డిస్లెక్సియా

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

డైస్లెక్సియా లేదా డిస్లెక్సియా (ఆంగ్లం: Dyslexia) అనేది ప్రధానంగా చదవడానికి మరియు వ్రాయడానికి సమస్యలను ఏర్పరిచే ఒక అభ్యాసన క్రమరాహిత్యంగా చెప్పవచ్చు. ఇది ఇతర సందర్భాలు అంటే దృష్టి లేదా వినికిడితో నాడీ శాస్త్రేతర లోపం లేదా అస్పష్ట లేదా సరిపోని పఠన సూచనల నుండి సంభవించే పఠన సమస్యలకు వ్యత్యాసంగా మరియు ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది.[1] U.S జనాభాలో 5% నుండి 7% మధ్య డైస్లెక్సియా బారిన పడుతున్నారని అంచనా వేశారు.[2]


డైస్లెక్సియా అనేది ఒక నాడీ శాస్త్ర వ్యత్యాసాల ఫలితంగా సంభవిస్తుందని భావిస్తున్నప్పటికీ, ఇది ఒక మేధో అశక్తత కాదు. డైస్లెక్సియా వ్యాధి విజ్ఞత స్థాయితో సంబంధం లేకుండా వ్యక్తుల్లో నిర్ధారించబడుతుంది: సరాసరికి తక్కువ, సరాసరి, సరాసరికి ఎక్కువ మరియు అధికంగా అనుగ్రహించబడినవారు.[3][4]


నిర్వచనం[మార్చు]

డైస్లెక్సియా అని పిలిచే క్రమరాహిత్యానికి పలు నిర్వచనాలు ఉన్నాయి కాని ఏకాభ్రిపాయం లేదు. వరల్డ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ న్యూరాలజీ డైస్లెక్సియాను క్రింది విధంగా నిర్వచించింది:


నిర్దిష్ట పురోగమనశీల డైస్లెక్సియా అనేది సాంప్రదాయక సూచన, తగని విజ్ఞానం మరియు తగని సమాజసంస్కృతి అవకాశాలు కాకుండా పఠన అభ్యాస సమస్య కారణంగా వ్యక్తమయ్యే ఒక క్రమరాహిత్యం. ఇది స్వాభావిక మూలం కారణంగా తరచూ ఏర్పడే ప్రాథమిక అభిజ్ఞాత్మక లోపాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.


కొంత మంది ఇతరుల నిర్వచనాలు సంపూర్ణ వివరణాత్మకం కాగా, కొంత మంది ఇతర సాధారణ సిద్ధాంతాలను రూపొందించారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా డైస్లెక్సియా పరిశోధకులు మరియు సంస్థలచే ఉపయోగించబడిన పలు నిర్వచనాలు నుండి, డైస్లెక్సియా అంటే ఒక కారకం కాకుండా పలు కారకాలు ఉన్నాయి, వీటిలో ఇప్పటి వరకు ఇది పలు కారణాలతో పఠన నైపుణ్యాల లోటు మరియు సమస్య సంఖ్యకు నైరూప్య కేంద్రంగా తెలుస్తుంది.[5][6]


క్యాజెల్స్ మరియు కాల్థీర్ట్, 1993లో పదాలేతర వాటిని చదవడంలో దోషాల సంఖ్య ప్రకారం వర్గీకరించే ఆర్జిత డైస్లెక్సియా (అలెక్సియా) యొక్క సాంప్రదాయక ఉపరకాలతో పోల్చడం ద్వారా పురోగమనశీల డైస్లెక్సియా యొక్క వర్ణ నిర్మాణం మరియు ఉపరితల రకాలను వివరించారు. అయితే ఉపరితల మరియు వర్ణ నిర్మాణ డైస్లెక్సియాల మధ్య విలక్షణం, డైస్లెక్సియా యొక్క డైస్ఫోనెటిక్ మరియు డైసెయిడెటిక్ రకాల మధ్య పాత అనుభావిత పదజాలాన్ని భర్తీ చేయలేదు.[6][7] ఉపరితల/వర్ణ నిర్మాణ విలక్షణం అనేది వివరణాత్మకం మాత్రమే మరియు ప్రాధమిక మెదడు క్రియావిధానానికి ఏదైనా రోగోత్పత్తి ఊహలను తొలగిస్తుంది, దీనికి వ్యత్యాసంగా డైస్ఫోనెటిక్/డైసెయిడెటిక్ విలక్షణం ఈ రెండు వేర్వేరు క్రియావిధానాలను సూచిస్తాయి:— ఒకటి సంభాషణ భేదభావం లోటు మరియు మరొకటి దృష్టి గోచరత లోపం. (బోర్డర్స్ డైసియిడెటిక్ రకం వ్యాధితో బాధపడుతున్న వారిలో పఠన సముపార్జన విధానాన్ని ఆటంకపరిచే సావధానత మరియు ప్రాదేశిక కష్టాలు ఉంటాయి.[8]


సూచనలు మరియు లక్షణాలు[మార్చు]

డైస్లెక్సియా లక్షణాలు క్రమరాహిత్యం యొక్క తీవ్రత అలాగే వ్యక్తిగత వయస్సుపై ఆధారపడి వేర్వేరుగా ఉంటాయి.

తక్కువ వయస్సు గల చిన్నారులు

ఒక చిన్నారి పాఠశాలకు వెళ్లడానికి ముందే డైస్లెక్సియా యొక్క నిర్దిష్ట నిర్ధారణను చేయడం చాలా కష్టం, కానీ డైస్లెక్సియాతో బాధ పడుతున్న పలువురు చిన్న వయస్సు నుండి కష్టాలు పడిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. ఈ లక్షణాలను కలిగి ఉన్న పిల్లలు ఇతర పిల్లల కంటే ఎక్కువగా డైస్లెక్సియా వ్యాధి బారిన పడే ప్రమాదం ఉంది. ఈ లక్షణాలు కొన్ని క్రింది ఇవ్వబడినవి:


  • కొత్త పదాలను నెమ్మదిగా నేర్చుకుంటారు
  • పిల్లల పాటలలో ఉన్నట్లు పదాలను పాడటంలో కష్టపడతారు
  • ఒక అధిపత్యాన్ని సంపాదించడంలో ఆలస్యంగా ఉంటారు


ప్రారంభ ప్రాథమిక పాఠశాల వయస్సు గల పిల్లలు



  • అక్షరాలను నేర్చుకోవడంలో సమస్యలు
  • వారికి చూపించే అక్షరాలకు సంబంధిత ధ్వనులను గుర్తించడంలో సమస్యలు (ధ్వని-చిహ్నం అనురూప్యం)
  • పదాల ప్రాసను గుర్తించడం లేదా రూపొందించడంలో లేదా పదాలలోని వర్ణాలను గుర్తించడంలో సమస్యలు (వర్ణ నిర్మాణ జాగృతి)
  • పదాలను వేర్వేరు శబ్దాలుగా వేరు చేయడంలో లేదా పదాలను రూపొందించడానికి ధ్వని సంయోజనంలో సమస్యలు (వర్ణ జాగృతి)
  • పదాన్ని తిరిగి పొందడం లేదా పేరు పెట్టే సమస్యలు
  • పదాలను సంకేతాలగా మార్చడాన్ని నేర్చుకోవడంలో సమస్య
  • ముందు/తర్వాత, కుడి/ఎడమ, పైన/క్రింద మరియు మొదలైన వాటితో అస్పష్టత
  • పదాల్లో సారూప్య ధ్వనుల మధ్య వైరుధ్యాన్ని తెలుసుకోవడంలో; పలు అక్షర పదాల్లో పలకడంలో సమస్యలు (శ్రవణ సంబంధమైన విచక్షణ) (ఉదాహరణకు, యానిమల్‌కు "యామినల్", స్పాఘెట్టీకి "బిస్ఘెట్టీ"గా వినపిస్తుంది)


పెద్ద వయస్సు పాఠశాల పిల్లలు



  • నెమ్మదిగా లేదా అస్పష్ట పఠనం
  • పదాలను చాలా తప్పుగా వ్రాయడం
  • వ్యక్తిగత పదాల యొక్క వాటి సరైన అర్థాలను తెలుసుకోవడంలో సమస్య
  • సమయ నిర్వహణ లేదా సమయ భావనలో సమస్య
  • సంవిధాన నైపుణ్యాలతో సమస్య
  • తప్పుగా మాట్లాడతామనే భయంతో, కొంత మంది పిల్లలు విరమించుకుంటారు మరియు సిగ్గుపడతారు లేదా వారి పరిస్ధితుల్లో సామాజిక ప్రేరకాలను అర్ధం చేసుకోవడానికి వారి అశక్తతతో అసమర్ధులుగా తయారవుతారు.
  • ఒకేసారి ఒకటి కంటే ఎక్కువ ఆదేశాలు తర్వాత వేగవంతమైన సూచనల అర్ధాలను తెలుసుకోవడం లేదా విషయాల క్రమాన్ని గుర్తు చేసుకోవడంలో సమస్య
  • డైస్లెక్సియా గల పిల్లలలో సాధారణంగా అక్షరాలు విపర్యయం (d కోసం b) మరియు పదాలు విపర్యయాలు (was కోసం saw) కనిపిస్తాయి. ఈ విపర్యాయాలు డైస్లెక్సియా లేని 6 మరియు తక్కువ వయస్సు గల పిల్లల్లో కూడా సర్వసాధారణం. కాని డైస్లెక్సియా ఉన్నవారిలో, ఈ విపర్యాయాలు ఎప్పటికీ అలాగే ఉంటాయి.
  • డైస్లెక్సియాతో బాధ పడుతున్న పిల్లలు అక్షరాలు మరియు పదాల్లో సారూప్యాలు మరియు వ్యత్యసాలను గుర్తించడంలో (మరియు అప్పడప్పుడు వినటంలో) విఫలం కావచ్చు, వేర్వేరు పదాలుగా అక్షరాలను నిర్వహించే ఖాళీని గుర్తించలేకపోవచ్చు మరియు అపరిచిత పదాన్ని పలకడానికి కష్టపడవచ్చు.

