ఉపగ్రహము

వికీపీడియా నుండి
ఈ వ్యాసము కృత్రిమ ఉపగ్రహాలగూర్చినది. చందమామవంటి సహజోపగ్రహాలకై సహజ ఉపగ్రహము చూడండి. ఇతర వాడుకలకై ఉపగ్రహము (అయోమయ నివృత్తి) చూడండి.
మధ్యస్థ భూ కక్ష్య లో GPS ఉపగ్రహాల యొక్క కక్ష్యలను చూపే కదిలేబోమ్మల చిత్రం (యానిమేషన్)
భూ పరిశోధనా ఉపగ్రహము ERS 2 యొక్క పూర్తిస్థాయి నమూనా

అంతరిక్షయానము ప్రకారము, ఉపగ్రహము అనేది మానవ ప్రయత్నము చేత కక్ష్యలోకి ప్రవేశ పెట్టబడిన ఒక వస్తువు.సహజ ఉపగ్రహలైన చంద్రుడు మొదలైన వాటినుండి వీటిని వేరుపరచటానికి ఈ వస్తువులను కృత్రిమ ఉపగ్రహాలు అని పిలుస్తారు.


మొట్ట మొదటి కృత్రిమ ఉపగ్రహము, స్పుత్నిక్ 1, సోవియెట్ యునియన్ 1957 లో ప్రవేశ పెట్టింది.2009 నాటికి వేలకొద్దీ ఉపగ్రహాలు భూమి చుట్టూ ఉన్న కక్ష్య లోకి ప్రవేశ పెట్టబడ్డాయి.ఇవి 50 దేశాల నుండి ఉద్భవించాయి మరియు పది దేశాల ఉపగ్రహాలను ప్రవేశ పెట్టే సామర్ధ్యాలను ఉపయోగించు కున్నాయి. కొన్ని వందల ఉపగ్రహాలు ప్రస్తుతానికి కార్యనిమఘ్నమై వుండగా, ఉపయోగములో లేని వేల ఉప్రగ్రహాలు మరియు ఉపగ్రహ శకలాలు భూకక్ష్యలో అంతరిక్ష శిధిలాలుగా ఉన్నాయి.కొన్ని అంతరిక్ష పుడకలు ఇతర వస్తువుల చుట్టూ ఉన్న కక్ష్యలోకి ప్రవేశ పెట్టబడి, చంద్రుడు, శుక్రుడు(వీనస్), అంగారకుడు(మార్స్), బృహస్పతి(జుపిటర్) మరియు శని(సాటర్న్) లకు కృత్తిమ ఉపగ్రహాలు అవుతాయి.

ఉపగ్రహాలు చాల రకాలుగా ఉపయోగపడతాయి.వాటిలో సాధారణంగా సైనిక (గూఢచారి )మరియు సివిలియన్ ఎర్త్ అబ్సర్వషన్ ఉపగ్రహాలు, సమాచార (కమ్యూనికేషన్) ఉపగ్రహాలు, దిశానిర్దేశక(నావిగేషన్ ) ఉపగ్రహాలు మరియు పరిశోధన ఉపగ్రహాలు ఉంటాయి. అంతరిక్ష స్థావరాలు మరియు కక్ష్యలోని మానవ అంతరిక్ష నౌకలు కూడా ఉపగ్రహాలే.ఆ ఉపగ్రహ ప్రయోజనాన్ని బట్టి, ఉపగ్రహ కక్ష్యలు మారుతూ ఉంటాయి, మరియు వివిధ రకాలుగా వర్గీకరించబడ్డాయి.వాటిలో లోఎర్త్ కక్ష్య, ధ్రువ కక్ష్య మరియు భూస్థావర కక్ష్య మొదలైన తరగతులు ప్రసిద్ది చెందాయి.


ఉపగ్రహాలనేవి కంప్యూటర్ చేత నియంత్రించబడే పాక్షిక -స్వతంత్ర వ్యవస్తలు. ఉపగ్రహ ఉపవ్యవస్థలు, విద్యుదుత్పత్తి, ఉష్ణ నియంత్రణ, టెలీ మెట్రీ, వాలక నియంత్రణమరియు కక్ష్య నియంత్రణ మొదలైన చాల లక్ష్యాలను పర్యవేక్షిస్తాయి.


విషయ సూచిక

చరిత్ర [మార్చు]

పూర్వ తలంపులు [మార్చు]

ఒక ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలోకి ప్రవేశ పెట్టడం పై మొదటి కాల్పనిక చిత్రణ, ఎడ్వర్డ్ ఎవెరెట్ట్ హెల్ రచించిన, ది బ్రిక్ మూన్ అనే చిన్న కథ.ఈ కథ 1869 లో మొదలైన ది అట్లాంటిక్ మంత్లీ లో ధారావాహికగా ప్రచురితమైంది. [1][2] [2][4]ఇదే కధాంశం మళ్లీ జూల్స్ వేర్న్స్ యొక్క ది బేగం ఫోర్త్యున్ లో కనిపిస్తుంది (1879).


1903 లో కొన్స్తాన్టిన్ సిఒల్కొవ్స్కి (1857-1935) ది ఎక్ష్ప్లొరెశన్ అఫ్ కాస్మిక్ స్పేస్ బై మీన్స్ అఫ్ రిఅక్షన్ డివైసెస్ ను ప్రచురించారు ( రష్యన్ లో: Исследование мировых пространств реактивными приборами ), అది అంతరిక్ష నౌకలను ప్రవేశపెట్టడంలో రాకెట్ ఉపయోగమును గురించిన మొదటి విద్యావిషయక పుస్తకము. అతను భూమి చుట్టూ ఉన్న అతి చిన్న కక్ష్యలో అవసరమైన ,కక్ష్య వేగాన్ని 8 Km/s గా గణించాడు, మరియు ద్రవచోదకాలను ఇంధనముగా నింపుకున్న ఒక బహు దిశల రాకెట్ దీనిని సాధించగలదు. ఇతర మిశ్రమాలను ఉపయోగిస్తూ కూడా ద్రవ ఉదజని మరియు ద్రవ ఆమ్లజనులను ఉపయోగించవచ్చని ప్రతిపాదించాడు.


1935 లో హెర్మన్ పోటోక్నిక (1930-1896) ది ప్రాబ్లం అఫ్ స్పేస్ ట్రావెల్ - ది రాకెట్ మోటార్ అనే తన ఏకైక పుస్తకాన్ని ప్రచురించాడు, (జర్మన్: Das Problem der Befahrung des Weltraums — der Raketen-Motor ), అది అంతరిక్షము లోకి చొచ్చుకొని పోవటానికి మరియు శాశ్వతముగా మానవులు అక్కడ ఉండటానికి సంబంధించిన ఆలోచన. అతను ఒక అంతరిక్ష స్థావరాన్ని క్షుణ్ణం గా ఊహించుకొని,దాని భూస్థావర కక్ష్యను గణించాడు.అతను భూమి యొక్క శాంతి యుతమైన మరియు సైనిక పరమైన కూలంకుష పరిశీలనకు కక్ష్య లోని అంతరిక్ష నౌక ఉపయోగాన్ని వర్ణించాడు మరియు శాస్త్రీయ పరిశోధనలకు ప్రత్యేక అంతరిక్ష పరిస్థితులు ఎ విధంగా ఉపయోగపడుతాయో వివరించారు.ఈ పుస్తకము భూస్థావర ఉపగ్రహాలను వర్ణించింది (సిఒల్కొవ్స్కి చేత మొదటగా ప్రతిపాదించ బడ్డ)మరియు రేడియో ద్వారా వాటికి మరియు భూమికి మధ్య గల సంబంధాన్ని చర్చించారు, కాని ఉపగ్రహాలను వినియోగించుకొని సాముహిక ప్రసారాలు మరియు దూర సందేశాలను ప్రసారము చేయోచ్చనే ఆలోచన అతనికి రాలేదు.


