కంపెనీ (చట్టం)

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

కంపెనీ అనేది ఒక రకమైన వ్యాపార సంస్థ.

అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో, కంపెనీని కార్పొరేషన్-లేదా అప్పుడప్పుడు, ఒక సంఘం, భాగస్వామ్యం, లేదా ఒక పారిశ్రామిక సంస్థను నియంత్రించే సమాఖ్యగా సూచిస్తారు.[1] సాధారణంగా, కంపెనీ అనే పదాన్ని ఒక కార్పొరేషన్, భాగస్వామ్యం, సంఘం, ఉమ్మడి వాటా సంస్థ, మండలి, నిధి లేదా చట్టబద్ధమైన లేదా చట్టబద్ధంకాని వ్యక్తుల యొక్క వ్యవస్థీకృత సమూహం, మరియు (అధికారిక హోదాలో) ఎవరైనా గ్రహీత, దివాలాలో ధర్మకర్త లేదా ఇటువంటి అధికారి లేదా నగదుగా మార్చే ప్రతినిధిని సూచించేందుకు ఉపయోగించవచ్చు.[1]

ఇంగ్లీష్ చట్టంలో మరియు తద్వారా కామన్వెల్త్ దేశాల్లో సాధారణంగా కంపెనీల చట్టం లేదా ఇటువంటి చట్ట పరిధిలో నమోదు చేయబడిన ఒక రకమైన కార్పొరేట్ సంస్థ లేదా కార్పొరేషన్‌ను కంపెనీగా పరిగణిస్తున్నారు. ఒక భాగస్వామ్యం లేదా మరే ఇతర చట్టబద్ధంకాని వ్యక్తుల సమూహం దీని పరిధిలోకి రావు.

అర్థం మరియు పద చరిత్ర[మార్చు]

కంపెనీని ఒక వివిక్త న్యాయబద్ధ సంస్థ, శాశ్వత పరంపర మరియు ఒక ఉమ్మడి ముద్రతో ఉన్న ఒక "కృత్రిమ వ్యక్తి"గా నిర్వచించవచ్చు. ఇది ఒక సభ్యుడి యొక్క మరణం, పిచ్చి లేదా దివాలా చేత ప్రభావితం కాదు.

కంపెనీ అనే ఆంగ్ల పదానికి పురాతన ఫ్రెంచ్ మిలిటరీ పదం కంపైన్ (1150లో మొట్టమొదట నమోదు చేయబడింది)లో మూలాలు ఉన్నాయి, దీనికి ఒక "సైనిక దళం" అనే అర్థం వస్తుంది,[2] ఈ ఫ్రెంచ్ పదాన్ని చివరి లాటిన్ (3 మరియు 8వ శతాబ్దాల మధ్యకాలంలో రాయడానికి ఉపయోగించిన ఒక లాటిన్ రూపం) పదం కంపానియో "సహచరుడు, నీతోపాటు ఉండే వ్యక్తి" నుంచి స్వీకరించారు, కంపానియో పదాన్ని మొట్టమొదటిసారి లెక్స్ సాలికాలో ఓల్డ్ హై జర్మన్ గాలీపో "సహచరుడు" మరియు గోథిక్ గాహ్లాయిబా "ఆహారాన్ని పంచుకునే వ్యక్తి (స్నేహితుడు)" అనే పదాలకు సంబంధించిన జర్మన్ భాషా వ్యక్తీకరణ *గాహ్లాయిబో (వాచ్యంగా, "రొట్టెతో") యొక్క ఒక అరువు అనువాదంగా ఉపయోగించారు. 1303నాటికి, ఈ పదంతో వ్యాపార సంఘాలను సూచించారు. వ్యాపార సంఘం అనే అర్థం వచ్చే సందర్భంలో కంపెనీ అనే పదాన్ని 1553లో రచనల్లో మొదటిసారి ఉపయోగించారు, దీని యొక్క సంక్షిప్తరూపం "Co."ను తొలిసారి 1769లో ఉపయోగించడం జరిగింది.

