జాగ్వర్

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
colspan=2 style="text-align: center; background-color: transparent; text-align:center; border: 1px solid red;" | జాగ్వర్ (Jaguar)[1]
పరిరక్షణ స్థితి
colspan=2 style="text-align: center; background-color: transparent; text-align:center; border: 1px solid red;" | శాస్త్రీయ వర్గీకరణ
రాజ్యం: ఏనిమేలియా
విభాగం: కార్డేటా
తరగతి: క్షీరదాలు
క్రమం: కార్నివోరా
కుటుంబం: ఫెలిడే
జాతి: Panthera
ప్రజాతి: P. onca
colspan=2 style="text-align: center; background-color: transparent; text-align:center; border: 1px solid red;" | ద్వినామీకరణం
Panthera onca
Linnaeus, 1758
Jaguar range

జాగ్వర్ (ఆంగ్లం: Jaguar; పాన్థెర ఓంకా ) పాన్థెర ఉపజాతి లోని పిల్లి జాతికి చెందిన ఒక పెద్ద పిల్లి, మరియు ఇది అమెరికాలలో కనిపించే ఏకైక పాన్థెర జాతి. జాగ్వర్ పులి మరియు సింహం తర్వాత పిల్లిజాతికి చెందిన జీవులలో మూడవ పెద్ద జీవి, మరియు పశ్చిమార్ధగోళంలో అతిపెద్ద మరియు అత్యంత శక్తివంతమైన పిల్లిజాతికి చెందిన జంతువు. జాగ్వర్ యొక్క ప్రస్తుత పరిధి మెక్సికో నుండి మధ్య అమెరికా మరియు దక్షిణ అమెరికాలో చాలా భాగం మీదుగా పెరుగ్వే మరియు ఉత్తర అర్జెంటీనా వరకు విస్తరిస్తుంది. ఆరిజోన (టక్సన్ యొక్క ఆగ్నేయం) లో విదితమైన మరియు పునరుత్పత్తి జరగటానికి అవకాశం కలిగి ఉండి కూడా, ఆ పిల్లి 1900 ప్రారంభం నుండి సంయుక్త రాష్ట్రాలలో అంతరించిపోయింది.

ఈ చుక్కల పిల్లి భౌతికంగా చాలా వరకు లెపర్డ్ ను పోలి ఉన్నప్పటికీ, సాధారణంగా ఇది పెద్దదిగా ఉండి బలిష్టంగా ఉంటుంది మరియు దాని ప్రవర్తన, సహజావరణ లక్షణాలు పులికి దగ్గరగా ఉంటాయి. దట్టమైన చిత్తడి అడవి దానికి అనువైన సహజావరణము, జాగ్వర్లు వివిధ అటవీ ప్రాంతాలలో మరియు ఉపరితల భౌగోళిక ప్రాంతాలలో విస్తరించి ఉన్నాయి. ఇది నీటి వసతితో గట్టి సంబంధం కలిగి ఉంది మరియు పులితో పాటు, ఈతను ఆస్వాదించే పిల్లిజాతి జీవిగా గుర్తించబడింది. జాగ్వర్ అధికంగా ఒంటరిగా ఉండి, మాటువేసి-వేటాడే ప్రెడేటర్(ఇతర జంతువులను వేటాడి తినే జంతువు), మరియు ఆహార ఎంపికలో అవకాశవాదిగా ఉంటుంది. జీవావాసాలను స్థిరీకరించటంలోను మరియు ఆహారంగా ఉపయోగపడే జాతుల జనాభాను నియంత్రించటంలోను ముఖ్య పాత్ర పోషించే ఈ జంతువు ఒక అగ్ర మరియు కీలక ప్రెడేటర్. ఇతర పెద్ద పిల్లులతో పోల్చినా కూడా, జాగ్వర్ అనూహ్యంగా శక్తివంతమైన కాటును కలిగి ఉంటుంది.[3] దీనితో అది కవచంతో ఉన్న సరీసృపాల కవచాలలోనికి చొచ్చుకు పోవటానికి[4] మరియు ప్రాణాలు తీయటానికి అసాధారణ పద్ధతిని అవలంబించటానికి వీలుకలుగుతుంది: మెదడుకు ప్రాణాంతకమైన కాటును పంపటానికి ఇది ఎర యొక్క చెవుల మధ్య పుర్రె గుండా నేరుగా కరుస్తుంది.[5]

జాగ్వర్ ప్రమాదం అంచున ఉన్న జాతి మరియు దాని సంఖ్య తగ్గిపోతూ ఉంది. ప్రమాదాలలో సహజావరణం క్షయమవటం మరియు ముక్కలవటం ఉన్నాయి. జాగ్వర్లు లేదా వాటి భాగాల అంతర్జాతీయ వ్యాపారం నిషేదించబడినా, ఆ పిల్లి ఇప్పటికీ, ప్రత్యేకించి దక్షిణ అమెరికాలోని పశు పాలకులు మరియు రైతులతో ఘర్షణలో మానవుల చేత యధావిధిగా హతమార్చబడుతూనే ఉంది. హరించబడినప్పటికీ, దాని పరిధి పెద్దదిగానే ఉంటుంది; దాని చారిత్రిక వ్యాప్తిపై ఆధారపడి, జాగ్వర్ మాయా మరియు అజ్టెక్ ల వంటి అనేక దేశవాళీ అమెరికన్ సంస్కృతుల యొక్క పురాణాలలో ప్రస్పుటంగా కనిపిస్తుంది.

శబ్దవ్యుత్పత్తి శాస్త్రం[మార్చు]

మిల్వాకీ కౌంటీ జూలాజికల్ గార్డెన్స్ వద్ద జాగ్వర్

జాగ్వర్ అనే పదము pronounced /ˈdʒæɡwɑr/ లేదా (బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్ లో) /ˈdʒæɡjuər/. ఇది టుపి-గ్వరాని భాషలలో ఒకటైన, బహుశా అమెజానియాన్ వ్యాపార భాష టుపినంబ నుండి, పోర్చుగీస్ జాగ్వర్ గుండా ఇంగ్లీష్ కు వచ్చింది.[6] కొన్నిసార్లు "కుక్క" గా అనువదించబడిన, యగ్వర "మృగము", అనే టుపియన్ పదం ,[7][8] ఎ మాంసాహార క్షీరదానికైనా ఉపయోగించబడుతుంది;[9] జాగ్వర్ కొరకు ప్రత్యేకమైన పదం yaguareté , ఇందులో eté - అనే ప్రత్యయానికి అర్ధం "సహజం" లేదా "వాస్తవం".[6][9][10]

దాని వర్గీకరణ హోదాలో మొదటి భాగమైన, పాన్థెర , ఈ ఉపజాతికి అదేవిధమైన జాతి అయిన లెపర్డ్ కు గ్రీక్ పదమైన πάνθηρ నుండి వచ్చిన లాటిన్ పదం. ఇది παν- "అన్ని" మరియు θήρ "మృగం" నుండి ఉద్భవించినట్లు చెప్పబడుతుంది, ఇది ఒక జానపద శబ్దవ్యుత్పత్తి శాస్త్రం[11] అయినప్పటికీ—ఇది చిట్టచివరకు "పులి" కి సంస్కృత పదమైన పుండరీకం నుండి వచ్చిన సంస్కృత మూలం ఉన్న పదము.[12]

ఓంకా అనేది అచ్చు సంబంధిత కారణాల మూలంగా సెడిల్లా(cedilla) తొలగించబడిన పోర్చుగీసు onça, స్నో లెపర్డ్, ఉన్సియా ఉన్సియా కొరకు ఆగ్లంలో ounce గా వాడుకలో ఉంది. L అనే అక్షరం డెఫినెట్ ఆర్టికిల్(the వంటివి) (ఇటాలియన్ lonza , పాత ఫ్రెంచ్ l'once) తో కలిసి పోవటంతో ఇది లాటిన్ lyncea lynx నుండి ఉద్భవిస్తుంది.[13]

మధ్య మరియు దక్షిణ అమెరికాలోని చాలా దేశాలలో, ఈ పిల్లి el tigre ("the tiger") గా ప్రస్తావించబడుతుంది.

వర్గీకరణ[మార్చు]

జాగ్వర్, పాంథెరా ఓంకా , పాన్థెర ఉపజాతిలో సజీవంగా ఉన్న ఏకైక న్యూ వరల్డ్ సభ్యురాలు. DNA దృష్టాంతం సింహం, పులి, లెపర్డ్, జాగ్వర్, మంచు లెపర్డ్, మరియు మబ్బుల లెపర్డ్ మొదలైన వాటికన్నింటికీ ఒకే ఉమ్మడి పూర్వీకులు ఉంటారని మరియు ఈ వర్గం ఆరు నుండి పది మిలియన్ సంవత్సరాల పూర్వముదని చూపించింది;[14] శిలాజ రికార్డు పాన్థెర కేవలం రెండు నుండి 3.8 మిలియన్ సంవత్సరాల ముందుదని సూచిస్తోంది.[14][15] పరిణామక్రమమునకు సంబంధించిన అధ్యయనాలు సాధారణంగా మబ్బుల లెపర్డ్ (నియోఫెలిస్ నెబులోసా ) ఈ వర్గానికి ఆధారభూతం అని చూపించాయి.[14][16][17][18] మిగిలిన జాతుల స్థితి ఒక్కొక్క అధ్యయనంలో ఒక్కొక్క రకంగా ఉంటుంది మరియు బలంగా చిక్కుముడి వీడకుండానే ఉంది.

నిర్మాణపరమైన దృష్టాంతం ఆధారంగా, బ్రిటిష్ జీవ శాస్త్రజ్ఞుడు రెజినాల్డ్ పోకాక్ జాగ్వర్ లెపర్డ్ తో చాల దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంది అని వివరించాడు.[18] అయినప్పటికీ, DNA దృష్టాంతం అనిశ్చయంగా ఉంది మరియు ఇతర జాతులకు సాపేక్షంగా జాగ్వర్ స్థితి ప్రతి అధ్యయనంలోను మారుతూ ఉంటుంది.[14][16][17][18] యురోపియన్ జాగ్వర్ (పాన్థెర గోమ్బాస్జొఎజెన్సిస్ ) మరియు అమెరికన్ సింహం (పాన్థెర ఎట్రాక్స్ ) వంటి విలుప్త పాన్థెర జాతుల శిలాజాలు, సింహం మరియు జాగ్వర్ రెండింటి యొక్క లక్షణాలను చూపించాయి.[18] జాగ్వర్ మైటోకాండ్రియల్ DNA యొక్క విశ్లేషణ ఈ జాతి అభిజాత్యం 280,000 మరియు 510,000 మధ్య సంవత్సరాల పూర్వందని చూపింది, ఇది శిలాజ రికార్డులు సూచించిన దాని కన్నా తర్వాతిది.[19]

భౌగోళిక వ్యత్యాసం[మార్చు]

జాగ్వర్ యొక్క అనేక ఉపజాతులు కనుగొనబడినా, ఇటీవలి పరిశోధనలు కేవలం మూడిటినే సూచించాయి. అమెజాన్ నది వంటి భౌగోళిక హద్దులు ఆ జాతులలో జన్యు ప్రవాహాన్ని నియంత్రిస్తాయి.