డైస్లెక్సియాతో తరచుగా సంభవించే దశలు[మార్చు]

డైస్లెక్సియాతో బాధపడేవారిలో తరచూ క్రింది దశలు సంభవించవచ్చు. ఈ దశలు డైస్లెక్సియాకు కారణమైన నాడీ శాస్త్ర కారకాలను పంచుకుంటాయో, లేదా స్పష్టంగా చెప్పబడలేదు.[citation needed]

  • డైస్‌గ్రాఫియా అనేది ప్రాథమికంగా వ్రాసేటప్పుడు లేదా టైప్ చేసేటప్పుడు సంభవించే క్రమరాహిత్యం, కొన్ని సందర్భాల్లో ఇది ముళ్లు వేయడం లేదా ఆవృత్త విధిని నిర్వహించడం వలె దిశాత్మక లేదా వరుస సంబంధిత విధానాల్లో కంటికి-చేతికి మధ్య సహకారంపై కూడా ప్రభావం చూపవచ్చు. డైస్‌గ్రాఫియా అనేది డైస్ప్రాక్సియాకి వ్యత్యాసంగా ఉంటుంది, ఆ వ్యాధిని కలిగిన వారు మెదడులో వ్రాయవల్సిన పదం లేదా దశల సరైన క్రమాన్ని కలిగి ఉండవచ్చు, కానీ వ్రాసేటప్పుడు సరికాని రీతిలో వ్రాస్తారు.
  • డైస్కాల్‌క్యులియా అనేది అభ్యాస ప్రమాణాలు మరియు ఒకటి లేదా మరిన్ని ప్రాథమిక సంఖ్యావాచక నైపుణ్యాలతో ఒక సమస్య లక్షణాన్ని కలిగి ఉండే ఒక నాడీ శాస్త్ర సంబంధిత దశ. ఈ దశలో ఉన్న వ్యక్తులు తరచుగా చాలా క్లిష్టమైన గణిత శాస్త్ర విషయాలు మరియు నియమాలను అర్ధం చేసుకున్నప్పటికీ, సూత్రాలతో పనిచేయడానికి కష్టపడతారు మరియు ప్రాథమిక కూడికలు మరియు తీసివేతలను చేయడానికి కూడా కష్టపడతారు.
  • పురోగమనశీల డైస్ప్రాక్సియా అనేది సమతుల్యత, మంచి-వాహన నియంత్రణ, కండరాల సహకారం వంటి దైనందిన విధులను నిర్వహించడానికి, సంభాషణ ధ్వనులను ఉపయోగించడంలో సమస్య, తక్కువ కాల జ్ఞాపక శక్తి మరియు దశలు డైస్ప్రాక్సియా యొక్క సాధారణ సమస్యలు.
  • నిర్దిష్ట భాష అశక్తత అనేది వ్యక్తపరిచే మరియు సంగ్రహించే భాష రెండింటినీ ప్రభావితం చేసే ఒక పురోగమనశీల భాష అశక్తత. SLIను "నిర్ధారిత" భాష అశక్తత వలె నిర్వచిస్తారు, దీని అర్థం ఇది వినికిడి లోపం లేదా ఆర్జిత మెదడు గాయం వంటి ఇతర పురోగమనశీల క్రమరాహిత్యాలకి సంబంధించింది లేదా వాటిచే సంభవించింది కాదు. మాస్ట్రిచ్ట్ మరియు ఉత్రెచ్ట్ విశ్వవిద్యాలయంచే ఒక అధ్యయనంలో పూరోగమనశీల డైస్లెక్సియా యొక్క కుటుంబ జన్యు ప్రమాదం ఉన్న 3-సంవత్సరాల-వయస్సు గల డచ్ అమ్మాయిలో సంభాషణ గ్రహణశక్తి మరియు సంభాషణ ఉత్పత్తులను పరిశోధించారు. సంభాషణ ధ్వని వర్గీకరణలో వారి పనితీరు మరియు వారి పదాల ఉత్పత్తిని నిర్దిష్ట భాష అశక్తత (SLI)తో బాధ పడుతున్న అదే వయస్సు గల పిల్లలతో పోల్చారు మరియు విలక్షణంగా అభివృద్ధి నియంత్రించబడింది. ప్రమాదంలో ఉన్నవారు మరియు SLI-సమూహం యొక్క ఫలితం ఎక్కువ ఒకేలా ఉంటుంది. వ్యక్తిగత డేటా విశ్లేషణ వలన రెండు సమూహాల్లో ఉత్తమంగా మరియు బలహీనంగా ఉండే పిల్లలతో ఉపసమూహాలు ఉన్నాయని తెలిసింది. వారి అశక్తత వ్యక్తీకర వర్ణ నిర్మాణ శాస్త్రం సంభాషణ గ్రహణశక్తిలో ఒక లోపానికి సంబంధించి ఉంటుంది. పరిశోధనలు ప్రకారం డైస్లెక్సియా మరియు SLIలు రెండూ అభిజ్ఞాత్మక విధానాలు అలాగే జన్యు సంబంధిత కారకాలు[9] ఉండే పలు-నష్టాల నమూనాచే వివరించబడతాయి.
  • రొద చేయడం అనేది సంభాషణ రేటు మరియు లయలతో సంభవించే ఒక సంభాషణ స్పష్టత క్రమరాహిత్యం మరియు దీని వలన సంభాషణ నాణ్యత అశక్తత ఏర్పడుతుంది. సంభాషణ అనియత మరియు డైస్ర్‌హైథ్మిక్‌గా ఉంటుంది, సాధారణంగా తప్పుడు పదబంధంలో తీవ్ర మరియు అనియమిత ఆటంకాలు ఉంటాయి. రొద చేస్తూ మాట్లాడే వారి వ్యక్తిత్వం అభ్యాసన లోపాలతో ఉన్నవారి వ్యక్తిత్వంతో అధిక సార్యూపాన్ని కలిగి ఉంటుంది.[10]


పెరిగిపోయే పరిస్థితులు[మార్చు]

డైస్లెక్సియా అనేది ఒక వ్యక్తి యొక్క వ్రాసే భాషను చదివే మరియు వ్రాసే సామర్ధ్యాన్ని ప్రభావితం చేసే నాడీ శాస్త్ర పరిస్థితిగా నమ్ముతున్నారు.[8]


క్రింది దశలు డైస్లెక్సియా వలె దోహదకార లేదా పాక్షికంగా ఆవరించే కారకాలు, ఇవి చదవడానికి సమస్యలను సృష్టించవచ్చు:



సంభాషణ సముపార్జన ఆలస్యాలు మరియు వారి స్వంత సంభాషణను పునఃఉత్పత్తి చేయడానికి ముందు శ్రావణ ఉత్పదకాల నిర్వహణ మరియు సంకేతం భేదించే సమస్యల కారణంగా సంభాషణ మరియు భాష సమస్యలు మరియు దీన్ని నత్తిగా మాట్లాడటం, రొద చేయడం లేదా సంశయ సంభాషణ వలె భావించవచ్చు.[20][21]


డైస్లెక్సియా పరిశోధన[మార్చు]

డైస్లెక్సియా పరిశోధనలో ప్రస్తుత జరుగుతున్న వాటిలో అత్యధిక పరిశోధనలు అక్షరాన్ని వ్రాసే వ్యవస్థ మరియు ప్రత్యేకంగా యూరోపియన్ మూలాల భాషలకు సంబంధించి ఉంది. అయితే హిబ్రూ మరియు చైనీస్ భాషను మాట్లాడేవారిలో డైస్లెక్సియా గురించి ఎక్కువ పరిశోధన అందుబాటులో ఉంది.


