డునెడిన్

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
Dunedin
Māori: Ōtepoti
Metropolitan Area
Coat of arms of Dunedin
Coat of arms
Official logo of Dunedin
Logo
Nickname(s): Edinburgh of the South[1]
Dunners (colloquial)[2]
[[file:మూస:Location map New Zealand|250px|డునెడిన్ is located in మూస:Location map New Zealand]]<div style="position: absolute; top: సమాసంలో(Expression) లోపం: "[" అనే విరామ చిహ్నాన్ని గుర్తించలేకపోతున్నాను%; left: సమాసంలో(Expression) లోపం: "[" అనే విరామ చిహ్నాన్ని గుర్తించలేకపోతున్నాను%; height: 0; width: 0; margin: 0; padding: 0;">
[[File:మూస:Location map New Zealand|6x6px|Dunedin|link=|alt=]]
<div style="font-size: 90%; line-height: 110%; position: relative; top: -1.5em; width: 6em; సమాసంలో(Expression) లోపం: "[" అనే విరామ చిహ్నాన్ని గుర్తించలేకపోతున్నాను">Dunedin
Location of Dunedin
Coordinates: 45°52′S 170°30′E / 45.867°S 170.500°E / -45.867; 170.500
Country మూస:NZ
Region Otago
Territorial authority Dunedin City
Settled by Māori c. 1300[3]
Settled by Europeans 1848
Incorporated[4] 1855
Named for Dùn ÈideannScottish Gaelic name for Edinburgh
Electorates Dunedin North
Dunedin South
ప్రభుత్వం[5]
 • Mayor Dave Cull
 • Deputy Mayor Chris Staynes
Area
 • Territorial 3,314
 • Urban 255
జనాభా (మూస:NZ population data)మూస:NZ population data
Demonym Dunedinite
టైమ్‌జోన్ NZST (UTC+12)
 • Summer (DST) NZDT (UTC+13)
Postcode 9010, 9011, 9012, 9013, 9014, 9016, 9018, 9022, 9023
Area code(s) 03
వెబ్‌సైటు www.Dunedin.govt.nz

డునెడిన్ /dəˈniːdɨn/ ( ) (మూస:Lang-mi), న్యూజిలాండ్‌కి చెందిన సౌత్ ఐలండ్‌లోని రెండో అతి పెద్ద నగరం, ఇది ఒటాగో ప్రాంతంకి చెందిన ప్రధాన నగరం. చారిత్రక, సాంస్కృతిక, భౌగోళిక కారణాల రీత్యా ఇది న్యూజిలాండ్‌కి చెందిన నాలుగు ప్రదాన నగర కేంద్రాలలో ఒకటిగా గుర్తించబడుతోంది.[6] 2010 నవంబర్‌లో ఆక్లాండ్ కౌన్సిల్ రూపకల్పనతో ఆక్లాండ్ అధిగమించినంతవరకు, డునెడిన్ ప్రాదేశిక భూ ప్రాంతం రీత్యా అతి పెద్ద నగరంగా ఉండేది. డునెడిన్ 1900 వరకు జనాభా రీత్యా న్యూజిలాండ్‌లో అతిపెద్ద నగరంగా ఉండేది.

డునెడిన్ నగర ప్రాంతం ఒటాగో మధ్య తూర్పుతీర ప్రాంతంలో ఉంటోంది, ఇది ఓటాగో ఓడరేపు కేంద్రాన్ని చుట్టుముట్టి ఉంటుంది. డునెడిన్ చుట్టూ ఉన్న హార్బర్ మరియు కొండలు అంతరించిపోయిన అగ్నిపర్వత అవశేషాలు. నగర శివార్లు చుట్టు పక్కల ఉన్న లోయలు, కొండప్రాంతాల గుండా ఒటాగో ద్వీపకల్పం నుంచి, ఒటాగో ఓడరేవు ఒడ్డు మరియు పసిఫిక్ మహాసముద్రం వరకు వ్యాపించి ఉంది.

ప్రాదేశిక విద్య నగర అతిపెద్ద పరిశ్రమగా ఉండేది. – డునెడిన్ ఒటాగో యూనివర్శిటీకి మాతృనివాసం, ఇది న్యూజిలాండ్ మొదటి విశ్వవిద్యాలయం (1869), మరియు ఒటాగో పాలిటెక్నిక్. జనాభాలో విద్యార్థుల సంఖ్యే అధికంగా ఉంటుంది: న్యూజిలాండ్ సగటు 14.2 శాతంతో పోలిస్తే, 2006 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, 21.6 శాతం నగర జనాభా 15 మరియు 24 ఏళ్ల మధ్యన ఉంటుంది.[7]

విషయ సూచిక

చరిత్ర[మార్చు]

మావోరీ జనావాసాలు[మార్చు]

న్యూజిలాండ్‌లో మొట్టమొదటి మానవ (మావోరి) నివాసం AD 1250–1300 మధ్య ఉన్నట్లుగా పురావస్తుశాఖ ఆధారాలు చూపుతున్నాయి.,[3] ఆగ్నేయాసియా తీరప్రాంతం పొడవునా స్థిరపడిన జనాభా.[8] ఒటాగో హీడ్స్ సమీపంలోని కైకై బీచ్ లోని క్యాంప్ స్థలం ఆ కాలం నాటిదని గుర్తించబడింది.[9] ఇప్పుడు డునెడిన్‌గా చెప్పబడుతున్న ప్రాంతంలో అనేక పురాతన (మోవా వేటగాళ్ల) నివాస ప్రాంతాలు ఉండేవి. వీటిలో చాలావరకు చాలా పెద్దవి మరియు ప్రత్యేకించి వీటిని 14వ శతాబ్దంలో శాశ్వతంగా ఆక్రమించారు.[10] జనాభా కుదించబడింది కాని ప్రాచీన సంస్కృతి పరిణామంతో మళ్లీ విస్తరించింది. ఈ కాలంలోనే పలు pāలు, ప్రత్యేకించి (టయారోవా హెడ్) వద్ద గల పుకెకురాలో దాదాపు 1650 నుండి కోటగోడల్లాంటి కట్టడాలు నిర్మించారు.[11] ప్రస్తుతం మధ్య డునెడిన్ (ఒటెపోటి)గా ఉంటున్న ప్రాంతంలో ఒక నివాసప్రాంతం ఉండేది, దీన్ని 1785లోనే ఆక్రమించారు కాని దీన్ని 1826లోనే వదిలిపెట్టేశారు.[12]

మొదట్లో కహుయి టిపువా అని పిలువబడే ప్రజలు ఈ ప్రాంతాన్ని వదిలిపెట్టి వెళ్లిపోయారని, తర్వాత ఉప ఐతిహాసిక వ్యక్తి టె రపువాయి వెళ్లిపోయాడని మావోరి సంప్రదాయం తెలుపుతోంది. కాని ఇది చారిత్రాత్మకం కూడా. తర్వాత 16వ శతాబ్ది చివర్లో వైతాహ ఈ గడ్డపై అడుగుపెట్టారు తర్వాత కాటి మెమో అనుసరించాడు, ఆ తర్వాత ఆధునిక ప్రామాణిక మావోరీ)గా కాయి టాహు (నాగి టాహు 17వ శతాబ్ది మధ్యభాగంలో ఇక్కడికి వచ్చారు. [13] ఈ ప్రజా వలసల వెల్లువలు తరచుగా యూరోపియన్ పరిభాషలో ‘ఆక్రమణదాడులు’గా పిలువబడ్డాయి కాని ఆధునిక పండితులు దీంతో విభేదిస్తున్నారు. ఇవి రక్తపాతంతో కూడిన యూరోపియన్ వలస ఘటనలను పోలి ఉండవచ్చునని వీరి అభిప్రాయం.[14]

‘కటికా ఒటాగో’ (ఒటాగో హార్బర్సమీపప్రాంతాల్లోని నివాసాలు) దక్షిణాదిలో అతి పురాతన, భారీ నివాసంగా నావికుడు జాన్ బౌల్ట్‌బీ 1820లలో నమోదు చేశాడు.[15]

యూరోపియన్ నివాసప్రాంతం[మార్చు]

ప్రస్తుతం డునెడిన్ తీరప్రాతంగా చెప్పబడుతున్న దానిమీద లెఫ్టినెంట్ జేమ్స్ కుక్ 1770 ఫిబ్రవరి 25 మరియు 1770 మార్చి 5న దిగాడు, ఒటాగో ద్వీపకల్పం మరియు శాడిల్ హిల్ ప్రాంతానికి ఇతడు కేప్ శాండర్స్ అని పేరు పెట్టాడు. తీరప్రాంతంలో పెంగ్విన్లు మరియు సీల్‌లు ఉన్నాయని ఇతడు నివేదించాడు, దీంతో 19వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుంచి నావికులు ఈ ప్రాంతాన్ని సందర్శించడం ప్రారంభించారు.[16] తొలి నావికా యాత్రలు 1810-1823 మధ్య కాలంలో నావికులకు స్థానిక మావోరీలకు మధ్య ఘర్షణలకు దారితీశాయి, ఒటాగో ఓడరేవులో జరిగిన ఒక ఘటన కారణంగా "నావికుల యుద్ధం" రగులుకొంది కాని, ఈ ప్రాంతంలో 1815లో నివాసం ఏర్పర్చుకున్న తొలి యూరోపియన్‌గా విలియం టక్కర్ చరిత్రకెక్కాడు.[17] వెల్లర్ సోదరులు ఒటాగో ఓడరేవులో ఒటాగోలో తమ వేల్స్‌న పట్టే స్టేషన్‌ని స్థాపించినప్పుడు 1831లో యూరోపియన్ శాశ్వత నివాసం నమోదైంది, ఒటాగోను ఆధునిక కాలంలో ఒటాకౌ అని పిలుస్తున్నారు. సాంక్రమిక వ్యాధులు మావోరి జనాభాను గణనీయంగా కుదించివేశాయి. 1830ల చివరకు, ఓడరేవు అంతర్జాతీయ వీల్ చేపల రేపుగా మారింది. జాన్నీ జోన్స్ ఒక వ్యవసాయ సంస్థను ఒక క్రైస్తవ సంస్థను, 1840లో స్థాపించాడు, ఇది సౌత్ ఐలండ్‌ ప్రాంతంలో వైకౌటిలో మొట్టమొదటిది.[18]

1844లో, థామస్ వింగ్ కేప్టెన్‌షిప్‌లోని డెబోరాహ్ ఓడలో అతడి భార్య ల్యూసీతో పాటు న్యూజిలాండ్ కంపెనీ ప్రతినిధి ప్రెఢరిక్ టక్కెట్‌ తదితరులు ఫ్రీ చర్చ్ సెటిల్మెంటుకోసం తగిన ప్రాంతాన్ని ఎంపిక చేయడానికి దక్షిణాదికి వచ్చారు.[19] సౌత్ ఐలండ్ తూర్పు తీరప్రాంతం చుట్టూ పలుప్రాంతాలను పరిశీలించాక, టక్కెట్ ఒక ప్రాంతాన్ని ఎంపిక చేశాడు, ఇదే డునెడిన్‌గా ప్రఖ్యాతి పొందింది.[20]

ఫ్రీ చర్చ్ ఆఫ్ స్కాట్లాండ్ యొక్క ది లే అసోసియేషన్, 1848లో ఒటాగో ఓడరేవు సమీపంలో డునెడిన్‌ని తన ప్రత్యేక నివాసప్రాంతపు ప్రధాన నగరంగా స్థాపించింది. స్కాట్లండ్ రాజధాని ఎడింబరో పేరిట డునెడిన్ , ది స్కాటిష్ గేలిక్ నుండి ఈ పేరు వచ్చింది.[13] ఎడింబరో నగర లక్షణాలతో కూడిన నిర్మాణం రూపొందించాలని ఆదేశించబడిన నగర సర్వేయర్, చార్లెస్ కెటిల్, అద్భుతమైన ‘రోమాంటిక్’ డిజైన్‌ను రూపొందించాడు.[21] ఫలితంగా వైభవోపేతమైన మరియు సాంప్రదాయేతర వీధులు తయారయ్యాయి, భవన నిర్మాతలు వీటి నిర్మాణం కోసం తీవ్రంగా శ్రమించారు, కొన్ని సందర్భాలలో సవాలు విసిరిన ల్యాండ్‌స్కేప్ కారణంగా, అతడి సాహసోపేతమైన దార్శనికతకు అనుగుణంగా నిర్మించడంలో విఫలమయ్యారు. కెప్టెన్ విలియమ్ కార్గిల్, ఇతడు నెపోలియన్‌పై యుద్ధంలో పాల్గొన్నాడు, లౌకిక వాద నేత కూడా. రెవరెండ్ ధామస్ బర్న్స్, కవి రాబర్ట్స్ బర్న్స్‌ మనవడు ఈ నిర్మాణాలకు ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శిగా వ్యవహరించాడు.