జాగ్వర్ ఉపజాతి వర్గీకరణ యొక్క ఆఖరి వర్ణన 1939 లో పోకాక్ నిర్వహించాడు. భౌగోళిక మూలాలు మరియు పుర్రె నిర్మాణ శాస్త్రం పై ఆధారపడి, అతను ఎనిమిది ఉపజాతులను కనుకొన్నాడు. అయినప్పటికీ, అన్ని ఉపజాతులను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించటానికి అతని వద్ద చాలినన్ని దృష్టాంతాలు లేవు, మరియు అతను చాల ఉపజాతుల స్థితి గురించి సందేహం వ్యక్తం చేసాడు. అతని పరిశోధనల యొక్క పునఃపరిశీలన కేవలం మూడు ఉపజాతులను మాత్రమే గుర్తించాలని సూచించింది.[20]

ఇటీవలి అధ్యయనాలు చక్కగా నిర్వించబడిన ఉపజాతుల కొరకు తార్కాణములను కనుగొనటంలో కూడా విఫలమైనాయి, మరియు ప్రస్తుతం గుర్తించబడుటలేదు.[21] లార్సన్ (1997) జాగ్వర్ లోని శరీర నిర్మాణ వైరుధ్యాలను అధ్యయనం చేసాడు మరియు అక్కడ ఒక క్లినల్ ఉత్తర-దక్షిణ వైరుధ్యం ఉందని, కానీ అనుకొన్న ఉపజాతుల మధ్య విబేధనం దాని కన్నా ఎక్కువగా ఉంటుందని కావున ఉపజాతుల ఉపవర్గీకరణ అవసరం లేదని చూపించాడు.[22] 2001 లో ఐజిరిక్ మరియు సహోద్యోగులు చేసిన ఒక జన్యు అధ్యయనము ఒక స్పష్టమైన భోగోళిక ఉపజాతుల నిర్మాణము లేకపోవటాన్ని ద్రువీకటించింది, అయినప్పటికీ అమెజాన్ నది వంటి భౌగోళిక అడ్డంకులు విభిన్న జనాభాల మధ్య జన్యువుల మార్పిడిని నియంత్రించినట్లు వారు కనుగొన్నారు.[19] ఆ తర్వాతి, మరింత విస్తారమైన అధ్యయనము, కొలంబియన్ జాగ్వర్లలో సూచించబడిన జనాభా నిర్మాణమును ధృవీకరించింది.[23]

పోకాక్ యొక్క ఉపజాతి వర్గాలు ఇంకా పిల్లి యొక్క సాధారణ వర్ణనలలో నియమానుసారంగా జాబితా చేయబడ్డాయి.[24] సేమోర్ వీటిని మూడు ఉపజాతులుగా వర్గీకరించాడు.[20]

  1. పాన్థెరా ఓంకా ఓంకా : అమెజాన్ గుండా వెనిజులా, ఈ క్రిందివి ఉన్నాయి
    • P. ఓంకా పెరువియానా (పెరువియన్ జాగ్వర్ ): పెరు తీరప్రాంతం
  2. P. ఓంకా హెర్నాన్డెసీ (మెక్సికన్ జాగ్వర్ ): పశ్చిమ మెక్సికో – ఈ క్రింది వాటిని కలిగి ఉంది
  3. P. ఓంకా పలుస్ట్రిస్ (135 కిలోగ్రాములు లేదా 300 పొందల కన్నా ఎక్కువ బరువు కలిగిన, అతి పెద్ద ఉపజాతులు ):[25] మాటో గ్రొస్సో & మాటో గ్రొస్సో డో సుల్ యొక్క పాన్టనల్ ప్రాంతాలు, బ్రజిల్, పెరుగ్వే నది మీదుగా పెరుగ్వే మరియు ఈశాన్య అర్జెంటీనా.

ప్రపంచ క్షీరద జాతి తొమ్మిది ఉపజాతులను గుర్తిస్తూ ఉంది, పై ఉన్న ఎనిమిది ఉపజాతులు మరియు అదనంగా P. o. పారగ్వెన్సిస్ .[1]

జీవశాస్త్రం మరియు ప్రవర్తన[మార్చు]

భౌతిక లక్షణాలు[మార్చు]

జాగ్వర్ కుదిమట్టమైన మరియు కండలు తిరిగిన జంతువు. పరిమాణాలలో గణనీయమైన వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయి: వీటి బరువు సాధారణంగా 56–96 కిలోగ్రాముల (124–211 పౌండ్లు) పరిధిలో ఉంటుంది. పెద్దపెద్ద మగచిరుతలు 159 కిలోగ్రాములు (350 lb) ఉండగా[26] (సుమారు ఒక ఆడపులి లేదా ఆడసింహంతో సమానంగా ఉంటాయి), చిన్నవి అతితక్కువగా 36 కిలోగ్రాములు ఉంటాయి (80 lb). ఆడ చిరుతలు మగచిరుతల కన్నా 10–20% చిన్నవిగా ఉంటాయి. ఈ పిల్లి పొడవు 1.62–1.83 మీటర్ల (5.3–6 అడుగులు) మధ్యలో మారుతూ ఉంటుంది, మరియు దాని తోక ఇంకా 75 సెంటీమీటర్లను (30 అంగుళాలు) జతచేస్తుంది. అది భుజాల వద్ద 67–76 సెంటీమీటర్ల (27–30 అంగుళాలు) పొడవు ఉంటుంది.[27]

చిరుతపులి తల బలిష్టంగా ఉంది దవడ అత్యంత శక్తివంతంగా ఉంటుంది.సుదూర దక్షిణంలో అవి ఉన్నచోట జాగ్వార్ల పరిమాణం పెరగటానికి అవకాశం ఉంది

ప్రాంతాలను బట్టి మరియు సహజావరణముల బట్టి పరిమాణములలో వ్యత్యాసాలు కనిపిస్తాయి, ఉత్తరం వైపు నుండి దక్షిణం వైపు వెళ్ళే కొద్దీ పరిమాణం పెరుగుతూ ఉంటుంది. మెక్సికన్ పసిఫిక్ తీరంలోని చమేల-కుయిక్సమల బయోస్పియర్ రిజర్వ్ లో జాగ్వర్ పై చేసిన అధ్యయనం, దాదాపు కౌగర్ పరిమాణం కలిగి కేవలం 30–50 కిలోగ్రాములు (66–110 పౌండ్లు) బరువు కలిగిన వాటిని చూపించింది.[28] అందుకు విరుద్ధంగా, బ్రజిల్ఇయన్ పంటనల్ ప్రాంతంలో జాగ్వర్ పై జరిపిన అధ్యయనంలో 100 కిలోగ్రాముల (220 పౌండ్లు) సరాసరి బరువులు కనుగొనబడ్డాయి మరియు వయసుమీరిన మగ జాగ్వర్ లలో 300 పౌండ్లు లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ బరువులు సర్వసాధారణం.[29] అడవి జాగ్వర్లు సాధారణంగా ముదురు రంగులో ఉండి మైదానాలలో అగుపించే వాటికన్నా చాలా చిన్నగా ఉంటాయి (పంటనాల్ ఒక ఉపరితల చిత్తడి భూమి), అటవీ ప్రాంతాలలో పెద్ద తృణాహార జీవులు తక్కువ సంఖ్యలో ఉండటం బహుశా దీనికి కారణం కావచ్చు.[30]

పొట్టి మరియు బలిష్టమైన చలనాంగముల నిర్మాణము ఎక్కటం, ప్రాకటం మరియు ఈతకొట్టటంలో జాగ్వర్ ను నిపుణుడిని చేస్తుంది.[27] తల బలిష్టంగా ఉంటుంది మరియు దవడ అత్యంత శక్తివంతంగా ఉంటుంది. పిల్లిజాతి జంతువులు అన్నింటికన్నా జాగ్వర్ బలమైన కాటును కలిగి ఉండి, క్షీరదాలు అన్నింటిలోను బలిష్టమైన వాటిలో రెండవది; ఈ పటుత్వం జాగ్వర్ కు తాబేటి చిప్పలలోకి చొచ్చుకుపోయే వీలు కల్పించే ఒక ఉపయోజనము.[4] శరీర పరిమాణానికి అనుగుణంగా చేసిన కాటు బలం యొక్క తులనాత్మక అధ్యయనం దీనిని పిల్లిజాతి జంతువులలో, సింహం పులుల కన్నా ముందు మబ్బుల లెపర్డ్ తోపాటు మొదటి స్థానంలో నిలిపింది.[31] "ఒక జాగ్వర్ తనంతట తాను తన దవడలతో 360 కిలోగ్రాముల (800 పౌండ్ల) ఎద్దును 8 మీటర్లు (25 అడుగులు) ఈడ్వగలదు మరియు బలమైన ఎముకలను నుగ్గు చేయగలదు".[32] దట్టమైన అడవులలో జాగ్వర్ 300 కిలోగ్రాముల (660 పొండ్లు) వరకు బరువుండే క్రూరమృగాలను వేటాడుతుంది, పొట్టి మరియు బలిష్టమైన దాని శరీర నిర్మాణం దాని ఎర మరియు పర్యావరణానికి ఒక ఉపయోజనము.

హెన్రీ డూర్లీ జంతు ప్రదర్శనశాలలో నల్ల చుక్కల చిరుత. మెలనిజం ఒక ప్రబల అలేలీ యొక్క ఫలితం కానీ జాగ్వర్లలో సాపేక్షంగా అరుదుగా ఉంటుంది.

