కాథెటర్

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
కాథెటర్ భాగాలుగా విడగొట్టుట

వైద్య శాస్త్రంలో, కాథెటర్ (ఆంగ్లం: Catheter) అనేది శరీరం యొక్క రంధ్రంలో, నాళంలో, లేదా రక్తనాళంలో ప్రవేశ పెట్టగలిగిన ఒక గొట్టం. కాథెటర్ లు శరీర మలినాల విసర్జన, స్రావాలు లేదా వాయువుల యొక్క నిర్వహణ లేదా శస్త్రచికిత్స పరికరముల ద్వారా తొలగించుటకు ఉపయోగపడుతుంది. కాథెటర్ ను ప్రవేశపెట్టే విధానమును కాథెటరైజేషన్ అంటారు. ఎక్కువగా, సన్నగా, మృదువుగా ఉండే గొట్టం వంటి కాథెటర్ ను("మృదువైన" కాథెటర్) ఉపయోగిస్తారు, కాని కొన్ని సమయాలలో గట్టిగా పెద్దదిగా ("గట్టి") ఉండే కాథెటర్ ను ఉపయోగిస్తారు. ఒక కాథెటర్ ను శరీరంలోనే తాత్కాలికంగా లేదా శాశ్వతంగా ఉంచవచ్చు, దీనిని అంతర్గత కాథెటర్ అని తెలుపుతారు. శాశ్వతంగా ప్రవేశపెట్టే కాథెటర్ ను పెర్మ్ కాథ్ అని అంటారు.

పురాతన సిరియన్లు కాథెటర్ ను రీడ్ లు (తేమగా ఉండే ప్రదేశాలలో పెరిగే పొడవాటి గడ్డి వంటి మొక్కలు) నుండి సృష్టించారు. "కాథెటర్ - καθετήρ" వాస్తవంగా ఒక ప్లగ్ వలె ప్రవేశపెట్టే పరికరం అని తెలుపుతారు. "కాథెటర్" అనే పదము "కాథీమై - καθίεμαι" అను పదము నుండి వచ్చింది దీని అర్ధం "కూర్చోవటం". ప్రాచీన్ గ్రీకులు ఒక శూన్య లోహపు గొట్టాన్ని మూత్ర నాళం ద్వారా మూత్రాశయంను ఖాళీ చేయుటకు ప్రవేశపెట్టేవారు, ఈ గొట్టాన్ని "కాథెటర్" అని తెలిపేవారు.

ఉపయోగాలు[మార్చు]

కాథెటర్ ను శరీరం యొక్క ఒక ప్రత్యేక భాగంలో పెట్టిన తరువాత అది కలిగించే ప్రయోజనాలు:

  • మూత్ర కాథెటరైజేషన్ లో వలె మూత్రాయశయం నుండి మూత్రంను తొలిగించుట , ఉదాహరహణ., ఫోలే కాథెటర్ లేదా సుప్రాప్యూబిక్ కాథటరైజేషన్ లో వలె మూత్రనాళం దెబ్బతినినప్పుడు.
  • చర్మం ద్వారా ప్రబావితం చేసే నేఫ్రోస్టామీద్వారా [1] మూత్రపిండముల నుండి మూత్రాన్ని బహిర్గతం చేయుట.
  • స్రావక వ్యర్ధాల విసర్జన ఉదాహరణ., ఉదర సంబంధ రసిక.
  • నరము లోపల స్రావాల ప్రసరణ, చికిత్స లేదా పెరిఫెరల్ వేనియస్ కాథెటర్ తో నరముల ద్వారా ఆహారాన్ని అందించుట.
  • యాంజియోప్లాస్టీ, యాంజియోగ్రఫి, బెలూన్ సెప్టోస్టామి, బెలూన్ సినుప్లాస్టీ, కార్డియాక్ ఎలెక్ట్రో ఫిజియాలజీ పరీక్ష, కాథెటర్ అబ్లేషన్. ఎక్కువగా సెల్డిన్జర్ విధానమును ఉపయోగిస్తారు.
  • రక్త నాళముల నుండి లేదా నరము నుండి రక్త పోటును నేరుగా కొలుచుట.
  • కపాలంలో నుండే పోటు నేరుగా కొలచుట
  • నిర్దిష్ట ప్రదేశం, సుబర్కనాయిడ్ ప్రదేశం, లేదా బ్రాఖియల్ ప్లెక్సేస్ వంటి ఒక ప్రధాన నాళముల సమూహం చుట్టూ మత్తు చికిత్స నిర్వహణ.
  • ఆమ్లజని, భాష్పశీల మత్తు కారకాలు, మరియు ఒక శ్వాశనాళ గొట్టం ఉపయోగించుకొని ఊపిరితిత్తుల లోపలికి వెళ్ళే ఇతర శ్వాస వాయువులు యొక్క నిర్వహణ.
  • చర్మము క్రింద ఒక ప్రసరణ పరికరం లేదా ఇన్సులిన్ గొట్టం సహాయంతో ఇన్సులిన్ లేదా ఇతర ఔషధాల ప్రసరణ.
  • ఒక కేంద్ర నాడీ కాథెటర్ ఔషధాలను లేదా ద్రవాలను గుండె దగ్గరగా ఉండే నరము లోపల లేదా కర్ణికకు లోపల ఉంచబడిన ఒక పెద్ద గొట్టములోకి పంపుటకు ఉపయోగించే ఒక గొట్టం.
  • ఒక స్వాన్-గంజ్ కాథెటర్ పుపుస ధమనిలో ఉంచి గుండెలోని పీడనాలను కొలిచే ఒక ప్రత్యేక రకపు కాథెటర్.
  • ఒక పిండ బదిలీ కాథెటర్ ఫలదీకరణ చెందిన పిండాలను ఇన్ విట్రో ఫెర్టిలైజేషన్(గర్భాశయం వెలుపల ఫలదీకరణ చేయుట) గర్భాశయంలో ప్రవేశ పెట్టుటకు మాత్రమే ప్రత్యేకంగా ఉపయోగిస్తారు. ఇవి పొడవులో సరాసరి 150 మిమి నుండి 190 మిమి ల తేడాను కనపరుస్తాయి.
  • ఒక అంబిలికల్ లైన్ అనే కాథెటర్ ను అపరిపక్వ శిశువులు యొక్క కేంద్రక ప్రసరణను త్వరితంగా అందించే వీలు కలిగించే నియోనటాల్ ఇంటెన్సివ్ కేర్ యూనిట్ లలో(NICU) ఉపయోగిస్తారు.
  • ఒక తౌహి బోరస్ట్ అడాప్టర్ అనేక ఇతర పరికరాలకు కాథెటర్ లను అనుసంధానించే ఒక వైద్య పరికరం.
  • హీమోడయాలసిస్ కొరకు ఉపయోగించే బాహ్య కాథెటర్ కన్నా ఒక క్వింటన్ కాథెటర్ రెండు లేదా మూడింతల ల్యూమన్(ఒక ప్రమాణం) ఉంటుంది.
  • 'టాం కాట్' అని తెలిపే ఇంట్రాయుటెరిన్ కాథెటర్ వంటి పరికరంను ప్రత్యేకంగా కృత్రిమ గర్భధారణలో శుద్ధి చేసిన వీర్యమును నేరుగా గర్భాశయములోనికి ప్రవేశ పెట్టుటకు ఉపయోగిస్తారు. ఈ ప్రక్రియను పర్యవేక్షించుటకు ఒక వైద్యుడు అవసరం.

ఆవిష్కర్తలు[మార్చు]

కాథెటర్ యొక్క ఆధునిక ప్రయోజనములు దాదాపుగా కనీసం 1868 నుండే, Dr. ఎన్.బి.సోర్న్ బోర్గేర్ శరీరంకి ప్రవేశపెట్టి పెట్టబడిన లోతుని నియత్రించు లక్షణముతో సిరంజి మరియు కాథెటర్ కు పేటెంట్ హక్కులు తీసుకున్నప్పుడే (పేటెంట్ #73402) మొదలైనది.

డేవిడ్ ఎస్. షెరిడాన్ 1940లలో వాడి పడవేసే ఆధునిక కాథెటర్ యొక్క ఆవిష్కర్త. ఈయన తన మొత్తం జీవిత కాలంలో నాలుగు కాథెటర్ తయారీ సంస్థలను మొదలు పెట్టి అమ్మివేశాడు మరియు ఫోర్బ్స్ పత్రిక చేత 1988లో ఈయన "కాథెటర్ కింగ్" అనే పిలువబడ్డారు. ఈయన ఈ కాలం శస్త్రచికిత్సలలో సాధారణంగా వాడుతున్న "వాడి పడవేసే" ఆధునిక ప్లాస్టిక్ ఎండోట్రాకియల్ గొట్టం యొక్క అవిష్కర్తగా కూడా ఘనత సాధించారు. ఇతని ఆవిష్కరణలకు ముందు, నీటిలో బాగా మరగబెట్టి తిరిగి ఉపయోగించే ఎర్రటి రబ్బరు గొట్టాలను ఉపయోగించేవారు, వీటి వలన రోగ వ్యాప్తి మరియు సూక్ష్మజీవులు వ్యాప్తి చెందే ప్రమాదము ఎక్కువగా ఉండేది. ఈ ఆవిష్కరణ వలన Mr షెరిడాన్ వేలాది మంది ప్రాణాలను రక్షించిన ఘనత దక్కించుకున్నారు.