1945 లోవైర్లెస్ వరల్డ్ అనే వ్యాసములో ఆంగ్ల వైజ్ఞానిక కాల్పనిక రచయితఆర్థర్ సి.క్లార్క్(1917-2008) సాముహిక సమాచార వ్యవస్థ లో(మాస్ కమ్యూనికేషన్స్)లో సమాచార ఉపగ్రహాల ఉపయోగము గురించి కూలంకుషంగా వర్ణించారు.[3][6]అతి వేగవంతమైన గ్లోబల్ కమ్యూనికేషన్స్ వల్ల లాభాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని, ఉపగ్రహాలను ప్రవేశపెట్టడం లోని లాజిస్టిక్స్, శక్యమైన కక్ష్యలు మరియు ప్రపంచాన్ని చుట్టేసే ఉపగ్రహాల వలయాన్ని సృష్టించటం గురించి క్లార్క్ పరిశీలించారు.గ్రహము అంతటినీ పరిశీలించటానికి మూడు భూస్థావరఉపగ్రహాలు సరిపోతాయని అతను సూచించాడు.


కృత్రిమ ఉపగ్రహాల చరిత్ర [మార్చు]

స్పుత్నిక్ 1: మొదటి కృత్రిమ ఉపగ్రహము

మొదటి కృత్రిమ ఉపగ్రహము స్పుత్నిక్ 1 ,4 అక్టోబర్ 1957 న సోవియెట్ యూనియన్చేత ప్రయోగించబడింది, మరియు సెర్జీ కోరోలేవ్ముఖ్య సృష్టికర్తగా మరియుకేరిం కేరిమోవ్అతని సహాయకుడిగా, సోవియట్ తన స్పుత్నిక్ కార్యక్రమాన్నిప్రారంభించింది.[4][8]ఇది సోవియట్ యూనియన్ మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ మధ్య అంతరిక్ష పోటీని ప్రేరేపించింది.


కక్ష్య మార్పులను కొలవటం ద్వారా ఎత్తైన వాతావరణ పొరల సాంద్రతను కనుగొనటానికి స్పుత్నిక్ 1 సహాయపడింది మరియు ఐనోస్పెయర్ లో రేడియో-సిగ్నల్ పంపిణీకి సమాచారం సమకూర్చింది.ఉపగ్రహ శరీరమంతా ఒత్తిడికి లోనైననత్రజని తో నిండి ఉండటం వల్ల ,స్పుత్నిక్ 1 మెటియోరాయిడ్స్(రాయి వంటి పదార్ధాలు)ను కనుగొనటానికి అవకాశాన్ని కలిపించింది, ఇది బయటి ఉపరితలాన్ని మెటియోరాయిడ్స్ చొచ్చుకొని పోవటం మూలంగా అంతర్గత ఒత్తిడి తగ్గటం వల్ల ఉష్ణానికి చెందిన డేటా భూమికి తిరిగి రావటం వల్ల స్పష్టమవుతోంది.అనుకోకుండాస్పుత్నిక్ 1విజయాన్ని గురించి చేసిన ప్రకటన యునైటెడ్ స్టేట్స్లో స్పుత్నిక్ విషమ పరిస్థితులనుజాగృత పరిచింది మరియు నిశబ్ద యుద్ధములో అంతరిక్ష పోటీనిరగిల్చింది.


స్పుత్నిక్ 2 నవంబర్ 3, 1957 లో ప్రవేశపెట్టబడి ప్రాణము తో ఉన్న మొదటి ప్రయాణీకుడిగా లైకా అనే కుక్క ను కక్ష్య లోకి తీసుకు వెళ్ళింది. [5][10]


మే 1946 లో ,ప్రాజెక్ట్ RANDప్రయోగాత్మక ప్రపంచము-చుట్టూ పరిభ్రమించే అంతరిక్ష నౌక యొక్క ప్రాధమిక రూపకల్పనను విడుదల చేసింది, అది ఈ విధంగా ప్రకటించింది," సరి అయిన ఉపకరణాలతో ఉన్న ఒక అంతరిక్ష వాహనము, ఇరవయ్యో శతాబ్దము యొక్క అత్యంత సామర్ధ్యము కల శాస్త్రీయ పరికరాలలో ఒకటిగా భావించవచ్చు.[12][12] 1945 నుండి యునైటెడ్ స్టేట్స్ నావికా దళముయొక్కబ్యూరో అఫ్ ఏరోనాటిక్స్ ఆధ్వర్యములో కక్ష్య ఉపగ్రహాలను ప్రవేశ పెట్టాలని యునైటెడ్ స్టేట్స్భావిస్తోంది.యునైటెడ్ స్టేట్స్ వాయు సేనప్రాజెక్ట్ RAND ఎట్టకేలకు పైన నివేదికను విడుదల చేసింది, కాని ఉపగ్రహము అనేది సమర్ధవంతమైన సైనిక ఆయుధము అనటాన్ని నమ్మలేదు; దానిని శాస్త్ర, రాజకీయ మరియు ప్రచారాలకు ఒక సాధనముగా వారు భావించారు.1954 లో, రక్షణదళ కార్యదర్శి ఈ విధంగా ప్రకటించారు,"నాకు ఏ అమెరికన్ ఉపగ్రహ కార్యక్రమము గురించి తెలియదు".[14][14]


1958 మొదలయ్యే నాటికి ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించాలని యు.ఎస్ తలుస్తోందని జూలై 29, 1955 న వైట్ హౌస్ ప్రకటించింది.ఇది ప్రాజెక్ట్ వాన్గార్డ్గా ప్రసిద్దమైనది.1957 ముగిసే లోగానే ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించాలని భావిస్తున్నట్లు జూలై 31, న సోవిఎట్స్ ప్రకటించింది.


అమెరికన్ రాకెట్ సొసైటీ, ది నేషనల్ సైన్సు ఫౌండేషన్, మరియు ది ఇంటర్నేషనల్ జియోఫిజికల్ ఇయర్, ఒత్తిడులను అనుసరించి, సైనిక అభిరుచి అభివృద్ధి చెందింది మరియు 1955 ఆరంభంలో వాయు సేన మరియు నౌకా దళము ప్రాజెక్ట్ ఆర్బిటర్ పైన పనిచేశాయి, దానిలో ఉపగ్రహాన్ని ప్రవేశ పెట్టటానికి జుపిటర్ సి రాకెట్ ను ఉపయోగించుకున్నాయి.ఆ ప్రాజెక్ట్ విజయవంతమైంది, మరియు జనవరి 31, 1958 న ఎక్స్ప్లోరర్ 1 యునైటెడ్ స్టేట్స్ యొక్క మొదటి ఉపగ్రహము అయింది.[6][16]


1961 జూన్ లో, స్పుత్నిక్ 1 ప్రయోగించిన మూడున్నర సంవత్సరాల తరువాత, 115 భూ -కక్ష్య ఉపగ్రహాల జాబితా కోసం యునైటెడ్ స్టేట్స్అంతరిక్ష కాపుదారీ వలయాల వనరులను వాయుసేన వినియోగించుకుంది. [7][18]


ప్రస్తుతము భూ కక్ష్య లో ఉన్న అతిపెద్ద కృత్రిమ ఉపగ్రహము, అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష స్థావరము.