జాగ్వర్ యొక్క చర్మం సాధారణంగా మెరుగు పెట్టిన పసుపు రంగులో ఉంటుంది, కానీ ముదురు కపిలవర్ణం మరియు నలుపు లలో ఉంటుంది. దాని అటవీ సహజావరణంలో కామోఫ్లేజ్ (యదార్ధం తెలియకుండా పక్కదారి పట్టించే ఉపాయం) కొరకు ఆ పిల్లి పువ్వుల ఆకృతులతో కప్పబడి ఉంటుంది. ఆ చుక్కలు ఒక్కొక్క జాగ్వర్ ను బట్టి మరియు చర్మాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటాయి: పువ్వుల ఆకృతులలో ఒకటి లేదా అనేక చుక్కలు ఉంటాయి మరియు ఆ చుక్కల ఆకృతిలో వ్యత్యాసం ఉంటుంది. తలపైన మరియు మెడపైన ఉండే చుక్కలు సాధారణంగా దిట్టంగా ఉంటాయి, అదే తోకపైన ఉండే చుక్కలు కలిసిపోయి ఒక పట్టీ లాగా తయారవుతాయి. క్రిందిఉదరం, గొంతుక మరియు కాళ్ళ బయటి భాగం మరియు క్రింది పార్శ్వాలు తెల్లగా ఉంటాయి.[27]

ఈ జాతిలో నల్లదనం(మెలనిన్ అనే పిగ్మెంట్ మూలంగా వచ్చేది) అనబడే ఒక స్థితి కనిపిస్తుంది. ఉత్తర అమెరికా ప్రాంతంలోని జాగ్వర్ లలో నల్ల రంగు వాటి కన్నా చుక్కలవి ఎక్కువగా ఉంటాయని (జనాభాలో ఆరు శాతంలో ఇది సంభవిస్తుంది)[33] మరియు ఇది డామినెంట్(ప్రబల) అలేలీ ఫలితం అని నివేదించబడింది.[34] మెలనిజంతో ఉన్న జాగ్వర్లు పూర్తిగా నల్లగా అగుపించినప్పటికీ, నిశితమైన పరిశీలనలో అవి ఇంకా కనిపిస్తాయి. మెలనిస్టిక్ జాగ్వర్లు సాధారణంగా బ్లాక్ పాంథర్(నల్ల చిరుతలు)గా పిలవబడతాయి, కానీ ఒక ప్రత్యేక జాతిని ఏర్పరచవు. వైట్ పాంథర్(తెల్ల చిరుతలు)గా పిలవబడే, అరుదైన ఆల్బినో (మెలనిన్ లోపం మూలంగా తెల్లగా అయ్యే) జీవులు ఇతర పెద్ద పిల్లి జాతులలాగే జాగ్వర్లలో కూడా ఊన్నాయి[30]

జాగ్వర్ కు లెపర్డ్ తో దగ్గర పోలిక ఉన్నప్పటికీ, అది బలిష్టంగా మరియు భారీగా ఉంటుంది, మరియు ఆ రెండు జంతువులు వాటి పై ఉండే పువ్వుల నమూనాల ద్వారా గుర్తించబడతాయి: జాగ్వర్ చర్మం పైన ఉండే పువ్వుల గుర్తులు పెద్దవిగా, తక్కువ సంఖ్యలో, సాధారణంగా ముదురు రంగులో ఉండి, మరియు మధ్యభాగంలో దట్టమైన గీతలు మరియు చిన్న చుక్కలు కలిగి ఉంటాయి, ఇవన్నీ లెపర్డ్ లో ఉండవు. లెపర్డ్లతో పోల్చితే జాగ్వర్లు గుండ్రని తలలు మరియు బలిష్టమైన చలనాంగములను కలిగి ఉంటాయి.[35]

ప్రత్యుత్ప్పత్తి మరియు జీవ చక్రం[మార్చు]

ఆడ జాగ్వర్లు సుమారు రెండు సంవత్సరాల వయసులోను, మరియు మగవి మూడు లేదా నాలుగు సంవత్సరాల వయసులోనూ లైంగిక పరిపక్వతకు చేరుకుంటాయి. పిల్లిజాతులు సంవత్సరమంతా జతకూడుతాయని భావిస్తారు, కానీ ఆహారం సమృద్ధిగా ఉన్నప్పుడు జననాలు పెరుగుతాయి.[36] చెరపట్టిన మగ జాగ్వర్ల పై చేసిన పరిశోధన, ఋతువులు మారినా వీర్య నమూనాలో కానీ వీర్యాన్ని బయటకు వదిలే లక్షణంలో కానీ ఏవిధమైన మార్పు లేకపోవటంతో, ఈ సంవత్సరమంతా జతకూడే ప్రతిపాదనను సమర్ధిస్తుంది; చెరపట్టిన వాటిలో ప్రత్యుత్పత్తి తక్కువగా ఉండటం కూడా గమనించబడింది.[37] ఆడ జీవుల 37-రోజుల పూర్తి చక్రంలో ఈస్ట్రస్ చక్రం (నెలసరి) 6–17 రోజులు ఉంటుంది, మరియు ఆడ జీవులు మూత్ర సంబంధ సుగంధ చిహ్నాలతో మరియు పెరిగిన గొంతుకతో తమ సత్తువను ప్రకటిస్తాయి.[36] రెండు లైంగిక వర్గాలు కలయిక సమయంలో మరింత దురుసుగా ప్రవర్తిస్తాయి.

తల్లి పిల్లను మెడ పట్టుకొని పైకి లేపుతుంది

జతకూడిన జంటలు సంపర్కం తర్వాత విడిపోతాయి, మరియు ఆడ జీవులే ఆలనా పాలనా చూసుకుంటాయి. గర్భధారణ సమయం 93–105 రోజులు ఉంటుంది; ఆడ జీవులు నాలుగు పిల్లలకు, సర్వ సాధారణంగా రెండిటికి జన్మనిస్తాయి. శిశు నరమాంసభక్షణకు భయపడి, తల్లి మగ జీవుల ఉనికిని సహించలేదు; ఈవిధమైన ప్రవర్తన పులిలో కూడా కనిపిస్తుంది.[38]

పిల్లలు అంధత్వంతో పుట్టి, రెండు వారాల తర్వాత చూపును పొందుతాయి. వేటకి తమ తల్లిని వెంబడించే ముందు ఆరు నెలల వయసు వరకు పిల్లలు గుహలోనే పెరుగుతాయి, వాటికి మూడు నెలల వయసు వరకు అవి పూర్తిగా పోషించబడతాయి. వాటంతట అవి స్వతంత్రంగా జీవించటానికి వెళ్ళేవరకు అవి తల్లి దగ్గరే ఉంటాయి. ఒక భూభాగం కోసం చేసే పోరాటంలో విజయం సాధించేదాకా వాటి కన్నా పెద్దవైన ప్రత్యర్ధులతో కలిసి తిరుగుతూ, చిన్న మగ జీవులు మొదట్లో సంచారులుగా ఉంటాయి. అడవులలో వాటి ఆయుర్దాయం సుమారు 12–15 సంవత్సరాలు ఉంటుంది; చెరలో, జాగ్వర్ 23 సంవత్సరాలు జీవించి, దీర్ఘ-కాలం జీవించే పిల్లి జాతులలో స్థానం పొందుతుంది.[29]

సాంఘిక కార్యకలాపాలు[మార్చు]

అనేక ఇతర పిల్లుల వలెనే, జాగ్వర్ తల్లి-పిల్లల వర్గానికి వెలుపల ఒంటరిగా ఉండే జంతువు. యుక్త వయసులోనివి సాధారణంగా ఆకర్షించుకోవటానికి మరియు జతకూడటానికి కలుస్తాయి (అయినప్పటికీ ఆకర్షణకు-సంబంధించని కలయికలు పరిమిత ఉదంతాలుగా గమనించబడ్డాయి[38]) మరియు వాటి కొరకు పెద్ద భూభాగాలను కోరుకుంటాయి. 25 నుండి 40 చదరపు కిలోమీటర్ల పరిమాణంలో ఉండే, ఆడజీవుల భూభాగాలు, ఒకదానిపైకి ఒకటి రావచ్చు, కానీ ఈ జీవులు సాధారణంగా ఒకదాని నుండి ఒకటి తప్పించుకుంటాయి. మగ జీవుల భూభాగాలు, వివిధ పరిమాణాలలో ఆహారం మరియు ఆవరణ లభ్యతతో రెట్టింపు ప్రాంతాన్ని ఆక్రమిస్తాయి, మరియు అవి ఒకదానిపై ఒకటి రావు.[38][39] జాగ్వర్ దాని భూభాగాన్ని గుర్తుపెట్టుకోవటానికి గీరిన గుర్తులను, మూత్రం మరియు మలాన్ని ఉపయోగిస్తాయి.[40]

ఇతర పెద్ద పిల్లుల వలే, జాగ్వర్ గర్జించగలదు (మగ జీవి మరింత శక్తివంతంగా గర్జించగలదు) మరియు ఇది ప్రాదేశిక మరియు జతకూడే ప్రత్యర్ధులను బెదిరించటానికి ఈవిధంగా చేస్తుంది; అడవులలో జీవుల మధ్య తీవ్రమైన యుద్ధాలు కూడా గమనించబడ్డాయి.[41] వాటి గర్జన సహజంగా మరలమరల వచ్చే దగ్గును పోలి ఉంటుంది, మరియు అవి మ్యావు మ్యావు మరియు గుర్రు గుర్రు మనే శబ్దాలను కూడా చేస్తాయి.[29] మగ జీవుల మధ్య జతకూడటానికి యుద్ధాలు జరుగుతాయి, కానీ అరుదుగా జరుగుతాయి, మరియు దూకుడుతనాన్ని తప్పించుకునే ప్రవర్తన అడవిలో ఉండే జీవులలో కనిపిస్తుంది.[40] అది జరిగినప్పుడు, ఘర్షణ సాధారణంగా స్థావరం గురించి జరుగుతుంది: ఒక మగ జీవి యొక్క పరిధి రెండు లేదా మూడు ఆడ జీవుల యొక్క పరిధిని చుట్టుముట్టి ఉంటుంది, మరియు ఇతర మగ జీవుల చొరబాటును అది సహించదు.[38]

జాగ్వర్ తరచుగా నిశాచరిగా వర్ణించబడుతుంది, కానీ మరింత విశేషంగా ఇది సంజవేళ సంచరించేది (ఉషోదయంలో మరియు సంధ్యా సమయంలో ఎక్కువ చురుకుగా ఉంటుంది). ఆడ మగ రెండు వర్గాలూ వేటాడుతాయి, కానీ వాటి పెద్ద భూభాగాలకు తగినట్లు మగవి ప్రతి రోజు ఆడవాటి కన్నా ఎక్కువ దూరం ప్రయాణం చేస్తాయి. వేట జంతువులు లభ్యంగా ఉంటే జాగ్వర్ పగటి సమయంలో వేటాడవచ్చు మరియు ఇది పిల్లిజాతులలో శక్తివంతమైనది, దాని సమయంలో దాదాపు 50–60% చురుకుగా గడుపుతుంది.[30] జాగ్వర్ యొక్క స్పష్టత లేని స్వభావం మరియు దాని సహజావరణం యొక్క కొరత దానిని అధ్యయనం చేయటానికి మాత్రమే కాకుండా చూడటానికి కూడా కష్టమయ్యేలా చేసింది.

