చువావా (కుక్క)

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
గోధుమ రంగు లో పొడుగు బొచ్చు వున్నా చువావా

చువావా About this sound Chihuahua  స్పానిష్: Chihuahueño అతి చిన్న కుక్క జాతి. దీని పేరు మెక్సికోలోని చువావా రాష్ట్రం నుండి వచ్చింది.

చరిత్ర[మార్చు]

చువావా చరిత్ర ఒక చిక్కు ముడి. ఈ జాతి ఆవిర్భావాన్ని వివరించడానికి చాలా సిద్ధాంతాలు ఉన్నాయి. కొలంబస్ చేరక ముందు భారతీయ దేశాలు చువావా లను పవిత్రంగా భావించి వాటిని సంస్కార విధులలో ఉపయోగించేవారు. పెంపుడు జంతువులుగా ఇవి ఉచ్చ వర్గంలో జనరంజకాలు. మెక్సికోలోని చువావా రాష్ట్రంలో మొదట కనుగొనబడిన కారణం చేత, దీని పేరు మెక్సికోలోని చువావా రాష్ట్రం నుండి వచ్చింది.

కొందరు చరిత్రకారులు మెడిటేరియన్ సముద్రంలోని మాల్టా ద్వీపం నుంచి వచ్చాయి అని నమ్ముతారు.[1] ఐరోపా ఖండంలోని చిత్రాలలో ఉన్న చిన్న కుక్కలు చువవతో పోలి ఉండటం ఈ సిద్ధాంతానికి ఇంకొంత బలం చేకూరుస్తుంది. సిస్తిన్ గుడిలో ఉన్న సంద్రో బొట్టిసేల్లి 1498లో చిత్రంచిన భిట్టిచిత్రం, ఇటువంటి చిత్రాలలో ప్రసిద్ధి చెందిన చిత్రం. సీన్స్ ఫ్రం ద లైఫ్ ఆఫ్ మోసెస్ అనే చిత్రం గుండ్రని తల, పెద్ద కళ్ళు, పెద్ద చెవులు మరియు ఇతర చువావా లక్షణాలున్న రెండు అతి చిన్న కుక్కలను ఓ స్త్రీ పట్టుకున్నట్లుగా చూపిస్తుంది. కొలంబస్ క్రొత్త ప్రపంచం నుంచి తిరిగి వచ్చే పది సంవత్సరాలు ముందే ఈ చిత్రం పూర్తి అయ్యింది. బొట్టిసేల్లి ఇటువంటి మెక్సికన్ కుక్కను చూడటం సంభవించనప్పటికీ చువావా పోలికలున్న జంతువుని చిత్రించాడు.

చువావాను 200 సంవత్సరాల క్రితం చైనా నుండి మెక్సికోకు తీసకుని వచ్చి ఉండవచ్చని మరో సిద్దాంతం తెలుపుతోంది. ఈ సిద్దాంతాన్ని సమర్ధించే చైనా దేశస్థులు మొక్కలను మరియు జంతువులును మరుగుజ్జులుగా చెయ్యడంలో సమర్ధులు కాబట్టి, అక్కడి వ్యాపారులు మెక్సికో వచ్చినప్పుడు చివావాలను వారితో పాటు తెచ్చి ఉండచ్చని నమ్ముతారు. అజ్తెక్లకి టేచిచి అనే చిన్నకుక్క ఉండేది. కాని చువావా యొక్క మైటోకాండ్రియాలోని DNA యొక్క విశ్లేషణ దీని మూలం ఐరోపా ఖండంలో కనిపించే చిన్న కుక్కలున్న పురాతన ప్రపంచం[citation needed]గా తెలుపుతుంది. మైటోకాండ్రియాలోని DNA విశ్లేషణ తల్లి నుండి వారసత్వంగా వచ్చిన వాటినే సూచిస్తుంది. అందువల్ల చువావా తండ్రులు టేచిచి కూడా కావచ్చు.[citation needed]

జానపద సాహిత్యం మరియు పురాతత్వ ఆవిష్కారాలు ఈ జాతి మెక్సికోలో ఆవిర్భవించిందని సూచిస్తున్నాయి. బాగా ప్రాచుర్యంలో ఉన్న మరియు సంభావ్యమైన సిద్ధాంతం బట్టి మెక్సికోలోని తోల్తేక్ నాగరకత ఇష్టపడి తోడుగా ఉండే టేచిచి అనే కుక్క సంతతికి చివావా చెందుతుంది.