1900ల ఆరంభంలో, వాల్ష్ అనే పేరు కల డబ్లిన్ దేశస్థుడు మరియు నార్మన్ గిబ్బన్ అనే పేరు కల ఒక స్కాట్ల్యాండ్ దేశ యూరాలజీ వైద్యుడు ఒక జట్టుగా ఏర్పడి ఈ రోజు వైధ్యశాలలలో ఉపయోగిస్తున్న నిర్దేశిత ప్రమాణ కాథెటర్ ను సృష్టించారు. వారి ఇద్దరి సృష్టికర్తల పేరు మీద, దానిని గిబ్బన్-వాల్ష్ కాథెటర్ అని పిలుస్తున్నారు. ఇతర కాథెటర్ ల కన్నా గిబ్బన్ మరియు వాల్ష్ కాథెటర్ లకు ఉన్న అధిక ప్రయోజనములు వివరించబడ్డాయి. వాల్ష్ కాథెటర్ ప్రత్యేకంగా ప్రోస్టక్టమీ శస్త్రచికిత్స తరువాత మూత్రాశయంలో సూక్ష్మజీవులు వ్యాప్తి చెందకుండా మరియు గడ్డ కట్టకుండా మూత్రవిసర్జన జరుగుటకు ఉపయోగపడుతుంది. గిబ్బన్ కాథెటర్ అత్యవసర ప్రోస్టక్టమీ శస్త్రచికిత్స యొక్క అవసరాన్ని నిరోధిస్తుంది. మూత్రాశయ ఫిస్ట్యులా స్థితిలో కూడా ఇది బాగా ఉపయోగపడుతుంది. మూత్రాశయ పరిమాణమును పెంచుట మరియు గిబ్బన్ కాథెటర్ ను పంపుట వంటి సరళమైన ప్రక్రియ ఎక్కువగా ఫిస్ట్యులాని నిర్మూలించవచ్చు. ఈ కాథెటర్ ను మూత్రాశయం కుంచించుకు పోయినప్పుడు చికిత్సలో, మరియు ప్రోస్టేట్ కాన్సర్ వలన మూత్రమును పూర్తిగా విసర్జించలేక పోయినప్పుడు కూడా ఉపయోగిస్తారు.

బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్ మూత్రాశయంలో రాయి ఉన్న తన సోదరుడి కోసం ఒక అనుకూలమైన కాథెటర్ ను ఆవిష్కరించారు.

సామగ్రి[మార్చు]

కాథెటర్ ల తయారీలో సిలికాన్ రబ్బర్, లేటెక్స్, మరియు థర్మోప్లాస్టిక్ ఎలాస్టమర్ లు వంటి వాటితో కలిపి ఒక శ్రేణి పాలిమర్ లను ఉపయోగిస్తారు. సిలికాన్ అతి సాధారణ ఎంపిక ఎందువలన అనగా అది కొన్ని సమయాలలో కొన్ని శరీర స్రావాల మీద మరియు ఒక శ్రేణి ఔషధ స్రావాలను కలవాల్సినప్పుడు అది జడత్వంతో మరియు ఎలాంటి చర్య జరపకుండా ఉంటుంది. మరో వైపు, పాలిమర్ యాంత్రికంగా బలహీనమైనది, మరియు కాథెటర్ లలో [citation needed] కొన్ని ప్రమాదకర పగుళ్ళు ఏర్పడవచ్చు. ఉదాహరణకు, పగుళ్ళు వస్తున్నాయి అని చెప్పబడుతున్న ఫోలే కాథెటర్ లలో సిలికాన్ ను ఉపయోగిస్తారు, కానీ ఎక్కువగా మూత్రాశయంలో ఉండిపోయిన మొనను తొలగించుటకు శస్త్రచికిత్స అవసరం అవుతుంది.

మధ్యవర్తిత్వ విధానాలు[మార్చు]

లక్ష్యం నాళంలోనికి కాథెటర్ ను ప్రవేశపెట్టునప్పుడు వివిధ కాథెటర్ సూక్ష్మాలను ఉపయోగిస్తారు. వివిధ కాథెటర్ సూక్ష్మాలు మరియు వాటి యొక్క నామాలు సూచించే చిత్రం కొరకు [2] చూడండి.

సూచనలు[మార్చు]

  1. http://www.jvir.org/cgi/content/full/11/8/955#SEC8 నేఫ్రోస్టమీ కి ప్రయోగాత్మక విధానం
  2. http://www.merit.com/PDFs/IMPRESS400741001-B.pdf

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

  • కృత్రిమంగా ఛాతి పరిమాణం పెంచుట
  • కాన్నుల(ఏదైనా ద్రావకాన్ని శరీర నాళం లోపాలకి పంపే చిన్న గొట్టం)
  • ఫ్రెంచి కాథెటర్ కొలిచే పటము
  • ఫోలే కాథెటర్
  • ఫోరెన్సిక్ ఇంజనీరింగ్
  • మర్ఫి డ్రిప్
  • సేల్డిన్జర్ పద్ధతి
  • స్టెంట్
  • మూత్రాశయ కాథెటరైజేషన్

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=కాథెటర్&oldid=1172249" నుండి వెలికితీశారు