స్వర్ణ అన్వేషణ యుగం[మార్చు]

1852లో, డునెడిన్ ఒటాగో ప్రావిన్స్‌కి అంటే వైటకి దక్షిణప్రాంతం నుంచి న్యూజిలాండ్ మొత్తానికి రాజధానిగా మారింది. 1861లో, వాయువ్యప్రాంతంలో గాబ్రియేల్స్ గల్లీవద్ద బంగారును కనుగొనడంతో జనాభా శరవేగంగా పెరిగిపోయింది మరియు 1865లో జనాభా పెరుగుదల రీత్యా డునెడిన్, న్యూజిలాండ్ ప్రధమ నగరంగా మారిపోయింది. చాలావరకు ఐరిష్ ప్రజలతో పాటు, ఇటాలియన్లు, ఫ్రెంచ్, జర్మన్లు, యూదులు మరియు చైనీయులు నగరానికి వచ్చారు.[22] డునెడిన్ సదరన్ సిమెట్రీ 1858లో స్థాపించబడగా, డునెడిన్ నార్తర్న్ సిమెట్రీని 1872లో స్థాపించారు.[23]

డునెడిన్ రైల్వే స్టేషన్ 1906లో నిర్మించబడింది.
360° పనోరమా: లోపలినుంచి రైల్వే స్టేషన్

డునెడిన్ మరియు ఈ ప్రాంతం మొత్తంగా పారిశ్రామికీకరించబడి, సంఘటితపర్చబడింది మరియు నగరాన్ని క్రీస్ట్‌చర్చ్‌తో అనుసంధించే మెయిన్ సౌత్ లైన్ 1878లో, ఇన్వర్‌కార్గిల్ 1879లో నిర్మించబడ్డాయి. న్యూజిలాండ్‌లో అతి ప్రాచీన విశ్వవిద్యాలయమైన యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ఒటాగోని 1869లో డునెడిన్‌లో స్థాపించారు.[24] ఒటాగో గర్ల్స్ హైస్కూల్‌ని 1871లో స్థాపించారు. 1881 మరియు 1957 మధ్యలో డునెడిన్ నగరం కేబుల్ ట్రామ్‌లకు నిలయంగా మారింది, ప్రపంచంలోనే ఇలాంటి రవాణా వ్యవస్థలు కలిగిన మొదటి, చివరి నగరం ఇదే. 1880ల మొదట్లో ఫ్రోజెన్ మెటల్ పరిశ్రమ ప్రారంభించబడింది, పోర్ట్ ఆఫ్ చామర్స్ నుండి తొలి సరుకుల ఓడ 1882లో మొదలైంది తదనంతరం ఏర్పడిన జాతీయ పరిశ్రమకు ఇది నాందిగా నిలిచింది.[25]

బంగారుకోసం పరుగు తీసిన పదేళ్ల తర్వాత ఆర్థిక వ్యవస్థ మందగించింది కాని జూలియస్ వోగెల్ యొక్క వలస మరియు అభివృద్ధి పథకం, 1880లలో మాంద్యం తిరగి ఏర్పడటానికి ముందు ప్రత్యేకించి డునెడిన్ మరియు ఒటాగోలకు వేలాది మందిని అదనంగా రప్పించింది. ఈ ఉజ్వల యుగపు ప్రారంభ సమయాల్లో, అనేక సంస్థలు మరియు వ్యాపార సంస్థలు నెలకొల్పబడ్డాయి. న్యూజిలాండ్ మొట్టమొదటి వార్తాపత్రిక, ఆర్ట్ స్కూల్, మెడికల్ స్కూల్ మరియు పబ్లిక్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ డునెడిన్ పబ్లిక్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ వంటివి వీటిలో కొన్ని.[26] ఇంకా అద్భుతమైన వాస్తునిర్మాణ సంస్కృతి అనేక సుందరమైన, కళాత్మకమైన భారీ భవంతులను నిర్మించింది. ఆర్.ఎ. లాసన్ యొక్క ఫస్ట్ చర్చ్ ఆఫ్ ఒటాగో మరియు నోక్స్ చర్చ్ వంటివి ఇందుకు సుప్రసిద్ధ ఉదాహరణలు, వీటితో పాటు మాక్స్‌వెల్ బరీ మరియు ఎఫ్.డబ్ల్యు. పెట్రె వంటి భవంతులు కూడా వీటికి తోడయ్యాయి. ఇతర విజువల్ కళారూపాలు కూడా W. M. హోడ్కిన్స్ నేతృత్వంలో వికసించాయి.[27] నగర ల్యాండ్‌స్కేప్ మరియు ఎదుగుతున్న పట్టణ సౌందర్యాన్నిజార్జ్ ఓ’బ్రెయిన్ 1821–1888 వైవిధ్యవంతంగా చిత్రించారు.[28] 1890ల మధ్యనుంచి ఆర్థికవ్యవస్థ పునరుద్ధరించబడింది. ఒటాగో సెటిలర్స్ మ్యూజియం మరియు హోకెన్ కలెక్షన్స్ వంటి సంస్థలు – న్యూజిలాండ్‌లో మొట్టమొదటివి – స్థాపించబడ్డాయి. రైల్వే స్టేషన్ మరియు ఒల్వెస్టోన్ వంటి ప్రసిద్ధ భవనాలు కూడా నిర్మించబడ్డాయి. విజువల్ ఆర్ట్స్‌లో నూతన శక్తి జి.పి.నెర్లి ద్వారా ప్రతిబింబించబడింది, ఇది ఫ్రాన్సెస్ హోడ్కిన్స్‌ కెరీర్‌లో ముగింపుకు చేరుకుంది.[29]

తొలి ఆధునిక యుగం[మార్చు]

దస్త్రం:Historic Dunedin Botanic Gardens.jpg
బొటానికల్ గార్డెన్ చారిత్రక దృశ్యమాలిక్

1900 నాటికి, డునెడిన్ దేశంలో అతి పెద్ద నగరంగా కొనసాగకుండా పోయింది. పలుకుబడి మరియు క్రియాశీలత ఉత్తరాది నుంచి ఇతర కేంద్రాలకు తరలిపోయాయి (“గమ్యంలేని ఉత్తరం”) దేశంలోని చాలా భాగం ఈ ధోరణినే కనపర్చింది. అయితే విశ్వవిద్యాలయం మాత్రం విస్తరణను కొనసాగించింది, విద్యార్థుల నివాస భవనం స్థాపించబడింది. అదే సమయంలో ప్రజలు డునెడిన్ నగరం పాతబడిపోవడాన్ని, దాని మహా భవంతులు పాతబడిపోవడాన్ని గమనించసాగేరు, ఇ.హెచ్ మెక్‌కార్మిక్ వంటి రచయితలు దాని వాతావరణపు ఆకర్షణను ఎత్తిచూపారు.[30] 1930లలో మరియు 1940లలో కొత్త తరం కళాకారులు ఎం.టి. (టాస్) ఊల్లస్టోన్, డోరిస్ లస్క్, అన్నె హాంబ్‌లెట్, కోలిన్ మెకోహన్ మరియు పాట్రిక్ హేమన్ వంటి కళాకారులు దేశ ఉత్తమ ప్రతిభకు మరోసారి ప్రాతినిధ్యం వహించారు. రెండో ప్రపంచ యుద్ధంలో కొంతమంది వర్ణ చిత్రకారులు దేశం వదిలిపెట్టి వెళ్లిపోయారు, అయితే సెంట్రల్ సిటీ స్టూడియోలో ఒక అద్భుత యువ కవి జేమ్స్ కె. బాక్స్‌టర్‌ను మెక్‌కోహన్ కనుగొనడానికి ముందే ఈ ఘటనలు జరిగాయి.

అనేక పెద్ద కంపెనీలు డునెడిన్‌లో నెలకొల్ప బడ్డాయి, వీటిలో చాలా కంపెనీలు జాతీయ స్థాయి కంపెనీలుగా ఎదిగాయి. వీటిలో చాలా పాతదైన ఫ్లెఛర్ కన్‌స్ట్రక్షన్, సర్ జేమ్స్ ఫ్లెఛర్‌చే 20 శతాబ్ది మొదట్లో స్థాపించబడింది. కెంప్తోర్న్ ప్రొస్సెర్, 1879లో స్టాఫోర్డ్ స్ట్రీట్‌లో కనుగొనబడింది, ఇది గడిచిన 100 ఏళ్లలో దేశంలోనే అతి పెద్ద ఎరువులు, మందుల తయారీలో అతి పెద్ద సంస్థగా ఉంటూవచ్చింది. జి. మెథ్వెన్, ఒక మెటల్ వర్కింగ్ మరియు ప్రధాన తయారీదారు దక్షిణ డునెడిన్‌ కేంద్రంగా ఉండేది, ఇది ప్రముఖ సంస్థ కూడా, అలాగే హెచ్.ఇ. షాక్లాక్, ఒక ఇనుము ఆవిష్కర్త మరియు అనుబంధ పరికరాల తయారీదారు, దీన్ని తర్వాత అక్లాండ్‌కు చెందిన ఫిషర్ మరియు పేకెల్ సంస్థ స్వాధీనపర్చుకుంది. మోస్‌గైల్ వూలెన్స్ మరొక విక్టోరియన్ శైలి డునెడిన్ నిర్మాణం. హల్లెన్‌స్టయిన్స్ పురుషుల దుస్తుల తయారీ సంస్థ మరియు జాతీయ రిటైల్ ఛైన్ సంస్థ వ్యవహార నామం కాగా DIC మరియు ఆర్థర్ బర్నెట్‌‌లు డిపార్ట్‌మెంటల్ స్టోర్లు, వీటిలో మొదటిది జాతీయవ్యాప్త స్వభావం కలది. కౌల్స్, సమ్ విల్లె విల్కీ - విట్‌కౌల్స్ గ్రూప్ – 19వ శతాబ్ది కాలపు డునెడిన్ మూలాలను కలిగి ఉంది. ఇంకా, నేషనల్ మోర్టగేజ్ అండ్ ఏజెన్సీ కంపెనీ, వ్రైట్ స్టిఫెన్‌సన్స్ లిమిటెడ్. యూనియన్ స్టీమ్‌షిప్ కంపెనీ, నేషనల్ ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీ, స్టాండర్డ్ ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీ వంటి అనేక సంస్థలు 20వ శతాబ్దిలో కూడా ఉనికిలో ఉంటున్నాయి.

యుద్ధానంతర పరిణామాలు[మార్చు]

ది డునెడిన్ బొటానిక్ గార్డెన్
దస్త్రం:Baldwin Street.jpg
బాల్డ్‌విన్ స్ట్రీట్

రెండవ ప్రపంచ యుద్దం తర్వాత సంపదలోనూ, జనాభాలోనూ పూర్వపు పెరుగుదల వచ్చింది. అయినప్పటికీ డునెడిన్ నాల్గవ ముఖ్య కేంద్రంగా మాత్రమే మిగిలిపోవల్సి వచ్చింది. ఒక తరం విక్టోరియానిజానికి వ్యతిరేకంగా స్పందించడంవల్ల, దానికి సంబంధించిన అనేక నిర్మాణాలు కూలగొట్టబడ్డాయి. వీటిలో ముఖ్యమైది విలియమ్ మాసన్ స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్. దీన్ని 1969లో కూల్చివేశారు. (డునెడిన్ స్టాక్ ఎక్సేంజ్ బిల్డింగ్) విశ్వవిద్యాలయంగా విస్తరించినప్పటికీ, నగరపు జనభా పెరుగుదల ముఖ్యంగా 1976 నుండి 1981 మధ్య కాలంలో బాగా కుంచించుకుపోయింది. ఏదిఏమైనా ఆ కాలంలో విశ్వవిద్యాలయం కొత్తగా సొంతంగా ఆర్ట్స్ ఫెలోషిప్‌లు ఇవ్వడం వలన ఆ కాలంలో సాంస్కృతిక ప్ర్రకంపనలు చోటు చేసుకున్నాయి వీటి వలన నగరంలోకి వచ్చిన జేమ్స్ కె బాక్సటర్, రాల్ఫ్ హోటరీ, జెనెత్ ఫ్రేమ్, హోన్ టువరెలు నగరాన్ని కాంతివంతం చేసారు.