చరిత్ర టేచిచి జట్టుగా వేటాడేదని సూచిస్తోంది. దీని జాడలు 9వ శతాబ్దం నుండి కనిపించడం మొదలు పెడతాయి. ఇవి చివావా పూర్వీకులై ఉండవచ్చు.[citation needed]. 16వ శాతాబ్దానికన్నా చాలా ముందు క్రీస్తు పూర్వం రెండవ శతాబ్దానికి చెందిన గ్రేట్ పిరమిడ్ ఆఫ్ చోళులలో చువావాను పోలి ఉండి దాని కన్నా పెద్దదైన కుక్క అవశేషాలు కనిపించడం దీనికి ఆధారం. తెచిచి మాయనుల కన్నా ముందు నుండే ఉందని సూచించే ఆధారాలు ఉన్నాయి.[citation needed]

తెచిచి కి మార్మిక శక్తులున్నాయని తోట్లేక్ లను జయించిన అజ్తెక్లు నమ్మే వారు.[2] దాని పూర్వీకుల కంటే చివావా చాలా చిన్నది. స్పెయిను వారు చైనా యొక్క క్రేస్తేడ్ కుక్క లాంటి మరుగుజ్జులను దక్షిణ అమెరికాలో ప్రవేశ పెట్టినందు వల్ల ఈ మార్పు వచ్చిందని భావిస్తారు.

1850లో మెక్సికో దేశపు చివావా రాష్ట్రంలోని కసాస్ గ్రండేస్ శిధిలాలలో ఈ జాతి మూలాలు కనిపించాయని వార్తలు రావటంతో చువావాకు ఆ పేరు వచ్చింది.[3] ఈ రాష్ట్రం సరిహద్దు ప్రాంతాలైన యూ.ఎస్.లోని టెక్సాస్, ఆరిజోనా, మరియు న్యు మెక్సికో లలో చువావాలు ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చి, మిగతా ప్రాంతాలకు విస్తరించాయి. అప్పటి నుంచి, ప్రత్యేకించి 1904లో అమెరికన్ కేన్నాల్ క్లబ్ ఈ జాతిని గుర్తించినప్పటి నుండి, చువావా జాతి స్థిరమైన ప్రజాదరణ పొందింది. జన్యు పరీక్షలు చువావా 18వ శతాబ్దం ఆవిర్భవించిన ఆధునిక జాతులలో ఒకటిగా చూపుతాయి.[4]

వివరణ మరియు ప్రామాణికాలు[మార్చు]