వేటాడుట మరియు ఆహారం[మార్చు]

అన్ని ఇతర పిల్లుల వలెనే, జాగ్వర్ కేవలం మాంసం మాత్రమే తినే ఒక ఖచ్చితమైన మాంసాహారి. అది అవకాశం కోసం వేచి చూసి వేటాడే జంతువు మరియు 87 జాతులను ఆహారంగా స్వీకరిస్తుంది.[30] జాగ్వర్ పెద్ద జంతువులను ఆహారంగా తీసుకోవటానికి ఇష్టపడుతుంది, మరియు అది జింక, పందికొక్కు, టపిర్(ఖడ్గ మృగం జాతికి చెంది చిన్న తొండం కలిగిన పంది వంటి జంతువు), పెక్కరి(అమెరికా దేశపు పంది వంటి జంతువు), కుక్కలు, నక్కలు, మరియు కొన్నిసార్లు కొండచిలువలు మరియు కైమన్(మొసలి జాతికి చెందిన జంతువు) లను కూడా ఆహారంగా స్వీకరిస్తుంది. అయినప్పటికీ, ఈ పిల్లి పట్టుకొని తినగలిగే కప్పలు, ఎలుకలు, పక్షులు, చేపలు, దేవాంగపిల్లులు, కోతులు, మరియు తాబేళ్లు మొదలైన చిన్న జాతులను తింటుంది ; ఉదాహరణకు, బెలిజే లోని కాక్స్ కాంబ్ బేసిన్ వైల్డ్ లైఫ్ శాన్క్చరి లో జరిగిన అధ్యయనంలో, అక్కడి జాగ్వర్లు ప్రధానంగా ఆర్మడిల్లోలు మరియు పాకాలను (తెల్లని చుక్కలు కలిగిన తోకలేని ఎలుక) ఆహారంగా తీసుకుంటాయని తెలిసింది.[40] కొన్ని జాగ్వర్లు పెద్ద గొర్రెలు మరియు గుఱ్ఱములు వంటి పెంపుడు జంతువులను కూడా భక్షిస్తాయి.[42]

ఇతర పెద్ద పిల్లులతో పోల్చినప్పుడు కూడా, జాగ్వర్ అనూహ్యంగా శక్తివంతమైన కాటును కలిగిఉందిఇది కవచంతో కూడిన సరీసృపాల చిప్పలలోకి చొచ్చుకు పోయేలా వీలుకల్పించే ఒక ఉపయోజనం.

జాగ్వర్ పాన్థెర కు ప్రత్యేకమైన గొంతుక లోనికి లోతైన కాటు వేసి ఊపిరి ఆడకుండా చేసే విధానాన్ని అవలంబిస్తూ, అది చంపటానికి పిల్లులు అవలంబించే ఒక విలక్షణ విధానాన్ని ఎంచుకుంటుంది: అది ఆ జంతువు(ఎర) యొక్క చెవుల మధ్య పుర్రె లోని టెంపొరల్ బోన్(చెవి ఎముకలు) ల (ప్రత్యేకించి కాపిబర) గుండా, దాని కోర పళ్ళతో మెదడును చీల్చుతూ, నేరుగా గుచ్చుతుంది[43]. ఇది తాబేలు చిప్పలను "పగలగొట్టి తెరవటానికి" ఒక ఉపయోజనము; వెనుకటి ప్లీస్టోసీన్(1.8 మిలియన్ మరియు 10,000 సంవత్సరాలకు పూర్వం) నిర్మూలనం తర్వాత, కవచంతో ఉన్న తాబేళ్ల వంటి సరీసృపాలు జాగ్వర్లకు సమృద్ధి అయిన ఆహార మూలంగా అయినాయు.[30][41] ప్రత్యేకించి క్షీరదాలపై ఈ పుర్రె కాటు ప్రయోగించబడుతుంది; కైమన్(ఒక రకమైన మొసలి) వంటి సరీసృపాలతో, జాగ్వర్ దాని వీపు బాఘం పైకి దుమికి, దాని గ్రీవ వెన్నుపూసలను విరగ్గొట్టి దానిని కదలలేకుండా చేస్తాయి. తాబేటి చిప్పలను పగలగొట్ట గలిగే సమయంలో, జాగ్వర్ సులువుగా ఆ చిప్పలోనికి చేరుకొని మాంసాన్ని బయటకు తీయగలదు.[38] కుక్కల వంటి ఎరలతో, పుర్రెను నలిపి వేయటానికి ఒక పంజా విసురు సరిపోవచ్చు.

జాగ్వర్ వేరే జంతువులను వెంబడించి వేటాడి తినేకంటే మాటువేసి వేటాడి తినే జంతువు. పరుగెత్తటం లేదా పొంచి ఉండటానికి ముందు జాగ్వర్ వేట జంతువుల శబ్దాలను ఆలకిస్తూ వాటిని మాటుగా అనుసరిస్తూ అడవి మార్గాలలో నెమ్మదిగా నడుస్తుంది. జాగ్వర్ మాటు నుండి మరియు సాధారణంగా వేట జంతువుకు కనిపించని ప్రదేశం నుండి వేగంగా లంఘించి దాడి చేస్తుంది; ఆ జాతి యొక్క పొంచి ఉండే సామర్ధ్యం స్వదేశీ ప్రజలు మరియు ఆ రంగ పరిశోధకులు ఇద్దరి చేత జంతు ప్రపంచంలో సాటిలేనిదిగా పరిగణించబడింది, మరియు ఇది వివిధ పర్యావరణములలో శిఖరాగ్ర ప్రిడేటర్(వేటాడే తినే జంతువు)గా దాని పాత్రకు ఫలితం కావచ్చు. జాగ్వర్ ఈత కొడుతూనే చంపబడిన జంతువులను మోసే సామర్ధ్యం కలిగి ఉండటంతో, ఈ పొంచి ఉండటంలో వేట జంతువు వెనకాల నీటి లోనికి దుమకవచ్చు; దాని బలం ఎంతదంటే వెల్లువ స్థాయిలను తప్పించు కోవటానికి పెద్ద పెద్ద పాడి ఆవు వంటి కళేబరాలను కూడా చెట్ల పైకి ఎత్తగలదు.[38]

ఆ జంతువును చంపిన తర్వాత, జాగ్వర్ ఆ కళేబరాన్ని దట్టమైన లేదా ఇతర ఏకాంత ప్రదేశాలకు ఈడ్చుకువెళుతుంది. మధ్య భాగంలో మొదలుపెట్టటానికి బదులు, అది మెడ మరియు ఛాతీ భాగాలను తినటం ప్రారంభిస్తుంది. భుజాల తర్వాత గుండె మరియు ఊపిరితిత్తులను భుజిస్తుంది.[38] ఆ జాతులలో అతి తక్కువ బరువు అనగా, 34 కిలోగ్రాముల బరువుండే జంతువుకు రోజుకు సుమారు 1.4 కిలోగ్రాముల ఆహారం అవసరమవుతుందని అంచనా వేయబడింది.[44] 50–60 కిలోగ్రాముల పరిధిలోని చెరపట్టిన జంతువులలో, రోజుకు 2 కిలోగ్రాముల కన్నా ఎక్కువ మాంసం సిఫారసు చేయబడింది.[45] అడవులలో, వినియోగం సాధారణంగా చాలా అనియతంగా ఉంటుంది; అడవి పిల్లులు ఒక వేట జంతువును పట్టుకుని చంపటానికి తగినంత శక్తిని ఖర్చు చేస్తాయి, మరియు ఒక భోజనంలో సుమారు 25 కిలోగ్రాముల మాంసాన్ని భుజిస్తాయి, దాని తర్వాత అవి చాలా కాలం ఏమీ భక్షించకుండా ఉంటాయి.[46] పాన్థెర ఉపజాతిలోని అన్ని ఇతర జాతుల వలె కాకుండా, జాగ్వర్లు చాలా అరుదుగా మానవులపై దాడి చేస్తాయి. జాగ్వర్లు మానవులపి దాడి చేసిన అరుదైన సందర్భాలలో ఆ జంతువు పాడైపోయిన దంతాలతో ముసలిది అయినా అయిఉంటుంది లేదా గాయపడి ఉంటుంది అని చూపించబడింది.[47] కొన్నిసార్లు, భయపడినట్లయితే, చెరలో ఉన్న జాగ్వర్లు జంతుప్రదర్శనశాల పరిరక్షకులపై దాడి చేయవచ్చు.[48]

జీవావరణ శాస్త్రం[మార్చు]

వ్యాప్తి మరియు సహజావరణం[మార్చు]

శిలాజ రికార్డులలో రెండు మిల్లియన్ సంవత్సరాలుగా జాగ్వర్ ఉంది[24] మరియు ప్లీస్టోసీన్ శకం సమయంలో బెరింగ్ ల్యాండ్ బ్రిడ్జ్ ను దాటినప్పటి నుండి అది ఒక అమెరికన్ పిల్లిగానే ఉంది; ఆధునిక జీవులకు సన్నిహితమైన పూర్వీకులు పాన్థెరా ఓంకా ఆగస్టా , అది సమకాలీన పిల్లుల కన్నా పెద్దదిగా ఉంటుంది.[23] ప్రస్తుతం ఇది మెక్సికో నుండి, మధ్య అమెరికా గుండా దక్షిణ అమెరికా లోకి విస్తరించాయి, ఇంకా అమెజానియన్ బ్రజిల్ లో ఎక్కువ భాగంలో విస్తరించాయి.[49] ఈ పరిధిలో అర్జెంటీనా, బెలైజ్, బొలీవియా, బ్రజిల్, కొలంబియా, కోస్ట రికా (ప్రత్యేకించి ఒస పెనిన్సుల పైన), ఈక్వేడర్, ఫ్రెంచ్ గయానా, గాటిమల, గయానా, హోండురాస్, మెక్సికో, నికరాగ్వ, పనామా, పెరుగ్వే, పెరు, సురినేమ్, సంయుక్త రాష్ట్రాలు మరియు వెనిజులా మొదలైన దేశాలు ఉన్నాయి. El సాల్వడార్ మరియు ఉరుగ్వే లలో జాగ్వర్ ప్రస్తుతం అంతరించిపోయింది.[2] ఇది బెలిజ్ లోని 400 చదరపు కిలోమీటర్ల కాక్స్కోమ్బ్ బేసిన్ వైల్డ్ లైఫ్ శాంక్చువరి, మెక్సికో లోని 5,300 చదరపు కిలోమీటర్ల సియన్ క'అన్ బయోస్పియర్ రిజర్వ్, పెరూ లో సుమారు 15,000 చదరపు కిలోమీటర్ల మను నేషనల్ పార్క్, బ్రజిల్ లోని సుమారు 26,000 చదరపు కిలోమీటర్ల క్సింగు నేషనల్ పార్క్, మరియు దాని పరిధిలోని అనేక ఇతర రిజర్వులలో ఇది కనిపిస్తుంది.