1980లలో డునెడిన్‌లోని పాపులర్ మ్యూజిక్ అనేక రకాలుగా వర్ధిల్లింది.ది చిల్లీస్, ది క్లీన్, ది వెర్‍లైన్స్, స్ట్రయిట్ జాకెట్ ఫిట్స్ వంటివి దేశ, విదేశాలలో గుర్తింపుపొందాయి. "డునెడిన్ సౌండ్" పదం 1960 ల నాటి ప్రభావంతో, ఆ కాలంలో అభివృద్ధి చెందిన గిటారు సంగీతాన్ని వివరించడానికి ఏర్పడింది.[31] వాద్యబృందాలు, సంగీతకారులు ఇప్పటికీ కూడా వివిధ శైలులతో ప్రదర్శనలిస్తున్నారు.

1990 నాటికి, జనాభా పతనం నిలకడగా ఉండి, డునెడిన్ నగరం తనను తాను 'సాంస్కృతిక నగరం'గా తిరిగి కనుగొన్నది. దాని ప్రధాన వీధులన్నీ తిరిగి విక్టోరియన్ శైలిలో అందంగా తీర్చిదిద్దబడ్డాయి.[32] ఆర్.ఎ.లాసన్స్ మునిసిపల్ ఛాంబర్స్, ఆక్టోగాన్‌లోని (డునెడిన్ టౌన్ హాల్) అందంగా పునర్నిర్మించబడ్డాయి. ప్రాదేశిక విద్య, పరిశోధనలకు ప్రసిద్ధిగాంచిన నగరంగా ఇది గుర్తిపుపొందింది. విశ్వవిద్యాలయపు పాలిటెక్నిక్ అభివృద్ధి వేగవంతమైంది. ఆర్ట్ గ్యాలరీ, రైల్వే స్టేషన్, ఒటాగో వలసజనం మ్యూజియంలను తిరిగి అభివృద్ధి చేయడం వలన, డునెడిన్ నగరం తనను తాను అందంగా తీర్చిదిద్దుకోగలిగింది.

న్యూజిలాండ్‌లో ఈ నగరం ఎక్కువ జనాభా గలమూస:NZ population data, ఏడవ అతి పెద్ద పట్టణ ప్రాంతమయింది.

నగరంలో, దాని అవసరాలకు తగినట్టుగా ఇంజనీరింగ్, సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజనీరింగ్, బయోటెక్నాలజీ, ఫ్యాషన్ వంటి రంగాలతో కూడిన పరిశ్రమలు అభివృద్ధి చెందాయి. ఒటాగో నౌకాశ్రయం వద్ద ఉన్న పోర్ట్ చామర్స్ డ్యునెడిన్ నగరానికి కావలసిన లోతట్టు నీటి సదుపాయాలను కలిగిస్తుంది. ఇది పోర్ట్ చామర్స్ బ్రాంచ్ బ్రాంచ్‌ లైన్ రైల్వే మార్గంచే సేవించబడుతుంది, ఇది ప్రధాన దక్షిణ మార్గం నుండి విడివడి క్రైస్ట్ చర్చ్ నుండి డునెడిన్ మీదుగా ఇన్వర్‌కార్గిల్కు దారి తీస్తుంది.

విక్టోరియన్, ఎడ్వర్డియన్ భవన నిర్మాణ విధానాలతో నగర దృశ్యం ధగద్ధగాయమానమైంది. నగరం బంగారం కోసం జరిపిన వేట వల్ల ఒనకూడిన సంపదతో ఇది సాధ్యమయింది. ఫస్ట్ చర్చ్, ఒటాగో బాయ్స్ హైస్కూల్, లార్నాక్ కాస్టల్, ఇంకా నగరంలోని అనేక కట్టడాలు న్యూజిలాండ్‌లోని ప్రసిద్ధ ఆర్కిటెక్ట్స్‌లలో ఒకరైన ఆర్. ఎ లాసన్ చేత డిజైన్ చేయబడ్డాయి. ఒవెల్‍స్టోన్, డునెడిన్ రైల్వేస్టేషన్‌లతో పాటు అనేక ముఖ్యమైన కట్టడాలు కూడా వీటిలో ఉన్నాయి. ఇవికాక, ప్రపంచంలోనే ఏటవాలుగా ఉండేబాల్డ్విన్ స్ట్రీట్, క్యాప్టన్ కుక్ సత్రం, క్యాడ్‌బరీ చాకోలేట్ కర్మాగారం, క్యాడ్‌బరీ వరల్డ్, స్థానిక స్పీట్ బీరు తయారీ పరిశ్రమ వంటి చిరస్మరణీయమైన కట్టడాలు, నిర్మాణాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.

డునెడిన్ నగరం పర్యావరణ పర్యాటనకు కూడ కేంద్ర బిందువు. భూభాగంలో నెలకొని ఉన్న ప్రపంచ ఏకైక కాలనీ అయిన రాయల్ అల్బట్రాస్, ఇంకా అనేక పెంగ్విన్, సీల్ కాలనీలు నగర సరిహద్ధులలోని ఒటాగోద్వీపకల్పంలో ఉన్నాయి. వైహోల సరస్సుకు దక్షిణంగానూ, పడమర వైపుగానూ సిన్‍క్లెయిర్ వెట్ ల్యాండ్స్ ఉన్నాయి.

నగరంలో పెరుగుతూ ఉన్న విద్యార్థి జనాభా యువసంస్కృతీ ప్రకంపనలకు దారితీసింది. (విద్యార్ధులు కాని ప్రజానీకం విద్యార్ధులను 'స్కార్‍ఫీస్' అని పిలుస్తారు. ) ఇంతకుముందు పేర్కొన్న సంగీత దృశ్యంతో పాటుగా, ఇటీవల బోటిక్ ఫ్యాషన్ పరిశ్రమ వృద్ధి చెందుతున్నది. [33][34] డునెడిన్‌లోనూ, దాని పరిసర ప్రాంతాలలోనూ బలమైన విజువల్ ఆర్ట్స్ సంఘం కూడా నెలకొని ఉంది. ముఖ్యంగా పోర్ట్ ఛామర్స్, ఒటాగో నౌకాశ్రయపు తీరం వెంట వ్యాపించి ఉన్న ఇతర వలస దారుల ఆవాస ప్రాంతాలలోనూ, వైటాటీల వంటి సంఘాలలోనూ దీన్ని మనం చూడవచ్చు.

సెయింట్ క్లైర్ బీచ్, డునెడిన్.

డునెడిన్ నగరానికి ఫ్లడ్ లైట్ల వెలుతురులో రగ్బీ, క్రికెట్ ఆడడానికి వెన్యూ ఆఫ్ కారిస్ బ్రూక్, నూతన కెలడోనియన్ గ్రౌండ్లు అందుబాటులో ఉన్నాయి. విశ్వవిద్యాలయానికి సమీపంగా ఉన్న లోగాన్ పార్క్ లోని ఫుట్ బాల్ అథ్లెటిక్స్ స్టేడియం, పెద్దదైన ఎడ్గాన్ సెంటర్, ఇండోర్ స్పోర్ట్స్ సెంటర్, విశ్వవిద్యాలయ ఒవెల్ క్రికెట్ గ్రౌండ్, ది డ్యునిడెన్ ఐస్ స్టేడియం, ఇంకా అనేక [[గోల్ఫ్|గోల్ఫ్[[]]]] కోర్స్‌లు, పార్కులు ఆటలు ఆడుకోవడానికి వీలు కలిగిస్తున్నాయి. నగరానికి దక్షిణభాగంలో ఫోర్బరీ పార్క్ హార్స్ రేసింగ్ సర్క్యూట్, ఇంకా అనేకం నగరానికి కొన్ని కిలోమీటర్ల దూరంలో నెలకొని ఉన్నాయి. సెయింట్ క్లెయిర్ బీచ్ సర్ఫింగ్ క్రీడకు బాగా ప్రసిద్ధి పొందిన ప్రాంతం. నౌకాశ్రయ బేసిన్ విండ్ సర్ఫర్స్‌కు, కైట్ సర్ఫర్స్కి ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రాంతం. డ్యునెడన్‌లో నాలుగు ప్రసిద్ధి చెందిన పబ్లిక్ స్విమ్మింగ్ ఫూల్ లు ఉన్నాయి: అవి మోనా ఫూల్, పోర్ట్ చామర్స్ ఫూల్, మోసగైల్, సెయింట్ క్లెయిర్ సాల్ట్ వాటర్ ఫూల్.

భౌగోళిక స్థితి[మార్చు]

డునెడిన్ (గ్రే ఏరియా టు లోయర్ లెఫ్ట్) ఒటాగో పెనిన్సులా యొక్క ఇస్తుమస్ వద్ద ఒటాగో హార్బర్ వద్ద నెలకొంది.

డునెడిన్ నగరపు భూ విస్తీర్ణం3,314.8 square kilometres (1,279.9 sq mi), అమెరికా దేశపు రోడ్ ఐలండ్ రాష్ట్రం కన్నా కొంచెం తక్కువగా ఉంటుంది. లేదా ఇంగ్లండ్ దేశపు కేంబ్రిడ్జ్ షైర్, కార్న్ వాల్‍ల కన్నా కొంచెం తక్కువగా ఉంటుంది. 2010 నవంబర్ 1 లో 5,600 km2 (2,200 sq mi) అక్లాండ్ మండలి5,600 km2 (2,200 sq mi)[[ ఏర్పడకముందు వరకు ఇది విస్తీర్ణంలో న్యూజిలాండ్‌‌]]లో ఇది అతి పెద్ద నగరం. 1989 నుండి డునెడిన్ నగర మండలి సరిహద్దులు పశ్చిమాన మిడిల్‍మార్చ్ వరకూ, ఉత్తరాన వైకైటీవరకూ, తూర్పు, ఆగ్నేయాలలో పసిఫిక్ మహాసముద్రం వరకూ, నైరుతీ దిశలో వైపోరీ/టయెరీ నది హేన్లీ టౌన్‌షిప్ వరకూ విస్తరించాయి.

డ్యునెడీన్ నగరం ప్రపంచంలో,లండన్‌నుంచి 19,100 km (11,870 mi) (90 km (56 mi) వద్ద అత్యంత మారుమూల ఉన్న నగరం. ఇవరీ కార్గిల్ కంటే, 100 km (62 mi) క్రైస్ట్ చర్చ్) కంటే, బెర్లిన్ కంటే కూడా మారుమూల నగరం 18,200 km (11,310 mi). దీని వైరుధ్యాలు బే ఆఫ్ బిస్కేలో ఉన్న స్పానిష్ నగరమైన ఎ కొరునా 300 km (190 mi) ఉత్తర దిశకు, అభిముఖంగా ఉంటాయి.