చువావా కుక్క పిల్ల

ఈ కుక్క జాతికి రూపొందించిన జాతి ప్రామాణికాలలో బరువు మరియు వాటి అనుపాతాలే ఉంటాయి కానీ ఎత్తు ప్రామాణికం సాధారణంగా ఉండదు. ఈ జాతి కుక్కల ఎత్తు మిగతా జాతుల కన్నా ఎక్కువగా ఉండటమే దీనికి కారణం. సాధారణంగా, వీటి ఎత్తు ఆరు నుంచి పది అంగుళాల వరకు ఉంటుంది. కాని, కొన్ని కుక్కలు 12 నుంచి 15 అంగుళాలు (30 నుంచి 38cm) వరకు పెరుగుతాయి. ఒక కుక్క ఈ జాతికి చెందిందని నిర్ధారించటానికి బ్రిటిష్ మరియు అమెరికన్ ప్రామాణికాలు దాని బరువు ఆరు పౌండలు కన్నా ఎక్కువ ఉండకూడదు అని తెలుపుతున్నాయి. కాని, బ్రిటిష్ ప్రామాణికం బట్టి రెండు నుంచి నాలుగు పౌండ్లు ఉన్న కుక్కలు మేలైనవి, మరియు రెండూ మంచి జాతి కుక్కలే అయితే వాటిలో అల్పర్దికమైనది లేక చిన్నది అయినది మేలైనది. ఫెడెరేషన్ సైనోలోగిక్ ఇంటర్నేషనల్ (FCI) ప్రామాణికాల బట్టి కుక్క బరువు సాధారణంగా 1.5 నుంచి 3.0 కి.గ్రా. (3.3 నుంచి 6.6 పౌన్లు ) వరకు ఉండవచ్చు. అయితే పోటీ ప్రదర్శనలకి చిన్న వాటిని కూడా అనుమతిస్తారు.[5] ప్రదర్శనలకి కాక పెంపుడు జంతువులుగా ఉండే చువావాలు ఈ నిర్ధారిత బరువు కంటే ఎక్కువగా ఉంటాయి. పెద్దదైన ఎముకల నిర్మాణం ఉన్నా లేక ఎక్కువ బరువు పెరగనిచ్చినా వీటి బరువు పది పౌన్లు కంటే ఎక్కువ కూడా ఉండవచ్చు. ఇవి సంకర జాతివి కానప్పటికి, ఇటువంటి చువావాలను అనుకృత ప్రదర్శనలకి అనుమతించరు. ఇలా బరువున్న చువావాలు అన్ని సంతతులలోను కనిపిస్తాయి. బొచ్చును వివరించటంలో తప్ప, పెద్ద మరియు చిన్న బొచ్చున్న చువావా జాతి ప్రామాణికాలు ఒకటి గానే ఉంటాయి.

చువావా ప్రజననం చేసే వారు మరుగుజ్జు, టీ కప్పు, చిన్న బొమ్మ, ఆపిల్ లాంటి తల ఉన్న, లేదా జింక లాంటి తల ఉన్న అని వీటిని వర్ణిస్తారు. కానీ ఈ పదాలు జాతి ప్రమాణాలలో వాడరు, ఇవి తప్పు దారి పట్టించవచ్చు.[6]

బొచ్చు[మార్చు]

ఆకుపచ్చని కళ్ళున్న రంగులేని ఆడ చువావా.

యూ.కే.లోని కేన్నెల్ క్లబ్ మరియు యూ.ఎస్.లోని అమెరికన్ కేన్నెల్ క్లబ్ లు రెండు జాతుల చువావాలను మాత్రమె గుర్తిస్తాయి: పొడుగైన బొచ్చున్నది మరియు మృదువైన బొచ్చున్నది (లేక చిన్న బొచ్చున్నది).[7] జన్యు పరంగా ఈ రెండూ ఒక జాతికి చెందినవే. మృదువైన బొచ్చున్నదిగా అభివర్ణించిన చువావాల బొచ్చు నిజంగా మృదువుగా ఉందని కాదు - వీటి బొచ్చు మకమలును మొదలు బిర్రబిగిసినదిగా ఉండవచ్చును. పొడవైన బొచ్చు కల చువావాలు ముట్టుకోవటానికి మృదువుగా అనిపిస్తాయి. వీటికి మృదువైన, సన్నటి జుట్టు మరియు లేత జుట్టు ఉన్న క్రింది పొర ఉండి వీటిని మెత్తవిగా కనిపించేటట్లు చేస్తాయి. పొడవైన బొచ్చు కల ఇతర జంతువులలా కాక పొడవైన బొచ్చు కల చువావాలను క్షవరము గాని దువ్వటం గాని చేయనవసరం లేదు. అందరు అనుకునేటట్లు కాక పొడవైన బొచ్చు కల చువావాల బొచ్చు, చిన్న బొచ్చున్న చువావాల కన్నా తక్కువ రాలుతుంది. పొడవైన బొచ్చు కల చువావాలకు పూర్తి స్థాయిలో బొచ్చు రావటానికి రెండు లేక మూడు సంవత్సరాలు పట్టవచ్చు. .