జాగ్వర్ వివిధ అటవీ మరియు మైదానాల సహజావరణాల పరిధులలో విస్తరిస్తుంది, కానీ నీటి సదుపాయంతో గట్టిగా సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.

సంయుక్త రాష్ట్రాలలోని నైరుతీ ప్రాంతాలలో, ప్రత్యేకించి అరిజోన, న్యూ మెక్సికో మరియు టెక్సాస్ లలో ఇది అప్పుడప్పుడు కనిపించటం వలన యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఆ జాబితాలో చేర్చబడింది. 1900ల మొదట్లో, జాగ్వర్ల పరిధి ఉత్తరాన గ్రాండ్ కెన్యాన్ వరకు, మరియు పశ్చిమాన దక్షిణ కాలిఫోర్నియా వరకు విస్తరించింది.[44] జాగ్వర్ సంయుక్త రాష్ట్రాలలో అంతరించిపోతున్న జాతుల చట్టం క్రింద రక్షించబడుతున్న జాతి, అది దాని చర్మం కొరకు దానిని కాల్చటం ఆపివేసింది. 2004 లో, అరిజోన లోని అటవీ అధికారులు ఆ రాష్ట్రం యొక్క దక్షిణ భాగంలో జాగ్వర్ల ఫోటోలు తీసి వాటి గురించి డాక్యుమెంట్లు తయారుచేసారు. ఏ శాశ్వత జనాభా వర్ధిల్లటానికైనా, వధించబడకుండా రక్షణ, చాలినంత ఆహారం, మరియు మెక్సికన్ జనాభాతో అనుసంధానం అవసరం.[50] ఫిబ్రవరి 25, 2009 న ఒక 118 పౌండ్ల జాగ్వర్ పట్టుపడింది, సమాచార సేకరణకు ఒక యంత్రం అమర్చబడి టక్సన్, అరిజోన కు నైరుతీ ప్రాంతంలో విడుదల చేయబడింది; ఇది అంతకు మునుపు అనుకున్న దానికన్నా మంచి ఫలితాన్ని ఇచ్చింది మరియు దక్షిణ అరిజోన ప్రాంతంలో పునరుత్పత్తి చేయగలిగే జాగ్వర్ల జనాభా ఎల్లప్పుడూ ఉంటుంది. ఆ జంతువు చిట్టచివరకు 2004 లో ఫోటో తీయబడిన అదే మగ జంతువుగా ('మాచో B' గా పిలవబడే) తర్వాత ధ్రువీకరించ బడింది మరియు అది ప్రస్తుతం అడవులలో ఉన్న జాగ్వర్లలో వయసులో పెద్దది (సుమారు 15 సంవత్సరాల వయస్సు.)[51] మార్చ్ 2, 2009 సోమవారం రోజు, మాచో B, దశాబ్దం కన్నా ఎక్కువ సమయం నుండి U.S. లో కనిపిస్తున్న ఏకైక జాగ్వర్ ను, తిరిగి పట్టుకుని అది మూత్రపిండాల వ్యాధితో ఉన్నదని కనుగొన్న తర్వాత దానిని దయతో చంపివేశారు(మెర్సీ కిల్లింగ్).[52]

ప్రస్తుతం ప్రతిపాదించబడిన యునైటెడ్ స్టేట్స్–మెక్సికో సరిహద్దు సమాప్తి మెక్సికన్ జనాభాతో జన్యువుల ప్రవాహాన్ని తగ్గించటం ద్వారా, ప్రస్త్జుతం సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఉన్న ఏ జానాభా యొక్క స్వయంభరణ శక్తి ని తగ్గిస్తుంది, మరియు ఆ జాతి విస్తరణను అరికడుతుంది.[53]

ఆ జాతి యొక్క చారిత్రిక పరిధిలో సంయుక్త రాష్ట్రాల దక్షిణ భాగంలో చాలా వరకు చేరింది, మరియు దక్షిణ అమెరికా ఖండంలో ఎక్కువ భాగం ఆక్రమించటానికి దక్షిణంలో ఇంకా ఎక్కువగా విస్తరించింది. మొత్తం మీద, దాని ఉత్తర పరిధి 1000 కిలోమీటర్లు తగ్గింది మరియు దక్షిణ పరిధి 2000 కిలోమీటర్లు పెరిగింది. జాగ్వర్ యొక్క మంచు యుగం శిలాజాలు, 40,000 నుండి 11,500 సంవత్సరాల పూర్వానికి చెందినవి, సంయుక్త రాష్ట్రాలలో కనుగొనబడ్డాయి, వీటిలో కొన్ని ఉత్తరాన ఉన్న ముఖ్య ప్రదేశం మిస్సోరి లో కనుగొనబడ్డాయి. శిలాజ దృష్టాంతాలు సమకాలీన జంతువు యొక్క సరాసరి బరువు కన్నా చాలా ఎక్కువగా, సుమారు 190 కిలోగ్రాముల (420 పౌండ్ల) బరువు కలిగి ఉన్నట్లు చూపించాయి.[54]

ఈ పిల్లి యొక్క సహజావరణములలో దక్షిణ మరియు మధ్య అమెరికా యొక్క చిత్తడి అడవులు, ఉపరితల, కాలాన్నిబట్టి ముంపుకు గురయ్యే చెమ్మగిల్లిన భూములు, మరియు నిస్సారమయిన గడ్డిభూములు మొదలైనవి ఉన్నాయి. వీటన్నింటిలో, జాగ్వర్ దట్టమైన అడవులను ఇష్టపడుతుంది;[30] ఎక్కువ నిస్సారంగా ఉన్న సహజావరణ ప్రాంతాలలో ఈ పిల్లి తన పరిధిని చాలా త్వరగా కోల్పోతుంది, ఉదాహరణకు అర్జెంటీనాలోని పంపాలు, మెక్సికో లోని ఎడారి గడ్డిభూములు, మరియు సంయుక్త రాష్ట్రాల నైరుతీ ప్రాంతాలు.[2] ఈ పిల్లి ఉష్ణమండల, సమశీతోష్ణ, మరియు ఎండిన ఆకురాల్చే అడవులలో (చారిత్రికంగా, సంయుక్త రాష్ట్రాలలోని ఓక్ అడవులు) విస్తరిస్తుంది. జాగ్వర్ నీటితో బలమైన అనుబంధం కలిగి ఉంది మరియు ఎక్కువగా నదులు, చిత్తడి నేలల సమీపంలో, వేట జంతువులకు కనపడకుండా మాటుగా ఉండటానికి దట్టంగా ఉన్న చిత్తడి అడవులలోనూ నివసించటానికి ఇష్టపడుతుంది. జాగ్వర్లు 3800 మీటర్ల ఎత్తులలో కనిపిస్తాయి, కానీ అవి పర్వతమయమైన అడవులలో నివసించవు మరియు మధ్య మెక్సికో యొక్క ఎత్తైన పీటభూమి ఆండూస్ లలో ఇవి కనిపించవు.[30]

జీవావరణ పాత్ర[మార్చు]

యుక్త వయసు జాగ్వర్ ఒక శిఖరాగ్ర ప్రెడేటర్, అనగా అది దాని ఆహార గొలుసులో అన్నింటికన్నా పైన ఉంటుంది మరియు అడవిలో ఏ జంతువూ దీనిని భుజించదు. జాగ్వర్ ఒక కీలక జాతిగా కూడా పేరొందింది, అనుకున్నవిధంగానే, శాఖాహార మరియు గడ్డితినే క్షీరదాల జనాభాను నియంత్రించటం ద్వారా, శిఖరాగ్ర పిల్లిజాతులు అటవీ సంస్థల నిర్మాణ సమగ్రతను కాపాడుతాయి.[28][55] అయినప్పటికీ, జీవావాసం పైన జాగ్వర్ వంటి జాతుల ప్రభావం ఖచ్చితంగా కనుక్కోవటం కష్టం, ఎందుకనగా మానవ చర్యల ప్రభావాన్ని నియంత్రిస్తూనే, ఆ జాతులు ఉందని ప్రదేశాల నుండి అదేవిధంగా దాని ప్రస్తుత సహజావరనముల నుండి సమాచారాన్ని పోల్చవలసి ఉంటుంది. కీలక ప్రెడేటర్లు లేనప్పుడు మధ్య-పరిమాణపు వేట జంతువుల జాతుల జనాభా పెరుగుతుందని అంగీకరించబడింది మరియు ఇది ప్రతికూల ప్రభావాలను ఉధృతం చేస్తుందని ఒక సందేహం ఉంది.[56] అయినప్పటికీ, ఇది సహజమైన మార్పు అని మరియు జనాభా పెరుగుదల ఎప్పటికీ అలానే ఉండదని అధ్యయనాలు నిరూపించాయి. కావున, ఈ మూలసూత్ర ప్రెడేటర్ ప్రతిపాదనను అందరు శాస్త్రవేత్తలు ఇష్టపడలేదు.[57]

జంతువులను చంపి తినే ఇతర జీవులపై కూడా జాగ్వర్ ప్రభావం ఉంది. జాగ్వర్ మరియు అమెరికా లోని రెండవ పెద్ద పిల్లి జాతి కౌగర్, తరచుగా సింపాట్రిక్(ఒకే పూర్వీకులకు చెందినవి) (పొరుగున ఉన్న ప్రాంతాలను పంచుకునే సంబంధం కలిగిన జాతులు) మరియు అవి ఎక్కువగా సంయుక్తంగా అధ్యయనం చేయబడతాయి. జాగ్వర్ తో సమజాతిగా ఉన్నప్పుడు, కౌగర్ సాధారణం కంటే చిన్నదిగా ఉండి స్థానిక జాగ్వర్ల కన్నా చిన్నగా ఉంటుంది. జాగ్వర్ పెద్ద జంతువులను ఆహారంగా తీసుకోవటానికి మొగ్గు చూపితే కౌగర్ చిన్న వాటి వైపు మొగ్గు చూపుతుంది, దీనితో రెండవ దాని పరిమాణం తగ్గుతుంది.[58] ఈ పరిస్థితి కౌగర్ కు అనుకూలంగా ఉండవచ్చు. దాని విస్తారమైన వేట జంతువుల స్థావరం, చిన్న జంతువులను ఆహారంగా తీసుకునే సామర్ధ్యంతో కలిసి, మానవులచే మార్పు చేయబడిన భూభాగాల్లో జాగ్వర్ కన్నా దానికి ఎక్కువ ప్రయోజనాన్ని ఇస్తాయి;[28] రెండూ ప్రమాదం అంచున ఉన్న జాతులుగా వర్గీకరించబడినప్పటికీ ప్రస్తుతం కౌగర్ గణనీయంగా ఎక్కువగా విస్తరించింది.