అంతరిక్ష కాపుదారీ వలయము [మార్చు]

1957 లో సోవిఎట్స్ స్పుత్నిక్ 1 ప్రయోగముతో అంతరిక్ష శకానికి నాంది పలికినప్పటి నుండి, సంయుక్త రాష్ట్రాల అంతరిక్ష కాపుదారీ వయలము(SSN) అంతరిక్ష వస్తువుల కోసం అన్వేషిస్తూనే వుంది. అప్పటి నుండి, SSN భూ కక్ష్య లో 26,000 పైగా వస్తువులను కనుగొనింది.SSN ప్రస్తుతానికి 8,000 లకు పైగా, కక్ష్య లో తిరిగే మానవ నిర్మిత వస్తువుల జాడను అనుసరిస్తోంది. మిగిలినవి భూమి యొక్క గజిబిజి వాతావరణము లోకి తిరిగి ప్రవేశించి విచ్చిన్నము అయిపోయాయి, లేదా పునః ప్రవేశం నుండి తప్పించుకొని భూమిపై ప్రభావము చూపాయి.ఇప్పుడు భూ కక్ష్య లోని అంతరిక్ష వస్తువులలో చాల టన్నుల బరువు కల ఉపగ్రహాల నుండి కేవలము 10 పౌండ్లు తూగే మునుపెన్నడో ప్రయోగించిన రాకెట్ల ముక్కల వరకు ఉన్నాయి.అంతరిక్ష పదార్ధాలలో దాదాపు ఏడు శాతం పనిచేస్తున్న ఉపగ్రహాలు(అనగా ~560 ఉపగ్రహాలు),మిగిలినవి అంతరిక్ష శిధిలాలు. [8][20]USSTRATCOM క్రియాశీలక ఉపగ్రహాల పై ఆసక్తి కలిగి ఉంది, కాని అంతరిక్ష శిధిలాల జాడలను అనుసరిస్తోంది,వీటిని పునః ప్రవేశం వల్ల పొరపాటుగా చొచ్చుకు వస్తున్న క్షిపణులుగా అనుకోవచ్చు.SSN 10 సెంటి మీటర్లు(బేస్ బాల్ కొలత) లేదా అంతకన్నా పెద్ద వ్యాసము కల అంతరిక్ష వస్తువుల జాడను అనుసరిస్తుంది.


సైనిక సంబంధము కాని ఉపగ్రహ సేవలు [మార్చు]

సైనిక సంబంధము కాని ఉపగ్రహ సేవలలో ముఖ్యముగా మూడు విభాగాలు ఉన్నాయి. [9]

స్థిర ఉపగ్రహ వ్యవస్థ [మార్చు]

స్థిర ఉపగ్రహ వ్యవస్థలు అన్ని దేశాల మరియు ఖండాల మీదుగా వందల బిల్లియన్ల ధ్వని,సమాచారం మరియు వీడియో ప్రసారాలను, భూ ఉపరితలము పై కొన్ని ఖాయమైన బిందువుల మధ్య చేపట్టాయి.

సంచార ఉపగ్రహ వ్యవస్థలు [మార్చు]

సంచార ఉపగ్రహ వ్యవస్థలు మార్గ నిర్దేశక వ్యవస్థలుగా పనిచేస్తూనే, సుదూరప్రదేశాలను, వాహనాలను, నౌకలను, వ్యక్తులను మరియు వాయు విహంగాలను ప్రపంచము లోని ఇతర ప్రదేశాలతో మరియు/లేదా ఇతర సంచార లేదా స్థిర సమాచార విభాగాలతో కలపటానికి సహాయం చేస్తాయి.

శాస్త్రీయ పరిశోధనా ఉపగ్రహము (వాణిజ్యపరమైన మరియు వానిజ్యేతరమైన) [మార్చు]

శాస్త్రీయ పరిశోధన ఉపగ్రహాలు మనకు వాతావరణము నకు సంబంధించిన సమాచారము, భూ పర్యవేక్షణ డేటా (ఉదాహరణకు,రిమోట్ సెన్సింగ్ ),అమెచ్యూర్ (HAM) రేడియో,మరియు భూ శాస్త్రము, సాగర శాస్త్రము మరియు వాతావరణ పరిశోధన మొదలైన వివిధ ఇతర పరిశోధనా అనువర్తనాలను మనకు సమకూరుస్తాయి .

రకాలు [మార్చు]

MILSTAR: ఒక సమాచార ఉపగ్రహము


కక్ష్య రకాలు [మార్చు]

ప్రధాన వ్యాసం: List of orbits


కొలతను అనుసరించి వివిధ కక్ష్యలు; నీలిరంగు భూ లఘు కక్ష్యను సూచిస్తుంది, పసుపు రంగు మధ్య శ్రేణి భూ కక్ష్యను సూచిస్తుంది , నలుపు గీతాల రేఖ భూసమస్థితి కక్ష్యను సూచిస్తుంది, ఆకుపచ్చ గీత-చుక్కల రేఖ భూగోళ స్థితి నిర్ధారక వ్యవస్థ (GPS) ఉపగ్రహ కక్ష్యను,మరియు ,ఎరుపు చుక్కల రేఖ అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష స్థావరాన్ని (ISS) ను సూచిస్తాయి.


మొదటి ఉపగ్రహమైన, స్పుత్నిక్ 1 భూమి చుట్టూ ఉన్న కక్ష్య లోకి అనగా భూకేంద్రక కక్ష్య లోకి ప్రవేశ పెట్ట బడింది.దాదాపు 2456 భూమిచుట్టూ ప్రదక్షిణ చేస్తున్న కృత్రిమ ఉపగ్రహాలతో ఈ కక్ష్య సాధారణం గా ఎక్కువగా వినియోగించబడ్డ కక్ష్య.భూకేంద్రక ఉపగ్రహాలు వాటి ఎత్తు,వంపు,మరియు స్వభావాలను బట్టి తిరిగి వర్గీకరింపబడ్డాయి.


సాధారణంగా ఎత్తుని బట్టి చేసే వర్గీకరణలు భూ లఘు కక్ష్య (LEO),భూ మధ్యస్థ కక్ష్య (MEO) మరియు భూ ఉన్నత కక్ష్య (HEO).2000 Km కన్నా తక్కువ ఎత్తులో ఉండే ఎ కక్ష్య అయినా భూ లఘు కక్ష్య, మరియు దానికన్నా ఎక్కువ ఎత్తులో ఉండి కూడా 35786 Km ఎత్తులో ఉండే భూసమకాలీన కక్ష్య (జియో సింక్రోనస్)కన్నా తక్కువ ఎత్తులో ఉండే కక్ష్యలన్నీ భూ మధ్యస్థ కక్ష్య .జియో సింక్రోనస్ కక్ష్య కన్నా ఎక్కువ ఎత్తులో ఉండే ఎ కక్ష్య అయినా హై ఎర్త్ ఆర్బిట్.


