిలంలో ఉన్న లక్ష్మీనారాయణాలయం. ఇది అనంతపురానికి 35 కిలోమీటర్లదూరంలో ఉంది.
  14. కదిరి లో ఉన్న శ్రీలక్ష్మీనారాయణాలయం ఈ ఆలయంలోని విగ్రహం స్వేదజలాలను స్రవిస్తూ ఉండడం ఒక ఆధ్యాత్మిక అద్భుతం.
  15. కదిరి పట్టణములో శ్రీ లక్ష్మీ నృసింహ స్వామి వారి దేవాలయము
  16. అనంతపురంలో కొండశిఖరం మీద ఆలయం ఉన్న ఒకేఒక కొండ దేవరకొండ.
  17. జాతీయరహదారి 7లో నగరశివార్లలో ఉన్న ఇస్కాన్ ఆలయం.
  18. అనంతపురానికి 20 కిలోమీటర్ల దూరంలో కుడేరులో ఉన్న శివుడు మరియు పార్వతీ ఆలయం.
  19. అనంతపురానికి 20కిలోమీటర్లదూరంలో పంపనూరులో ఉన్న సుభ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయం.
  20. అనంతపురానికి 10కిలోమీటర్ల దూరంలో కందుకారు గ్రామంలో త్రవ్వకాలలో బయట పడిన పురాతనమైన శ్రీ శివాలయం.
  21. అనంతపురానికి 70కిలోమీటర్లదూరంలో అలాగే బెంగుళూరు విమానాశ్రయానికి 120 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న పెనుకొండ (ఘనగిరి) హజారత్‌బాబా మసీదు (దర్గా), పెనుకొండ ప్రవేశంలో ఉన్న 14వ శతాబ్ధానికి చెందిన పెద్ద హనుమాన్ విగ్రహం, కోటగోడ, తిమ్మరుసు సమాధి, పెద్ద నరసింహస్వామి ఆలయం మరియు కొండశిఖరం మీద ఉన్న కోనేరు, పచే పరస్వంతాలయం (ఇది ఒక పురాతన జైన ఆలయం), గగన్ మహాల్ (క్రిష్ణదేవరాయ వేసవి విడిది) మొదలైన ఈ అధ్యాత్మిక పట్టణంలో ఉన్నాయి.
  22. సోములదొడ్డి సమీపంలో ఉన్న హనుమాన్ ఆలయం.
  23. కల్యాణదుర్గ్‌‌లో ఉన్న శ్రీరామస్వామి ఆలయం.
  24. అనంతపురం జిల్లా చిల్లావారి పల్లిలో ఉన్న కటకోటేశ్వరాలయం.
  25. అనంతపురం జిల్లా బుదగవి పల్లెలొ పురనకాల సూర్యదెవాలయము కలదు
  26. ఉరవకొండ సమీపంలో జారుట్ల రామపురంలో ఉన్న శ్రీ రామలింగేశ్వరాలయం. ఈ ఆలయం అనంతపురం నుండి 65 కిలోమీటర్లు ఉరవకొండ నుండి 15 కిలోమీటర్ల దూరంలో అలాగే పెన్న అహోబిలం నుండి 15 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఊరికి దూరంగా ఉండే ఈ ఆలయంలో శివలింగం నుండి సదా ఉత్తర దక్షిణాలుగా నీరు ప్రవహిస్తూఉండం ఒక ఆధ్యాత్మిక అద్భుతం. అందుకనే ఈ ఆలయానిని దక్షిణ కాశిగా పిలువబడుతుంది. ఈ ఆలయానికి ఒక పక్క పెద్ద కొండ మరియు పెద్ద అడవి (500 ఎకరాలు పైగా విస్తరించి ఉంది)వెనుక పక్క పెన్నా నది ప్రహిస్తుంటుంది. అలాగే ఎమ్ పి ఆర్ ఆనకట్ట కూడా ఉంది.
  27. గుంతకల్ మండలంలోని కలశాపురం(కసాపురం) గ్రామంలో శ్రీ మధ్వాచార్య ప్రతిష్టిత వీరాంజనేయ స్వామి దేవస్థానం కలదు.
  28. పాతనగరంలో ఉన్న అనంతసాగర్ తీరాన ముసలమ్మ కట్ట నుండి ప్రబలంగా చెరువుకట్ట అని పిలువబడుతున్న గణేశ్ పార్క్ వద్ద ఉన్న వరుస ఆలయాలు.
  29. బెంగుళూరు రహదారిలో శ్రీసత్యసాయి ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హైయ్యర్ లార్నింగ్ ఎదురుగా ఉన్న శ్రీ శృంగేరి ఆలయం. 1.8 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో సుందర ప్రకృతి నేపధ్యంలో ఉన్న ఈ వరుస ఆలయాలు ప్రతిదినం అనేక మంది భక్తులను ఆకర్షిస్తుంటుంది.
  30. అనంతపురానికి 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో పంపనూరులో ఉన్న స్వామి సుబ్రహ్మణ్యాలయం.
  31. అనంతపురానికి 68 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న మల్లపురం కొండలు.
  32. అనంతపురానికి 78 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న నసన కొట ముత్యాలమ్మ గుడి, వేంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం.
  1. డి.హిరేహాళ్ మండలంలోని మురడి గ్రామంలోని శ్రీ ఆంజనేయస్వామి దేవాలయం ప్రసిద్ధి గాంచింది.