పరిరక్షణ స్థితి[మార్చు]

ఒక మెలానిస్టిక్ జాగ్వర్

జాగ్వర్ల సంఖ్య ప్రస్తుతం తగ్గిపోతూ ఉంది. ఈ జంతువు ఇంటర్నేషనల్ యూనియన్ ఫర్ కన్జర్వేషన్ ఆఫ్ నాచుర్ అండ్ నాచురల్ రిసోర్సెస్ చేత ప్రమాదం అంచున ఉన్నదానిగా పరిగణించబడింది,[2] అనగా దగ్గరి భవిష్యత్తులో అది అంతరించి పోయే ప్రమాదం ఉంది. దాని చారిత్రిక ఉత్తర ప్రాంతాల నుండి దాని కాల్పనిక బహిష్కరణతో కూడిన దాని పరిధి యొక్క భాగాల క్షయం, మరియు మిగిలిన ప్రాంతంలో పెరుగుతున్న విభజన, ఈ స్థితికి దోహదం చేసాయి. 1960లు ప్రత్యేకించి గణనీయమైన తరుగుదలను చూసాయి, బ్రజిలియన్ అమెజాన్ నుండి సంవత్సరానికి 15,000 కన్నా ఎక్కువ జాగ్వర్ చర్మాలు బయటకు వచ్చాయి; 1973 లో కన్వెన్షన్ ఆన్ ఇంటర్నేషనల్ ట్రేడ్ ఇన్ ఎన్డేన్జెర్డ్ స్పీసీస్ (CITES) చర్మ వ్యాపారంలో తీవ్రమైన తిరోగమనాన్ని తీసుకొచ్చింది.[59] వైల్డ్ లైఫ్ కన్జర్వేషన్ సొసైటీ ఆధ్వర్యంలో జగిన విస్తృత పరిశీలన ఆ జంతువు దాని చారిత్రిక పరిధిలో 37% ని కోల్పోయిందని, మరియు అదనంగా 18% లో దాని పరిస్థితి తెలియకుండా ఉందని స్పష్టం చేసింది. మరింత ఆశాజనకంగా, దాని మిగిలిన పరిధుల, ప్రత్యేకించి అమెజాన్ బేసిన్ మరియు దాని పక్కనే ఉన్న గ్రాన్ చాకో మరియు పంటనాల్ యొక్క 70% లో ఎక్కువ కాలం జీవించే సంభావ్యత ఎక్కువగా ఉన్నట్లు పరిగణించబడింది.[49]

జాగ్వర్ కు ఉన్న ముఖ్య ప్రమాదాలలో దాని సహజావరణంలో అటవీ నిర్మూలన, ఆహారం కొరకు మానవులతో పెరుగుతున్న పోటీ,[2] వేటాడుట, దాని పరిధి లోని ఉత్తర ప్రాంతాలలో గాలివానలు, ఈ పిల్లి పశువులను ఆహారంగా తీసుకునే ప్రాంతంలో వీటిని హతమార్చే పశుపాలకుల ప్రవర్తన మొదలైనవి ఉన్నాయి. ఆ ఆహారానికి అలవాటు పడినప్పుడు, జాగ్వర్ పశువులను తన ఆహారంలో ఎక్కువ భాగంగా తీసుకున్నట్లు చూపించబడింది; మేత కొరకు భూమిని అనువుగా మార్చటం ఈ జాతికి ఇబ్బంది అయిన సమయంలో, పశువులు మొదటిసారి ఉత్తర అమెరికాలో ప్రవేశించినప్పుడు, ఈ జాగ్వర్లు ఈ కొత్త వేట జంతువును అనుకూలంగా తీసుకోవటంతో, జాగ్వర్ల జనసంఖ్య పెరిగి ఉండవచ్చు. పశువులపై ప్రీతి, పశుసంరక్షకశాలల యజమానులు ఎల్ల వేళలా పనిచేసే జాగ్వర్ వేటగాళ్ళను నియమించుకునేటట్లు చేసింది, మరియు ఆ పిల్లి చాలాసార్లు కనపడితే కాల్చివేయబడింది.[29]

వరద పరిస్థితులలో కనబడిన పంటనాల్, బ్రజిల్, జాగ్వర్ యొక్క కీలక ప్రాంతం.

జాగ్వర్ CITES క్రింద Appendix I జాతిగా క్రమపరచబడింది: జాగ్వర్లు లేదా వాటి భాగాల యొక్క అంతర్జాతీయ వ్యాపారాలన్నీ నిషేధించబడ్డాయి. అర్జెంటీనా, బెలైజ్, కొలంబియా, ఫ్రెంచ్ గయానా, హాండురాస్, నికరాగ్వ, పనామా, పరాగ్వే, సురినేమ్, యునైటెడ్ స్టేట్స్ (అక్కడ ఇది అంతరించిపోతున్న జాతుల చట్టం క్రింద జాబితా చేయబడింది), ఉరుగ్వే మరియు వెనిజులా లలో జాగ్వర్లను వేటాడటం నిషేదించబడింది. బ్రజిల్, కోస్ట రికా, గాటిమల, మెక్సికో మరియు పెరూ లలో జాగ్వర్లను వేటాడటం "ప్రమాద జంతువు" కు కట్టడి చేయబడినప్పుడు, బొలీవియా లో పతకం కోసం వేటాడటం ఇంకా అనుమతించబడుతోంది. ఈక్వడార్ లేదా గయానాలో ఈ జాతికి చట్టబద్ధమైన రక్షణ లేదు.[24]

ప్రస్తుత పరిరక్షణ ప్రయత్నాలు తరచుగా పశుశాలల యజమానులకు శిక్షణ ఇవ్వటం మరియు పర్యావరణయాత్రను ప్రోత్సహించటం పైన దృష్టి పెడుతున్నాయి.[60] జాగ్వర్ సాధారణంగా అమ్బ్రెల్లా జాతిగా నిర్వచించబడుతుంది — ఈ జాతి సొంత పరిధి మరియు సహజావరణ అవసరాలు తగినంత విస్తారంగా ఉండటం వలన, దీనిని రక్షించినట్లయితే, చిన్న పరిధిలో ఉండే అనేక ఇతర జాతులు కూడా రక్షించబడతాయి.[61] అమ్బ్రెల్లా జాతులు భూదృశ్య కొలమానం వద్ద "సంచార అనుసంధానములు"గా పనిచేస్తాయి, జాగ్వర్ విషయంలో ఇది ఇతర జంతువులను చంపి తినటం ద్వారా జరుగుతుంది. పరిరక్షణ సంస్థలు ఈవిధంగా ఇతర జాతులు కూడా లాభపడతాయనే ఆలోచనతో, జాగ్వర్ కొరకు అనువైన, అనుసంధానించబడిన సహజావవరణమును ఏర్పాటు చేయవచ్చు.[60]

ఈ జాతులు ఉన్న పరగణాలలో చాల వాటిలోకి ప్రవేశం కష్టం కావటంతో—ప్రత్యేకించి మధ్య అమెజాన్ లో—జాగ్వర్ల సంఖ్యను అంచనా వేయటం కష్టం. పరిశోధకులు విలక్షణంగా ప్రత్యేక జీవప్రాంతాలపై దృష్టి పెట్టటంతో, జాతుల-వారీ పరిశీలన మితమైనది. 1991 లో, 600–1,000 (అత్యధిక మొత్తం) జాగ్వర్లు బెలిజ్ లో ఉన్నట్లుగా అంచనా వేయబడింది. ఒక సంవత్సరం పూర్వం, మెక్సికో యొక్క 4,000 చరపు కిలోమీటర్ల (2400 mi²) కాలక్ముల్ బయోస్పియర్ రిజర్వు లో 125–180 జాగ్వర్లు, మరియు చియపాస్ రాష్ట్రంలో ఇంకొక 350 ఉన్నట్లు అంచనావేయబడింది. దాని పొరుగునే గాటిమల లోని 15,000 చదరపు కిలోమీటర్ల (9,000 mi²) విస్తీర్ణం కలిగిన మాయా బయోస్పియర్ రిజర్వ్, 465–550 జంతువులను కలిగి ఉండవచ్చు.[62] 2003 మరియు 2004 లో GPS-టెలీమెట్రిని ఉపయోగించి చేసిన పరిశోధనలలో కీలకమైన పంటనాల్ ప్రాంతంలో 100 చదరపు కిలోమీటర్లకు కేవలం ఆరు నుండి ఏడు జాగ్వర్లు ఉన్నట్లు కనుగొన్నారు, సాప్రదాయక విధానాలలో 10 నుండి 11 ఉన్నట్లు కనుగొనబడింది; అది విస్తారంగా వాడే పరిశీలనా విధానాలు పిల్లుల అసలైన సంఖ్యను ఎక్కువ చేసి చూపుతాయని సూచిస్తోంది.[63]