కేంద్రక వర్గీకరణలు [మార్చు]


ఎత్తుని బట్టి వర్గీకరణలు [మార్చు]

భూమి యొక్క ముఖ్య ఉపగ్రహాల కక్ష్య ఎత్తులు


వంపుని బట్టి వర్గీకరణలు [మార్చు]


అసాధారణతను బట్టి వర్గీకరణలు [మార్చు]

  • వృత్తాకార కక్ష్య: 0 వైపరీత్యాన్ని కలిగి ఉండి మరియు దాని మార్గపు జాడ వృత్తముగా కలిగిన ఒక కక్ష్య.
    • హోహ్మన్న్ అంతరణ కక్ష్య: రెండు యంత్ర ప్రచోదనాలను ఉపయోగించుకొని ఒక అంతరిక్ష వాహనాన్ని ఒక వృత్తాకార కక్ష్య నుండి మరొకదానికి కదిల్చే ఒక కక్ష్య ఉపాయము.ఈ యుక్తి వాల్టర్ హోహ్మన్న్ పేరుతో పిలవబడుతోంది .
  • దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్య: 0 కన్నా ఎక్కువ మరియు 1 కన్నా తక్కువ వైపరీత్యాన్ని కలిగి ఉండి దాని కక్ష్య ఒక దీర్ఘవృత్తాకార మార్గపు జాడని చూపే ఒక కక్ష్య
  • అతివలయ కక్ష్య : వైపరీత్యము 1 కన్నా ఎక్కువ ఉన్న కక్ష్య.ఆ విధమైన కక్ష్య పలాయన వేగాన్ని మించిన వేగాన్ని కలిగి ఉంటుంది మరియు దాని వలన గ్రహం యొక్క గురుత్వాకర్షనను తప్పించుకొని అనంతంగా పయనిస్తూ ఉంటుంది.
  • పరవలయ కక్ష్య :వైపరీత్యము 1 కి సమానమైన కక్ష్య . ఆ విధమైన కక్ష్య పలాయన వేగంతో సమానమైన వేగాన్ని కలిగి ఉంటుంది, అందువలన గ్రహం యొక్క గురుత్వాకర్షనను తప్పించుకొని గ్రహంతో పోల్చినప్పుడు దాని వేగం 0 అయ్యేవరకు పయనిస్తూనే ఉంటుంది.ఆ విధమైన కక్ష్య యొక్క వేగం పెరిగితే అది ఒక అతివలయ కక్ష్య అవుతుంది.


సమస్థితి వర్గీకరణలు [మార్చు]

  • సమస్థితి కక్ష్య: ఎ కక్ష్యలో అయితే తిరుగుతోందో దాని సరాసరి భ్రమణ వ్యవధికి (భూమి భ్రమణ కాలము:23 గంటలు,56 నిమిషాలు,4.091 సెకన్లు )సమానమైన కక్ష్య వ్యవధిని కలిగి ఉన్న మరియు అది ఏ దిశలో భ్రమణం చేస్తోందో అదే దిశలో తిరుగుతున్న ఒక కక్ష్య.ఒక భూ పరిశీలకునికి ఆ విధమైన ఉపగ్రహము, ఆకాశంలో ఒక కోణీయ చిత్రాన్ని(పటము 8)(అనలేమ్మ)ఆవిష్కరిస్తుంది.
  • అర్ధ-సమస్థితి కక్ష్య (SSO) : సరాసరి 20200 కిలోమీటర్ల (12544.2 మైళ్ళు)ఎత్తు కలిగి మరియు ఏ వస్తు కక్ష్యలో తిరుగుతోందో దాని సరాసరి భ్రమణ కాలానికి (భూమి యొక్క భ్రమణ కాలము సరాసరి 12 గంటలు)సగమైన కక్ష్య పరిధిని కలిగి ఉన్న ఒక కక్ష్య . .
  • భూసమస్థితి కక్ష్య (GEO) : సరాసరి 35786 కిలోమీటర్ల (22240 మైళ్ళు )ఎత్తు కలిగిన ఒక కక్ష్య. ఆ విధమైన ఉపగ్రహము, ఆకాశంలో ఒక కోణీయ చిత్రాన్ని(పటము 8)(అనలేమ్మ)ఆవిష్కరిస్తుంది.
  • అంగారక సమస్థితి కక్ష్య: అంగారక గ్రహము చుట్టూ ఉండే ఒక సమస్థితి కక్ష్య, దాని కక్ష్య పరిధి అంగారకుడి నక్షత్ర దినం యొక్క నిడివి, 24.6229 గంటలకు సమానంగా ఉంటుంది.
  • అంగారక స్థిర కక్ష్య (ASO) : సమతలము పైన తలానికి సుమారు 17000 కిలోమీటర్ల(10557 మైళ్ళు) పైన ఉన్న ఒక వృత్తాకార అన్గారకసమస్థితి కక్ష్య.భూమి పైన ఉండే పరిశీలకునికి ఈ ఉపగ్రహము ఒక స్థిర బిందువు వలె అగుపిస్తుంది.
  • సూర్య సమస్థితి కక్ష్య: సూర్యుడు కేంద్రంగా ఉండే ఒక సూర్యసమస్థితి కక్ష్య,ఇందులో ఉపగ్రహము యొక్క కక్ష్య వ్యవధి సూర్యుడి భ్రమణ కాలముతో సరిపోతుంది.ఈ కక్ష్యలు సూర్యుడి చుట్టూ 24,360 Gm(0,1628 AU) వ్యాసార్ధము వద్ద కనిపిస్తాయి, ఇది బుధుడి కక్ష్య వ్యాసార్ధములో సగము కన్నా కొంచెము తక్కువ.


ప్రత్యేక వర్గీకరణలు [మార్చు]

  • సూర్య-సమస్థితి కక్ష్య: ఎత్తు మరియు వొంపు కలిపిన ఒక కక్ష్య, దీని వలన ఈ ఉపగ్రహము గ్రహాల తలము పైన ఉండే ప్రతి బిందువుని ఒకే స్థానిక సౌరకాలములో దాటుతుంది.ఆ విధమైన కక్ష్య ఒక ఉపగ్రహాన్ని నిరంతర సూర్యకాంతి లో ఉంచుతుంది మరియు అది ప్రతిబింబాలను తీయటం, గూఢచర్యం మరియు వాతావరణ ఉపగ్రహాల కొరకు ఉపయోగపడుతుంది.
  • చంద్ర కక్ష్య :భూమి యొక్క చంద్రుడి కక్ష్య లక్షణాలు.సుమారు 384403 కిలోమీటర్లు(238857 మైళ్ళు) ఎత్తు ఉన్న,దీర్ఘవృత్తాకార-వొంపు తిరిగిన కక్ష్య.


మిధ్యా-కక్ష్య వర్గీకరణలు [మార్చు]


ఉపగ్రహ గుళికలు [మార్చు]

ఉపగ్రహము యొక్క ప్రమేయాత్మక చాతుర్యత, దాని సాంకేతిక అంశాలు మరియు దాని పని లక్షణాలలో ఇమిడి ఉంటుంది.ఒక ఖచ్చితమైన ఉపగ్రహ నిర్మాణాన్ని చూస్తె, రెండు గుళికలను కనుగొనవచ్చు.[9] విభాగించబడ్డ అంతరిక్ష వాహనముల వంటి కొన్ని వినూత్న నిర్మాణ శాస్త్ర సిద్ధాంతాలు ఈ వర్గీకరణను కొంతవరకు విభేదిస్తాయి.


అంతరిక్షవాహక బస్సు లేదా సేవా గుళికలు [మార్చు]

ఈ బస్సు గుళిక క్రింది ఉపవ్యవస్థలను కలిగివుంది:

  • నిర్మాణ ఉపవ్యవస్థలు

నిర్మాణ ఉపవ్యవస్థలు యాంత్రిక మూల నిర్మాణాన్ని సమకూరుస్తాయి, విపరీత ఉష్ణోగ్రత మార్పుల నుండి మరియు మైక్రో-మేటోరైట్ హాని నుండి రక్షిస్తాయి మరియు ఉపగ్రహాల ఆత్మభ్రమణ పనులను నియంత్రిస్తాయి.