చరిత్ర[మార్చు]

ఒక ఆధారం ప్రకారం, రాజాధికారం ద్వారా పార్లమెంట్ చట్టంతో లేదా కంపెనీ చట్టం (ఒక పరిమిత బాధ్యత లేదా ఉమ్మడి-వాటా కంపెనీగా సూచిస్తూ) కింద నమోదు చేయడం ద్వారా దీనిని ఏర్పాటు చేయవచ్చు.[3] యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో కంపెనీల చట్టం 1985 మరియు కంపెనీల చట్టం 2006లు ప్రధాన నియంత్రణ చట్టాలుగా ఉన్నాయి.[3] ఇతర సమాచారం ప్రకారం, ఈ చట్టం కింద నమోదు చేయబడిన కంపెనీకి పరిమిత బాధ్యత ఉంటుంది: దీని యజమానులకు (వాటాదారులు) కంపెనీ కార్యకలాపాలను మూసివేసే సందర్భంలో ఎటువంటి ఆర్థిక బాధ్యత ఉండదు, అయితే వారి దానిలో అప్పటికే పెట్టుబడిగా పెట్టిన డబ్బును కోల్పోయే అవకాశం ఉంది.[3] USAలో, డెలావేర్ రాష్ట్రంలో నమోదు చేయబడిన కంపెనీలు ముఖ్యంగా ప్రాధాన్య మరియు న్యాయబద్ధమైన సంస్థలుగా (Inc) మారతాయి.[3]

ఉత్తర అమెరికాలో, ఏప్రిల్ 10, 1606న జేమ్స్ I, ఇంగ్లండ్ యొక్క రాజ ఆదేశాలపై ఒక ఇంగ్లీష్ ఉమ్మడి వాటా కంపెనీగా లండన్ కంపెనీ (ఛార్టర్ ఆఫ్ ది వర్జీనియా కంపెనీ ఆఫ్ లండన్‌గా కూడా పిలుస్తారు) ఏర్పాటు చేయబడింది, ఉత్తర అమెరికాలో వలసరాజ్య నివాసాలు ఏర్పాటు చేసే ఉద్దేశంతో దీనిని స్థాపించారు, వర్జీనియా కంపెనీలో భాగంగా ఒక ప్రత్యేక నియమావళితో ప్లైమౌత్ కంపెనీ ఏర్పాటు చేయబడింది, ఈ రెండు సంస్థలు ఉత్తర అమెరికాలో స్థాపించబడిన మొట్టమొదటి కంపెనీలుగా గుర్తించబడుతున్నాయి. లండన్ కంపెనీ 1607లో జేమ్స్‌టౌన్ నివాస ప్రాంతాన్ని ఏర్పాటు చేసింది, ఇది ప్రస్తుత అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో స్థాపించబడిన మొట్టమొదటి ఇంగ్లీష్ శాశ్వత నివాస ప్రాంతంగా గుర్తించబడుతుంది, ఇదిలా ఉంటే అదనపు సరఫరాలు పంపేందుకు ఉద్దేశరహితంగా సోమెర్స్ ఐస్లెస్, అలియాస్ బెర్ముడాలో అతి పురాతన, ఇప్పటికీ నిలిచివున్న ఇంగ్లీష్ కాలనీని కూడా 1609లో ఈ కంపెనీ ఏర్పాటు చేసింది.

రకాలు[మార్చు]

దేశాలవారీ జాబితాకు, వ్యాపార సంస్థల్లో రకాలు వ్యాసాన్ని చూడండి.

వివిధ అధికార పరిధుల్లో వేర్వేరు రూపాల్లో కంపెనీని ఏర్పాటు చేయవచ్చు, అయితే కంపెనీకి సంబంధించిన అతి సాధారణ రూపాలు (సాధారణంగా వర్తించే కంపెనీల చట్టం కింద నమోదు చేయడం ద్వారా స్థాపించే సంస్థలు) ఏమిటంటే:

  • హామీతో స్థాపించే పరిమిత కంపెనీ . క్లబ్‌లు మరియు ఛారిటీలు వంటి వ్యాపారేతర ప్రయోజనాల కోసం స్థాపించే కంపెనీలు ఈ వర్గంలోకి వస్తాయి. దివాలాతో మూసివేత పరిస్థితి ఏర్పడినప్పుడు నిర్దిష్ట పరిమాణాల్లో డబ్బును (సాధారణంగా ఇది నామమాత్రంగా ఉంటుంది) చెల్లించేందుకు సభ్యులు హామీ ఇస్తారు, అయితే అలాకాని పక్షంలో కంపెనీకి సంబంధించి వారికి ఎటువంటి ఆర్థిక హక్కులు ఉండవు. ఇంగ్లండ్‌లో ఈ రకమైన కంపెనీలు సాధారణంగా కనిపిస్తాయి.
  • వాటాలు ద్వారా స్థాపించే పరిమిత కంపెనీ . ఇది వ్యాపార సంస్థల కోసం ఉపయోగించే అత్యంత సాధారణమైన కంపెనీ రూపం. ముఖ్యంగా, ప్రతి వాటాదారు యొక్క బాధ్యత అతను వ్యక్తిగతంగా పెట్టిన పెట్టుబడికి మాత్రమే పరిమితమై ఉండే సంస్థను ఒక పరిమిత కంపెనీ అంటారు, కార్పొరేషన్‌లను ఒక పరిమిత కంపెనీ యొక్క అత్యంత సాధారణ ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు.[1] ఇంగ్లండ్‌లో ఈ రకమైన కంపెనీలు కూడా సాధారణంగా కనిపిస్తాయి.
  • వాటా మూలధనంతో హామీ ద్వారా స్థాపించే పరిమిత కంపెనీ . వ్యాపారేతర ప్రయోజనాల కోసం ఒక సంస్థ స్థాపించబడి, దాని యొక్క కార్యకలాపాలకు లాభాలను ఆశించే పెట్టుబడిదారులు కొంతవరకు నిధులు అందిస్తున్నట్లయితే, ఇటువంటి సంస్థలను మిశ్రమ సంస్థగా సూచిస్తారు. UKలో ఇటువంటి కంపెనీలు ప్రస్తుతం స్థాపించబడటం లేదు, అయితే వీటిని ఏర్పాటు చేసేందుకు చట్టపరమైన వెసులుబాటు ఇప్పటికీ ఉంది.[4]
  • పరిమిత-బాధ్యత కంపెనీ . "పరిమిత బాధ్యత, సభ్యులు లేదా నిర్వాహకుల ద్వారా నిర్వహణ మరియు యాజమాన్య బదిలీపై పరిమితులతో కొన్ని దేశాల్లో చట్టబద్ధంగా ఒక సంస్థను ఏర్పాటు చేసేందుకు వీలు కల్పించబడింది." ఇటువంటి సంస్థలను L.L.Cగా పరిగణిస్తారు.[1]
  • వాటా మూలధనంతో లేదా లేకుండా స్థాపించే అపరిమిత కంపెనీ . ఇది ఒక మిశ్రమ సంస్థ, ఇటువంటి ఒక సంస్థలో సభ్యులు లేదా వాటాదారుల యొక్క బాధ్యత ఆ సంస్థ యొక్క అప్పుల్లో (ఏవైనా ఉన్నట్లయితే) పరిమితంగా ఉండదు.

అరుదుగా కనిపించే కంపెనీల రకాలు ఏమిటంటే:

  • పత్రాల ప్రత్యేక హక్కుతో స్థాపించే కంపెనీలు . పత్రాల ప్రత్యేక హక్కుతో స్థాపించే అనేక కార్పొరేషన్‌లను కార్పొరేషన్స్ సోల్ (ఒకే వ్యక్తి యజమానికిగా లేదా ఒకే కార్యాలయం ఉన్న సంస్థ)గా సూచిస్తారు, సాధారణంగా వీటిని సూచించేందుకు కంపెనీలు అనే పదాన్ని ప్రస్తుతం ఉపయోగించడం లేదు.
  • ఛార్టర్ కార్పొరేషన్‌లు . ఆధునిక కంపెనీల చట్టం ఆమోదించడానికి పూర్వం కంపెనీలు ఈ ఒక్క రూపంలోనే ఉండేవి. అయితే ప్రస్తుతం ఇవి అరుదుగా కనిపిస్తుంటాయి, ఇప్పటికీ మనుగడ సాధిస్తున్న కొన్ని పురాతన కంపెనీలు మాత్రమే ఈ రూపంలో ఉన్నాయి (ఈ రకమైన అనేక సంస్థలు, ముఖ్యంగా అనేక బ్రిటీష్ బ్యాంకులు ఇప్పటికీ మనుగడ సాధిస్తున్నాయి) లేదా ఈ రకానికి చెందిన కంపెనీల నియంత్రణ విధానానికి సాదృశ్యంగా ఉండే ఆధునిక సంఘాల రూపంలో కూడా వీటిని గుర్తించవచ్చు, ఉదాహరణకు (బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇంగ్లండ్ అనే సంస్థ ఆధునిక చట్ట పరిధిలో స్థాపించబడింది).
  • చట్టబద్ధ కంపెనీలు . ఇవి ప్రస్తుతం అరుదుగా కనిపిస్తున్నాయి, కొన్ని కంపెనీలు ప్రైవేట్ చట్టబద్ధ కంపెనీలుగా సంబంధిత అధికార పరిధిలో స్థాపించబడుతున్నాయి.