నగర లోపలి భాగం[మార్చు]

నగర కేంద్ర ప్రాంతం ఒటాగో నౌకాశ్రమానికి పశ్చిమాభిముఖంగా చదునైన భూమిపై నెలకొని ఉంది. ఆక్టగాన్ ఒకప్పుడు చిన్న వీధిగా ఉండేది. 19 శతాబ్దిలో ఇది బాగా కిక్కిరిసిపోయి, ప్రస్తుతం ఉన్న ప్లాజా ఏర్పడింది. నగరంలో మొట్టమొదటి వలసదారుల ఆవాసిత ప్రాంతం బెల్ హిల్కు ఆవలివైపు దక్షిణ దిశలో ఏర్పడింది. రెండు ఆవాసిత ప్రాంతాల మధ్య సంబంధాన్ని ఏర్పచడం కోసం వీటి మధ్య అడ్డంకిగా ఉన్న పెద్ద గుట్టను తవ్వివేసారు. నగర కేంద్ర ప్రాంతం వాయువ్య, నైరుతీ దిశలుగా వ్యాపించి ఉంది. దీని ప్రధాన వీధులయిన జార్జీ వీధి, ప్రిన్సెస్ వీధులు ఒక్టాగాన్ వద్ద కలుసుకుంటాయి. ఈ రెండూ స్టూవర్ట్ వీధి దగ్గరకలుస్తాయి. ఇది వాటికి లంబంగా సాగి, నైరుతీ దిశలో డ్యునెడీన్ రైల్వే స్టేషన్ను, వాయువ్యంగా నిటారైన దారితో రోస్లిన్ శివారును కలుపుతుంది. నగరంలో ఉన్న పేరొందిన పాత కట్టడాలన్నీ ఈ ప్రాంతపు దక్షిణ దిశలోనూ, తక్కువ ఎత్తుగల గుట్టలు నగర కేంద్ర భాగం చుట్టూ పరివ్యాపితమవడం వలన ఏర్పడిన వలయపు లోపలి భాగంలోనూ నెలకొని ఉన్నాయి. (వీటిలో చాలా కొండలు మోరీ కొండలు, పైన్ కొండల వంటివి. మేరీ కొండ మైదానం కంటే కాస్త ఎత్తుగా200 metres (660 ft) ఉంటుంది.)

ప్రపంచంలోనే అతి ఏటవాలు మార్గంగా గిన్నెస్ బుక్ ఆఫ్ రికార్డ్స్ చేత గుర్తించబడిన బాల్డ్విన్ వీధి, డునెడిన్ లోనే ఉంది. దీని వాలు 2.9కు ఒకటిగా ఉంది.[35] చాలా క్రితమే మూసివేసిన మేరీకాల్ కేబుల్ కార్ దారి కూడా మారింగ్‍టన్ డిపో వద్ద ఇదే విధమైన వాలుతో ఉంది.

లోపలి కొండల పంక్తి తర్వాత డునెడిన్ ఆవలి శివారు పట్టణాలున్నాయి. ఇవి వాయువ్యంగా, రోస్లిన్‌కు ఆవల ఉన్నాయి. ఈ దిశలో టాయరీ రోడ్డు, త్రి మైల్ హిల్‍లు ఉన్నాయి. ఈ రెండింటి మధ్యన టాయరీ మైదానానాలకు దారితీసే అసలైన రోడ్డు మార్గం ఏర్పడింది. ఆధునిక రాష్ట్ర ప్రధాన రహదారి మరో మార్గాన్ని ఏర్పరిచింది. ఇది పశ్చిమంగా ఉన్న కేవర్‍శాం నుంచి శాడిల్ హిల్స్ గుండా సాగుతుంది. శాడిల్ హిల్, కేవర్‍శామ్‍ల నడుమ గ్రీన్ ఐలాండ్, అబ్బోట్స్ ఫోర్డ్ల ఆవలి శివారు పట్టణాలు ఉన్నాయి. గ్రీన్ ఐలాండ్, రోస్లిన్‌ల నడుమ ఏటవాలైన కైకోరై ప్రవాహ లోయ ఉంది. ప్రస్తుతం ఇది నివాస ప్రాంతంగానూ, ఒకమాదిరి పారిశ్రామిక ప్ర్రాంతంగానూ మారింది. నగర శివారు పట్టణాలను, ప్రత్యేకమైన పట్టణ ప్రాంతాలుగా పిలుస్తున్నారు. ఇవన్నీ ఒటగో నౌకాశ్రయ అంచులకు ఇరు వైపులా నెలకొని ఉన్నాయి. వీటిలో బాగా ప్రాచుర్యం పొందినవి, ఒటాగో ద్వీపకల్ప[[ తీరం వెంట ఉన్న పోర్టోబెల్లో, మెకాండ్ర్యూ బే, నౌకాశ్రాయానికి ఆవలి వైపు ఉన్న పోర్ట్ చామర్స్]], మొదలైనవి. పోర్ట్ చామర్స్, డ్యునెడీన్ నగరపు ప్రధాన లోతట్టు నౌకాశ్రాయం. ఇది నగరపు రవాణా నౌకాశ్రయం కూడా.

డునెడిన్ నగర దిగంతంపై, చుట్టూ ఉన్న కొండల (సాంప్రదాయకంగా ఇవి ఏడు) వలయం ఆధిక్యత కన పరుస్తూ ఉంటుంది. ఇవి అగ్ని పర్వత ముఖద్వారపు శిథిలాల నుండి ఏర్పడ్డాయి. వీటిలో బాగా పేరుపొందినవి మౌంట్ కార్గిల్(700 m/2,300 ft), ఫ్లాగ్‍స్టాఫ్(680 m/2,230 ft), శాడిల్‍హిల్(480 m/1,570 ft), సిగ్నల్ హిల్ (390 m/1,280 ft), హార్బర్ కోన్(320 m/1,050 ft). [36]

అభివృద్ధి చెందని మారుమూల ప్రదేశం[మార్చు]

డ్యునెడీన్ నగరపు అభివృద్ధి చెందని మారుమూల ప్రాంతం అనేక రకాల భూ స్వరూపాలతో ఆవరించి ఉంది. వాయువ్య దిశగా టెయరీ మైదానం ఉంది. టెయారీ నదీ వరదాధారిత,పల్లపు మైదానాలు విశాలమైనవి, సారవంతమైనవి. వీటి ముఖ్యకానుకగా వైపోరీని చెప్పవచ్చు. ఇవన్నీ మధ్యమ స్థాయిలోనూ, ఆత్యధికంగానూ వలస ప్రజానీక ఆవాస ప్రాంతాలయ్యాయి. ఇక్కడ మొస్‌గీల్, తూర్పు టెయరీ, అల్లాంటన్ పట్టణాలున్నాయి.[36] ఇవి తీరం నుండి తక్కువ స్థాయి ఎత్తుగల కొండల పంక్తితో వేరుచేయబడి ఉన్నాయి 300 metres (980 ft) టెయరీ మైదానం తర్వాత ఉన్న భూభాగం గుట్టలతో నిండి ఉంటుంది. మైదాన ప్రాంతానికి దగ్గరగా ఉన్న ప్రాంతంలో అధికభాగం అటవీ ప్రాంతం. ముఖ్యంగా బెర్‍విక్, మహినెరంగీ సరస్సుల చుట్టూ, డునెడిన్ నగర ప్రాంతానికి వాయువ్యంగా నెలకొని ఉన్న సిల్వర్ పీక్స్ శ్రేణుల చుట్టూ ఈ అటవీ ప్రాంతంవుంది.[37] దీనికి ఆవల, భూమి పొడిబారి గడ్డిచేత కప్పబడి, గడ్డిభూములతో ఉంటుంది. స్ట్రాత్ -టెయిరీ అనే ఉన్నతమైన విశాలమైన లోయ డునెడిన్ నగరానికి దూరవాయువ్య దిశలో నెలకొని ఉంది. ఇక్కడ మిడిల్ మార్చ్, పట్టణం ఉంది. జనాభా ఆవాసముండే కొన్ని ప్రాంతాలలో ఇది కూడా ఒకటి.

నగరానికి ఉత్తర దిశగా ఉన్న పట్టణ ప్రాంతాలు నునుపైన కొండ ప్రాంతాలు. వీటిలోవైటాటి, వారింగ్‍టన్, సీక్లిఫ్, వైకైటీలతో పాటూ, చాలా వరకు అన్నీ చిన్నవిగా ఉండి, తీరం వెంబడి నెలకొని ఉన్న వలసదారుల ఆవాస ప్రాంతాలు. రాష్ట్ర ప్రధాన రహదారి 1 ఈ కొండల శ్రేణుల మీదుగా, ముఖ్యంగా కిల్‍మాగ్ వద్ద ఏటవాలుగా సాగి పోతుంది.[36] ఈ కొండలను తీరం వెంబడి విస్తరించి ఉన్న సిల్వర్‌పీక్ శ్రేణుల కొనసాగింపుగా పరిగణిస్తారు.

తూర్పు దిశగా, డునెడిన్ నగరం ఒటాగో ద్వీపకల్పాన్ని కలుపుకొని, ఒక పొడవైన వ్రేలులా మారి డ్యునెడీన్ అగ్నిపర్వతపు ఈశాన్యపు అంచును ఏర్పరుస్తుంది.[36] ఈ ద్వీపకల్పంలో కొద్దిమంది జనం ఆవాసముంటున్నారు. దాదాపుగా నౌకాశ్రయ తీరమంతటినీ, ద్వీపకల్పంలో అధిక భాగాన్ని ఒటాగో ద్వీపకల్ప ట్రస్టు, సహజ ఆవాస ప్రాంతంగా నిర్వహిస్తున్నది. ఈ ద్వీపకల్పంలో అనేక అందమైన బీచ్‍లు ఉన్నాయి.అరుదైన జీవ జాతులయిన పెంగ్విన్లు, సీల్స్, షాగ్లు అనేక సంఖ్యలో ఇక్కడ ఉన్నాయి. అన్నింటికన్నా ముఖ్యంగా ఈ ద్వీపకల్పపు ఈశాన్య దిశలో టెయోరా హెడ్ వద్ద రాయల్ ఆల్‍బట్రాస్ మైన్‌ల్యాండ్ బ్రీడింగ్ కాలనీ ఉంది. ఇది ప్రపంచంలోనే ఏకైక పక్షి సంరక్షణ కేంద్రం.

శివారు పట్టణాల వివరాలు[మార్చు]

లోపలి శివారు ప్రాంతాలు

(నగరమధ్య ప్రాంతం నుండి సవ్య దిశలో, ఉత్తరదిక్కుగా)
ఉడ్‌హాగ్; గ్లెన్లీత్; లీత్ వ్యాలీ; డాల్మోర్; లిబర్‌ట న్; పైన్‌హిల్; నార్మన్‌బై; మెట్ మెరా; నార్త్ ఈస్ట్ వ్యాలీ; ఒపోహో; డ్యూనిడెన్ నార్త్; రావెన్స్ బోర్న్; హైక్లిఫ్; షీల్ హిల్; చాల్లీస్; వేవర్లే; వాక్స్ హాల్; ఒషన్ గ్రోవ్ (టోమాహాక్}; టాయిన్యూ; యాండర్‌సన్స్ బే; ముసెల్ బర్గ్; సౌత్ డునెడిన్; సెయింట్ కిల్డా;సెయింట్ క్లెయిర్;కార్‍స్టోఫైన్; కెవ్; ఫోర్‍బ్యూరీ; కేవర్‍షమ్;కంకార్డ్; మేరీ హిల్; కెన్ మ్యూర్; మోరింగ్‍టన్; కైకోరై వ్యాలీ; సిటీ రైజ్; బెల్లీనోస్; రోస్‍లిన్, ఒటాగో; కైకోరై; వకారీ; మావోరి హిల్.

బయటి శివారు ప్రాంతాలు

(నగరమధ్య ప్రాంతం నుండి సవ్య దిశలో, ఉత్తరదిక్కుగా)
బర్క్స్; సెయింట్ లీయోనార్డ్స్; బ్రాడ్ బే; కంపెనీ బే; మెకాన్ డ్రూ బే; బర్న్ సైడ్; గ్రీన్ ఐ ల్యాండ్; వాల్‍డ్రోన్‍విల్లే; , సాడిల్ హిల్; సన్నీవేల్; ఫెయిర్‍ఫీల్డ్; అబాట్సుఫోర్డ్; బ్రాడ్ ఫోర్డ్; బ్రాక్‍విల్లే; హాఫ్‍వే బుష్; హెలెన్స్‌బర్గ్.

నగర సరిహద్దులలో ఉన్న పట్టణాలు.[మార్చు]

(నగరమధ్య ప్రాంతం నుండి సవ్య దిశలో, ఉత్తరదిక్కుగా)
వైటాటి; వైకౌటీ; కరిటనె; సీక్లిఫ్; వారింగ్‍టన్; పురకనుయ్; లాంగ్ బీచ్; అరమోనా; డెబోరా బే; కేరేస్ బే; పోర్ట్ చామర్స్; సాయర్స్ బే; రోసీనీథ్; ఒటోకౌ; పోర్టేబెల్లో; బ్రైటన్; టాయిరి మౌత్; హెన్లీ; అల్లాటన్; ఈస్ట్ టాయిరి; మోమోన; ఔట్రామ్; మోస్‌గీల్; వెస్ట్ టాయిరీ; వాయ్ పోరీ; మిడిల్ మార్చ్; హైడ్..