రంగులు[మార్చు]

దస్త్రం:Misterthemodel2.jpg
మూడు రంగుల చువావా

అమెరికన్ కేన్నెల్ క్లబ్ వారి చువావా ప్రామాణికం రంగు గురించి ఇలా వర్ణిస్తుంది: "ఏ రంగైనా - ఒకే రంగున్న లేదా మచ్చలున్న".[7] పూర్తీ నలుపు నుండి పూర్తీ తెలుపు వరకు, చుక్కలున్న, చారలున్న లేదా ఇతర రంగులు మరియు పోకడలు ఉన్న అన్ని రంగులకి, రంగుల విన్యాసానికి ఇది తావు ఇస్తుంది. ఎరుపు, మీగడ, నీలం, నలుపు, పసుపు పచ్చని గోధుమ వంటి రంగులు ఏదైనా కావచ్చు. చుక్కల బొచ్చువల్ల మెర్లె రంగులో (ఒక రకం నలుపు) కూడా కనిపించవచ్చు. తెలుపు కూడిన లేదా లేని రంగుల విన్యాసాలలో ఈ క్రింది వంటివి ఉంటాయి:

  • పసుపు పచ్చని గోధుమ
  • ఐరిష్ చుక్కలు
  • డాల్మేషియన్ చుక్కలు
  • అతుకు వేసినట్లుగా ఉండే చుక్కలు
  • ముదురు నల్ల చుక్కలు
  • గోధుమ రంగుతో కూడిన మరక లేదా మచ్చ
  • ముసుగుగా ఉండే రంగులు
  • లేత గోధుమ చుక్కలు
  • ఎరుపు
  • తెలుపు
  • నలుపు
  • మెర్లె - ఒక రకమైన నలుపు
  • నారింజ రంగు
  • లేత గోధుమ రంగు
  • త్రివిధ రంగుల సమ్మేళనం
  • చిక్కని గోధుమ రంగు
  • నీలం
  • గోధుమ రంగుతో కూడి ఉన్న చిక్కటి నీలం మరక లేదా మచ్చ

మెర్లె రంగు బొచ్చు జాతి ప్రామాణికంలో భాగంగా పరిగణించరు. ఆరోగ్యానికి హానికారకమైన జన్యువులు కలిగి ఉండటం వలన మెర్లె రంగు బొచ్చున్న కుక్క పిల్లలను యూ.కే.లోని కేన్నెల్ క్లబ్ వారు మే 2007లో నమోదు చేసుకోవటం ఆపివేశారు. ఆ ఏడాది డిసెంబరులో రంగు గురించిన ప్రామాణికాన్ని "మెర్లె (దప్పెల్) రంగు తప్ప ఏ రంగైనా లేదా రంగుల కలయిక అయినా" గా సవరించారు"[8] 84 దేశాల ప్రధాన కుక్కల ఔత్సాహికుల సంఘాల ప్రాతినిధ్యం ఉన్న ఫెడెరేషన్ సైనోలోగిక్ ఇంటర్నేషనల్ కూడా మెర్లె రంగును యోగ్యత లేనిదిగా ప్రకటించింది.[9] కెనడా, ఆస్ట్రేలియా, న్యుజీలాండ్ మరియు జర్మని వంటి ఇతర దేశాల కుక్కల ఔత్సాహికుల సంఘాలు కూడా మెర్లె రంగు యోగ్యతని తిరస్కరించారు. కాని మే 2008లో అమెరికా వారి చువావా క్లబ్ వారు మెర్లె రంగు యోగ్యత నిరాకరణకి విరుద్ధంగా ఓటు వేసారు. దీనితో ఇవి అన్ని అమెరికన్ కేన్నెల్ క్లబ్ లు చేపట్టే అన్ని ప్రదర్శనలలోనూ పోటి పడవచ్చు. జాతి ప్రామాణికాలలో మెర్లె రంగు ఉన్న కుక్కలని గుర్తించే వద్దనే వారు వీటి రంగు సాధారణ జన్యు పరిణామా క్రమంలో కాక ఇతర జాతులతో సంకరించడం వల్ల వచ్చింది అని భావిస్తున్నారు.[citation needed]

