గిరీష్ కర్నాడ్

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
గిరీష్ రఘునాథ్ కర్నాడ్
Girish Karnad Screening Cornell.JPG
జననం: {{{birth_date}}}
వృత్తి: రచయిత, సినిమా దర్శకుడు , నటుడు, కవి
జాతీయత: భారత్ Flag of India.svg
శైలి: కాల్పనిక
Literary movement: నవ్య

గిరీష్ కర్నాడ్ (ఆంగ్లం : Girish Raghunath Karnad) (కన్నడభాష : ಗಿರೀಶ್ ರಘುನಾಥ ಕಾರ್ನಾಡ್ ) (జననం : 19 మే 1938). ప్రముఖ కన్నడ రచయిత మరియు నటుడు.కర్నాటకకు ఏడవ జ్ఞానపీఠ పురస్కారం అందించి కన్నడ సాహిత్యనానికే వన్నెలద్దిన ప్రసిద్ధ నాటక సహిత్యవేత్త.భారత దేశంలోనే నాటక సాహిత్యంలో విశిష్టమైన రచనలు కావించినందుకు జ్ఞానపీఠ పురస్కారం అందుకున్నమొట్టమొదటి నాటకసాహిత్యవేత్త గౌరవం ఇతనికే దక్కింది.అంతియేకాక జ్ఞానపీఠ పురస్కారంపొందిన ఇద్దరు కన్నడ కవుల కావ్యాలను చలనచిత్రాలుగా వెండితెరకెక్కించిన కీర్తి కూడా ఇయన స్వంతం. తనకు జ్ఞానపీఠ అవార్డు లభించినప్పుడు,అందరు అభినందించగా వారితో సౌమ్యంగా,వినయంగా -"ఈ పురస్కారంనాకన్న మరాఠి సహిత్యంలో నాకన్నముందు నాటకసాహిత్యంలో విశేషకృషి సల్పిన విజయ తండూల్కర్ గారికిచ్చిన మిక్కిలి సంతోషించివుండేవాడిని"అని చెప్పడంద్వారా తనకన్న పెద్దవారైన అనుభవంవున్న సమకాలీన సాహితివేత్తలమీద అతనికున్న గౌరవం,అణకువ,అభిమానం కొట్టవచ్చినట్లు కానవచ్చుచున్నది.కర్నాడ్ నాటక సాహిత్యసేవ కేవలం కన్నడభాషకే మాత్రం పరిమితం కాలేదు.ఇతరభాషల సాహిత్యాన్నికూడా గమనంలో పెట్టుకున్న సాంస్కృతికవక్తగా,నటునిగా,దర్శకుడిగా ఎదిగాడు.కర్నాడ్ మొదట నాటక నటుడిగా తన కళాజీవితాన్ని ప్రారంభించినప్పటికి తన అసమానప్రతిభతో ఒక్కొక్కమెట్టును అధికమిస్తూ ఒక వుత్తమ భారతీయ నాటకసాహిత్యవేత్తగా అగ్రపీఠం అదిష్టించాడు.కర్నాడ్ తెలుగుజనాలకు పరిచితుడే.ఇతను పలుతెలుగు చలనచిత్రాలలో భిన్నమైనపాత్రలలో నటించి,తెలుగు ప్రేక్షకులహృదయాలలో తనకంటూ ఒక స్థానంఏర్పరచుకున్న కళాకారుడితడు.