  • టెలీమెట్రి ఉపవ్యవస్థలు (ఆక కమాండ్ మరియు డేటా హన్డ్లింగ్, C&DH)

టెలీమెట్రి ఉపవ్యవస్థలు అమలులో ఉన్న ఉపకరణాల పనులను పర్యవేక్షిస్తాయి, ఉపకరణ పనుల సమాచారంను భూ నియంత్రిత స్థావరాలకు ప్రసారం చేస్తాయి, మరియు ఉపకరణ పనుల సర్దుబాట్లను జరపటానికి భూ నియంత్రిత స్థావరాల ఆజ్ఞలను తీసుకుంటాయి.

  • విద్యుత్ ఉపవ్యవస్థలు

విద్యుత్ ఉపవ్యవస్థలు సౌర పలకలను మరియు బాకప్ బాటరీ లను కలిగి ఉంటాయి, ఇవి ఉపగ్రహము భూమి నీడలోకి వెళ్ళినప్పుడు శక్తిని ఉత్పత్తి చేస్తాయి.అణు విద్యుత్ ఆధారాలు (రేడియో ఐసోటోప్ ఉష్ణవిద్యుత్ ఉత్పాదకములు) నింబస్ కార్యక్రమము(1964-1978)తో కలుపుకొని అనేక విజయవంతమైన ఉపగ్రహ కార్యక్రమాలలో ఉపయోగించబడ్డాయి. [13][32]

  • ఉష్ణ నియంత్రణ ఉపవ్యవస్థలు

ఉష్ణ నియంత్రణ ఉపవ్యవస్థలు విద్యుత్ ఉపకరణాలను తీవ్రమైన సూర్య కాంతి వల్ల కలిగే విపరీతమైన వేడిమి నుండి లేదా సూర్య కాంతిని పొందలేని వివిధ ఉపగ్రహ భాగాలను రక్షించటానికి ఉపయోగపడతాయి.(ఉదాహరణకు .,చక్షుస సౌర పరావర్తకము)

  • వైఖరి మరియు కక్ష్య నియంత్రిత అదుపు ఉపవ్యవస్థలు
ప్రధాన వ్యాసం: Attitude control

వైఖరి మరియు కక్ష్య నియంత్రిత అదుపు ఉపవ్యవస్థలు చిన్నరాకెట్ థ్రస్టర్స్ ను కలిగి ఉంటాయి అవి ఉపగ్రహాన్ని సరిఅయిన కక్ష్య స్థానంలో ఉంచుతాయి మరియు యాన్టేన్నాలను సరిఅయిన దిశలో నిలుపుతాయి.


సమాచార పేలోడ్ [మార్చు]

రెండవ అతి పెద్ద మాడ్యుల్ కమ్యూనికేషన్ పేలోడ్,అది ట్రాన్స్ పాన్డర్స్(ట్రాన్స్మిషన్ -రేస్పాన్దర్స్) తో తయారుకాబడింది.ఒక ట్రాన్స్పాన్డెర్ ఈ సామర్ధ్యాలను కలిగి వుంటుంది:

  • భూ ఉపగ్రహ ప్రసార స్థావరాల నుండి అప్లింక్ద్ రేడియో సంకేతాలను రిసీవ్ చేసుకోవటము( యాన్టేన్నా)
  • గ్రహించిన రేడియో సంకేతాలను విస్తరించటం
  • ఆగత/బహిర్గత సందేశాల బహుముఖుల ద్వారా భూమి పైన ఉపగ్రహ గ్రాహక స్థావరాలకు(యాన్టేన్నాస్) తిరిగి ప్రసారము చేయటానికి సరిఅయిన డౌన్ లింక్ యాన్ టేన్నాలకు, ఆగత(ఇన్పుట్) సంకేతాలను క్రమ పరచటం మరియు బహిర్గత(ఔట్పుట్) సందేశాలకు దారి చూపటం.


జీవితం యొక్క అంతం [మార్చు]

ఉపగ్రహాలు ఎప్పుడైతే తమ బృహత్కార్య అంత్య దశలో ఉంటాయో, ఉపగ్రహ నిర్వాహకుడు ఆ ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్య నుండి తొలగించ వచ్చు,ప్రస్తుత కక్ష్య లోనే దానిని వదిలేయ వచ్చు లేదా ఆ ఉపగ్రహాన్ని శ్మశాన కక్ష్య లోకి జరుపవచ్చు.చారిత్రకంగా,ఉపగ్రహ కార్యకలాపాలను ప్రారంభించే ముందు,ఆర్ధిక ఇబ్బందుల మూలంగా ఉపగ్రహాలను కక్ష్య నుండి తొలిగే విధంగా అరుదుగా రూపొందిస్తారు.ఈ విధానానికి వాన్గార్డ్ 1 ఉపగ్రహము ఒక ఉదాహరణ .1958 లో ప్రయోగించబడి, భూకేంద్రక కక్ష్య లో ప్రవేశ పెట్టబడిన, నాలుగవ మానవ నిర్మిత ఉపగ్రహమైన,వాన్గార్డ్ 1, 2009 ఆగష్టు నాటికి ఇంకా కక్ష్య లోనే ఉంది.[14][35]


కక్ష్య నుండి తొలిగించబడటానికి బదులుగా చాలా ఉపగ్రహాలు వాటి ప్రస్తుత కక్ష్యల లోనే వదిలివేయబడతాయి లేదా ఒక శ్మశాన కక్ష్యకు చేర్చబడతాయి. [37][37]2002 నాటికి, భూస్థావర ఉపగ్రహాలన్ని వాటి ప్రయోగానికి ముందే వాటి బృహత్ కార్య అంత్య ములో శ్మశాన కక్ష్య లోకి చేరుకోవాలనే నిబద్ధత తో ఉండాలని FCC ఇప్పుడు కోరుకుంటోంది. [39][39]


ప్రయోగ-సామర్ధ్యము కల దేశాలు [మార్చు]

ప్రధాన వ్యాసం: Timeline of first orbital launches by nationality
మొదటి బ్రిటిష్ సైనిక స్కయ్ నెట్ ఉపగ్రహ ప్రయోగము

అవసరమైన ప్రయోగ వాహనాన్ని తయారు చేయటం తో పాటు, స్వతంత్రంగా ఉపగ్రహాలను కక్ష్య లో ప్రవేశ పెట్టగలిగే సామర్ధ్యము గల దేశాలు ఈ జాబితాలో ఉన్నాయి.గమనిక:ఇంకా చాల దేశాలు ఉపగ్రహాలను రూపొందించే సామర్ధ్యాన్ని కలిగి ఉండి- పోల్చి చెపితే,దీనికి అంత ఆర్ధిక,శాస్త్రీయ మరియు పారిశ్రామిక సామర్ధ్యము అవసరము లేదు-కాని ఆ దేశాలు వాటిని ప్రయోగించలేక, విదేశీ ప్రయోగ సేవల పై ఆధార పడుతున్నాయి.ఆ దేశాలన్నింటిని ఈ జాబితా పరిగనించదు, కానీ స్వదేశీ పరిజ్ఞానముతో ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించే సామర్ధ్యము కల వాటిని మరియు మొదటిసారి ఆ సామర్ధ్యాన్ని ప్రదర్శించిన తేదీని సూచిస్తుంది. విదేశీ సహకారంతో ప్రయోగించిన ఉపగ్రహాలను లేదా బహుళ జాతీయ ఉపగ్రహాలను కలిగి ఉండదు.