అంతరించిపోతున్న జాతుల చట్టం క్రింద జాగ్వర్ల పునరుజ్జీవనాన్ని ఒక సంయుక్త లక్ష్యంగా పరిత్యజించాలని జార్జ్ W. బుష్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ చేసిన అపూర్వమైన నిర్ణయాన్ని 7 జనవరి 2008 న యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఫిష్ అండ్ వైల్డ్ లైఫ్ సర్వీస్ డైరెక్టర్ H. డేల్ హాల్ ఆమోదించాడు. అంతరించిపోతున్న జాతుల చట్టం యొక్క 34-సంవత్సరాల చరిత్రలో ఈరకమైన నిర్ణయం మొదటిది. సంయుక్త రాష్ట్రాలు మరియు మెక్సికో మధ్య ఈ పిల్లి యొక్క అనేక సంధి స్థలాల వెంబడి నిర్మించబోతున్న, ప్రభుత్వం యొక్క కొత్త సరిహద్దు కంచె మూలంగా జాగ్వర్ బలి అవుతోంది.[64]

గతంలో, జాగ్వర్ల పరిరక్షణ కొన్నిసార్లు జాగ్వర్ "హాట్ స్పాట్" ల రక్షణ ద్వారా జరుగుతుంది. ఈ హాట్ స్పాట్లు జాగ్వర్ పరిరక్షణ విభాగాలుగా అభివర్ణించ బడ్డాయి, ఇవి సుమారు 50 జాగ్వర్లు ఉన్న అతిపెద్ద ప్రదేశాలు. అయినప్పటికీ, ఒక జాతిని కాపాడటానికి అవసరమైన జాగ్వర్ జన్యువుల సముదాయం యొక్క బలమైన పంపకాన్ని నడపటానికి, జాగ్వర్లు అనుసంధానించబడటం ముఖ్యమని కొన్ని పరిశోధనలు ఇటీవలే నిర్ధారించాయి. దీనిని ప్రభావం చేయటానికి, జాగ్వర్ హాట్ స్పాట్ లను అనుసంధానించటానికి, పసియో డెల్ జాగ్వర్, అనే కొత్త ప్రణాళిక రూపొందించబడింది.[65]

పురాణాలు మరియు సంస్కృతిలో[మార్చు]

కొలంబస్ రాకకు-పూర్వం అమెరికాలు[మార్చు]

ఆజ్టేక్ సంస్కృతిలో జాగ్వర్ వీరుడు
మోచే జాగ్వర్. 300 A.D. లార్కో మ్యూజియం లిమ, పెరు

కొలంబస్ రాకకు పూర్వం మధ్య మరియు దక్షిణ అమెరికాలో, చాలా కాలం వరకు జాగ్వర్ అధికారానికి మరియు శక్తికి చిహ్నంగా ఉండేది. ఆన్డియన్ సంస్కృతులలో, చవిన్ సంస్కృతి ద్వారా జాగ్వర్ సంస్కృతి 900 BC నాటికి ఇప్పటి పెరూలో చాలా భాగం విస్తరించింది. ఉత్తర పెరూ యొక్క తర్వాతి మోచే సంస్కృతి వారి మృత్తికలలో చాలా వాటిలో జాగ్వర్ ను సామర్ధ్యానికి చిహ్నంగా వినియోగిస్తారు.[66]

మెసోఅమెరికా లో, సుమారుగా చవిన్ తో సమకాలీనమైన గల్ఫ్ తీర ప్రాంతం యొక్క పురాతనమైన మరియు ప్రబలమైన ఒల్మెక్ — జాగ్వర్ లక్షణాలు కలిగిన జాగ్వర్లు లేదా మానవులను చూపించే శిల్పాలు లేదా బొమ్మల ప్రత్యేకమైన "వర్-జాగ్వర్" అమరికను రూపొందించారు. తర్వాతి మాయా నాగరికతలో, జాగ్వర్ జీవించి ఉన్న మరియు మరణించిన వారి మధ్య సంబంధాన్ని అనుకూలపరుస్తుందని మరియు రాజ కుటుంబాన్ని పరిరక్షిస్తుందని నమ్మేవారు. మాయా సంస్కృతి ఈ శక్తివంతమైన పిల్లి జాతిని ఆధ్యాత్మిక ప్రపంచములో తమ సహవాసులుగా చూసింది, మరియు చాలా మంది మాయ పాలకులు జాగ్వర్ అని అర్ధం వచ్చే మయన్ పదాన్ని పేరుగా కలిగిఉన్నారు (అనేక మయన్ భాషలలో భాషలలో b'alam ). ఆజ్టెక్ నాగరికత జాగ్వర్ యొక్క ఈ రూపును పాలకునికి ప్రతినిధిగా లేదా ఒక వీరునిగా పంచుకుంటుంది. ఆజ్టెక్స్ జాగ్వర్ వీరులు అని పిలువబడే శ్రేష్టమైన వీరుల తరగతిని రూపొందించింది. ఆజ్టెక్ పురాణములలో, జాగ్వర్ ను శక్తివంతమైన దేవత టెజ్కాట్లిపోకా యొక్క వంశ లాంచన జంతువుగా పరిగణిస్తారు.

బ్రజిల్ జాతీయ జంతువు[మార్చు]

జాగ్వర్ బ్రజిల్ యొక్క జాతీయ చిహ్నం.[citation needed] బ్రజిల్ లో జాగ్వర్ కు ఎప్పుడూ గొప్ప ప్రాముఖ్యత ఉంది, అక్కడ బ్రజిల్ యొక్క దేశవాళీ ప్రజలు దాని కొవ్వును వాడుకున్నారు. అది అద్భుతమైనది అవటం వలన, అది వారికి ధైర్యాన్ని ఇస్తుందని వారు నమ్మారు. మగపిల్లలను బలంగా చేయటానికి మరియు చెడు నుండి వారిని రక్షించటానికి ఈ కొవ్వును వారి శరీరాలకు మర్దనా చేస్తారు.[citation needed]

ఒక కొలంబియన్ డిపార్టుమెంటు అయిన అమజోనాస్ డిపార్టుమెంటు యొక్క పతాకంలో, ఒక వేటగాడి పైకి లంఘించుచున్న ఒక నల్ల చిరుత సిలూయట్ (తెల్లని నేపధ్యం పైన నల్లని నీడ లాంటి బొమ్మ) ఉంటుంది.

సమకాలీన సంస్కృతి[మార్చు]

సమకాలీన సంస్కృతిలో జాగ్వర్ మరియు దాని పేరు ఒక చిహ్నంగా విస్తారంగా వినియోగించబడ్డాయి. అది గయానా జాతీయ జంతువు, మరియు దాని జాతీయ చిహ్నం పై ఇది ఉంది.[67]

ఒక ఉత్పత్తి నామంగా ఇది విస్తారంగా వినియోగించబడుతోంది, మరీ ముఖ్యంగా ఒక విలాసవంతమైన కారు బ్రాండు కొరకు వినియోగించబడుతోంది. ఈ పేరును NFL యొక్క జాక్సన్విల్లే జాగ్వర్స్ మరియు మెక్సికన్ ఫుట్ బాల్ క్లబ్ జాగ్వరెస్ డె చియపాస్ వంటి స్వతంత్ర క్రీడాసంస్థలు సొంతం చేసుకున్నాయి. గ్రామీ విజేతలైన మెక్సికన్ రాక్ బ్యాండ్ "జాగ్వరెస్" కూడా ఈ ఘనమైన జంతువుచే ప్రేరేపితులై వారి బ్యాండ్ కు ఈ పేరు ఎంచుకున్నారు. రగ్బీ యూనియన్ లో అర్జెంటీనా యొక్క జాతీయ సమాఖ్య యొక్క శిఖరంలో జాగ్వర్ ఉంటుంది; అయినప్పటికీ, ఒక చారిత్రక ప్రమాదం కారణంగా, ఆ దేశం యొక్క జాతీయ జట్టుకు లాస్ ప్యూమాస్ అని వేడుక పేరు పెట్టబడింది.

దక్షిణ అమెరికా నగరంలో విశృంఖలంగా ఉన్న ఒక మెలనిస్టిక్ జాగ్వర్ కార్నెల్ వూల్రిచ్ రచించిన 1942 నవల బ్లాక్ అలిబి లో ప్రధాన పాత్ర.

1968 లో మెక్సికో నగరంలో ఒలంపిక్ క్రీడలు జరిగినప్పుడు చిరుతపులి మొదటి ఒలంపిక్ చిహ్నం అయింది. ఒకప్పుడు మాయన్ సంస్కృతి వర్ధిల్లిన భౌగోళిక ప్రాంతంతో ఉన్న సంబంధం వలన జాగ్వర్ ఎంచుకోబడింది. [1].