డైస్లెక్సియా పరిశోధన యొక్క చరిత్ర[మార్చు]

  • 1881లో ఆస్వాల్డ్ బెర్ఖాన్‌చే గుర్తించబడింది,[22] తర్వాత 'డైస్లెక్సియా' అనే పదాన్ని జర్మనీలోని స్టుట్గార్ట్‌లో అభ్యసిస్తున్న ఒక నేత్ర వైద్యుడు రూడోల్ఫ్ బెర్లిన్‌చే[23] 1887లో సృష్టించబడింది.
  • 1896లో, W. ప్రింగ్లే మోర్గాన్ బ్రిటీష్ మెడికల్ జర్నల్‌లోని "కాంజెనిటాల్ వర్డ్ బ్లైండ్‌నెస్"లో పఠన-నిర్దిష్ట అభ్యాసన క్రమరాహిత్యం యొక్క వివరణను ప్రచురించాడు.
  • 1890లు మరియు ప్రారంభ 1900లలో, జేమ్స్ హిన్షెల్‌వుడ్ సహజమైన పద అంధత్వం యొక్క సారూప్య సందర్భాలను వివరిస్తూ వైద్య పత్రికలలో పలు కథనాలను ప్రచురించాడు. అతని 1971 పుస్తకం కాంజెంటియల్ వర్డ్ బ్లైండ్‌నెస్‌ లో, హిన్షెల్‌వుడ్ పదాలు మరియు అక్షరాల దృష్టి సంబంధిత స్మృతిలో ప్రాధమిక లోటును ప్రత్యేకంగా చెప్పాడు మరియు అక్షర విపర్యయాలు మరియు వ్రాయడంతో మరియు పఠన గ్రహణశక్తితో సమస్యలతో సహా లక్షణాలను వివరించాడు.[24]
  • 1925 శామ్యూల్ T. వోర్టన్ చదవడానికి అభ్యాసనలో సమస్యలను సృష్టించే మెదడు నష్టానికి సంబంధం లేని ఒక సిండ్రోమ్ ఉందని గుర్తించాడు. వోర్టన్ సిద్ధాంతం స్ట్రెఫోసింబాలియాలో డైస్లెక్సియా వ్యాధితో బాధపడుతున్న వ్యక్తుల్లో వారి మాట్లాడే రూపాలతో పదాల దృశ్యమాన రూపాలకు సంబంధించిన సమస్యలను వివరించాడు.[25] డైస్లెక్సియాలో పఠన లోపాలు, ఖచ్చితమైన దృశ్యమాన లోపాల నుండి సంక్రమించవని వోర్టన్ గ్రహించాడు.[26] ఈ దశ మెదడులో అర్థభాగ ఆధిక్యం స్థాపించడానికి విఫలమైన కారణంగా సంభవిస్తుందని అతను విశ్వసించాడు.[27] వోర్టన్ తర్వాత ఏకకాల బహుసంవేదనాత్మక సూచనల వాడకాన్ని నిర్దేశించిన ఒక విద్యాసంబంధమైన చికిత్సను అభివృద్ధి చేయడానికి మానసిక వైద్యుడు మరియు శిక్షకుడు అన్నా గిల్లింఘమ్‌తో కలిసి పనిచేశాడు.[28]
  • దీనికి విరుద్ధంగా, చూసే యంత్రవిధానం యొక్క ఒక సరికాని మార్గదర్శకాన్ని కారణంగా డియర్‌బోర్న్, గేట్స్, బెన్నెట్ మరియు బ్లాయులు భావించారు. వారు కుడి నుండి ఎడమకు కన్నుల యొక్క స్కానింగ్ క్రియ యొక్క ఆకస్మిక ధోరణి మధ్య ఒక సమస్యను కనుగొనడానికి ప్రయత్నించారు మరియు ఒక వ్యతిరేక దిశలో సముపార్జనను లక్ష్యంగా చేసుకున్న శిక్షణ డైస్లెక్సియా క్రమరాహిత్యం మరియు ప్రత్యేకంగా దర్పణ-పఠనానికి సామర్థ్యంలో గ్రహించిన నిజాలు అర్ధవివరణను అనుమతిస్తుంది.
  • 1949 పరిశోధన (ప్రతిపాదన G. మాహెక్ ప్యారిస్ 1951) ఆధ్వర్యంలో ముందుకు సాగింది. అక్షరాల మధ్య ఖాళీ పెరిగినప్పుడు, పఠనాన్ని స్పెల్లింగ్‌గా మార్చినప్పుడు ఈ దృగ్విషయం అదృశ్యం కావడం వలన, ఇది చూపు యొక్క గతి శాస్త్రానికి సంబంధించినదని స్పష్టమవుతుంది. ఈ అనుభవం దర్పణ-పఠనం యొక్క సామర్థ్యాన్ని కూడా వివరిస్తుంది.
  • 1970లలో, ఒక క్రొత్త పరికల్పన ఉద్భవించింది: వర్ణ నిర్మాణ శాస్త్ర విధానంలోని లోటు నుండి డైస్లెక్సియా కాండములు లేదా మాట్లాడే పదాలను గుర్తించడంలో సమస్యలు వివక్త దృగ్విషయాలచే ఏర్పడ్డాయి. వ్యాధితో బాధపడే వ్యక్తులు ఈ ధ్వనులను వ్రాసే పదాలను రూపొందించే కనిపించే అక్షరాలతో అనుబంధించడంలో సమస్యలను ఎదుర్కొంటారు. ముఖ్యమైన అధ్యయనాలు వర్ణ నిర్మాణ జాగృతి యొక్క ప్రాముఖ్యతను సూచించాయి,[29]
  • 1979 గాలాబుర్డా మరియు కెంపెర్,[30] మరియు గాలాబుర్డా ఇట్ యాల్. 1985,[31]లు డైస్లెక్సియాతో మరణించిన వ్యక్తుల మెదడుల శవ పరీక్షను నిర్వహించి పరిశీలనలను నివేదించారు. ఈ అధ్యయనాలు పరిశీలించిన డైస్లెక్సియా మెదడులోని భాషా కేంద్రంలో శరీర నిర్మాణ సంబంధమైన వ్యత్యసాలను నివేదిస్తున్నాయి, ఇదే విధంగా కొహెన్ ఈట్ ఆల్. 1989,[32] చేసిన అధ్యయనం పిండ సంబంధమైన మెదడు ఎదుగుదలకు ఆరు నెలలు ముందు లేదా ఆ సమయంలో సంభవిస్తుందని ఊహించే అసాధారణ వల్కల అభివృద్ధిని సూచిస్తుంది.
  • 1993 క్యాజల్స్ మరియు క్లోథార్ట్ అలెక్సియా, ఉపరితల మరియు వర్ణ నిర్మాణ డైస్లెక్సియా యొక్క ఉపరకాలను ఉపయోగించి పురోగమనశీల డైస్లెక్సియాను రెండు ప్రబలమైన మరియు విశిష్టమైన రకాలుగా నిర్వచించారు.[33] మానిస్ ఇట్ ఈల్ 1996 డైస్లెక్సియా యొక్క రెండు ఉపరకాలు కంటే ఎక్కువగా ఉండవచ్చని నిర్ధారించాడు, ఇవి పలు ప్రాథమిక లోటులకు సంబంధించి ఉంటాయి.[34]
  • 1994 శవ పరీక్ష తర్వాత నమూనాల నుండి గాలాబుర్డా ఇట్ ఎల్. ఈ విధంగా నివేదించాడు : డైస్లెక్సియా గల వ్యక్తుల్లో అసాధారణ శ్రవణ సంబంధమైన విధానం, శ్రవణ సంబంధమైన వ్యవస్థలో శరీర నిర్మాణ సంబంధమైన క్రమరాహిత్యలు ఉండవచ్చని సూచిస్తుంది. నివేదిత డైస్లెక్సియా వ్యక్తుల్లో ఎడమ అర్ధభాగ-ఆధారిత వర్ణ నిర్మాణ లోటు యొక్క ప్రవర్తన శోధనలకు మద్దతు ఇచ్చింది.[35]
  • 1980లు మరియు 1990ల సమయంలో న్యూరోఇమేజింగ్ సాంకేతికతల అభివృద్ధి డైస్లెక్సియా పరిశోధన యొక్క ముఖ్యమైన పురోగతికి దోహదపడింది. పోసిట్రాన్ ఎమిషన్ టోమోగ్రాఫీ (PET) మరియు ఫంక్షనల్ మాగ్నిటిక్ రిసోనాన్స్ ఇమేజింగ్ (fMRI) అధ్యయనాలు పెద్దల సాధారణ పఠనం (ఉదా. ఫియెజ్ మరియు పీటెర్సెన్, 1998;[36] టర్కెల్టాబ్ ఇట్ ఎల్., 2002[37]) యొక్క నాడీ సంబంధమైన సంతకాలు మరియు వర్ణ నిర్మాణ విధానాలను (ఉదా., గెల్ఫాండ్ మరియు బుక్‌హెయిమెర్, 2003;[38] పోల్డ్రాక్ ఇట్ ఎల్., 1999[39]) బహిర్గతం చేసింది. పలు ప్రయోగాత్మక విధానాలు మరియు పదసమాహారాలను వర్తింపచేసి, డైస్లెక్సియాలో కుడి-అర్థ భాగం పెరిసైల్వియన్ ప్రాంతాలకు ప్రత్యేకంగా అక్షరమాల వ్రాసే వ్యవస్థ కోసం ఈ అధ్యయనాలు సరిగా పనిచేయని వర్ణ నిర్మాణ విధానాలను స్థానీకరణాన్ని కలిగి ఉన్నాయి (పౌలెసు., 2001; సమీక్ష కోసం, ఎడెన్ మరియు జెఫిరో, 1998 చూడండి[40]). అయితే, వర్ణ సంబంధిత విధానాలపై పఠనం తక్కువ ఒత్తిడి ఉంచే మరియు దృశ్యమాన-లేఖన శాస్త్ర సమాచారం సమాకలనం అయిన అక్షరేతర స్క్రిప్ట్‌లలో డైస్లెక్సియా ఎడమ మధ్య నుదుటి ఎముక మెలి యొక్క చర్యతో సంబంధించి ఉంటుందని ప్రదర్శించబడింది (సియోక్ ఇట్ ఎల్., 2004).[41]
  • 1999 వైడెల్ మరియు బట్టర్‌వర్త్ ఏకభాష డైస్లెక్సియాతో ఇంగ్లీష్-జపనీస్ ద్విభాష యొక్క వ్యాధి అధ్యయనాన్ని నివేదించారు. లేఖన శాస్త్రం-నుండి-వర్ణ నిర్మాణ శాస్త్రం మ్యాపింగ్ పారదర్శక లేదా అపారదర్శక ఏదైనా భాష లేదా లేఖన శాస్త్ర సమితి సూచించే ధ్వని ముతక అయిన ఏదైనా భాష పురోగమనశీల వర్ణ నిర్మాణ డైస్లెక్సియా యొక్క అధిక పతనాన్ని కారణం కాదు మరియు ఆ లేఖన శాస్త్రం డైస్లెక్సియా లక్షణాలను ప్రభావితం చేయవచ్చు
  • 2003 కోలిన్స్ మరియు రోయుర్కేచే ఒక సమీక్షలో మెదడు మరియు డైస్లెక్సియా మధ్య సంబంధం యొక్క ప్రస్తుత నమూనాలు సాధారణంగా లోటు యొక్క కొన్ని రూపాలు లేదా విలంబిత మెదడు పరిపక్వతపై దృష్టి కేంద్రీకరించాయని తెలిపారు.[42]
  • ' 2007' లైటినెన్ ఇట్ ఎల్. పరిశోధకులు నాడీ సంబధిత మరియు జన్యు సంబంధిత నిర్ణయాలు మరియు పఠన క్రమరాహిత్యాల మధ్య సంబంధాన్ని శోధిస్తున్నారు.[43]
  • 2008 S హెయిమ్ ఇట్ ఎల్. ఒక కాగితం "కాగ్నిటైవ్ సబ్‌టైప్స్ ఆఫ్ డైస్లెక్సియా" ఒక నియంత్రణ సమూహంతో డైస్లెక్సియాలోని వేర్వేరు ఉప-సమూహాలను ఎలా సరిపోల్చాలో పేర్కొన్నాడు. డైస్లెక్సియాలను డైస్లెక్సియా కాని నియంత్రణతో పోల్చడమే కాకుండా మరింతగా ముందుకు వెళ్లడానికి డైస్లెక్సిక్ నియంత్రణ సమూహంతో వేర్వేరు కాగ్నిటైవ్ ఉప సమూహాలను కూడా పోల్చిన మొదటి అధ్యయనాల్లో ఇది ఒకటి.[44]