దేశం చేత మొదటి ప్రయోగము
క్రమం మొదటి ప్రయోగపు సంవత్సరము రాకెట్ ఉపగ్రహము
1 మూస:Country data Soviet Union 1957 స్పుత్నిక్-PS స్పుత్నిక్ 1
2 Flag of అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు 1958 జూనో I ఎక్సప్లోరర్ 1
3 Flag of ఫ్రాన్స్ ఫ్రాన్స్ 1965 దైయామంట్ అస్టేరిక్స్
4 Flag of జపాన్ జపాన్ (1970). లాంబ్డా-4S Ōసుమీ
5 Flag of చైనా చైనా 1970 లాంగ్ మార్చ్ 1 డాంగ్ ఫాంగ్ హాంగ్ I
6 Flag of United Kingdom {{{shortname alias}}} 1971 బ్లాక్ ఆరో ప్రోస్పెరో X-3
7 Flag of భారత దేశం భారత్ 1980 SLV రోహిణి
8 Flag of ఇస్రాయెల్ ఇస్రాయెల్ 1988 శవిట్ ఒఫెక్ 1
- Flag of రష్యా రష్యా[1] 1992 సోయుజ్-U మూస:Kosmos
- Flag of ఉక్రెయిన్ ఉక్రెయిన్[1] 1992 సైక్లోన్ -3 స్త్రేల (x3, రష్యన్)
9 Flag of ఇరాన్ ఇరాన్ 2009 సఫైర్ -2 ఒమిడ్



గమనికలు [మార్చు]

  1. రష్యా మరియు ఉక్రెయిన్ తమ స్వంతంగా ప్రయోగ సామర్ధ్యాన్ని పెంపొందించుకునే బదులు సోవియట్ యునియన్ నుండి దానిని వారసత్వంగా తెచ్చుకున్నాయి.
  2. ఫ్రాన్స్, యునైటెడ్ కింగ్డం విదేశీ అంతరిక్ష రేవుల నుండి సొంత లాంచేర్స్ ద్వారా వాటి మొదటి ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించాయి.
  3. [[నార్త్ కొరియా|ఉత్తర కొరియా /0} (1998) మరియు ఇరాక్ ]](1989) కక్ష్య ప్రయోగాలు చేశామని దావా వేసాయి(ఉపగ్రహము మరియు యుద్ధ క్షిపణి )కాని ఈ వాదనలు రుజువు కాలేదు .
  4. పై వాటితో పాటు దక్షిణ ఆఫ్రికా, స్పెయిన్, ఇటలీ, జర్మనీ, కెనడా, ఆస్ట్రేలియా, అర్జెంటీనా, ఈజిప్టుదేశాలు మరియు OTRAG వంటి వ్యక్తిగత సంస్థలు వాటి సొంత లాంచేర్స్ను వృద్ధి చేసుకున్నాయి కాని విజయవంతమైన ప్రయోగాన్ని చేయలేకపోయాయి.
  5. 2009 నాటికి, పై జాబితా నుండి కేవలము ఎనిమిది దేశాలు (USSR కు బదులు రష్యామరియు ఉక్రెయిన్ఇంకా USA, జపాన్ , చైనా, ఇండియా, ఇజ్రాయిల్, మరియు ఇరాన్) మరియు ఒక స్థానిక సంస్థ (ది యురోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ, ESA) సొంతంగా అభివృద్ధి చేసుకున్న ప్రయోగ వాహనాలపై స్వతంత్రంగా ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించాయి.(యునైటెడ్ కింగ్డం మరియు ఫ్రాన్స్ యొక్క ప్రయోగ సామర్ధ్యాలు ESA క్రిందకే వస్తాయి.
  6. [[దక్షిణ కొరియా |దక్షిణ కొరియా /0}, [[బ్రెజిల్ |బ్రెజిల్ /1}, [[పాకిస్తాన్|పాకిస్తాన్ /2}, రోమానియా, తైవాన్, ఇండోనేసియా, కజాఖ్స్తాన్, ఆస్ట్రేలియా, మలేషియా[ఆధారం కోరబడినది] మరియు టర్కీ]]]]]], మొదలైన ఇతర దేశాలు వాటి సొంత చిన్న-తరహ ప్రయోగ సామర్ధ్యాలలో వివిధ అభివృద్ధి దశలలో ఉన్నాయి.
  7. దక్షిణ కొరియా 25 ఆగష్టు 2009 లో KSLV రాకెట్ (రష్యా సహకారముతో రూపొందించిన) ను ప్రయోగించింది,కాని అది STSAT-2ఉపగ్రహాన్ని నిర్దేశిత కక్ష్యలో పెట్టటంలో విఫలమైంది మరియు ఆ ఉపగ్రహము పనిచేయటం మొదలుపెట్టలేదు.
  8. ఉత్తర కొరియా April 2009 లో ఒక ప్రయోగము చేసినట్లు చెప్పింది కాని,యు.ఎస్. మరియు దక్షిణ కొరియన్ రక్షణ అధికారులు మరియు ఆయుధ నిపుణులు ఆ రాకెట్ ఒక ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలోకి ప్రవేశ పెట్టటంలో, ఒకవేళ అదే దాని లక్ష్యం అయిఉంటే, దానిలో విఫలమైనదని ఆ తర్వాత నివేదించారు.[15][16] సంయుక్త రాష్ట్రాలు, జపాన్ మరియు దక్షిణ కొరియా ఇది నిజానికి ఒక ప్రాక్షేపిక క్షిపణి పరీక్ష అని నమ్ముతున్నాయి, ఇది 1998 ఉత్తర కొరియా యొక్క ఉపగ్రహ ప్రయోగము తర్వాత చేయబడ్డ ఒక ఆరోపణ మరియు ఆ ఆతర్వాత అది తిరస్కరించబడింది.


ప్రయోగ సామర్ధ్యముకలిగిన వ్యక్తిగత సంస్థలు [మార్చు]

సెప్టెంబర్ 28, 2008 న, వ్యక్తిగత వాయు అంతరిక్ష సంస్థ స్పేస్ X తన మొదటి రాకెట్ ఫాల్కన్ 1 ను విజయవంతంగా కక్ష్యలోకి ప్రయోగించింది. వ్యక్తిగతంగా రూపొందించబడి ద్రవ-ఇంధనముతో నింపిన విస్పోటనము కక్ష్యలోకి హీరుకోగలదని మొదటిసారి నమోదయింది.[61] ఆ రాకెట్ పట్టికం ఆకారంలో ఉన్న 1.5 m(5 అడుగులు)పొడవైన కక్ష్యలో ఉంచబడ్డ పేలోడ్ మాస్ సిమ్యులేటర్ ను తీసుకు వెళ్ళింది.రాట్ శాట్ అనే నకిలీ ఉపగ్రహము వాతావరణములో కాలిపోయేలోపు ఐదు నుండి పది సంవత్సరాల మధ్య వరకు కక్ష్యలో ఉంటుంది. [17][62]


దేశాల యొక్క మొదటి ఉపగ్రహాలు [మార్చు]