జననం-విద్యాభ్యాసం[మార్చు]

గిరీష్ కర్నాడ్ క్రీ.శ.1938 వ సంవత్సరం,మేనెల 19 వతేదిన మహారాష్ట్రలోని మథేరాలో జన్మించెను.తండ్రిపేరు రఘునాధ్ కార్నాడ్,తల్లి కృష్ణాబాయి.గిరీష్ కార్నాడ్ తండ్రి ప్రగతిశీల,అభ్యుదయభావాలు మెండుగావున్న వ్యక్తి.కార్నాడ్ తండ్రికి వివాహమైన కొంతకాలానికి ఆయన భార్య మరణించినది.రఘునాధ్ కార్నాడ్ అభ్యుదయభావంతో,అప్పటి సమాజవ్యతిరిక్తను ధైర్యంగా ఎదిరించి,బాల్యంలోనే పెళ్ళయి,వితంతువుగా మారిన కృష్ణాబాయిని తన సహధర్మచారిణిగా స్వీకరించాడు.సమాజం ఏమనుకున్న తాను నమ్మిన ఆదర్శాన్ని ఆచరణలో అమలుపరచిన ధైర్యశాలి రఘునాధ్ కార్నాడ్ .మరిఅటువంటి అభ్యుదయ భావాలున్న కుటుంబంలో పుట్టిన గీరీష్ కార్నాడ్ తన ముందుజీవితంలో ఒక ప్రగతిశీలభావాలున్న వ్యక్తిగా ఎదగటానికి ఎంతో సహయపడిందని చెప్పాలి.

గీరీష్ కార్నాడ్ ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం ఉత్తరకన్నడ జిల్లాలోని శిరసిలో జరిగింది.ఉన్నతవిద్యాసం ధారవాడలోని మిసను హైస్కూలులోని,డిగ్రీ(పట్టా,degree)కర్నాటక కళాశాలలో పూర్తిచేసాడు.అ సమయంలో రోడెస్ ఉపకారవేతనం(Rodes scholarship)కు అర్హత పొందటంతో ఆక్సుపర్డ్‌కు(ఇంగ్లాండు)మరింత ఉత్తమశ్రేణి అభ్యాసం కై వెళ్లెను.అక్కడ తన ప్రతిభాపాటవంతో ఆక్సుపర్డ్ డిబేట్ క్లబుకు అధ్యక్షుడుగా ఎన్నికైన ఆసియా ఖండానికి చెందిన మొట్టమొదటివ్యక్తి గిరీష్ కార్నాడ్.విద్యాభ్యాసానంతరం అక్కడి విద్వాసంసులు,మరియు కళాకారులతో స్నేహంగావుంటూ వారిచే ప్రతిభావంతుడనే ప్రశంసలందుకు న్నాడు.షికాగో విశ్వవిద్యాలయంలో సందర్శన అధ్యాపకుడు(consultant lecturer)అక్కడి బహుభాషాపందితులచే మెప్పుపొందిన బుద్ధిశాలి గిరీష్ కార్నాడ్.విదేశాలలో వుండగానే నాటకరచన చేసి,ఇక్కడికి వచ్చిన పిదప కొత్తనాటకాలను అధ్యయనం చేసి,నాటక ప్రదర్శన కావించాడు.కార్నాడ్ వ్రాసిన అనేక నాటకాలు హింది,పంజాబి,మరాఠి మరియు పలు భారతీయభాషలలో అనువదింపబడి,ప్రదర్శింపబడినవి.కన్నడభాషనుండి అనువాదమొంది, పలు నాటకాలు ప్రదర్శింపబడిన మొదటి కన్నడ నాటకరచయిత కార్నాడ్. ఆక్సుఫర్డ్ నుండి స్వదేశానికి వచ్చి మొదట మద్రాసులో కొంతకాలం ఉద్యోగం చేసినప్పటికి,అటుపిమ్మట ధారవాడకు వెళ్ళి అక్కడ నాటకరంగంకు అంకితమై విశేషకృషి సల్పిన నాటక సాహిత్య కృషీవలుడు.