డైస్లెక్సియా యొక్క సిద్ధాంతాలు[మార్చు]

ఈ క్రింది సిద్ధాంతాలను యోగ్యమైనవిగా భావించకూడదు కాని వేర్వేరు పరిశోధన దృష్టికోణాలు మరియు నేపథ్యాలు నుండి ఇదే రకం లక్షణాలకు కారణమయ్యే వాటిని వివరించడానికి ప్రయత్నించే సిద్ధాంతాలు వలె మాత్రమే చూడాలి.[original research?]


చిన్న మెదడు సిద్ధాంతం

మరొక వీక్షణ డైస్లెక్సియా యొక్క ఆటోమాటిసిటీ/చిన్న మెదడు సిద్ధాంతంచే సూచించబడుతుంది. ఇక్కడ జీవ సంబంధమైన ఉద్దేశ్యం ప్రకారం డైస్లెక్సియాతో ఉన్న వ్యక్తుల యొక్క చిన్న మెదడు కొంత సరిగా పని చేయదు మరియు పలు అభిజ్ఞాత్మక సమస్యలు సంభవించవచ్చు.[45]


పరిణామాత్మక పరికల్పన

ఈ సిద్ధాంతం పఠనాన్ని అసాధారణ క్రియగా పేర్కొంటుంది మరియు మా పరిణామాత్మక చరిత్రలో తీవ్ర వివరణ వ్యవధి కోసం మానవులచే అమలు చేయబడింది (డాల్బే, 1986). వంద సంవత్సరాలు కంటే తక్కువ కాలం నుండి అధిక పాశ్చాత్య సమాజాలు గుంపు జనాభాచే పఠనాన్ని ప్రోత్సాహించాయి మరియు మన ప్రవర్తనను ఆకృతి చేసే బలాలు బలహీనపడ్డాయి. ప్రపంచంలోని పలు ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికీ అధిక జనాభాకు చదవడానికి ఆస్కారం లేదు. డైస్లెక్సియాకు "వ్యాధి విజ్ఞాన శాస్త్రం" ప్రాథమికమని ఎటువంటి ఆధారం లేదు కాని చిన్న మెదడు భేదం లేదా వ్యత్యసాలకు ఆధారాలు ఉన్నాయి. పఠనం యొక్క కృత్రిమ విధితో ఈ అవసరమైన వ్యత్యసాలు అంచనా వేయబడతాయి.[46]


మాగ్నోసెల్యూలర్ సిద్ధాంతం

పైన పేర్కొన్న అన్ని పరిశోధనలను ఏకం చేసే ప్రయత్నంగా ఒక విలీన సిద్ధాంతం ఏర్పడింది. దృశ్యమాన సిద్ధాంతానికి సాధారణీకరణం, మాగ్నోసెల్యూలర్ సిద్ధాంతం ప్రతిపాదన ఏమిటంటే మాగ్నోసెల్యూలర్ సరిగా పనిచేయకపోవడం అనేది దృష్టి సంబంధిత చర్యాక్రమాలకు మాత్రమే పరిమితం కాదు, ఇది అన్ని దశలకు సాధారణీకరణం (దృష్టి సంబంధిత మరియు శ్రవణ సంబంధిత అలాగే స్పర్శ సంబంధిత).[45]


పేరు గుర్తించే వేగం లోటు మరియు ద్వంద్వ లోటు సిద్ధాంతాలు

ఒక వ్యక్తి తెలిసిన వస్తువులు లేదా అక్షరాల యొక్క రాపిడ్ ఆటోమాటైజెడ్ నేమింగ్‌లో పాల్గొని, ఆ వేగాన్ని డైస్లెక్సియాను నిర్ధారించడానికి బలమైన కారకంగా చెప్పవచ్చు.[47] చిన్న వయస్సులో ఉన్నప్పుడే గుర్తించే సమయం మందకొడిగా ఉంటుంది; డైస్లెక్సియాతో ఉన్న పెద్దలలో ఈ గుర్తించే సమయం మందుకొడిగానే ఉండిపోతుంది.


గుర్తించే వేగంలో లోటు అనేది వర్ణ నిర్మాణ సంబంధిత విధాన లోటుకు వేరేగా ఉండే లోటుగా భావించబడుతుంది. వూల్ఫ్ నాలుగు రకాల పాఠకులను గుర్తించాడు: ఎటువంటి లోపాలు లేని పాఠకులు, వర్ణ నిర్మాణ విధాన లోపంతో పాఠకులు, గుర్తించే వేగం మందకొడి లోపంతో పాఠకులు మరియు ద్వంద్వ లోపంతో పాఠకులు, అంటే వర్ణ నిర్మాణ విధానం మరియు గుర్తింపు వేగంతో సమస్యలు. ద్వంద్వ లోపాలతో ఉన్న విద్యార్థులు ఎక్కువగా తీవ్ర పఠన అశక్తతలను కలిగి ఉంటారు.