స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో ప్రయోగించిన లేదా ఇతరుల సహాయంతో చేసిన వాటిని కలుపుకొని వివిధ దేశాల మొదటి ఉపగ్రహాలు [18]
మొదటి ప్రయోగ సంవత్సరము మొదటి ఉపగ్రహము 2008 లో కక్ష్య లో పెలోడ్స్ [19]
మూస:Country data Soviet Union
(Flag of రష్యా రష్యా)		 1957
(1992)		 స్పుత్నిక్ 1
(కాస్మాస్ -2175)		 1398
Flag of అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు 1958 ఎక్సప్లోరర్ 1 1042
Flag of United Kingdom {{{shortname alias}}} 1962 ఏరియల్ 1 0025
Flag of కెనడా కెనడా 1962 అలోయూట్టే 1 0025
Flag of ఇటలీ ఇటలీ 1964). సాన్ మార్కో 1 0014
Flag of ఫ్రాన్స్ ఫ్రాన్స్ 1965 అస్టేరిక్స్ 0044
Flag of ఆస్ట్రేలియా ఆస్ట్రేలియా 1967 WRESAT 0011
Flag of జర్మనీ జర్మనీ 1969 అజూర్ 0027
Flag of జపాన్ జపాన్ (1970). Ōసుమీ 0111
Flag of చైనా చైనా (1970). డాంగ్ ఫాంగ్ హాంగ్ I 0064
Flag of పోలాండ్ పోలాండ్ 1973 ఇంటర్కాస్మాస్ కోపెర్నికాస్ 500 0000?
Flag of నెదర్లాండ్స్ నెదర్లాండ్స్ 1974 ANS 0005
Flag of స్పెయిన్ స్పెయిన్ 1974 ఇంటాశాట్ 0009
Flag of భారత దేశం భారత్ 1975 ఆర్యభట్ట 0034
Flag of ఇండొనీషియా ఇండొనీషియా 1976 పలాప A1 0010
Flag of చెకొస్లొవేకియా చెకొస్లొవేకియా 1978 మాజియాన్ 1 0005
Flag of బల్గేరియా బల్గేరియా 1981 ఇంటర్కాస్మాస్ బల్గారియ 1300 0001
Flag of బ్రెజిల్ బ్రెజిల్ 1985 బ్రజిల్ శాట్ A1 0011
Flag of మెక్సికో మెక్సికో 1985 మొరేలాస్ 1 0007
Flag of స్వీడన్ స్వీడన్ 1986 వికింగ్ 0011
Flag of ఇస్రాయెల్ ఇస్రాయెల్ (1988). ఒఫెక్ 1 0007
Flag of లక్సెంబోర్గ్ లక్సెంబోర్గ్ (1988). అస్ట్రా 1A 0015
Flag of అర్జెంటీనా అర్జెంటీనా 1990 లుసట్ 0010
Flag of పాకిస్తాన్ పాకిస్తాన్ 1990 బద్ర్ -1 0005
Flag of దక్షిణ కొరియా దక్షిణ కొరియా 1992 కిట్ శాట్ A 0010
Flag of పోర్చుగల్ పోర్చుగల్ 1993 పో శాట్ -1 0001
Flag of థాయిలాండ్ థాయిలాండ్ 1993 తైకాం 1 0006
Flag of టర్కీ టర్కీ 1994 తుర్క్ శాట్ 1B 0005
Flag of ఉక్రెయిన్ ఉక్రెయిన్ 1995 సిచ్ -1 0006
Flag of చిలీ చిలీ 1995 ఫశాట్ -Alfa 0001
Flag of మలేషియా మలేషియా 1996 MEASAT 0004
Flag of నార్వే నార్వే 1997 తోర్ 2 0003
Flag of ఫిలిప్పీన్స్ ఫిలిప్పీన్స్ 1997 మబుహే 1 0002
Flag of ఈజిప్ట్ ఈజిప్ట్ 1998 నైల్ శాట్ 101 0003
Flag of సింగపూర్ సింగపూర్ 1998 ST-1 0001
Flag of తైవాన్ తైవాన్ (1999) ROCSAT-1 0000
Flag of డెన్మార్క్ డెన్మార్క్ (1999) Øర్స్తేడ్ 0004
Flag of దక్షిణ ఆఫ్రికా దక్షిణ ఆఫ్రికా (1999) సన్ శాట్ 0001
Flag of సౌదీ అరేబియా సౌదీ అరేబియా 2000 సౌదీ శాట్ 1A 0012
Flag of యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ 2000 Thuraya 1 0003
Flag of మొరాకో మొరాకో 2001 మరోక్ -టబ్శాట్ 0001
Flag of అల్జీరియా అల్జీరియా 2002 ఆల్శాట్ 1 0001
Flag of గ్రీస్ గ్రీస్ 2003 హేల్లాస్ శాట్ 2 0002
Flag of నైజీరియా నైజీరియా 2003 నైజీరియా శాట్ 1 0002
Flag of ఇరాన్ ఇరాన్ 2005 సిన -1 0004
Flag of కజకస్తాన్ కజకస్తాన్ 2006 కాజ్ శాట్ 1 0001
Flag of బెలారస్ బెలారస్ 2006 బెల్క 0001
Flag of కొలంబియా కొలంబియా 2007 లిబర్టాడ్ 1 0001
Flag of వియత్నాం వియత్నాం 2008 VINASAT-1 0001
Flag of వెనిజ్వెలా వెనిజ్వెలా 2008 వెనే శాట్ -1 0001


అంతరిక్షంలోకి ప్రయోగించిన ఉపగ్రహాన్ని నిర్మించిన దేశాలలో కెనడా మూడవది కాగా, [20][119] అది యు.ఎస్ అంతరిక్ష రేవు నుండి యు.ఎస్ రాకెట్ ను విదేశంలో ప్రయోగించింది.స్వీకరించబడిన రెడ్ స్టోన్ రాకెట్ ను ప్రయోగించిన ఆస్ట్రేలియా కి కూడా ఇది వర్తిస్తుంది.NASA చేత శిక్షణ పొందిన ఇటాలియన్ ప్రయోగ వర్గంతో వాల్లోప్స్ ఐలాండ్ (VA,USA)నుండి యు.ఎస్ స్కౌట్ రాకెట్ పైన డిసెంబర్ 15,1964 న ప్రయోగించిన శాన్ మార్కో 1 మొదటి ఇటాలియన్ ప్రయోగము .[21] [121]ఆస్ట్రేలియా ప్రయోగ పధకం (WRESAT) విరాళంగా పొందిన ఒక యు.ఎస్ క్షిపణిని మరియు యు.ఎస్ సమర్ధించే సిబ్బందిని ఇంకా యునైటెడ్ కింగ్డం తో ఉమ్మడి ప్రయోగ సదుపాయాన్ని కలిగి ఉంది. [123]


ఉపగ్రహాల పైన దాడులు [మార్చు]

For more details on this topic, see Anti-satellite weapon.


ఈ మధ్య కాలంలో తీవ్రవాద సంస్థలు తమ గురించిన ప్రచారాన్ని ప్రసారం చేసుకోవటానికి మరియు సైనిక సమాచార వలయాల నుండి వర్గీకృత సమాచారాన్ని దొంగిలించటానికి ఉపగ్రహాలను తమ అధీనంలోకి తీసుకుంటున్నాయి .[22][23]


భూ లఘు కక్ష్య లోని ఉపగ్రహాలు భూమినుండి ప్రయోగించిన ప్రాక్షేపిక క్షిపణుల వల్ల ధ్వంసం కాబడుతున్నాయి.రష్యా,సంయుక్త రాష్ట్రాలుమరియు చైనాఉపగ్రహాలను పరిహరించే సామర్ధ్యాన్ని ప్రదర్శించాయి .[24] 2007 లోచైనాసైన్యము ఒక కాలదోషం పట్టిన వాతావరణ ఉపగ్రహాన్ని కాల్చివేసింది, [24][131] దాని తర్వాత 2008 ఫిబ్రవరిలోయు.ఎస్ నౌకా దళముఒక మృత గూఢచార ఉపగ్రహాన్నికాల్చివేసింది. [25][133]


దిగ్బంధము [మార్చు]