1980ల చివరలో స్థానిక కౌన్సిల్ పునర్నిర్మాణం జరిగాక ఈ శివారు పట్టణాలను, శివారు పట్టణాలుగా పిలవడంలేదు.

శీతోష్ణస్థితి[మార్చు]

డునెడెన్ శీతోష్ణ స్థితి సాధారణంగా ఉష్ణభరితంగా ఉంటుంది, ఏదేమైనా ఈ నగరం అసంఖ్యాక సూక్ష్మ శీతోష్ణస్థితులు కలిగి ఉన్నట్లుగా గుర్తించబడింది, మరియు ముఖ్యంగా నగరం యొక్క స్థలాకృతి ప్రణాళిక వలన ఉపపట్టణ ప్రాంతాల మధ్య వాతావరణ పరిస్థితులు తరచుగా మారిపోతుంటాయి.[citation needed] దాని సాగర సమీపం రీత్యా అది మరింతగా మెరుగు పరచబడింది కూడా. ఇది వెచ్చని వేసవులకు, చల్లని శీతాకాలాలకూ దారి తీస్తుంది. ప్రతి ఏడాదీ కొద్ది రోజులు పాటు మంచు కురవటాన్ని కలిగి ఉండే హాఫ్‌వే ఋష్ మరియు వకారి వంటి అంతర్భాగ ఉపపట్టణ కొండ ప్రాంతాలు మినహాయిస్తే, శీతాకాలం గట్టిమంచు కలిగి ఉంటుంది, అయితే గణనీయంగా మంచు కురవటం అసాధారణమే (బహుశః ప్రతి రెండు లేదా మూడేళ్ళకోసారి కురవవచ్చు). వర్షాకాలాన్ని “రోజుకు నాలుగు ఋతువులు” వాతావరణంగా వర్ణించవచ్చు, అయితే నవంబరు నుండి ఏప్రిల్ వరకూ అది సాధారణంగా స్థిరపడుతుంది మరియు మందగిస్తుంది. వేసవిలో ఉష్ణోగ్రతలు చేరగలవు30 °C (86 °F)

న్యూజిలాండ్‌లోని పెక్కు నగరాలతో పోలిస్తే, ఏడాదికి కేవలం కొన్ని750 millimetres (30 in) నమోదులతో డునెడిన్ సాపేక్షంగా తక్కువ వర్షపాతం కలిగి ఉంది. ఈ యదార్ధ సంఘటనను పట్టించుకోకుండా, బహుశః చాలా రోజుల పాటు కురుస్తూనే ఉండే సన్నజల్లుల కారణంగా కావచ్చు, పెక్కుమంది దీన్ని తేమగా ఉండే నగరంగా భావిస్తారు, (అక్లాండ్ మరియు విల్లింగ్టన్ వంటి ఉత్తరాది దేశాలు దీనితో పోల్చుకుంటే తక్కువ రోజులలో కుండపోతగా కురిసే భారీవర్షాల ద్వారా ఎక్కువ వర్షపాతాన్ని పొందుతాయి). దేశంలోని అతి శీతల కేంద్రాలలో డునెడిన్ ఒకటి, ఏడాదికి రమారమి 1650 గంటల తేజోపూరిత సౌరకాంతిని నమోదు చేసుకుంది[38] నగరంలో వ్యాపించే గాలులు రెండు దిశల నుండి, చల్లదనంతో, తేమతో నైరుతి దిశ నుండి ప్రత్యామ్నాయ ఈశాన్య దిశలోకి వీస్తాయి.[39] వెచ్చని, పొడిబారిన వాయువ్య గాలులు కూడా సహజ స్వాభావికమైన వాయువ్యం నుండి వచ్చే ఫౌయిన్ గాలులే అంతర నగరం చుట్టుగల కొండల వర్తులం అంతర నగరానికి ఒటాగో యొక్క తేమ గల వాతావరణం నుండి రక్షణ నిస్తుంది, ఒటాగో యొక్క మిగిలిన ప్రాంతాల వాతావరణ పరిస్థితులకు పూర్తి భిన్నంగా ప్రధాన నగర ప్రాంతం ఉండేటట్లుగా తరచుగా ప్రభావపరుస్తుంది.

మధ్యభాగంలో, నగర మధ్యానికి ఆవల, శీతోష్ణస్థితి ఖండాంతర్గత స్థితిలా ఉంటుంది: శీతాకాలాలు చాలా చలిగా మరియు పొడిగా ఉంటాయి, వేసవులు వేడిగా మరియు పొడిగా ఉంటాయి. శీతాకాలంలో, మార్చిమధ్య సమయాల్లో తెయ్‌రీ నది యొక్క పరివాహ ప్రాంతా ఉపరితలాల్లో గడ్డ కట్టిన చిక్కని నేలబారు పొగమంచు సాధారణం, మరియు వేసవిలో ఉష్ణోగ్రత తరచుగా సెల్సియస్‌ డిగ్రీలలో 30ల మధ్యకు చేరుతుంటుంది.

Climate data for Dunedin
Month Jan Feb Mar Apr మే Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec Year
Average high °C (°F) 18.9 18.7 17.2 15.5 12.6 10.2 9.8 11.0 12.8 14.6 16.1 17.4 14.6
Daily mean °C (°F) 15.2 15.1 13.7 11.9 9.2 7.0 6.5 7.5 9.3 10.9 12.4 13.9 11.0
Average low °C (°F) 11.5 11.4 10.2 8.3 5.7 3.8 3.2 4.1 5.7 7.2 8.6 10.4 7.5
Rainfall mm (inches) 72 63 70 60 72 74 69 65 53 71 63 82 812
Avg. rainy days (≥ 1mm) 10 8 10 9 11 10 11 11 10 11 11 12 124
 % humidity 73.1 77.0 76.3 77.2 78.0 79.0 80.2 78.1 74.2 71.8 71.4 73.1 75.8
Mean monthly sunshine hours 178 153 140 121 100 86 101 114 129 147 161 169 1585
Source: NIWA CliFlo data Musselburgh[40]

జనాభా[మార్చు]

న్యూజిలాండ్ మొత్తంతో పోలిస్తే, ముఖ్యంగా నగరం యొక్క జనాభాలో ప్రతిమూడో వ్యక్తి విద్యార్ధి కావటం వలన డునెడిన్ యొక్క జనసంఖ్య సంబంధ లక్షణం ప్రత్యేకించి న్యూజిలాండ్ విద్యా సంబంధ వర్గాన్ని చూపిస్తుంది. ఈ ప్రత్యేకతల్లో పురుషుల సంఖ్య కంటే స్త్రీ జనాభా సంఖ్య ఎక్కువ ఉండటం, సగటు మధ్య వయస్సు కంటే తక్కువ ఉండటం, 25 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సున్న వారి సంఖ్య ఎక్కువ ఉండటం, యూరోపియన్ మరియు ఆసియా దేశాల జాతి సంబంధ నగరాల నుండి ఎక్కువ జనాభా మరియు మావోరీ మరియు పసిఫిక్ ద్వీపాల జాతీ సంబంధ నగరాల నుండి తక్కువ జనాభా ఉండటం, నిరుద్యోగులు ఎక్కువగా ఉండటం, మధ్య తరగతి ఆదాయం తక్కువ, మరియు పాఠశాల మరియు పాఠశాలానంతర అర్హతలతో అధిక జనసంఖ్యాకులు ఉండటం ఉన్నాయి.[7]

2006 జనగణనలో, డునెడిన్ నగరం 118,683 నుండి నివాస ప్రజలని కలిగి ఉంది, అది 2001 నాటి జనాభా కంటే 4,341 మంది లేదా 3.8 శాతం అధికం. అక్కడ 45,072 ఆక్రమిత నివాస స్థలాలు, 3,615 అనాక్రమిత నివాస స్థలాలు మరియు 240 నిర్మాణ స్థితిలో గల నివాస స్థలాలు ఉన్నాయి.[7]

నిర్వాసిత జనాభాలో 56,931 (48.0%) మంది పురుషులు, జాతీయంగా పోలిస్తే 48.8% మరియు 61,752 (52.0%) మంది స్త్రీలు జాతీయంగా పోలిస్తే 51.2% ఉన్నారు. నగర జనాభా సగటు వయసు 35.0 ఏళ్లుగా ఉండగా, దేశ జనాభా సగటు వయసు 35.9తో పోలిస్తే అది 0.9 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ. 65 ఏళ్ళు అంతకు పైబడ్డ వయస్సు వారు జనాభాలో 13.4% కాగా, జాతీయంగా పోలిస్తే 12.3% మరియు 15 ఏళ్ళకు తక్కువ వయస్సు వారు జనాభాలో 16.8% కాగా, జాతీయంగా పోలిస్తే 21.5% ఉన్నారు. భారీ అయిన మూడో విద్యా సంబంధ వర్గం రీత్యా, 15 నుండి 24 మధ్య వయస్సు గల ప్రజలు నగర నిర్వాసిత నగర జనాభాలో దాదాపుగా 21.6% ఉంటారు.[7]

డునెడిన్ యొక్క నిర్ధిష్ట జాతికి చెందిన వివరాలు (బ్రాకెట్టులలో జాతీయతా సంఖ్యలున్నాయి): 78.7% యూరోపియన్ (67.6%), 6.4% మావోరి (14.7%), 5.3% ఆసియన్ (9.2%), 2.2% పసిఫిక్ దీవుల వారు (6.9%), 0.7% మధ్య తూర్పు/లాటిన్ అమెరికన్/ఆఫ్రికన్ (0.9%), 13.6% 'న్యూజిలాండీయులు' (11.1%), మరియు 0.04% ఇతరులు (0.04%).[7]

డునెడిన్ యొక్క నిరుద్యోగ రేటు 6.1% అది ప్రజలలో 15 ఏళ్ళు అంతకు పైబడిన వారిలో ఉంది, జాతీయంగా పోలిస్తే అది 5.1% ఉంటుంది. 15 ఏళ్ళు, అంతకు పైబడ్డ వయస్సు గల ప్రజలందరి సగటు సాలుసరి ఆదాయం $19,400, జాతీయంగా పోలిస్తే $24,400 లు ఉంటుంది. వీటిలో, $20,000 లోపు ఆర్జించు వారు 51.2%, జాతీయంగా పోలిస్తే 43.2%, కాగా $50,000 లోపు ఆర్జించువారు 13.4% జాతీయంగా పోలిస్తే వీరు 18.0% ఉంటారు.[7]

కళలు[మార్చు]

దృశ్య కళలు[మార్చు]

ఒక్టాగాన్‌లో ది డునెడిన్ పబ్లిక్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ పేరిట డునెడిన్ ఒక బహుళ అంతస్థుల కళా ప్రదర్శన కేంద్రం కలిగి ఉంది. నగరం పెక్కు ఇతర ప్రదర్శనశాలలని కలిగి ఉంది, వాటిలో డజనుకు పైగా డీలర్ గ్యాలరీలున్నాయి (దక్షిణ ఒక్టాగాన్ వెంట ప్రిన్సె‌స్ స్ట్రీట్, మోరె ప్లేస్ మరియు రాట్టరే స్ట్రీట్‌లలో ఇవి ఎక్కువగా కనబడతాయి.) ఇంకా అనేక ప్రయోగాత్మక కళా ప్రదేశాలు, చెప్పుకునేంతగా మోరే ప్రదేశాలలో గల ది బ్లూ ఆయిస్టర్ గ్యాలరీ కూడా ఉన్నాయి.

పెక్కుమంది పేరెన్నిక గల కళాకారులకి డునెడిన్‌తో సంబంధాలున్నాయి, వారిలో రాల్ఫ్ హోటెరి, ఫ్రాన్సిస్ హాడ్జ్‌‌కిన్స్, గ్రాహమె సిడ్నీ మరియు జెఫ్రే హార్రిస్ ఉన్నారు.