ఈ లోపాల్లో వ్యత్యసాలు సూచిత వైద్యానికి ముఖ్యమైన గూడార్థాలను కలిగి ఉన్నాయి.ద్వంద్వ లోపాలతో ఉన్న విద్యార్థులు వర్ణ నిర్మాణ విధానంలో మాత్రమే సూచనను అందుకుంటే, వారు వారికి అవసరమైన భాగాన్ని మాత్రమే స్వీకరిస్తారు. [48]


గోచరత దృష్టి-అవరోధ మినహా పరికల్పన

గోచరత అవరోధాన్ని తప్పించడం (డైస్లెక్సియా లేదా దృష్టి-అవరోధంలో ప్రవర్తన సంబంధం లేని దృష్టి సంబంధిత సమాచార వడపోతను బలహీనపరచడం) లోపం అనేది ఉద్భవిస్తున్న పరికల్పన, పరిశోధన ప్రకారం డైస్లెక్సియాతో ఉన్న వ్యక్తులు గోచరత పరధ్యానం యొక్క ఉనికిలో చలన ఆచూకీ వంటి దృష్టి సంబంధిత విధులను నిర్వహించడంలో సమస్యలను ఎదుర్కొంటారు, కాని ఒక ప్రయోగాత్మక అమర్పులో పరధ్యాన కారకాలను తొలగించినప్పుడు, ఇదే క్రమరాహిత్యాలను ప్రదర్శించలేదు.[49][50] పరిశోధకులు దృష్టి విచక్షణ సమస్యలకు కారణమవుతున్న అంశాలను శ్రవణ విచక్షణ సమస్యలకు సంబంధించిన ఇతర పరిశోధనాంశాలతో పోల్చారు. సమాచార వర్గీకరణ, అంటే అవసరంలేని సమాచారం నుంచి అవసరమైన సమాచారాన్ని వేరు చేయడం, దృష్టి మరియు శ్రవణ వికర్షణల వడపోత సామర్థ్యాలు కుంటుపడటం వలన డైస్లెక్సియా లక్షణాలు వృద్ధి చెందుతాయని వారు ఒక నిర్ధారణకు వచ్చారు.[51]


వర్ణనిర్మాణ లోప సిద్ధాంతం

ప్రాతినిధ్యం, నిల్వ మరియు/లేదా మాట్లాడే శబ్దాల సంగ్రాహంలో నిర్దిష్ట లోపం ఉన్న డైస్లెక్సియా రోగులను వర్ణనిర్మాణ లోటు సిద్ధాంతం ప్రతిపాదిస్తుంది. వర్ణమాల క్రమాన్ని చదవడం నేర్చుకునేందుకు లిపిగుర్తు/వర్ణక్రమ సంబంధాన్ని అర్థం చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది, అంటే అక్షరాలు మరియు నియామక పఠన శబ్దాల మధ్య సంబంధం ఆధారంగా డైస్లెక్సియాతో బాధపడుతున్నవారిలో ఇది పఠన లోపాన్ని వివరిస్తుంది.[45]


శీఘ్ర శ్రవణ సంవిధాన సిద్ధాంతం

వర్ణక్రమ లోటు సిద్ధాంతానికి ప్రత్యామ్నాయమే శీఘ్ర శ్రవణ సంవిధాన సిద్ధాంతం, ప్రాథమిక లోటు తక్కువ లేదా వేగంగా మారే శబ్దాల గ్రహణ శక్తికి సంబంధించినదని ఇది సూచిస్తుంది. పౌనఃపున్య విచక్షణ మరియు తాత్కాలిక క్రమ విశ్లేషణలతోపాటు డైస్లెక్సియాతో బాధపడుతున్నవారు శ్రవణ సంబంధ పనుల్లో పేలవంగా వ్యవహరిస్తుండటంతో ఈ సిద్ధాంతానికి ప్రాధాన్యత పెరిగింది.[45]


దృష్టి సిద్ధాంతం

దృష్టి లోపం ఉండటం వలన అక్షరాలు మరియు పుటలోని పదాలను సంవిధానం చేయడంలో సమస్యలు ఎక్కువవతాయని పరిగణిస్తూ, డైస్లెక్సియాలో చాలాకాలంగా అధ్యయనం జరుగుతున్న అంశం దృష్టి సిద్ధాంతం. అస్థిర ద్వినేత్ర స్థిరీకరణలు, పేలవమైన దృష్టి లేదా దృష్టి సంకులం పెరగడం వంటి రూపాల్లోకి ఇది మారవచ్చు. వర్ణక్రమ లోటును వర్ణ సిద్ధాంతం మినహాయించలేదు.[45]

ఫంక్షనల్ బ్రెయిన్ ఇమేజింగ్‌ను ఉపయోగించి పరిశోధన[మార్చు]

ఇటువంటి సమస్యలు ఏర్పడటానికి పిల్లల మెదడుల్లో నిర్మాణ లోపాలే కారణమనేందుకు ఫంక్షనల్ మాగ్నటిక్ రెసోనెన్స్ ఇమేజింగ్ (fMRI) మరియు పొజిట్రాన్ ఎమిషన్ టామోగ్రఫీ (PET) వంటి ఆధునిక న్యూరోఇమేజింగ్ సాంకేతిక పద్ధతుల ద్వారా స్పష్టమైన ఆధారాలు కనిపెట్టారు. డైస్లెక్సియాతో బాధపడుతున్నవారికి చదివేందుకు ఉపయోగపడే మెదడు ఎడమ భాగాల్లో లోపం ఉన్నట్లు గుర్తించారు, ఇన్‌ఫెరియర్ ఫ్రాంటల్ గైరస్, ఇన్‌ఫెరియర్ పేరిటల్ లోబుల్ మరియు మిడిల్, వెంట్రల్ టెంపరల్ కోర్టెక్స్ భాగాల్లో లోపం కారణంగా డైస్లెక్సియా ఏర్పడుతుంది.[52]


ఈ రకమైన డైస్లెక్సియా వాస్తవానికి నాడీవ్యవస్థకు సంబంధించినదని లైయాన్ మరియు ఇతరులు సమర్థించారు, "పనిచేస్తున్న మెదడు చిత్రణ పరిశోధనల ద్వారా సేకరించిన సమాచారాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని" వారు ఈ అభిప్రాయానికి వచ్చారు (2003, పేజి. 3).బాగా చదవగలిగే వ్యక్తి మెదడుతో డైస్లెక్సియాతో బాధపడుతున్న వ్యక్తి మెదడును పోల్చినప్పుడు స్పష్టమైన తేడాలు కనిపించాయని ఈ పరిశోధనల ఫలితాలు సూచించాయి. చదువుతున్న సమయంలో మంచి పాఠకులకు మెదడు ముందు భాగం కంటే వెనుక భాగం నిలకడగా బాగా ఉత్తేజితమై ఉంటుందని fMRIని ఉపయోగించి షైవిట్జ్ కనిపెట్టాడు. చదివే సమయంలో డైస్లెక్సియా రోగుల్లో మెదడు ఉత్తేజితమై ఉండటం దీనికి విరుద్ధంగా ఉంటుంది- మెదడు ముందు భాగం బాగా ఉత్తేజితమై, వెనుక భాగం తక్కువ ఉత్తేజాన్ని కలిగివుంటుంది. "వెనుక భాగంలో ఉన్న లోపాన్ని సవరించే ప్రయత్నంలో మెదడు ముందు భాగంలో ఉన్న వ్యవస్థలను ఉపయోగించడం వలన ఈ సమస్య ఏర్పడుతుందని" షైవిట్జ్ సూత్రీకరించారు.[53]


సమర్థవంతమైన రోగ నిరోధక ప్రక్రియను అమలు చేసిన ఏడాది తరువాత, దానికి ముందు డైస్లెక్సియాతో బాధపడుతున్న విద్యార్థులపై షైవిట్జ్ పరీక్షలు నిర్వహించారు. రోగ నిరోధక ప్రక్రియ అమలుకు ముందు, విద్యార్థుల మెదడు ఉత్తేజిత నమూనాలు డైస్లెక్సియా రోగుల మెదడు నమూనాల మాదిరిగానే ఉన్నాయి. ప్రక్రియ అమలు చేసిన తరువాత, విద్యార్థుల యొక్క మెదడు ఉత్తేజిత నమూనాలు మంచి పాఠకులుగా ఉన్న విద్యార్థుల మెదడు చారల మాదిరిగానే ఉన్నాయి. దీనిని బట్టి, డైస్లెక్సియా సమస్యను ముందుగానే గుర్తించడం వలన దానిని నయం చేయవచ్చు, ఈ వ్యాధితో బాధపడే విద్యార్థులను మంచి పాఠకులుగా మార్చవచ్చని స్పష్టమైంది.[54]


గత దశాబ్దకాలంగా భాషను చదివేందుకు PETని ఉపయోగించి జరిగిన మెదడు ఉత్తేజిత అధ్యయనాలు భాష యొక్క నాడీ మూలాలను అర్థం చేసుకోవడంలో గణనీయమైన ఫలితాన్ని సాధించాయి. దృష్టి సంగ్రహం మరియు శ్రవణేంద్రియ వాచక స్వల్పకాలిక జ్ఞాపకశక్తికి సంబంధించిన నాడీ మూలాలు ప్రతిపాదించబడ్డాయి.[55] దీనితో డైస్లెక్సియా అభివృద్ధికి సంబంధించిన నాడీ లక్షణాల సాక్ష్యాత్కారం పూర్తిగా విషయ-నిర్ణీతమనే భావనకు వచ్చారు (అంటే ఈ లోపం ప్రమేయాత్మకమైనదేనని, నిర్మాణాత్మకమైంది కాదని అర్థం)[56]


హాంకాంగ్ విశ్వవిద్యాలయం జరిపిన అధ్యయనం మాత్రం పిల్లలు చదివే బాషనుబట్టి డైస్లెక్సియా వ్యాధి బాలల మెదడుల్లో వివిధ నిర్మాణ భాగాలను ప్రభావితం చేస్తుందని వాదించింది.[57] ఆంగ్ల భాష చదవడం మొదలుపెట్టిన బాలలను చైనా భాష చదువుతున్న వారితో పోల్చుతూ ఈ అధ్యయనం సాగింది.