చువావా రంగులు వర్గీకరణ చాలా సంభవాలతో కూడి జటిలం అయ్యింది. వీటికి ఉదాహరణలు నీలం రంగుతో కూడిన చిహ్నాలు, చిక్క గోధుమ రంగు మరియు గోధుమ రంగులు. రంగులు మరియు విన్యాసాలు కలిసి ఒక దాని మీద ఒకటి ప్రభావం చూపించటం వల్ల చాలా ఎక్కువ భిన్నత కనిపిస్తుంది. చువావాలో ఎక్కువ ప్రధానమైన రంగు లేత గోధుమే. ఒక రంగు లేక విన్యాసాలలో స్పర్ధలు లేనప్పటికీ, నీలం రంగుని అపురూపంగా భావిస్తారు.

స్వభావం[మార్చు]

కలహానికి సిద్ధ పడ్డ చువావా.
సేద తీరుతున్న చువావా.

వేరే జాతులు కన్నా చువావాల స్వభావం ఎక్కువగా వాటి జన్యుల మీద మరియు వాటి పెంపకం పైన కూడా ఆధారపడుతుంది.[2] చువావాల పెంపకందారుల స్వభావం ఈ కుక్క పిల్లల పై పడే అవకాశం ఉండటంతో చువావాని జాగ్రత్తగా ఎంచుకోవాలి. నిగ్రహం లేని చువావాలని సులువుగా దాడి చేసేందుకు రెచ్చకొట్టవచ్చు. అందువల్ల ఇవి చిన్న పిల్లలు ఉన్న ఇంటిలో సరపడవు. అమెరికన్ కేన్నెల్ క్లబ్ ఈ జాతిని ఇలా వర్ణిస్తుంది "మనోహరమైన, చురుకైన, వేగంగా కదిలే పొగరుబోతైన ముఖవైఖిరులు గల చిన్న కుక్క".[7] ఈ జాతి ఒకే యజమాని పట్ల చాలా ప్రచండమైన విశ్వాసం చూపుతుంది. వేరే వారు లేక జంతువులు ఉన్న సందర్భాలలో ఆ యజమాని పట్ల ఎక్కువ సంరక్షిక భావం చూపుతాయి. కొన్ని ఎక్కువ మంది పై విశ్వాసాన్ని చూపిస్తాయి.[citation needed] వేరే జాతి కుక్కలతో ఇవి సరిగా మేలగవు.[10] కుల భావం ఉండటం చేత ఇవి వేరే జాతి కుక్కల సహచర్యం కన్నా చువావాలనే ఇష్టపడతాయి.[11] ఈ లక్షణాలు కూడి ఉండటం వలన, ఓర్పు, సహనం లేని పిల్లలున్న కుటుంబాలకి ఇవి సరిపడవు.[7]

చువావాలు శ్రద్ధ, ప్రేమ, వ్యాయామము మరియు ముద్దుని కోరుతాయి.[citation needed] అందుకోసం ఇవి ఎంతో చురుకుగా ఉం డి వాటి యజమానిని ప్రసన్నం చేసుకునే ప్రయత్నం చేస్తాయి.[citation needed] ఇవి "మొరిగే" కుక్కలాగా ప్రసిద్ధి చెందినా, ఈ స్వభావాన్ని శిక్షణతో సవరించవచ్చు.[citation needed] సరైన పశు సంవర్ధక పద్ధతులు పాటిస్తే చువావాలు మొరిగే కుక్కలుగా ఉండవు. అందుకే అమెరికన్ కేన్నెల్ క్లబ్ ప్రామాణికం చువావాలు "చిన్న కుక్క వంటి భావాలు" ఉన్నవి అని వర్ణిస్తుంది.[citation needed]

ఆరోగ్య సమస్యలు[మార్చు]

ఈ జాతికి జననమప్పుడు మరియు దంతాల విషయంలో వైద్య సహాయం అవసరం ఉంటుంది. చువావాలకి జన్యుపరమైన వికారాలు వస్తాయి. ఎక్కువగా ఎపిలేప్సి మరియు మూర్ఛలు వంటి నరాలికి సంబంధించిన సమస్యలు వస్తాయి.