నాట్యరంగం[మార్చు]

డునెడిన్‌లో ప్రపంచ అతి దక్షిణపు వృత్తిగత ప్రదర్శనశాల ఒక్టాగాన్‌లో ది ఫార్చ్యూన్ ధియేటర్, అదే విధంగా రీజెంట్ ధియేటర్ ఉన్నాయి. డునెడిన్‌లో చిన్న ప్రదర్శనశాలలు గ్లోబ్ ధియేటర్, ది మేఫైర్ ధియేటర్ మరియు ది ప్లేహౌస్ ధియేటర్ వంటివి ఉన్నాయి.

నృత్యం[మార్చు]

డునెడిన్‌ TTటూరింగ్ బ్యాలె మరియు నృత్య సంస్థలకు ఒక క్రమబద్ధమైన క్షేత్ర స్థలమై ఉంది, మరియు దానికి కింగ్ ఎడ్వర్డ్ కోర్టులో తన స్వంత నృత్య స్టూడియో: RASA స్కూల్ ఆఫ్ డాన్స్ కూడా ఉంది.

సంగీతం[మార్చు]

గాయక బృందాలు[మార్చు]

డునెడిన్‌ ఎన్నో గాయక బృందాలకు నెలవు. వాటిలో ఈ క్రిందివి ఉన్నాయి:

  • 140-మంది సభ్యులు గల సిటీ ఆఫ్ డునెడిన్ కోయిర్ డునెడిన్‌లో భారీ స్థాయిలో బృందగానం చేసే అగ్రగామి సంస్థ. క్రమబద్దంగా బృందగానాలు నిర్వహించే ఒక చిన్న గాయక బృందం ది సదరన్ కాన్సర్ట్ ఆఫ్ వాయిసెస్.
  • ది రాయల్ డునెడిన్ మేల్ కోయిర్ రిచర్డ్ మాడ్డెన్ చేత నిర్వహింపబడుతూ ఏడాదికి రెండు కచేరీలు ఇస్తుంటుంది, మరియు డునెడిన్ RSA కోయిర్ కూడా క్రమం తప్పకుండా కచేరీలు నిర్వహిస్తుంటుంది.
  • అందరూ మహిళలే ఉండే డునెడిన్ హార్మనీ సింగర్స్ డునెడిన్ సంస్కృతిలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం.
  • విశ్వవిద్యాలయంలోని మరామ హాల్‌లో ఆధారపడిన ది సదరన్ చిల్డ్రన్స్ కోయిర్, డునెడిన్ యొక్క ప్రధాన బాలల గాయక బృందం. డునెడిన్‌లోని చాలా పాఠశాలలు గాయక బృందాలు కలిగి ఉన్నాయి, కొన్ని ఒకటి కంటే ఎక్కువ కూడా కలిగి ఉన్నాయి పేరొందిన పాఠశాల గాయక బృందాలలో ది సాక్రెడ్ హార్ట్ స్కూల్ కోయిర్, ది బాలెమసెవెన్ ఇంటర్మీడియెట్ స్కూల్ స్పెషల్ కోయిర్, ది బరొక్ కోయిర్ ఆఫ్ ఒటాగో బాయ్స్ హైస్కూల్ మరియు ఒటాగో గర్ల్స్ హైస్కూల్ మరియు ది సెయింట్ హిల్డ్సా కాలేజియేట్ మాడ్రిగల్ కాయిర్ వంటివి ఉన్నాయి.
  • ది సదరన్ యూత్ కోయిర్ కచేరీ ప్రధానమైన యువ గాయక బృందం. అది స్వచ్ఛంద కోత్‌రమ్ ఫాయిర్‌ఫె వంటిది.
  • ఒటాగో విశ్వవిద్యాలయం మూడు అధికారిక గాయక బృందాలకు నెలవైనది: రెండు ఛాపెల్ గాయక బృందాలు (క్నాక్స్ మరియు సెల్విన్) మరియు ప్రయాణ కాంటొరెస్ కోయిర్.
  • పెక్కు డునెడిన్ చర్చిలు మరియు క్యాథెడ్రెల్‌లు గాయక బృందాలను కలిగి ఉన్నాయి. వాటిలో సెయింట్ జోసెఫ్స్ క్యాథలిక్ క్యాథెడ్రెల్, రెండు గాయక బృందాలకు నెలవు: ది క్యాథెడ్రెల్ కోయిర్ మరియు ది గాబ్రియేలి సింగర్స్; క్నాక్స్ చర్చ్ యొక్క భారీగా స్త్రీపురుషులు కలగలిసిన చిన్నా పెద్దల గాయక బృందం, ది క్నాక్స్ చర్చ్ కోయిర్, ది సెయింట్ జోన్స్ చర్చ్, రోస్ల్నిన్స్ సూక్ష్మ స్త్రీపురుషులు కలగలిసిన పారిష్ గాయక బృందం మరియు సెయింట్ పౌల్స్ ఆంగ్లికన్ క్యాథెడ్రెల్ యొక్క స్త్రీపురుషులు కలగలిసిన పెద్దల గాయక బృందం ఇంకా స్త్రీపురుషులు కలగలిసిన బాలల గాయక బృందం ఉన్నాయి.

శాస్త్రీయ వాయిద్య మరియు జాజ్ బృందాలు[మార్చు]

డునెడిన్‌లో ది సదరన్ సిన్‌పోనియా ఒక పాక్షిక వృత్తిగత వాయిద్య బృందం. ఇతర వాయిద్య బృందాలలో ది రేర్ బర్డ్స్ ఎర్లీ మ్యూజిక్ ఎన్‌సెంబల్, ది కాలేజీయేట్ ఆర్కెస్ట్రా మరియు డునెడిన్ యూత్ ఆర్కెస్ట్రా ఉన్నాయి. పెక్కు పాఠశాలలు కూడా పాఠశాల ఆర్కెస్ట్రాలనీ, బ్యాండు బృందాలనీ కలిగి ఉన్నాయి. ఇంకా అక్కడ మూడు కంచు నగరాలు కూడా డునెడిన్‌లో ఉన్నాయి: సెయింట్ కిల్డా బ్రాస్, కైకోరియా బ్రాస్ మరియు మోస్‌గియల్ బ్రాస్. ది ఒటాగో సింఫనిక్ బ్యాండ్ మరియు సిటీ ఆఫ్ డునెడిన్ పైప్ బ్యాండులు కూడా ముఖ్యమైన డునెడిన్ వాయిద్య బృందాలలో ఉన్నాయి. జాజ్ బృందాలలో ది సిటీ ఆఫ్ డునెడిన్ జాజ్ ఆర్కెస్ట్రా మరియు ది ట్రిసెంటెనరీ జింబే! క్విన్టేట్‌ లు ఉన్నాయి.

ప్రసిద్ధ సంగీతం[మార్చు]

1980లలో నగరంలో సృజింపబడిన ఒక ఇండీ రాక్ మ్యూజిక్ వంటి డునెడిన్ సౌండ్ పేరిట డునెడిన్ కీర్తి పొందింది. అదే సమయంలో, డునెడిన్ బ్యాండులకు ఫలప్రథమైన భూమిగా ఉంది, వారిలో పెక్కుమంది క్రీస్తు చర్చిలపై ఆధారపడి ఫ్లయింగ్ నన్ రికార్డ్స్గా నమోదయ్యారు. ఈ సమయంలో, డునెడిన్‌తో బలంగా ముడిపడిన బ్యాండులలో ఉన్నారు. ది చిల్స్, ది క్లీన్, ది వెర్లాయిన్స్, ది బ్యాట్స్, స్నీకీ ఫీలింగ్స్ మరియు స్ట్రెయిట్‌జాకెట్ ఫిట్స్లు ఉన్నారు, వీరంతా న్యూజిలాండ్ అంతటా ముఖ్యమైన అభిమానులు కలిగి ఉన్నారు మరియు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు ఇంకా యూరోపులో కళాశాల రేడియో సర్క్యూట్‌ని కలిగి ఉన్నారు.

ప్రభుత్వం[మార్చు]

స్థానిక జనాభా గణనలు[మార్చు]

డేవ్ కుల్, కరెంట్ మోయర్ ఆఫ్ డునెడిన్.

డునెడిన్‌ నగర మండలి (DCC) డునెడిన్‌ నగర కేంద్ర పాలక అధికారాన్ని సంరక్షిస్తుంది. అది ఎన్నికైన ఒక మేయర్, ఒక ఉపమేయర్/కౌన్సిలర్ మరియు 13 మంది అదనపు కౌన్సిలర్లతో ఏర్పడుతుంది. వారంతా బదిలీ చేయగల ఏకైక ఓటు విధానం ద్వారా మూడేళ్ళ ఎన్నికలలో ఎన్నుకోబడతారు, అత్యంత ఇటీవలి ఎన్నిక 9 అక్టోబరు 2010న జరిగింది, కాగా తదుపరి ఎన్నిక 12 అక్టోబరు 2013న జరగనుంది.

9 అక్టోబరు 2010 ప్రకారం ప్రస్తుత మండలి సభ్యులు:-

మేయర్ డే్వ్ కల్
కౌన్సిలర్లు – సెంట్రల్ వార్డ్ బిల్ అక్లిన్
జాన్ బెజెట్
ఫ్లిస్ బచ్చర్
నీల్ కోలిన్స్
పాల్ హడ్సన్
జింటీ మాక్‌టవిస్
క్రిస్ స్టేనెస్
తెరెసా స్టీవెన్సన్
రిచ్చర్డ్ థాంప్సన్
లీ వాండెర్వెస్
కాలిన్ వెదరాల్
కౌన్సిలర్స్ – మోస్గీల్-టెయరీ వార్డ్ సయద్ బ్రౌన్
కేట్ విల్సన్
కౌన్సిలర్ – వైకౌయిటి కోస్ట్-చామర్స్ వార్డ్ ఆండ్రూ మూన్

జాతీయ[మార్చు]

డునెడిన్‌ రెండు సాధారణ నియోజక వర్గాలతో కూడి ఉంది: డునెడిన్‌ ఉత్తర మరియు డునెడిన్‌ దక్షిణ మరియు ఒక మావోరి నియోజక వర్గం: టె టయ్ టోంగా.

2008 నాటి సాధారణ ఎన్నిక ప్రకారం డునెడిన్‌ ఉత్తర మరియు డునెడిన్‌ దక్షిణ నియోజకవర్గాలు ప్రతిపక్ష లేబర్ పార్టీ ఎంపీల హస్తగతమయ్యాయి, పెటె హాడ్జ్‌‌సన్ డునెడిన్‌ ఉత్తరానికి ప్రాతినిధ్యం వహించగా క్లారె కర్రెన్ డునెడిన్‌ దక్షిణకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాడు. టె టాయ్ టోంగా, మావోరీ నియోజక వర్గం. ఇది దక్షిణ దీవిని సంపూర్ణంగా మరియు ఉత్తర దీవిలో ఉన్న వెల్లింగ్‌టన్లో కొంత భాగాన్ని భర్తీ చేస్తోంది, అది ప్రస్తుతం మావోరీ పార్టీ ఏలుబడిలో ఉంది మరియు రాహుయి కెటెనె చేత ప్రాతినిధ్యం వహించబడుతోంది.

ఎంపీల నియోజక వర్గానికి అదనంగా, డునెడిన్‌ నాలుగు జాబితాల ఎంపీలకు నెలవై ఉంది: సంరక్షక నేషనల్ పార్టీ యొక్క మైఖేల్ ఉడ్‌హౌస్, లేబర్ పార్టీకి చెందిన డేవిడ్ పార్కర్, యాక్ట్ న్యూజిలాండ్కు చెందిన హిలెరీ కాల్వర్ట్ మరియు గ్రీన్ పార్టీకి సహనాయకుడైన మెటిరియా టురెయ్.

ప్రసార సాధనాలు[మార్చు]

ప్రముఖ దైనందిన వార్తా పత్రిక ఒటాగో డైలీ టైమ్స్ దేశం యొక్క అతి ప్రాచీన దిన పత్రిక మరియు అల్లయిడ్ ప్రెస్ గ్రూపు యొక్క భాగం కూడా. వార మరియు పక్ష కమ్యూనిటీ వార్తా పత్రికలలో ది స్టార్ , టాయిరి హెరాల్డ్ , D-సీన్ , f*INK (వినోదం), విద్యార్ధుల పత్రికలు క్రిటిక్ (ఒటాగో విశ్వవిద్యాలయం) మరియు గైరో (ఒటాగో పాలిటెక్నిక్) ఉన్నాయి.