యువజన డైస్లెక్సియా పాఠకులు అక్షరాలను, విన్న శబ్దాలను సమగ్రపరచడంలో విఫలం అవడానికి సుపీరియర్ టెంపరల్ కోర్టెక్స్ (మస్తిష్క వల్కలంలో ఒక భాగం) ఉత్తేజితం కాకపోవడమే కారణమని మాస్ట్రిచ్ విశ్వవిద్యాలయం (నెదర్లాండ్స్) ఒక అధ్యయనం ద్వారా వెల్లడించింది.[58]

జన్యు పరిశోధన[మార్చు]

అనేక రకాల డైస్లెక్సియాలను పరమాణు పరిశోధనలు డైస్లెక్సియా యొక్క జన్యు గుర్తులతో ముడిపెట్టాయి.[59] డైస్లెక్సియాకు సంబంధించిన మొదటి రెండు ప్రాంతాలతో సహా అనేక మంది అభ్యర్థుల జన్యువులను గుర్తించారు: DCDC2[60] మరియు KIAA0319[61] క్రోమోజోమ్ 6పై[62] మరియు క్రోమోజోమ్ 15పై DYX1C1.


ప్రతిపాదిత గ్రహణశీలత జన్యువులచే ప్రభావితమయ్యే తెలిసిన అభిజ్ఞాత్మక ప్రక్రియలేవీ లేవని 2007నాటి సమీక్ష పేర్కొంది.[63]


మూడు పనిచేస్తున్న జ్ఞాపకశక్తి భాగాల యొక్క సిద్ధాంతపరమైన నమూనాలను ఏకం చేయడం ద్వారా 12 ఏళ్ల పరిశోధనా కార్యక్రమంలో గతాన్ని మరియు కొత్త ఫలితాలను చర్చించేందుకు వ్యవస్థా దృక్కోణాలను పొందారు, డైస్లెక్సియా యొక్క ప్రవర్తన వ్యక్తీకరణం మరియు జన్యు, మెదడు మూలాల్లో అసమానత్వంపై పరిశోధన సాగింది.[64]

దోహదం చేస్తున్న కారకాలు[మార్చు]

భాష వర్ణక్రమ ప్రభావం[మార్చు]

భాష యొక్క సంక్లిష్టమైన వర్ణక్రమం లేదా రాయడంలో మరియు పలకడంలో సంక్లిష్టతలు ఈ భాషలో చదవడం నేర్చుకోవడం ఎంతో కష్టమనుకునే విధంగా ప్రభావం చూపుతాయి. ఆంగ్ల భాష అక్షర వర్ణక్రమాన్ని కలిగివున్నప్పటికీ, ఇది సంక్లిష్టమైన వర్ణక్రమం, ఇది అనేక వర్ణక్రమ రీతులను కలిగివుంటుంది. ఆంగ్ల వర్ణక్రమాన్ని తయారు చేసే ప్రధాన నిర్మాణ విభాగాలు అక్షర శబ్ద సంబంధాలు, గుర్తులు మరియు పదాంశాలు. స్పానిష్ వంటి మరికొన్ని ఇతర భాషలు అక్షర వర్ణక్రమాన్ని కలిగివున్నప్పటికీ అవి కేవలం అక్షర- శబ్ద సంబంధాలను మాత్రమే కలిగివుంటాయి. అందువలన స్పానిష్ వంటి భాషలను చదవడం నేర్చుకోవడం చాలా సులభం; ఆంగ్ల భాష వంటి అనేక సంక్లిష్ట వర్ణక్రమాలు ఉన్న భాషలను నేర్చుకోవడం చాలా కష్టం.[65]


నాడీకణాలకు సంబంధించి, వివిధ పద్ధతుల్లో రాయడానికి, ఉదాహరణకు, చిత్రమాలతో అక్షరమాలను పోల్చినప్పుడు, చదివేందుకు, రాసేందుకు, పలికేందుకు వివిధ రకాల నాడీ మార్గాలు అవసరమవతాయి. వివిధ రకాల లేఖన పద్ధతుల్లో ప్రసంగం యొక్క దృష్టి సంకేతాన్ని సంవిధానం చేసేందుకు మెదడులోని వేర్వేరు భాగాలు అవసరమవతాయి, అందువలన ఒక భాష చదవడం సమస్యగా ఉన్న పిల్లలకు మరొక వర్ణక్రమం ఉన్న భాషను చదవడంలో సమస్య ఏర్పడకపోవచ్చు. చదవడం, రాయడం మరియు పలకడానికి అవసరమయ్యే నాడీకణ సంబంధ నైపుణ్యాలు వివిధ రకాల లేఖనా పద్ధతులకు వేర్వేరుగా ఉంటాయి, దీని ఫలితంగా వివిధ వర్ణక్రమాలకు సంబంధించిన వేర్వేరు నాడీమండల నైపుణ్య లోపాలు డైస్లెక్సియా సమస్యలకు కారణం కావచ్చు.[66][57]

వివాదం[మార్చు]

ఇటీవల సంవత్సరాల్లో డైస్లెక్సియా వర్గీకరణపై పెద్దఎత్తున చర్చ జరుగుతోంది, ముఖ్యంగా ఇలియట్ మరియు ఇతరులు దీనికి సంబంధించి ఒక పత్రాన్ని విడుదల చేసి వారి వాదనలు వినిపించారు,


(...) డైస్లెక్సియాలోని రకాలు మరియు పేలవమైన 'పఠనశక్తి' లేదా 'పఠనశక్తి లోపాలను' శాస్త్రీయంగా సమర్థించలేమని, అవి స్వతంత్రత, వివక్ష సంభావ్యత కలిగినవని చెప్పేందుకు ఈ ప్రయత్నాలు జరిగాయి.


సమంజసమైన ఆసక్తికర శాస్త్రీయ అంశంగా పఠన లోపాన్ని గుర్తించడంతో,

చూసే గుర్తులు మరియు మాట్లాడే భాష మధ్య సంబంధాన్ని బాగా అర్థం చేసుకోవడం కీలకమని తేలింది.

మరియు ఆ సమయంలో అక్కడ

భవిష్యత్‌లో ఏదో ఒక సమయంలో అంచనాలు మరియు విద్యాభ్యాసానికి మార్గనిర్దేశం చేసేందుకు జన్యుశాస్త్ర మరియు నాణీమండల శాస్త్రాలు అవసరమవతాయి, (...) పఠన లోపాలు ఉన్న వారిలో డైస్లెక్సియాకు చెందిన ఏదో ఒక రకమైన సమస్యను గుర్తించేందుకు ఈ రంగాల్లో ఇప్పుడున్న పరిజ్ఞానం సరిపోతుందని తప్పుడు భావన ఉంది.

[67]

డైస్లెక్సియా లక్షణాలను నిర్వహించడం[మార్చు]

డైస్లెక్సియాకు ఎటువంటి నివారణ లేదు, అయితే డైస్లెక్సియాతో బాధపడుతున్నవారు సరైన విద్యా మద్దతుతో చదవడం మరియు రాయడం నేర్చుకోవచ్చు.


లిపిగుర్తులు మరియు వాక్శబ్దాల మధ్య సంబంధంపై పిల్లలకు అవగాహన కల్పించడం మరియు చదవడానికి మరియు వర్ణక్రమానికి వీటిని ఉపయోగించేలా చేయడమే వర్ణక్రమ రాత వ్యవస్థల ప్రధాన లక్ష్యం. కేవలం మౌఖిక వర్ణ శిక్షణ కంటే దృష్టి సంబంధిత భాష మరియు వర్ణక్రమ అంశాల ద్వారా ఇచ్చే శిక్షణతో మెరుగైన ఫలితాలు సాధించవచ్చని గుర్తించారు.[43]


డైస్లెక్సియా లక్షణం యొక్క నాడీమండల సంబంధాల ఆధారంగా ఉత్తమమైన మార్గాన్ని కనిపెట్టారు.

సంభవము[మార్చు]

U.S. జనాభాలో 5% మంది 17% మంది పౌరులను డైస్లెక్సియా సమస్య ప్రభావితం చేస్తున్నట్లు గుర్తించారు.[2]


డైస్లెక్సియా మరియు విద్యా చట్టం[మార్చు]

డైస్లెక్సియా నిర్వహణకు సంబంధించిన ప్రత్యేక విద్యా నిబంధన అమలుకు అనేక జాతీయ న్యాయ చట్టాలు మరియు వివిధ జాతీయ ప్రత్యేక విద్యా మద్దతు వ్యవస్థలు ఉన్నాయి.


ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]


సూచనలు[మార్చు]

  1. Stanovich KE (December 1988). "Explaining the differences between the dyslexic and the garden-variety poor reader: the phonological-core variable-difference model". Journal of Learning Disabilities 21 (10): 590–604. doi:10.1177/002221948802101003. ISSN 0022-2194. PMID 2465364. 
  2. 2.0 2.1 Birsh, Judith R. (2005). "Research and reading disability". In Judith R. Birsh. Multisensory Teaching of Basic Language Skills. Baltimore, Maryland: Paul H. Brookes Publishing. పేజీ. 8. ISBN 978-1-55766-678-5 Check |isbn= value (సహాయం). 
  3. "A Conversation with Sally Shaywitz, M.D., author of Overcoming Dyslexia". సంగ్రహించిన తేదీ 2008-04-21. 
  4. డైస్లెక్సియా: వాట్ ఈజ్ ది ప్లాబ్లమ్? మెడిసిన్ మేగజైన్ 2008.
  5. "Developmental dyslexia in adults: a research review". National Research and Development Centre for Adult Literacy and Numeracy. 2004-05-01. పేజీలు. *133–147. సంగ్రహించిన తేదీ 2009-05-13. 
  6. 6.0 6.1 Brazeau-Ward, Louise (2001). Dyslexia and the University. Canada: Canadian Dyslexia Centre. పేజీలు. 1–3. ISBN 1-894964-71-3. 
  7. Boder E (October 1973). "Developmental dyslexia: a diagnostic approach based on three atypical reading-spelling patterns". Developmental Medicine and Child Neurology 15 (5): 663–87. ISSN 0012-1622. PMID 4765237. 
  8. 8.0 8.1 Habib M (December 2000). "The neurological basis of developmental dyslexia: an overview and working hypothesis" (Free full text). Brain. 123 Pt 12: 2373–99. doi:10.1093/brain/123.12.2373. ISSN 0006-8950. PMID 11099442. 
  9. Pennington BF, Lefly DL (May 2001). "Early reading development in children at family risk for dyslexia". Child Development 72 (3): 816–33. doi:10.1111/1467-8624.00317. ISSN 0009-3920. PMID 11405584. 
  10. 1980, Ruth J.; Terry L. Irvine and Ronald P. Reis (01 January 1980). "Cluttering as a Complex of Learning Disabilities". Language, Speech, and Hearing Services in Schools 11 (1): 3–14. 
  11. 11.0 11.1 Katz, Jack (2007-05-14). "APD Evaluation to Therapy: The Buffalo Model". AudiologyOnline. సంగ్రహించిన తేదీ 2009-05-16. 
  12. Ramus F (April 2003). "Developmental dyslexia: specific phonological deficit or general sensorimotor dysfunction?". Current Opinion in Neurobiology 13 (2): 212–8. doi:10.1016/S0959-4388(03)00035-7. ISSN 0959-4388. PMID 12744976. 
  13. Moncrieff, Deborah (2004-02-02). "Temporal Processing Deficits in Children with Dyslexia". speechpathology.com (speechpathology.com). సంగ్రహించిన తేదీ 2009-05-13. 
  14. Moncrieff, Deborah (2002-09-23). "Auditory Processing Disorders and Dyslexic Children". audiologyonline.com (audiologyonline.com). సంగ్రహించిన తేదీ 2009-05-13. 
  15. Kruk R, Sumbler K, Willows D (January 2008). "Visual processing characteristics of children with Meares-Irlen syndrome". Ophthalmic & Physiological Optics 28 (1): 35–46. doi:10.1111/j.1475-1313.2007.00532.x (అచేతనం 2009-08-07). ISSN 0275-5408. PMID 18201334. 
  16. Evans BJ, Busby A, Jeanes R, Wilkins AJ (September 1995). "Optometric correlates of Meares-Irlen syndrome: a matched group study". Ophthalmic & Physiological Optics 15 (5): 481–7. doi:10.1016/0275-5408(95)00063-J. ISSN 0275-5408. PMID 8524579. 
  17. Ramus F, Pidgeon E, Frith U (July 2003). "The relationship between motor control and phonology in dyslexic children". Journal of Child Psychology and Psychiatry, and Allied Disciplines 44 (5): 712–22. doi:10.1111/1469-7610.00157. ISSN 0021-9630. PMID 12831115. 
  18. Rochelle KS, Witton C, Talcott JB (February 2009). "Symptoms of hyperactivity and inattention can mediate deficits of postural stability in developmental dyslexia". Experimental Brain Research 192 (4): 627–33. doi:10.1007/s00221-008-1568-5. ISSN 0014-4819. PMID 18830588. 
  19. Birsh, Judith R. (2005). "Research and reading disability". In Judith R. Birsh. Multisensory Teaching of Basic Language Skills. Baltimore, Maryland: Paul H. Brookes Publishing. పేజీ. 13. ISBN 978-1-55766-678-5 Check |isbn= value (సహాయం). 
  20. స్టీఫెన్ విల్‌కాక్స్ - డైస్లెక్సియా & విజన్
  21. నిరంతరం పనిచేసే ఉపాధ్యాయులు మరియు డైస్లెక్సియా విద్యార్థులు చదివేందుకు అనుకూలంగా సులభ భాషలో ఈ పుస్తకం రాబయబడింది మరియు
  22. బెర్ఖాన్ ఒ. నెయుర్. జెంట్ 28 1917
  23. Wagner, Rudolph (January, 1973). "Rudolf Berlin: Originator of the term dyslexia". Annals of Dyslexia 23 (Number 1): 57–63. doi:10.1007/BF02653841. 
  24. Hinshelwood, James (1917). Congenital Word-blindness. London: H.K. Lewis. OCLC 9713889. మూస:Pn
  25. Orton, Samuel (1925). "Word-blindness in school children.". Archives of Neurology and Psychiatry 14 (5): 285–516. doi:10.1001/archneurpsyc.1925.02200170002001 (అచేతనం 2009-08-07). 
  26. Henry, Marcia K. (December 1998). "Structured, sequential, multisensory teaching: The Orton legacy". Annals of Dyslexia 48 (1): 1–26. doi:10.1007/s11881-998-0002-9. 
  27. Orton, Samuel T. (ఏప్రిల్ 7, 1928). "Specific Reading Disability — Strephosymbolia". Journal of the American Medical Association 90 (14): 1095–1099.  పునఃముద్రణ: Orton, Samuel T. (December 1963). "Specific reading disability — Strephosymbolia". Annals of Dyslexia 13 (1): 9–17. doi:10.1007/BF02653604. 
  28. Goeke, Jennifer; Kristen D. Ritchey (2006). "Orton-Gillingham and Orton-Gillingham-based reading instruction: a review of the literature". Journal of Special Education 40 (3): 171–183. doi:10.1177/00224669060400030501. 
  29. Bradley, L; Bryant, PE (1983). "Categorizing sounds and learning to read—a causal connection". Nature 30 (2): 419–421. doi:10.1038/301419a0. 
  30. Galaburda AM, Kemper TL (August 1979). "Cytoarchitectonic abnormalities in developmental dyslexia: a case study" (Free full text). Annals of Neurology 6 (2): 94–100. doi:10.1002/ana.410060203. ISSN 0364-5134. PMID 496415. 
  31. Galaburda AM, Sherman GF, Rosen GD, Aboitiz F, Geschwind N (August 1985). "Developmental dyslexia: four consecutive patients with cortical anomalies". Annals of Neurology 18 (2): 222–33. doi:10.1002/ana.410180210. ISSN 0364-5134. PMID 4037763. 
  32. Cohen M, Campbell R, Yaghmai F (June 1989). "Neuropathological abnormalities in developmental dysphasia" (Free full text). Annals of Neurology 25 (6): 567–70. doi:10.1002/ana.410250607. ISSN 0364-5134. PMID 2472772. 
  33. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; Castles_Coltheart అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  34. Manis FR, Seidenberg MS, Doi LM, McBride-Chang C, Petersen A (February 1996). "On the bases of two subtypes of developmental [corrected] dyslexia". Cognition 58 (2): 157–95. doi:10.1016/0010-0277(95)00679-6. ISSN 0010-0277. PMID 8820386. 
  35. Galaburda AM, Menard MT, Rosen GD (August 1994). "Evidence for aberrant auditory anatomy in developmental dyslexia". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 91 (17): 8010–3. doi:10.1073/pnas.91.17.8010. ISSN 0027-8424. PMC 44534. PMID 8058748. 
  36. Fiez JA, Petersen SE (February 1998). "Neuroimaging studies of word reading" (Free full text). Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 95 (3): 914–21. doi:10.1073/pnas.95.3.914. ISSN 0027-8424. PMC 33816. PMID 9448259. 
  37. Turkeltaub PE, Eden GF, Jones KM, Zeffiro TA (July 2002). "Meta-analysis of the functional neuroanatomy of single-word reading: method and validation". NeuroImage 16 (3 Pt 1): 765–80. doi:10.1006/nimg.2002.1131. ISSN 1053-8119. PMID 12169260. 