నాటక రచన[మార్చు]

కార్నాడ్ ఉన్నతవిద్యాభ్యాసంకై ఇంగ్లాండు వెళ్ళుటకు ముందే ,ఈ కళాకారుని కలంనుండి యాయాతి అనేనాటకం రూపుదిద్దుకుంది.ఈ నాటకం దారవాడ నుండి వెలువడు మనోహర గ్రంథమాలె లో ప్రచురణ అయ్యింది.ఇంగ్లాండునుండి వచ్చిన పిదప తుఘలక్ మరియు హయవదన నాటకాలు రచించాడు.ఈ మధ్యకాలంలో పూణెలోని పూణె ఫిల్మ్ ఇనిస్ట్యూట్ లో నిర్దేశకుడుగా చేరి,కొంతకాలానికి ఆపదవిని త్యజించి ముంబైకి వెళ్లిన కార్నాడ్ అక్కడ కొన్ని చలనచిత్రాలలో నటించాడు. కొంతకాలంతరువాత చిత్రరంగాన్నికూడా వదలి బెంగళూరుకు వచ్చారు.ఇక్కడకు వచ్చిన తరువాత నాటక రచనను చురుకుగా కొనసాగించారు.బెంగుళూరు వచ్చినతరువాత ఆయన కలంనుండి జాలువారిననాటకాలు,అంజుమల్లిగె ,నాగమండల .తలెదండ ,మరియు అగ్ని మత్తు మళె .కార్నాడ్ బ్రిటి ష్ బ్రాడ్‌కాస్టింగ్ కార్పోరేసన్ వారి అభ్యర్ధన మేరకు టిప్పువిన కనసుగళు అనేనాటకమును వ్రాసాడు.

చిత్రరంగము[మార్చు]

కార్నాడ్ నటించిన సంస్కార కన్నడ చలనచిత్రం,కన్నడలో అంతవరకు నిర్మించిన చిత్రాలలో వ్యాపారాత్మకంగా కాకుండగా కళాత్మకంగా తీసిన మొదటి సినిమా.ఇందులో కార్నాడ్ ప్రాణేశాచార్య అనే ప్రధానభూమికను పోషించారు.ఇందులో మరో ప్రముఖ నటుడు పి.లంకేశ్ విరుద్ధపాత్రలో నటించారు.ఈ చిత్రదర్శకుడు పట్టాభిరామిరెడ్డి.ఈ చిత్రం మొదటి స్వర్ణకమలంపొందిన కన్నడచిత్రం.రతరువాత బి.వి కారంత్ అనే ప్రసిద్ధ దర్శకునితో కలసి సహదర్శకత్వంలో ఎస్.ఎల్.భైరప్ప వ్రాసిన వంశవృక్ష కావ్యం ఆధారంగా ఆదే పేరుతో చిత్రాన్ని తీసారు.ఈ చిత్రానికి పలురాష్ట్రీయ,అంతరరాష్ట్రీయ పురస్కారాలు,ప్రశంసలు లభించాయి.తరువాత కాలంలో తబ్బిలు నీనాదె మగనె ,కాడు , ఒందానొందుకాలదల్లి చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించాడు.కాడు చిత్రానికికూడా చాలా పురస్కారాలు,ప్రశంసలు అందాయి.పిమ్మట ఉత్సవ , గోధూళి అనే హింది చిత్రాలకు దర్శకబాధ్యతలు నిర్వహించాడు.ఇంకను కనక పురందర ,ద.రా.బెంద్ర మరియు సూఫి పంథ అనే యధార్థ/సాక్ష్య (documentary)చిత్రాలకు దర్శకుడుగా పనిచేసాడు.పరిసరవినాశనం గురించి తెలియచేసె జెలువి అనేచిత్రానికి కూడా దర్శకుడిగా పనిచేసాడు.అగ్నిశ్రీధర్ అనే రచయిత/కవితోకలసి ఆ దినగళు అనేచిత్రానికి చిత్రకథను అందించారు.