ఒక కంపెనీ పేరు తరువాత Ltd అని ఉన్నట్లయితే అది ఒక పరిమిత కంపెనీ (లిమిటెడ్ కంపెనీ)ని సూచిస్తుంది, PLC అని ఉంటే (పబ్లిక్ లిమిటెడ్ కంపెనీ) ఈ సంస్థలోని వాటాలు విస్తృతంగా పంపిణీ చేయబడ్డాయని తెలియజేస్తుంది.[3]

న్యాయ పరిభాషలో, ఒక కంపెనీ యొక్క యజమానులను సాధారణంగా "సభ్యులు"గా సూచిస్తారు. ఒక పరిమిత కంపెనీ లేదా అపరిమిత కంపెనీలో (ఒక వాటా మూలధనంతో స్థాపించబడిన లేదా అది భాగంగా ఉన్న) వాటాలను వాటాదారులుగా సూచిస్తారు. ఒక పరిమిత కంపెనీకి హామీగా ఉన్నవారిని హామీదారులుగా సూచిస్తారు. కొన్ని విదేశీ అధికార పరిధులు వారి దేశాల్లోకి వ్యాపారాన్ని ఆకర్షించే ప్రయత్నంలో భాగంగా విదేశీ కంపెనీ యొక్క ప్రత్యేక రూపాలను సృష్టించాయి. "వేరుపరిచిన పెట్టుబడుల కంపెనీలు" మరియు నియంత్రిత ప్రయోజన కంపనీలుగా వీటి పరిధిలోకి వస్తాయి.

అయితే ప్రపంచంలోని వివిధ దేశాల్లో కంపెనీ యొక్క రకాల్లో అసంఖ్యాక ఉప-విభాగాలు ఉన్నాయి.

ప్రభుత్వ కంపెనీలు మరియు ప్రైవేట్ కంపెనీలు మధ్య న్యాయపరమైన మరియు నియంత్రణ ప్రయోజనాల కోసం కంపెనీలను కొన్నిసార్లు ప్రత్యేకించడం జరుగుతుంది. తరచుగా (ఎల్లప్పుడూ కానప్పటికీ) ఒక నియంత్రిత స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్‌లో వాటాలతో బహిరంగంగా వ్యాపారం నిర్వహించే కంపెనీలను ప్రభుత్వ కంపెనీలు అంటారు. ప్రైవేట్ కంపెనీలకు బహిరంగంగా వ్యాపార లావాదేవీలు నిర్వహించే వాటాలు కలిగివుండవు, వాటాల బదిలీలపై తరచుగా నియంత్రణలు ఉంటాయి. కొన్ని అధికార పరిధుల్లో, ప్రైవేట్ కంపెనీల్లో అనేక మంది వాటాదారులు ఉంటారు.

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

Script error

సూచనలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 బ్లాక్ యొక్క లా అండ్ లీ డిక్షనరీ. రెండో పాకెట్ ఎడిషన్. బ్రైయాన్ ఎ. గార్నెర్, ఎడిటర్. వెస్ట్. 2001.
  2. మూస:OEtymD
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 "కంపెనీ." క్రిస్టల్ రిఫరెన్స్ ఎన్‌సైక్లోపీడియా. క్రిస్టల్ రిఫెరెన్స్ సిస్టమ్స్ లిమిటెడ్. నవంబర్ 27, 2007. Reference.com
  4. కంపెనీల చట్టం 2006

మరింత చదవడానికి[మార్చు]