  38. Gelfand JR, Bookheimer SY (June 2003). "Dissociating neural mechanisms of temporal sequencing and processing phonemes". Neuron 38 (5): 831–42. doi:10.1016/S0896-6273(03)00285-X. ISSN 0896-6273. PMID 12797966. 
  39. Poldrack RA, Wagner AD, Prull MW, Desmond JE, Glover GH, Gabrieli JD (July 1999). "Functional specialization for semantic and phonological processing in the left inferior prefrontal cortex". NeuroImage 10 (1): 15–35. doi:10.1006/nimg.1999.0441. ISSN 1053-8119. PMID 10385578. 
  40. Eden GF, Zeffiro TA (August 1998). "Neural systems affected in developmental dyslexia revealed by functional neuroimaging". Neuron 21 (2): 279–82. doi:10.1016/S0896-6273(00)80537-1. ISSN 0896-6273. PMID 9728909. 
  41. Eden GF, Jones KM, Cappell K, et al. (October 2004). "Neural changes following remediation in adult developmental dyslexia". Neuron 44 (3): 411–22. doi:10.1016/j.neuron.2004.10.019. ISSN 0896-6273. PMID 15504323. 
  42. Collins DW, Rourke BP (October 2003). "Learning-disabled brains: a review of the literature". Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology 25 (7): 1011–34. doi:10.1076/jcen.25.7.1011.16487. ISSN 1380-3395. PMID 13680447. 
  43. 43.0 43.1 Lyytinen, Heikki, Erskine, Jane, Aro, Mikko, Richardson, Ulla (2007). "Reading and reading disorders". In Hoff, Erika. Blackwell Handbook of Language Development. Blackwell. పేజీలు. 454–474. ISBN 978-1-4051-3253-4. 
  44. Heim S, Tschierse J, Amunts K, et al. (2008). "Cognitive subtypes of dyslexia". Acta Neurobiologiae Experimentalis 68 (1): 73–82. ISSN 0065-1400. PMID 18389017. 
  45. 45.0 45.1 45.2 45.3 45.4 Ramus F, Rosen S, Dakin SC, et al. (April 2003). "Theories of developmental dyslexia: insights from a multiple case study of dyslexic adults" (Free full text). Brain 126 (Pt 4): 841–65. doi:10.1093/brain/awg076. ISSN 0006-8950. PMID 12615643. 
  46. Dalby JT (September 1986). "An ultimate view of reading ability". The International Journal of Neuroscience 30 (3): 227–30. ISSN 0020-7454. PMID 3759349. 
  47. డెంక్లా MB, రుడెల్ RG. (1976). రాపిడ్ "ఆటోమేటిజెడ్" నేమింగ్ (R.A.N): డైస్లెక్సియా డిఫెరెన్షియేటెడ్ ఫ్రమ్ అదర్ లెర్నింగ్ డిజెబిలిటీస్.న్యూరోసైకోలోగియా. 1976;14(4):471-9. PMID 995240
  48. Birsh, Judith R. (2005). "Alphabet knowledge: letter recognition, naming and sequencing". In Judith R. Birsh. Multisensory Teaching of Basic Language Skills. Baltimore, Maryland: Paul H. Brookes Publishing. పేజీ. 119. ISBN 978-1-55766-678-5 Check |isbn= value (సహాయం). 
  49. Sperling AJ, Lu ZL, Manis FR, Seidenberg MS (December 2006). "Motion-perception deficits and reading impairment: it's the noise, not the motion". Psychological Science 17 (12): 1047–53. doi:10.1111/j.1467-9280.2006.01825.x. ISSN 0956-7976. PMID 17201786. 
  50. Roach NW, Hogben JH (March 2007). "Impaired filtering of behaviourally irrelevant visual information in dyslexia" (Free full text). Brain 130 (Pt 3): 771–85. doi:10.1093/brain/awl353. ISSN 0006-8950. PMID 17237361. 
  51. Sperling AJ, Lu ZL, Manis FR, Seidenberg MS (July 2005). "Deficits in perceptual noise exclusion in developmental dyslexia". Nature Neuroscience 8 (7): 862–3. doi:10.1038/nn1474. ISSN 1097-6256. PMID 15924138. 
  52. Cao F, Bitan T, Chou TL, Burman DD, Booth JR (October 2006). "Deficient orthographic and phonological representations in children with dyslexia revealed by brain activation patterns". Journal of Child Psychology and Psychiatry, and Allied Disciplines 47 (10): 1041–50. doi:10.1111/j.1469-7610.2006.01684.x. ISSN 0021-9630. PMC 2617739. PMID 17073983. 
  53. Shaywitz, Sally (2003). Overcoming dyslexia: a new and complete science-based program for reading problems at any level. Vintage Books. పేజీ. 81. ISBN 0-679-78159-5. 
  54. Shaywitz, Sally (2003). Overcoming dyslexia: a new and complete science-based program for reading problems at any level. Vintage Books. పేజీ. 86. ISBN 0-679-78159-5. 
  55. Chertkow H, Murtha S (1997). "PET activation and language" (Free full text). Clinical Neuroscience 4 (2): 78–86. ISSN 1065-6766. PMID 9059757. 
  56. McCrory E, Frith U, Brunswick N, Price C (September 2000). "Abnormal functional activation during a simple word repetition task: A PET study of adult dyslexics". Journal of Cognitive Neuroscience 12 (5): 753–62. doi:10.1162/089892900562570. ISSN 0898-929X. PMID 11054918. 
  57. 57.0 57.1 Siok WT, Niu Z, Jin Z, Perfetti CA, Tan LH (April 2008). "A structural-functional basis for dyslexia in the cortex of Chinese readers" (Free full text). Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 105 (14): 5561–6. doi:10.1073/pnas.0801750105. ISSN 0027-8424. PMC 2291101. PMID 18391194. 
  58. Blau V, van Atteveldt N, Ekkebus M, Goebel R, Blomert L (March 2009). "Reduced neural integration of letters and speech sounds links phonological and reading deficits in adult dyslexia". Current Biology 19 (6): 503–8. doi:10.1016/j.cub.2009.01.065. ISSN 0960-9822. PMID 19285401. 
  59. Grigorenko EL, Wood FB, Meyer MS, et al. (January 1997). "Susceptibility loci for distinct components of developmental dyslexia on chromosomes 6 and 15". American Journal of Human Genetics 60 (1): 27–39. ISSN 0002-9297. PMC 1712535. PMID 8981944. 
  60. Meng H, Smith SD, Hager K, et al. (November 2005). "DCDC2 is associated with reading disability and modulates neuronal development in the brain" (Free full text). Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 102 (47): 17053–8. doi:10.1073/pnas.0508591102. ISSN 0027-8424. PMC 1278934. PMID 16278297. 
  61. Paracchini S, Steer CD, Buckingham LL, et al. (December 2008). "Association of the KIAA0319 dyslexia susceptibility gene with reading skills in the general population". The American Journal of Psychiatry 165 (12): 1576–84. doi:10.1176/appi.ajp.2008.07121872. ISSN 0002-953X. PMID 18829873. 
  62. Grigorenko EL, Wood FB, Meyer MS, Pauls DL (February 2000). "Chromosome 6p influences on different dyslexia-related cognitive processes: further confirmation". American Journal of Human Genetics 66 (2): 715–23. doi:10.1086/302755. ISSN 0002-9297. PMC 1288124. PMID 10677331. 
  63. Schumacher J, Hoffmann P, Schmäl C, Schulte-Körne G, Nöthen MM (May 2007). "Genetics of dyslexia: the evolving landscape". Journal of Medical Genetics 44 (5): 289–97. doi:10.1136/jmg.2006.046516. ISSN 0022-2593. PMID 17307837. 
  64. Berninger VW, Raskind W, Richards T, Abbott R, Stock P (2008). "A multidisciplinary approach to understanding developmental dyslexia within working-memory architecture: genotypes, phenotypes, brain, and instruction". Developmental Neuropsychology 33 (6): 707–44. doi:10.1080/87565640802418662. ISSN 8756-5641. PMID 19005912. 
  65. Henry, Marcia K. (2005). "The history and structure of the English language". In Judith R. Birsh. Multisensory Teaching of Basic Language Skills. Baltimore, Maryland: Paul H. Brookes Publishing. పేజీ. 154. ISBN 978-1-55766-678-5 Check |isbn= value (సహాయం). 
  66. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; Wydell అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  67. ELLIOTT, JULIAN G.; GIBBS, SIMON (2008). "Does Dyslexia Exist?". Journal of Philosophy of Education, 42 (3-4): 475–491. doi:10.1111/j.1467-9752.2008.00653.x. 


బాహ్య లింకులు[మార్చు]

సంస్థలు


పరిశోధనా పత్రాలు, కథనాలు మరియు మాధ్యమం