చువావాలకి మరియు ఇతర బొమ్మ జాతులకి హైడ్రోసేఫలాస్ అనే బాధించే రోగం వచ్చే అవకాశం ఉంది. కుక్కపిల్ల తల మొదటి కొన్ని మాసాలలో సాధారణం కంటే పెద్దదిగా ఉంటే ఈ రోగం ఉంది అని భావించవచ్చు. కాని పెద్ద తల ఉండటం దీని లక్షణం కాబట్టి కనిపించే ఇతర సూచనలతో ఈ వ్యాధిని కనిపెట్టవచ్చు. హైడ్రోసేఫలాస్ ఉన్న చువావాలు సాధారణంగా గట్టిపడని పుర్రె కలిగి, మందకోడిగా ఉండి వాటి తోబుట్టువులతో సరిసమానంగా పెరగవు. హైడ్రోసేఫలాస్ ను పశు వైద్యులు గుర్తు పట్టగలరు కాని వైద్యం అంత ఫలితాలు ఇవ్వదు.

చువావాకు ఎక్కువగా తినిపించడం దాని జీవిత కాలాన్ని తగ్గించి మధుమేహానికి దారి తీసి కుక్క ఆరోగ్యానికి అపాయకారి కావచ్చు.[12]

చువావాల మాడు మెత్తగా ఉంటుంది. కుక్కలలో ఈ విధంగా ఉండే జాతి ఇది ఒక్కటే. వయస్సు పెరిగే కొద్దీ మాడు గట్టి పడుతుంది. అయినప్పటికీ పుర్రె గట్టి పడే వరకు (దాదాపు ఆరు నెలల వరకు) చాలా జాగ్రత్త తీసుకోవాలి. ఒక్కో సారి మాడు పూర్తిగా మూసుకు పోదు. అటువంటప్పుడు గాయం తగలకుండా తగిన జాగ్రత్తలు పాటించాలి. చువావాల పట్ల అవగాహన తక్కువగా ఉండటం చేత పశు వైద్యులు మెత్తగా ఉన్న మాడును హైడ్రోసేఫలాస్ అని పొరబడుతుంటారు. ఈ తప్పు నిర్ధారణ గురించి చువావా క్లబ్ ఆఫ్ అమెరికా వారు వివరణ జారీ చేశారు.[13] చువావాలకు హైపోగ్లైసేమియా లేక రక్తంలో చక్కర తక్కువ అవటం సంభవించవచ్చు. కుక్క పిల్లలలో ఇది ప్రమాదకరంగా పరిణమించవచ్చు. వైద్యం అందకపొతే హైపోగ్లైసేమియా కోమాకి మరియు మరణానికి దారి తీయవచ్చు. తరచుగా (చిన్న పిల్లలకి ప్రతి మూడు గంటలకు ఒక సారి చొప్పున) వీటికి ఆహారం పెట్టడంతో ఈ ప్రమాదం నుంచి తప్పించవచ్చు. చువావా పెంపకందార్లు తేనే, న్యూట్రి-కాల్ లేదా కారో సిరప్ వంటి చక్కర పదార్ధాలను దగ్గర పెట్టుకోవాలి. రక్తంలో చక్కరను ఎక్కువ చేయటం కోసం నోటి చిగుళ్ళ పైన అంగుటి పైన ఈ చక్కర పదార్ధాలను రాయవచ్చు. మందకొడిగా ఉండటం, మగతగా ఉండటం, తక్కువ శక్తి కలిగి ఉండటం, నడక సరిగ్గా ఉండక పోవటం, కేంద్రీకృతం కాని కళ్ళు, మెడ కండరాలు సంకోచం చెందడం వంటివి హైపోగ్లైసేమియా సంకేతాలు. కళ్ళు పెద్దవిగా ఉండి బయటకు పొడుచుకుని రావటం వలన, ఇంకా భూమికి దగ్గరగా ఉండటం వలన, చువావాలకు కళ్ళ జబ్బులు లేదా కళ్ళకు గాయాలు ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది. పిల్లలు మరియు చుట్టాలు కళ్ళకు హాని కలిగించకుండా చూడాలి. దుమ్ముని, ఎలర్జీ కలిగించే వాటిని తీసి వేయటం కోసం కళ్ళలో నుండి నీరు కారుతుంది. రోజూ తుడవటంతో కళ్ళను శుభ్రంగా ఉంచవచ్చు మరియు కన్నీటి మరకలు రాకుండా నివారించవచ్చు.