తక్కువగా గ్రహించిన ఉపగ్రహ ప్రసారాల సంకేతాల శక్తి వల్ల, అవి భూ-ఆధారిత ట్రాన్స్మిటర్స్ తో దిగ్బంధనానికి గురి అవుతాయి.ఆ విధమైన దిగ్బంధము ఆ ట్రాన్స్ మిటర్ పరిధి లోని భౌగోళిక ప్రదేశానికి పరిమిత మైనది. GPS ఉపగ్రహాలు ఈ దిగ్బంధనాలకు సమర్ధ లక్ష్యాలు, [26][135] [27][137] కానీ ఉపగ్రహ ఫోన్ మరియు ఉపగ్రహ టెలీవిజన్ సంకేతాలు కూడా ఈ దిగ్బంధనానికి గురి అవుతున్నాయి. [28][139] [29][141] ఒక వాహకాన్ని భూస్థావర ఉపగ్రహానికి ప్రసారం చేయటం, మరియు తద్వారా ట్రాన్స్పాన్డర్స్(ఉపగ్రహాలలోని అతి చిన్న దారులు)యొక్క ఇతర వినియోగదారులతో జతకలవటం అనేవి సాధారణమే. భూస్థావరాలు తప్పు సమయములో ప్రసారం చేయటం లేదా తప్పు పౌనఃపున్యంలో ప్రసారం చేయటం మరియు రెండు జరగటం వల్ల ప్రకాసవంతమై ప్రసారం చేసేదాని పౌనఃపున్యము ఉపయోగం లేకుండా అవడం అనేది వాణిజ్య ఉపగ్రహ అంతరిక్షాల పైన సర్వసాధారణం.ప్రస్తుతము ఉపగ్రహ నిర్వాహకులు ఆధునిక పర్యవేక్షణను కలిగి ఉన్నాయి, దీనివలన అవి ఏ వాహక మూలాన్నయినా గుర్తించుతాయి మరియు ట్రాన్స్పాన్డర్ (ఉపగ్రహము లోని అతి సూక్ష్మ మార్గాలు)లోని స్థలాన్ని సమర్ధవంతంగా నిర్వహించగలుగుతాయి.


ఉపగ్రహ సేవలు [మార్చు]


ఇవి కూడా చూడండి [మార్చు]

అన్వయములు [మార్చు]

  1. ↑ "Rockets in Science Fiction (Late 19th Century)". Marshall Space Flight Center. http://history.msfc.nasa.gov/rocketry/tl4.html. Retrieved 2008-11-21.
  2. ↑ Everett Franklin Bleiler; Richard Bleiler (1991). Science-fiction, the Early Years. Kent State University Press. pp. 325. ISBN 978-0873384162.
  3. ↑ Richard Rhodes (2000). Visions of Technology. Simon & Schuster. pp. 160. ISBN 978-0684863115.
  4. ↑ "Kerim Kerimov", Encyclopædia Britannica, http://www.britannica.com/EBchecked/topic/914879/Kerim-Kerimov, retrieved 2008-10-12
  5. ↑ "A Brief History of Animals in Space". NASA. Retrieved 2007-08-08. 
  6. ↑ Alicia Chang. "50th anniversary of first U.S. satellite launch celebrated". Associated Press. http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/n/a/2008/01/30/state/n151715S68.DTL. Retrieved 2008-11-21.
  7. ↑ David S. F. Portree; Joseph P. Loftus, Jr (1999). "Orbital Debris: A Chronology". Lyndon B. Johnson Space Center. p. 18. Retrieved 2008-11-21. 
  8. ↑ "Orbital Debris Education Package". Lyndon B. Johnson Space Center. http://www.orbitaldebris.jsc.nasa.gov/library/EducationPackage.pdf. Retrieved 2008-03-06.
  9. ↑ 9.0 9.1 Grant, A.; Meadows, J. (2004). Communication Technology Update (ninth edition ed.). Focal Press. pp. 284. ISBN 0240806409.
  10. ↑ "Workshop on the Use of Microsatellite Technologies". United Nations. 2008. 6. http://www.unoosa.org/pdf/reports/ac105/AC105_903E.pdf. Retrieved 2008-03-06.
  11. ↑ "Earth Observations from Space". National Academy of Science. 2007. http://dels.nas.edu/dels/rpt_briefs/earth_observations_final.pdf. Retrieved 2008-03-06.
  12. ↑ James Oberg (July 1984). "Pearl Harbor In Space". Omni Magazine. 42-44. http://www.jamesoberg.com/pearl.html. Retrieved 2008-03-06.
  13. ↑ George Schmidt; Mike Houts. "Radioisotope-based Nuclear Power Strategy for Exploration Systems Development". Marshall Space Flight Center. http://www.lpi.usra.edu/opag/schmidtstaif06.pdf. Retrieved 2008-10-02.
  14. ↑ "U.S. Space Objects Registry". 
  15. ↑ "North Korean Missile Launch Was a Failure, Experts Say". The New York Times. http://www.nytimes.com/2009/04/06/world/asia/06korea.html?hp. Retrieved 2009-04-06.
  16. ↑ "NORAD and USNORTHCOM monitor North Korean launch". United States Northern Command. http://www.northcom.mil/News/2009/040509.html. Retrieved 2009-04-06.
  17. ↑ ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; malik అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  18. ↑ "First time in History". The Satellite Encyclopedia. http://www.tbs-satellite.com/tse/online/thema_first.html. Retrieved 2008-03-06.
  19. ↑ "SATCAT Boxscore". celestrak.com. http://www.celestrak.com/satcat/boxscore.asp. Retrieved 2008-03-05.
  20. ↑ Daphne Burleson (2005). Space Programs Outside the United States. McFarland & Company. pp. 43. ISBN 978-0786418527.
  21. ↑ Brian Harvey (2003). Europe's Space Programme. Springer Science+Business Media. pp. 114. ISBN 978-1852337223.
  22. ↑ Dan Morrill. "Hack a Satellite while it is in orbit". ITtoolbox. http://blogs.ittoolbox.com/security/dmorrill/archives/hack-a-satellite-while-it-is-in-orbit-15690. Retrieved 2008-03-25.
  23. ↑ "AsiaSat accuses Falungong of hacking satellite signals". Press Trust of India. http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-5205866_ITM. Retrieved 2008-03-25.
  24. ↑ 24.0 24.1 William J. Broad; David E. Sanger (2007). "China Tests Anti-Satellite Weapon, Unnerving U.S.". New York Times. http://www.nytimes.com/2007/01/18/world/asia/18cnd-china.html?_r=1&pagewanted=all&oref=slogin. Retrieved 2008-03-25.
  25. ↑ "Navy Missile Successful as Spy Satellite Is Shot Down". Popular Mechanics. 2008. http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4251430.html. Retrieved 2008-03-25.
  26. ↑ Jeremy Singer (2003). "U.S.-Led Forces Destroy GPS Jamming Systems in Iraq". Space.com. http://www.space.com/news/gps_iraq_030325.html. Retrieved 2008-03-25.
  27. ↑ Bob Brewin (2003). "Homemade GPS jammers raise concerns". Computerworld. http://www.computerworld.com/securitytopics/security/story/0,10801,77702,00.html. Retrieved 2008-03-25.
  28. ↑ "Iran government jamming exile satellite TV". Iran Focus. 2008. http://www.iranfocus.com/modules/news/article.php?storyid=2852. Retrieved 2008-03-25.
  29. ↑ Peter de Selding (2007). "Libya Pinpointed as Source of Months-Long Satellite Jamming in 2006". Space.com. http://www.space.com/spacenews/businessmonday_070409.html. Retrieved 2008-03-25.


వెలుపటి వలయము [మార్చు]


మూస:Space-based meteorological observation

"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ఉపగ్రహము&oldid=819952" నుండి వెలికితీశారు