భౌమ టెలివిజన్ (సాదృశ్య మరియు అదే విధంగా దృశ్యరహిత|HD)లతో మరియు నగర ఉత్తర దిశలో గల కార్గిల్ పర్వతం నుండి FM రేడియో ప్రసారాలతో నగరం అన్ని ప్రధాన జాతీయ రేడియో మరియు టెలివిజన్ స్టేషన్ల సేవలు పొందుతోంది. స్థానిక రేడియో స్టేషన్లలలో రేడియో డునెడిన్‌ కమ్యూనిటీ స్టేషన్ టొరొయ్ రేడియో (లాంఛనపు పర్వత AM) మరియు విశ్వవిద్యాలయ రేడియో స్టేషన్, రేడియో ఒన్లు ఉన్నాయి. ఈ నగరానికి అల్లాయిడ్ ప్రెస్‌లో భాగమైన ఒక స్థానిక టెలివిజన్ స్టేషన్, ఛానెల్ 9 ఉంది.

పేరొందిన నాచురల్ హిస్టరీ న్యూజిలాండ్ మరియు టాయిలోర్‌మేడ్ మీడియా వంటి అనేక ప్రముఖ మీడియా-సంబంధ ఉత్పత్తి సంస్థలకు ఈ నగరం నెలవై ఉంది.

ఈ నగరం ఇప్పుడు అక్లాండ్‌లో నెలకొన్న రేడియో వర్క్స్ (మీడియా వర్క్స్‌లో భాగం)గా పిలవబడుతున్న, రేడియో ఒటాగో యొక్క ప్రధాన కార్యాలయాలకు ఒకప్పుడు నెలవై ఉండేది. ఇది ప్రస్తుతం క్రియాశూన్యమైన పెక్కు వార్తాపత్రికలు, ప్రముఖంగా ఒటాగో విట్‌నెస్ మరియు ది ఈవెనింగ్ స్టార్ వంటి వాటికి కూడా లాంఛనంగా నెలవై ఉండేది.

రవాణా[మార్చు]

డునెడిన్ పట్టణ ప్రాంతంలో రెండు రాష్ట్ర రహదారులు ఉన్నాయి, అదనంగా మరో రెండు రాష్ట్ర రహదారులు మరియు జిల్లాలోని ఇతర ప్రాంతాలను కలిపే ఒక పర్యాటక మార్గం కూడా ఇక్కడ ఉన్నాయి. డునెడిన్ లోని ప్రధాన రాష్ట్ర రహదారి పేరు స్టేట్ హైవే 1, ఇది పట్టణం మధ్యభాగం పొడవునా ఉత్తరంనుంచి వాయవ్య దిశగా సాగుతుంటుంది, ఈ రహదారి డునెడిన్‌ను దక్షిణాన ఇన్వర్‌కార్గిల్‌తో, మరియు ఉత్తరాన టిమావు మరియు క్రిస్ట్‌చర్చ్ వరకు అనుసంధిస్తుంది. ఓవర్ మరియు మోస్‌గీల్ మధ్యన స్టేట్ హైవే 1 పదకొండు కిలోమీటర్ల పొడవుండే డునెడిన్ సదరన్ మోటార్‌వేని అనుసరిస్తుంది. నగరంలోని ఇతర స్టేట్ హైవేలు: SH 1తో అనుసంధించబడిన స్టేట్ హైవే 86 అలాంటన్ వద్ద డునెడిన్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పోర్ట్‌తో అనుసంధానంలో ఉంది. కీబర్న్ వయా మిడిల్‌మార్చ్ వద్ద SH 85తో కిన్‌మోంట్ వద్ద అనుసంధానంలో SH 1తో అనుసంధానంలో ఉన్న స్టేట్ హైవే 87 డునెడిన్ సిటీ లోతట్టు ప్రాంతాన్ని మరియు మధ్య డునెడిన్‌ని పోర్ట్ చామర్స్ వద్ద సిటీ పోర్ట్ సంస్థలతో అనుసంధానించే స్టేట్ హైవే 88కి సేవలందిస్తుంది. డునెడిన్ సదరన్ సీనిక్ రూట్‌లోని ఈశాన్య టెర్మినస్, ఇది డునెడిన్‌ని ది కాట్లిన్స్, ఇన్వర్‌కార్గిల్ మరియు ఫియర్డ్‌లాండ్ గుండా టె అనౌ ప్రాంతంతో అనుసంధానించే ఒక పర్యాటక హైవే.

మూడు డిజైన్‌లైన్-బిల్ట్ బస్సులు, డునెడిన్ అర్బన్ రూట్లలో సిటీబస్‌చే నిర్వహించబడుతోంది.

డునెడిన్ లోని బస్సులు గోబస్ బ్రాండ్ ఆధ్వర్యంలో ఒటాగో రీజనల్ కౌన్సిల్‌చే నిర్వహించబడుతున్నాయి. నగరంలో 17 వీక్ డే రూట్లలో మరియు 13 వీక్‌నైట్/వీకెండ్/హాలిడే రూటల్లో మొత్తం 59 బస్సులు నడుస్తుంటాయి. బస్సులు రెండు ఆపరేటర్ల ద్వారా నడుస్తుంటాయి, అవి, డునెడిన్ సిటీ కౌన్సిల్ యాజమాన్యంలోని ఆపరేటర్ సిటీబస్ (10/11 రూట్లు) మరియు ప్రయివేట్ ఇన్వర్‌కార్గిల్-ఆధారిత ఆపరేటర్ ప్యాసింజర్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ (7/2 రూట్లు) అదనంగా, మోస్‌గైల్ కోచ్ సర్వీసెస్ వీక్ డేలలో మోస్‌గైల్‌లో లూప్ సర్వీసును నడుపుతుంటుంది.

ఒక్టాగన్ తూర్పున ఉండే డునెడిన్ రైల్వే స్టేషన్, నగరం యొక్క ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్. ఒకప్పుడు దేశంలో అత్యంత రద్దీగా ఉండి తర్వాత పతనమైన ఈ రైల్ వ్యవస్థ సంవత్సరాలు గడిచే కొద్దీ చాలా వరకు తన సర్వీసులను ఉపసంహరించుకుంది. సబర్బన్ సర్వీసులు 1982లో నిలిచిపోయాయి, డునెడిన్‌లో సేవలందించిన చిట్టచివరి రెగ్యులర్ వాణిజ్య ప్యాసింజర్ రైలు ది సౌత్‌ఎర్నర్ 2002 ఫిబ్రవరిలో రద్దయిపోయింది. టైరీ జార్జ్ రైల్వే ప్రస్తుతం స్టేషన్ నుంచి పర్యాటక సంబంధమైన సేవలను నిర్వహిస్తోంది, వీటిలో టైరీ జార్జ్ లిమిటెడ్ అత్యంత ప్రధానమైనది. ఇది మునుపటి ఒటాగో సెంట్రల్ రైల్వే నుంచి టైరీ జార్జ్ వరకు రోజువారీ సర్వీసులు నడుపుతున్న ప్రాచుర్యం పొందిన, సుప్రసిద్ధ స్టేషన్. టైరీ జార్జ్ రైల్వే వారానికి ఒకసారి పామర్‌స్టన్‌కి కూడా సర్వీసును నిర్వహిస్తోంది. ఈ స్టేషన్‌ని కొంతకాలంపాటు ఇతర హెరిటేజ్ రైల్వే సొసైటీలు నిర్వహించే విహారయాత్రికులు కూడా సందర్శించేవారు మరియు పోర్ట్ చామర్స్ వద్ద నిలిచి ఉంటున్న క్రూయిజ్ షిప్‌‌లు నడిపే రైళ్లు కూడా ఈ స్టేషన్‌ని సందర్శించేవి.

డునెడిన్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పోర్ట్ – ఎన్ ఎయిర్ న్యూజిలాండ్737 రన్‌వేపై దిగుతోంది కాగా, ఎయిర్ న్యూజిలాండ్ A320 టాక్సివేలో వేచి ఉంటోంది.

డునెడిన్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పోర్ట్ నగర 30 km (18.64 mi) వాయవ్యప్రాంతంలో మొమోనా లోని టైరీ ప్లెయిన్స్ వద్ద నెలకొని ఉంది. ఈ విమానాశ్రయం ఒకే ఒక టెర్మినల్‌ని, మరియు 1,900-metre (6,200 ft) రన్‌వేని నిర్వహిస్తోంది, ఇది క్రిస్ట్‌చర్చ్ మరియు క్వీన్స్‌టౌన్ తర్వాత సౌత్ ఐలండ్‌లో మూడవ అతి రద్దీగా ఉండే విమానాశ్రయం. ఇది ఆక్‌లాండ్, క్రిస్ట్‌చర్చ్, వెల్లింగ్టన్, రొటోరువా, పామర్‌స్టోన్ నార్త్ వంటి దేశీయ విమానాలకోసం, మరియు క్వీన్స్‌టౌన్, వనకా ఫియర్డ్‌ల్యాండ్‌కు అటూ ఇటూ రాకపోకలు సాగించే సీజనల్ విమానాల కోసం ప్రధానంగా ఉపయోగించబడింది కాని ఇది సంవత్సరం పొడవునా బ్రిస్బేన్‌కు వచ్చి పోతుండే అంతర్జాతీయ విమానాలను, సీజనల్‌గా సిడ్నీ మరియు మెల్బోర్న్‌కు రాకపోకలు సాగించే విమానాలను కూడా కలిగివుంది. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో, అంతర్జాతీయ ప్రయాణీకుల తగ్గుదల కారణంగా, నేరుగా ఈ విమానాశ్రయానికి వచ్చే అంతర్జాతీయ విమానాల సంఖ్య తగ్గిపోయింది. 19వ శతాబ్ది చివరిలోనూ, 20వ శతాబ్ది ప్రారంభంలోనూ పో్ర్ట్ చామర్స్ మరియు పోర్టోబెల్లో మధ్య ఫెర్రీ బోట్లు నడిచేవి.[41] వీటిని పొందడానికి సందర్భానుసారం కాల్స్ చేయబడేవి, ఒక లాభేతర సంస్థ, ఒటాగో ఫెర్రీస్ ఇంక్, ఒరిజనల్ ఫెర్రీబోట్లను పునరుద్ధరించి ఈ దారిలో వాటిని తిరిగి ఉపయోగించే సామగ్రి తనిఖీకోసం ఏర్పర్చబడింది[42]

1866లో, పోర్ట్ చామర్స్ మరియు పోర్టోబెల్లో మధ్య ఒటాగో హార్బర్ పొడవునా ఒక వంతెన నిర్మించడానికి పథకాలు సిద్ధమయ్యాయి[43] కాని, 1140 మీటర్ల నిర్మాణంతో కూడిన ఈ భారీ పథకం ఎన్నటికీ ప్రారంభించబడలేదు. పసిఫిక్ తీరంలో టోమ్‌హాక్ వద్ద మరియు ఓడరేవు ప్రధాన భాగానికి సమీపంగా ఉండే ఆండర్సన్ బే మధ్యన కాలువ తవ్వాలని 1870లలో పథకం రచించారు.[44] ఈ పథకం కూడా ఎన్నడూ ఆచరణ రూపం దాల్చలేదు.