క్రీడలు[మార్చు]

అనంతపురం జిల్లాలో క్రీడలకు అధికమైన వసతులు ఉన్నాయి. 1963-1964 ఇరానీ కప్పుకు ఆతిధ్యం ఇచ్చి క్రీడలను నిర్వహించింది. సంజీవరెడ్డి స్టేడింలో జరిగిన రంజీ ట్రోఫీ విజేతలైన ముంబాయి జట్టుకు ఎదురుగా ఆడిన రెస్టాఫ్ ఇండియా అతి తక్కువ స్కోరు 83 మాత్రమే చేసింది. అలాగే పలు బాస్కెట్ బాలు, బ్యాట్మింటన్ రంజీ ట్రోఫీ క్రీడలు రంజీ ట్రోఫీ టోర్నమెంట్స్‌కు అనంతపురం ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. స్పెయిన్ దేశ నక్షత్ర క్రీడాకారుడైన రఫీల్ నాడల్ అనంతపురం లోని స్పోర్ట్స్ విల్లేజ్ (ఎ వి జి)(క్రీడా పల్లె)లో నాడల్ టెన్నిస్ స్కూలును (ఎన్ టి ఎస్) స్థాపించాడు. ఇలాంటి స్కూలు ప్రపంచంలో ఇదే మొదటిది.

ది అనంతపుర్ స్పోర్ట్స్ విలేజ్ (ఎ ఎస్ వి)జాతీయ రహదారి 7 పక్కగా ఉంది. ఇక్కడ ప్రధాన క్రీడా లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి కావలసిన సదుపాయాలు ఉన్నాయి. 40ఎకరాల (160,000 చదరపు మీటర్లు)ప్రదేశంలో ఏర్పాటు చేయబడిన అనంతపురం క్రికెట్ గ్రౌండ్ అనంతపురానికి గర్వకారణం అనడానికి సందేహం లేదు. ఇతర సదుపాయాలు మాత్రం అంతగా సరిపోయేలా లేవు. క్రీడా మైదానాలు రూరల్ డెవలప్‌మెంట్ ఆధ్వరయంలో చక్కగా నిర్వహించబడుతున్నాయి. నగర సదుపాయాలు పుష్కలంగా ఉన్న హైదరాబాదు మరియు పూనాలో అవి అంతగా ఉపయోగించకుండా పడి ఉన్నా అనంతపురం స్టేడియంలో సంవత్సరం పొడవునా చురుకుగా క్రీడలు జరుగుతూ ఉంటాయి.

జిల్లా ప్రముఖులు[మార్చు]

అనంతపురం జిల్లా ముఖ చిత్రం[మార్చు]

జిల్లా విస్తీర్ణం: 18,231 చదరపు కిలో మీటర్లు: అసెంబ్లీ నియోజిక వర్గాలు: 14, లోక్ సభ నియోజిక వర్గాలు: 2,

వాతావరణము[మార్చు]

అనంతపురం వతావరణం సగం తడి కలిగి సంవత్సరమంతా వేడి మరియు పొడి వాతావరణం కలిగి ఉంటుంది. ఫిబ్రవరి చివరలో మొదలైయ్యే వేసవి మేమాసానికంతా తీవ్రస్థాయికి చేరుకుంటుంది. సరాసరి ఉష్ణోగ్రత 37°సెంటిగ్రేడ్ (99°ఫారెన్‌హీట్)ఉంటుంది. అనంతపురంలో కేరళా నుండి వీచే నైరుతీ ఋతుపవనాలద్వారా ముందుగానే వర్షాలు ఆరంభం ఔతాయి. సెప్టెంబర్ మాసంలో ఆరంభం అయ్యే వర్షాలు నవంబర్ ఆరంభం వరకు ఉంటాయి. సరాసరి వర్షపాతం 250 మిల్లీ మీటర్లు(9.8 అంగుళాలు) ఉంటుంది. నవంబర్ చివరిలో స్వల్పంగా ఆరంభం అయ్యే శీతాకాలం ఫిబ్రవరి ఆరంభం వరకు కొనసాగుతుంది. శీతాకాల సరాసరి ఉష్ణోగ్రత 22-23°సెంటిగ్రేడ్(72-73°ఫారెన్‌హీట్ ఉంటుంది). అనంతపురం సందర్శించడానికి ఇది అనువైన కాలం. సంవత్సర సరాసరి వర్షపాతం 22 అంగుళాలు (560 మిల్లీమీటర్లు).

పర్యాటక కేంద్రాలు[మార్చు]

స్వచ్ఛంద సేవా సంస్థలు[మార్చు]

ఒకప్పుడు పాడి పంటలతో కళకళ లాడిన అనంతపురం ఇప్పుడు నిత్యం కరువు కాటకాలతో సతమతమౌతోంది. జిల్లాలో అధిక విస్తీర్ణం సాగు వర్షాధారం. ఇక్కడ వేరుసెనగ సాగు చేస్తారు.ఏళ్ళు గడచినా ఇక్కడ ప్రజల జీవన విధానంలో పెద్దగా మార్పు లేదు.ప్రజలలో చైతన్యం తీసుకు వచ్చేందుకు RDT(Rural Development Trust) సేవా సంస్థ చాలా ఏళ్ళుగా కృషి చేస్తోంది.

మూలాలు[మార్చు]

  1. కలవటాల జయరామారావు రచించిన అనంతపురం జిల్లా చరిత్ర 1928 ముద్రితం, శ్రీరాజరాజేశ్వరీ నికేతన ముద్రాక్షరశాల, మద్రాసు
  2. పంచాయత్ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ వెబ్‌సైటులో అనంతపురం జిల్లా తాలూకాల వివరాలు. జూలై 7, 2007న సేకరించారు.
  3. పంచాయత్ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైటులో ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల వివరాలు

పరిశీలనకు[మార్చు]

బయటి లింకులు[మార్చు]