ఉపప్రమాణాలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 మూస:MSW3 Wozencraft
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 మూస:IUCN2008 Database entry includes justification for why this species is near threatened.
  3. Stephen Wroe, Colin McHenry, and Jeffrey Thomason (2006). "Bite club: comparative bite force in big biting mammals and the prediction of predatory behavior in fossil taxa" (PDF). Proceedings of the Royal Society B (Royal Society) 272 (1563): 619–625. doi:10.1098/rspb.2004.2986. Retrieved 2006-08-07. 
  4. 4.0 4.1 Hamdig, Paul. "Sympatric Jaguar and Puma". Ecology Online Sweden via archive.org. Retrieved 2009-03-19. 
  5. Rosa CL de la and Nocke, 2000. A guide to the carnivores of Central America: natural history, ecology, and conservation . The University of Texas Press. ISBN 978-0-87353-036-1.
  6. 6.0 6.1 ""Jaguar"". Online Etymology Dictionary. Douglas Harper. Retrieved 2006-08-06. 
  7. "Breve Vocabulario" (in Spanish). Faculty of Law, University of Buenos Aires. Retrieved 2006-09-29. 
  8. Díaz, Eduardo Acevedo (1890). "Notas". Nativas (in Spanish). Retrieved 2006-09-29. 
  9. 9.0 9.1 ""Word to the Wise"". Take our word for it, issue 198, p. 2. The Institute for Etymological Research and Education. Retrieved 11 August 2006. 
  10. ""Yaguareté - La Verdadera Fiera"". RED Yaguareté (in Spanish). Retrieved 27 September 2006. 
  11. "panther", Oxford English Dictionary , 2nd edition
  12. ""Panther"". Online Etymology Dictionary. Douglas Harper. Retrieved 2006-10-26. 
  13. "ounce" 2, Oxford English Dictionary , 2nd edition
  14. 14.0 14.1 14.2 14.3 Johnson, W.E., Eizirik, E., Pecon-Slattery, J., Murphy, W.J., Antunes, A., Teeling, E. & O'Brien, S.J. (2006). "The Late Miocene radiation of modern Felidae: A genetic assessment". Science 311 (5757): 73–77. doi:10.1126/science.1122277. PMID 16400146. 
  15. Turner, A. (1987). "New fossil carnivore remains from the Sterkfontein hominid site (Mammalia: Carnivora)". Annals of the Transvaal Museum 34: 319–347. ISSN 0041-1752. 
  16. 16.0 16.1 Yu L & Zhang YP (2005). "Phylogenetic studies of pantherine cats (Felidae) based on multiple genes, with novel application of nuclear beta-fibrinogen intron 7 to carnivores". Molecular Phylogenetics and Evolution 35 (2): 483–495. doi:10.1016/j.ympev.2005.01.017. PMID 15804417. 
  17. 17.0 17.1 Johnson WE & Obrien SJ (1997). "Phylogenetic reconstruction of the Felidae using 16S rRNA and NADH-5 mitochondrial genes". Journal of Molecular Evolution 44: S098. doi:10.1007/PL00000060. 
  18. 18.0 18.1 18.2 18.3 Dianne N. Janczewski, William S. Modi, J. Claiborne Stephens, and Stephen J. O'Brien (1 July 1996). "Molecular Evolution of Mitochondrial 12S RNA and Cytochrome b Sequences in the Pantherine Lineage of Felidae". Molecular Biology and Evolution 12 (4): 690 Extra |pages= or |at= (help). PMID 7544865. Retrieved 2006-08-06. 
  19. 19.0 19.1 Eizirik E, Kim JH, Menotti-Raymond M, Crawshaw PG Jr, O'Brien SJ, Johnson WE. (2001). "Phylogeography, population history and conservation genetics of jaguars (Panthera onca, Mammalia, Felidae)". Molecular Ecology 10 (1): 65. doi:10.1046/j.1365-294X.2001.01144.x. PMID 11251788. 
  20. 20.0 20.1 Seymour, K.L. (1989). "Panthera onca" (PDF). Mammalian Species 340 (340): 1–9. doi:10.2307/3504096. Retrieved 2009-12-27. 
  21. Nowak, Ronald M. (1999). Walker's Mammals of the World (6th ed.). Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-5789-9. 
  22. Larson, Shawn E. (1997). "Taxonomic re-evaluation of the jaguar". Zoo Biology 16 (2): 107. doi:10.1002/(SICI)1098-2361(1997)16:2<107::AID-ZOO2>3.0.CO;2-E. Retrieved 2006-08-07. 
  23. 23.0 23.1 Ruiz-Garcia M, Payan E, Murillo A & Alvarez D (2006). "DNA microsatellite characterization of the jaguar (Panthera onca) in Colombia" (PDF). Genes & Genetic Systems 81 (2): 115–127. doi:10.1266/ggs.81.115. 
  24. 24.0 24.1 24.2 "Guidelines for Captive Management of Jaguars , Taxonomy, pp. 5–7, Jaguar Species Survival Plan
  25. "Brazil nature tours, Pantanal nature tours, Brazil tours, Pantanal birding tours, Amazon tours, Iguassu Falls tours, all Brazil tours". Focustours.com. Retrieved 2009-03-08. 
  26. Burnie, David; Don E. Wilson (2001). Animal: The Definitive Visual Guide to the World's Wildlife. New York City: Dorling Kindersley. ISBN 0-7894-7764-5. 
  27. 27.0 27.1 27.2 ""All about Jaguars: ECOLOGY"". Wildlife Conservation Society. Retrieved 2006-08-11. 
  28. 28.0 28.1 28.2 Rodrigo Nuanaez, Brian Miller, and Fred Lindzey (2000). "Food habits of jaguars and pumas in Jalisco, Mexico". Journal of Zoology 252 (3): 373. Retrieved 2006-08-08. 
  29. 29.0 29.1 29.2 29.3 ""Jaguar Fact Sheet"" (PDF). Jaguar Species Survival Plan. Retrieved 2006-08-14. 
  30. 30.0 30.1 30.2 30.3 30.4 30.5 30.6 Nowell, K. and Jackson, P. (compilers and editors) 1996. Wild Cats. Status Survey and Conservation Action Plan (PDF). IUCN/SSC Cat Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland. (see Panthera Onca , pp 118–122)
  31. "Search for the Jaguar". National Geographic Specials. Alabama Public Television. Retrieved 2006-08-11. 
  32. McGrath, Susan (August 2004). Top Cat. National Audubon Society. Retrieved 2009-12-02. 
  33. Dinets, Vladmir. "First documentation of melanism in the jaguar (Panthera onca) from northern Mexico". Retrieved 2006-09-29. 
  34. Meyer, John R. (1994). "Black jaguars in Belize?: A survey of melanism in the jaguar, Panthera onca". Belize Explorer Group. biological-diversity.info. 
  35. ""Jaguar (panthera onca)"". Our animals. Akron Zoo. Retrieved 2006-08-11. 
  36. 36.0 36.1 "Guidelines", Reproduction, pp. 28–38
  37. Ronaldo Gonçalves Morato, Marcelo Alcindo Barros de Vaz Guimaraes, Fernando Ferriera, Ieda Terezinha do Nascimento Verreschi, Renato Campanarut Barnabe (1999). "Reproductive characteristics of captive male jaguars". Brazilian Journal of Veterinary Research and Animal Science 36 (5). doi:10.1590/S1413-95961999000500008� (inactive 2010-01-11). Retrieved 2006-08-08. 
  38. 38.0 38.1 38.2 38.3 38.4 38.5 38.6 "Guidelines", Natural History & Behavior, pp. 8–16
  39. George B. Schaller, Peter Gransden Crawshaw, Jr. (1980). "Movement Patterns of Jaguar". Biotropica 12 (3): 161. doi:10.2307/2387967. Retrieved 2006-08-08. 
  40. 40.0 40.1 40.2 Rabinowitz, AR., Nottingham, BG Jr (1986). "Ecology and behaviour of the Jaguar (Panthera onca) in Belize, Central America" (PDF). Journal of Zoology 210 (1): 149. Retrieved 2009-12-06.  Overlapping male ranges are observed in this study in Belize. Note the overall size of ranges is about half of normal .
  41. 41.0 41.1 Emmons, Louise H. (1987). "Comparative feeding ecology of felids in a neotropical rainforest". Behavioral Ecology and Sociobiology 20 (4): 271. doi:10.1007/BF00292180. Retrieved 2006-08-08. 
  42. "Jaguar". Kids' Planet. Defenders of Wildlife. Retrieved 2006-09-23. 
  43. "Schaller, G. B. and Vasconselos, J. M. C. (1978). Jaguar predation on capybara. Z. Saugetierk. 43: 296-301". Retrieved 2009-10-18. 
  44. 44.0 44.1 "Determination That Designation of Critical Habitat Is Not Prudent for the Jaguar". Federal Register Environmental Documents. 2006-07-12. Retrieved 2006-08-30. 
  45. "Guidelines", Hand-rearing, pp. 62–75 (see table 5)
  46. "Guidelines", Nutrition, pp. 55–61
  47. "Jaguar". Catsurvivaltrust.org. 2002-03-09. Retrieved 2009-03-08. 
  48. "Jaguar: The Western Hemisphere's Top Cat". Planeta. Retrieved 2009-03-08. 
  49. 49.0 49.1 Eric W. Sanderson, Kent H. Redford, Cheryl-Lesley B. Chetkiewicz, Rodrigo A. Medellin, Alan R. Rabinowitz, John G. Robinson, and Andrew B. Taber (2002). "Planning to Save a Species: the Jaguar as a Model" (PDF). Conservation Biology 16 (1): 58. doi:10.1046/j.1523-1739.2002.00352.x. Retrieved 2009-12-11.  Detailed analysis of present range and terrain types provided here .
  50. "Jaguar Management". Arizona Game & Fish,. Retrieved 2006-08-08. 
  51. "Arizona Game and Fish collars first wild jaguar in United States". Readitnews.com. Retrieved 2009-03-08. 
  52. Hock, Heather (2009-03-02). "Illness forced vets to euthuanize recaptured jaguar". Azcentral.com. Retrieved 2009-03-08. 
  53. "Addressing the Impacts of Border Security Activities On Wildlife and Habitat in Southern Arizona: STAKEHOLDER RECOMMENDATIONS" (PDF). Wildlands Project. Retrieved 2008-11-03. 
  54. "Jaguars". The Midwestern United States 16 000 years ago. Illinois State Museum. Retrieved 2006-08-20. 
  55. "Jaguar (Panthera Onca)". Phoenix Zoo. Retrieved 2006-08-30. 
  56. "Structure and Character: Keystone Species". mongabay.com. Rhett Butler. Retrieved 2006-08-30. 
  57. Wright, SJ; Gompper, ME; DeLeon, B (1994). "Are large predators keystone species in Neotropical forests? The evidence from Barro Colorado Island". Oikos 71 (2): 279. doi:10.2307/3546277. Retrieved 2006-08-08. 
  58. J. Agustin Iriarte, William L. Franklin, Warren E. Johnson, and Kent H. Redford (1990). "Biogeographic variation of food habits and body size of the America puma". Oecologia 85 (2): 185. doi:10.1007/BF00319400. Retrieved 2006-08-09. 
  59. Weber, William; Rabinowitz, Alan (August 1996). "A Global Perspective on Large Carnivore Conservation" (PDF). Conservation Biology 10 (4): 1046–1054. doi:10.1046/j.1523-1739.1996.10041046.x. Retrieved 2009-12-17. 
  60. 60.0 60.1 "Jaguar Refuge in the Llanos Ecoregion". World Wildlife Fund. Retrieved 2006-09-01. 
  61. "Glossary". Sonoran Desert Conservation Plan: Kids. Pima County Government. Retrieved 2006-09-01. 
  62. "Guidelines", Protection and Population Status, p. 4.
  63. Marianne K. Soisalo, Sandra M.C. Cavalcanti. (2006). "Estimating the density of a jaguar population in the Brazilian Pantanal using camera-traps and capture–recapture sampling in combination with GPS radio-telemetry". Biological Conservation 129: 487. doi:10.1016/j.biocon.2005.11.023. Retrieved 2006-08-08. 
  64. Hebert, H. Josef (2008-01-17). "US Abandons Bid for Jaguar Recovery Plan". San Francisco Chronicle. Associated Press. 
  65. Path of the jaguars project
  66. Museo Arqueologico Rafael Larco Herrera (1997). Katherine Berrin, ed. The Spirit of Ancient Peru: Treasures from the Museo Arqueologico Rafael Larco Herrera. New York City: Thames and Hudson. ISBN 9780500018026. 
  67. Guyana, RBC Radio

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

మూస:Carnivora

"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=జాగ్వర్&oldid=924585" నుండి వెలికితీశారు