చువావా లకు వణికే లక్షణముంది. ఇది ఆరోగ్య సమస్య కాదు. చువావాలు చలిలోనూ, ఉద్రేకంలోను లేక ఒత్తిడికి లోనైనప్పుడు వణుకుతాయి. చిన్న కుక్కలకు ఎక్కువ జీవక్రియ ఉండటం వలన ఇవి వేడిని త్వరిత గతితో కోల్పోవటం అనేది ఈ వణుకుకు ఒక కారణం. అందువలన చల్లని ప్రదశాలలో చువావాలు కోటులు లేదా చలి తొడుగుతో కనిపిస్తాయి. చాలా సందర్భాలలో చువావాలు దుప్పట్లలోకి చొచ్చుకుని వెచ్చదనాన్ని కోరుకుంటాయి.

చువావాల జీవిత కాలం 10 నుండి 17 సంవత్సరాల వరకు ఉంటుంది.

చువావాలు ఆచి తూచి ఎంచుకొని కొన్నింటిని మాత్రమే తింటాయి కాబట్టి వాటి పౌష్థిక ఆహార విషయంలో తగు శ్రద్ధ వహించాలి. చువావాలు రోజంతా చిన్న చిన్న ఆహారం తింటూనే ఉంటాయి. నిరంతరం తినే వీటికి తడిసిన లేదా తాజా ఆహారం నుండి వచ్చే వాసన అంటే బాగా ఇష్టం. "ఆకలి వేసినప్పుడు అవే తింటాయి" అనేది వీటికి వర్తించదు. హైపోగ్లైసేమియాకు లోను అయ్యే అవకాశం ఉన్నందున వీటిని ఎక్కువ సేపు తినకుండా ఉంచకూడదు. అలా అని ఎక్కువగా కూడా తినిపించకూడదు. మానవుల ఆహారం దీనికి పెట్టకూడదు. మరిగుజ్జులు కావటం వలన ఏ మాత్రం ఎక్కువ కొవ్వు పదార్థాలు గాని చక్కర ఎక్కువగా ఉన్న పదార్ధాలు గాని తినిపిస్తే ఇవి బరువెక్కి పోతాయి. ఎక్కువ బరువున్న చువావాలకు కీళ్ళ గాయాలు, ట్రాకియా భంగమై పోవటం, విడవని రొమ్ము పడిశెం మరియు జీవితకాలం కుదించుకుపోవటం లాంటివి సంభవించవచ్చు.