గౌరవ ప్రశంసలు-పురస్కారాలు[మార్చు]

కార్నాడ్ కన్నడసాహిత్యంకు కన్నడ చలనచిత్రరంగానికి చేసిన సేవలను గుర్తించి కర్నాటక విశ్వవిద్యాలయం గౌరవడాక్టరేట్ ఇచ్చి సత్కరించినది.కార్నాడ్ కు కర్నాటక రాజ్యోత్సవ ప్రశస్తి ,'గుబ్బి వీరన్న ప్రశస్తి ,కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడెమి ప్రశస్తి మరియు అత్యంత ప్రతిష్ఠాకరమైన పద్మశ్రీ, పద్మభూషణ ,జ్ఞానపీఠ పురస్కారాలను అందుకున్నాడు.కేంద్ర సంగీత-నాటక అకాడెమి అధ్యక్షుడిగా పనిచేసాడు.ఇంగ్లాండులోని నెహరు సెంటరుకు నిర్దేశకుడి(director)గా కూడా విధులు నిర్వహించాడు.2008-09 సంవత్సరానికిగాను జీవమాన ప్రశస్తి అయినా పుట్టణ్ణ కణగాల్ ప్రశస్తి ని కార్నాడ్ కు ఇవ్వడంజరిగినది.అయితే దాన్నిఆయన తిరస్కరించాడు.కారణం మొదట ఈ పురస్కారాన్ని కె.ఎస్.ఆర్.దాసుకు ఇచ్చారు.దాసుగారు(ఇయన చాలా తెలుగు చలనచిత్రాలకు దర్శకుడిగా పనిచేశారు) కన్నడ చిత్రరంగానికి ఎక్కువ సేవ చెయ్యలేదని పాత్రికేయులు తీవ్రవ్యతిరేకతను వ్యక్తంచేయడంతో,వెనక్కి తీసుకొని కార్నాడ్‌కు బహుకరించడంజరిగినది.అందుచే ఆయనదానిని తిరస్కరించారు.

రచనలు[మార్చు]

  • గిరీష్ కర్నాడ్ 1972 లో పదమూడు దృశ్యాలు గల ఓ డ్రామా వ్రాశాడు, దీనిలో ప్రధాన పాత్ర ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్. [1]. భారతదేశ సాహిత్యంలో అత్యున్నత పురస్కారమైన జ్ఞానపీఠ్ అవార్డు గ్రహీత.

డ్రామాలు[మార్చు]

  • తుగ్లక్ (హిందుస్తానీ భాషలో తర్జుమా చేసినవారు : బి.వి.కారంత్, స్టేజీపై దర్శకత్వం వహించినవారు; ఇబ్రాహీం అల్‌కాజీ, ప్రసన్న, అరవింద్ గౌర్ మరియు దినేష్ ఠాకూర్)
  • హయవదన
  • నాగమండల
  • బాలి
  • అగ్ని మట్టు మాలె
  • ఓడకలు బింబ
  • యయాతి
  • అంజుమల్లిగె
  • మా నిషాద
  • టిప్పువిన కనసుగలు (ద డ్రీమ్స్ ఆఫ్ టిప్పు సుల్తాన్)
  • తలెదండ [2]
  • హిత్తిన హుంజ

సినిమాలు[మార్చు]

నటించిన తెలుగు సినిమాలు[మార్చు]

అవార్డులు[మార్చు]

  • 1972లో గిరీష్ కర్నాడ్ కు బీ.వీ.కారంత్ తో కలిపి 'వంశ వృక్ష' అనే కన్నడం సినిమాకి ఉత్తమ దర్శకునిగా జాతీయ అవార్డు లభించింది.
  • 1998లో భారతదేశపు సాహితీ పురస్కారాల్లో అత్యున్నతమైన జ్ఞానపీఠ అవార్డు లభించింది.

మూలాలు[మార్చు]

  1. Karnad, Girish Raghunath (1972) Tughlaq: a play in thirteen scenes Oxford University Press, Delhi, OCLC 1250554
  2. Drama critics. "Girish Karnad's Rakt Kalyan (Tale-Danda)". Retrieved 2008-12-25. 

బయటి లింకులు[మార్చు]