చువావాలు జన్యుపరంగా జారిన మోకాలి చిప్పతో కూడా బాధపడుతూ ఉంటాయి. ఈ పరిస్థితి అన్ని కుక్కలలో ఉన్నా చిన్న కుక్కలలో ఇది ఎక్కువ. కొన్ని కుక్కలలో మోచిప్ప గాడి అయ్యే కటకాలు సరి అయిన ఆకారంలో ఎదగక పోవటంతో మెరకగా తయారవుతుంది. మోచిప్ప గాడి మెరకగా ఉన్న కుక్కలలో మోచిప్ప పక్కకి, ప్రత్యేకించి లోపలి వైపుకు, వెళుతుంది. దీని వలన కాలు చిన్నదిగా అయ్యి చువావా కాలును నేలకి ఆనించకుండా ఉంటుంది. తొడ ఎముక గాడి నుండి జారిన మోచిప్ప తొడ కండరం సేదతీరి పొడుగు పెరిగే వరకు తిరిగి తన స్థానానికి రాదు. అందుచేత ఇలా జారినప్పుడు కుక్క తన కాలిని కొంత సమయం కోసం ఎత్తి ఉంచుతుంది. కొండరాలు కుచించుకుపోగా మోచిప్ప జరినప్పుడు కుక్క తన కాలిని వంకరగా పెట్టి ఉంచుతుంది. తొడ కండరం మీద నుండి జారే మోచిప్ప, తొడ ఎముక గాడివల్ల కొంత నోప్పి పెడుతుంది. మోచిప్ప తన స్థానానికి వచ్చిన తర్వాత ఈ జంతువుకి ఎటువంటి బాధ ఉండక అది చురుకు గానే ఉంటుంది.

చువావాలకు హృదయ సంబంధ సమస్యలు వచ్చే అవకాశం ఉంది. వీటిలో ప్రధానమైనవి ఉరుకులు పెట్టె రక్తం హృదయంలో ఎక్కువ చప్పుడు చేయటం మరియు పల్మోనిక్ స్తేనోసిస్ (కుడి హృదయ కోశం నుండి బయటికి వచ్చే రక్తాన్ని పల్మోనిక్ కావటం అడ్డుకోవటం) లాంటివి.[14]

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

  • సహచర కుక్క
  • సహచర కుక్క వర్గం
  • బొమ్మ వర్గం
  • మేసోఅమేరికాలో ఉన్న కుక్కలు

మూలాలు[మార్చు]

  1. "Chihuahua Dog History". http://www.chihuahua-rama.com/chihuahua-dog-history.html. Retrieved 08-07-10.
  2. ద చువావా హేండ్బుక్, డి.కరోలీన్ కోఇలి,పిఎచ్.డి బెర్రోన్ వారు ముద్రించారు, 2000; ఐఅస్బిఎన్ 0-7641-1521-9.
  3. చువ్వలు: తథ్యలు మరియు సమాచారం, టెన్న పెర్రి , ఎసోర్త్మేంట్.కామ,2002 జులై 29, 2007,నాడు చూడబడిన, వీటి జీవితానికి సంబంధించిన కళాకృతులు మెక్సికో నగరం చుట్టుప్రక్కల దొరికేయి.
  4. Ostrander, Elaine A. (September–October 2007). "Genetics and the Shape of Dogs; Studying the new sequence of the canine genome shows how tiny genetic changes can create enormous variation within a single species". American Scientist (online). www.americanscientist.org. pp. seven pages. Retrieved 08/09/2008. 
  5. "FCI Chihuahua standard". Retrieved 2009-08-14. 
  6. "CCA-Teacup Statement". Chihuahuaclubofamerica.com. 2009-05-30. Retrieved 2009-08-14. 
  7. 7.0 7.1 7.2 7.3 అమెరికన్ కేన్నాల్ క్లబ్ చువావా పేజి,జూలై 29, 2007నాడు చూడబాయి.
  8. "Kennel Club breed standard". Thekennelclub.org.uk. 2006-05-15. Retrieved 2009-08-14. 
  9. "FCI-Standard N° 218 / 21.10.2009 / GB". Fédération Cynologique Internationale. 07-28-2009. Retrieved 2010-07-21. 
  10. [1]ద చువావా/1},కుక్కలా యాజమానులు కి కుక్కలా గురించి సమాచారం అందించే canismajor.com.
  11. చువ్వలు గురించి, బ్రిటిష్ చువావా క్లబ్, జూలై 29, 2007నాడు చూడబడినది.
  12. Pet Health 101 - చువావా, జులై 29 2007 నాడు చూడ బడినది.
  13. Molera Statement
  14. చువావా ఆరోగ్యం, Dog-breeds.in

బాహ్య లింకులు[మార్చు]