పర్వ దిగ్దర్శనములు[మార్చు]

180° view of Dunedin shot from the hills on the west. Mount Cargill is at the extreme left of picture, and the Otago Peninsula is beyond the harbour to the centre
180° view of Dunedin shot from the hills on the west. Mount Cargill is at the extreme left of picture, and the Otago Peninsula is beyond the harbour to the centre
A panorama from just east of the summit of Mount Cargill. The harbour runs from its entrance near the centre to the city centre on the right, the peninsula beyond. The base of a television mast is at the extreme left and right edges
A panorama from just east of the summit of Mount Cargill. The harbour runs from its entrance near the centre to the city centre on the right, the peninsula beyond. The base of a television mast is at the extreme left and right edges
The view from the summit of Mount Cargill. The base of a television mast can be seen on the left, with the harbour and the peninsula beyond. The city centre is in the middle
The view from the summit of Mount Cargill. The base of a television mast can be seen on the left, with the harbour and the peninsula beyond. The city centre is in the middle
The view from the summit of Flagstaff. The city centre is on the right, and Mosgiel on the left. Mount Cargill is slightly right of centre
The view from the summit of Flagstaff. The city centre is on the right, and Mosgiel on the left. Mount Cargill is slightly right of centre
The view from the summit of Signal Hill. Dunedin CBD is in the center of the image. The Otago Peninsula stretches out to the left
The view from the summit of Signal Hill. Dunedin CBD is in the center of the image. The Otago Peninsula stretches out to the left

ప్రముఖ వ్యక్తులు[మార్చు]

పోటీలు[మార్చు]

వార్షిక కార్యక్రమాలు[మార్చు]

గడిచిన ఘటనలు[మార్చు]

  • 1865 – న్యూజిలాండ్ ఎగ్జిబిషన్ (1865)
  • 1889 – న్యూజిలాండ్ అండ్ సౌత్ సీస్ ఎగ్జిబిషన్ (1889)
  • 1898 – ఒటాగో జూబ్లీ ఇండస్ట్రియల్ ఎగ్జిబిషన్ (1898)
  • 1925 – న్యూజిలాండ్ అండ్ సౌత్ సీస్ ఇంటర్నేషనల్ ఎగ్జిబిషన్ (1925)

ప్రముఖ భవనాలు మరియు ప్రదేశాలు[మార్చు]

  • డునెడిన్ రైల్వే స్టేషన్
  • డునెడిన్ టౌన్‌హాల్
  • లార్నాక్ కాజల్
  • కార్గిల్స్ కాజల్
  • కాడ్బరీ వరల్డ్
  • ఒలెవెస్టన్
  • స్పైట్స్ బ్రెవెరీ
  • ఒటాగో యూనివర్శిటీ రిజిస్టరీ భవంతి
  • ఒటాగో యూనివర్శిటీ క్లాక్‌టవర్ సముదాయం
  • రీజెంట్ థియేటర్
  • ఫార్చ్యూన్ థియేటర్
  • మునిసిపల్ ఛాంబర్స్
  • అల్లైడ్ ప్రెస్ బిల్డింగ్
  • డునెడిన్ ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి
  • మెరిడియన్ మాల్
  • ది ఒక్టాగన్

మ్యూజియంలు, ఆర్ట్ గ్యాలరీలు, మరియు లైబ్రరీలు[మార్చు]

  • ఒటాగో మ్యూజియం
  • ఒటాగో వలసప్రజల మ్యూజియం
  • డునెడిన్ పబ్లిక్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ
  • డునెడిన్ ప్రజా గ్రంథాలయాలు
  • హోకెన్ గ్రంథాలయం

చర్చిలు[మార్చు]

  • ఆల్ సెయింట్స్ చర్చ్
  • తరువాతి రోజు సెయింట్ల యేసు క్రీస్తు చర్చి
  • ఫస్ట్ చర్చ్
  • హానోవర్ స్ట్రీట్ బాప్టిస్ట్ చర్చ్
  • కైకోరై ప్రెస్బిటెరియన్ చర్చ్
  • నోక్స్ చర్చ్
  • సెయింట్ జోసెఫ్ కేథడ్రెల్
  • సెయింట్ పాల్ కేథడ్రిల్
  • ట్రినిటీ వెస్లియాన్ చర్చ్ — ఇప్పుడు ఫార్చ్యూన్ థియేటర్

ఉద్యానవనాలు మరియు తోటలు[మార్చు]

  • బోటానికల్ గార్డెన్
  • డునెడిన్ చైనీస్ గార్డెన్

విద్యా స్థలాలు[మార్చు]

తృతీయ[మార్చు]

  • ఒటాగో యూనివర్శిటీ
  • ఒటాగో పాలిటెక్నిక్
  • ఓరోకి పాలిటెక్నిక్ (డునెడిన్ క్యాంపస్)
  • డునెడిన్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్

మాధ్యమిక[మార్చు]

  • బేఫీల్డ్ హైస్కూల్
  • ఒటాగో బాయ్స్ హైస్కూల్
  • ఒటాగో గర్స్ హైస్కూల్
  • కొలంబా కాలేజ్
  • సెయింట్ హాల్డాస్ కాలేజియేట్ స్కూల్
  • జాన్ మెక్‌గ్లాషన్ కాలేజ్
  • కావనాహ్ కాలేజ్
  • లోగాన్ పార్క్ హైస్కూల్
  • కైకోరై వ్యాలీ కాలేజ్
  • కింగ్స్ హైస్కూల్
  • క్వీన్స్ హైస్కూల్
  • టయరీ కాలేజ్

క్రీడ[మార్చు]

ప్రధాన జట్లు[మార్చు]

  • ది హైలాండర్స్ – సూపర్ 14 రగ్బీ యూనియన్ టీమ్ (రెప్రజెంట్స్ ఒటాగో & సౌత్‌ల్యాండ్ రీజియన్)
  • ఒటాగో రగ్బీ ఫుట్‍‌బాల్ యూనియన్ – ఎయిర్ న్యూజిలాండ్ కప్ రగ్బీ యూనియన్ టీమ్
  • ఒటాగో వోల్ట్స్ మరియు ఒటాగో స్పార్క్స్ – పురుషులు మరియు మహిళల క్రికెట్ జట్లు
  • సదరన్ స్టీల్ – ANZ ఛాంపియన్‌షిప్ నెట్‌బాల్ టీమ్ (ఒటాగా & సౌత్‌ల్యాండ్ నెట్‌బాల్‌కి ప్రాతినిధ్య వహిస్తుంది- ఇన్వర్‌కార్గిల్‌‌ కేంద్రంగా ఉంటుంది)
  • ఒటాగో యునైటెడ్ – న్యూజిలాండ్ ఫుట్‌బాల్ ఛాంపియన్‌షిప్ లోని అసోసియేషన్ ఫుట్‌బాల్ టీమ్
  • ఒటాగో నగ్గెట్స్ – నేషనల్ బాస్కెట్‌బాల్ లీగ్ టీమ్
  • డునెడన్ టండర్- న్యూజలాండ్ ఐస్ హాకీ లీగ్ టీమ్
  • కెవెర్‌షామ్ AFC- సాకర్ సౌత్ టీమ్
  • మోస్గీల్ AFC – సాకర్‌సౌత్ లీగ్ టీమ్

ప్రధాన మైదానాలు మరియు స్టేడియంలు[మార్చు]

  • కలెడొనియన్ గ్రౌండ్
  • కేరిస్‌బ్రూక్ టెస్ట్ క్రికెట్‌కు ఆతిథ్యమిచ్చే సదరన్‌మోస్ట్ వెన్యూగా ప్రసిద్ధి గాంచింది
  • డునెడిన్ ఐస్ స్టేడియం
  • ది ఎడ్గర్ సెంటర్
  • ఫోర్‌బరీ పార్క్ రేస్‌వే
  • యూనివర్సిఠీ ప్లాజాలో ఫోర్సీత్ బార్ర్ స్టేడియం (ప్రస్తుతం నిర్మాణంలో ఉంది)
  • లోగన్ పార్క్
  • మొయనా పూల్
  • టోంగా పార్క్
  • యూనివర్సిటీ ఓవల్

అంతర్జాతీయ సంబంధాలు[మార్చు]

జంట పట్టణాలు - సహ నగరాలు[మార్చు]

డునెడిన్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా పలు నగరాలతో పోలిక కలిగి ఉంది. అవి:

valign="top"

మరింత చదవడానికి[మార్చు]

  • హెర్డ్, జే. అండ్ గ్రిఫిత్స్, జి. జే. (1980). డిస్కవరింగ్ డునెడిన్ . డునెడిన్: జాన్ మిక్సిండోయ్. ఐఎస్‌బీఎన్ 0-912616-87-3.
  • స్మాల్‌ఫీల్డ్, జె. అండ్ హీనన్, బి. (2006) అబౌవ్ ది బెల్ట్: ఎ హిస్టరీ ఆఫ్ ది సబర్బ్ ఆఫ్ మావోరి హిల్ . డునెడిన్: మావోరి హిల్ హిస్టరీ చారిటబుల్ ట్రస్ట్. ఐఎస్‌బీఎన్ 1-84138-495-X

సూచనలు[మార్చు]

గ్రంథ పట్టిక[మార్చు]

  • Anderson, Atholl (1983), When All the Moa-Ovens Grew Cold : nine centuries of changing fortune for the southern Maori, Dunedin, NZ: Otago Heritage Books 
  • Anderson, Atholl (1998), The Welcome of Strangers : an ethnohistory of southern Maori A.D. 1650–1850, Dunedin, NZ: University of Otago Press with Dunedin City Council, ISBN 1-877133-41-8 pb Check |isbn= value (help) 
  • Anderson, Atholl; Allingham, Brian; Smith, Ian W G (1996), Shag River Mouth : the archaeology of an early southern Maori village, Canberra, Australia: Australian National University, ISBN 0-7315-0342-1 Check |isbn= value (help), OCLC 34751263 
  • Bathgate, Alexander (ed) (1890), Picturesque Dunedin, Dunedin, NZ: Mills, Dick & Co., OCLC 154535977 
  • Beaglehole, J C (ed) (1955–67), The Journals of Captain James Cook, London, UK: The Hakluyt Society 
  • Begg, A Charles; Begg, Neil Colquhoun (1979), The world of John Boultbee : including an account of sealing in Australia and New Zealand, Christchurch, NZ: Whitcoulls, ISBN 0723306044 
  • Bishop, Graham; Hamel, Antony (1993), From sea to silver peaks, Dunedin: John McIndoe, ISBN 0-86868-149-0 
  • Collins, Roger; Entwisle, Peter (1986), Pavilioned in Splendour, George O'Brien's Vision of Colonial New Zealand, Dunedin, NZ: Dunedin Public Art Gallery, ISBN 0-9597758-1-1 
  • Dann, Christine; Peat, Neville (1989), Dunedin, North and South Otago, Wellington: GP Books, ISBN 0-477-01438-0 
  • Dunn, Michael (2005), Nerli an Italian Painter in the South Pacific, Auckland University Press., ISBN 1-86940-335-5 
  • Entwisle, Peter (1984), William Mathew Hodgkins & his Circle, Dunedin, NZ: Dunedin Public Art Gallery, ISBN 0-473-00263-0 Check |isbn= value (help) 
  • Entwisle, Peter (1998), Behold the Moon, the European Occupation of the Dunedin District 1770–1848, Dunedin, NZ: Port Daniel Press., ISBN 0-473-05591-0 
  • Entwisle, Peter (2005), Taka, a Vignette Life of William Tucker 1784–1817, Dunedin, NZ: Port Daniel Press., ISBN 0-473-10098-3 
  • Entwisle, Peter; Dunn, Michael; Collins, Roger (1988), Nerli An Exhibition of Paintings & Drawings, Dunedin, NZ: Dunedin Public Art Gallery, ISBN 0-9597758-4-6 
  • Hamel, J (2001), The Archaeology of Otago, Wellington, NZ: Department of Conservation, ISBN 0-478-22016-2 
  • Hayward, Paul (1998), Intriguing Dunedin Street Walks, Dunedin, NZ: Express Office Services 
  • Hocken, Thomas Moreland (1898), Contributions to the Early History of New Zealand (Settlement of Otago), London, UK: Sampson Low, Marston and Company, OCLC 3804372 
  • McCormick, E H (1954), The Expatriate, a Study of Frances Hodgkins, Wellington, NZ: New Zealand University Press., OCLC 6276263 
  • McCormick, E H (1959), The Inland Eye, a Sketch in Visual Autobiography, Auckland, NZ: Auckland Gallery Associates, OCLC 11777388 
  • McDonald, K C (1965), City of Dunedin, a Century of Civic Enterprise, Dunedin, NZ: Dunedin City Corporation, OCLC 10563910 
  • McLintock, A H (1949), The History of Otago; the origins and growth of a Wakefield class settlement, Dunedin, NZ: Otago Centennial Historical Publications, OCLC 154645934 
  • McLintock, A H (1951), The Port of Otago, Dunedin, NZ: Otago Harbour Board 
  • Morrell, W P (1969), The University of Otago, a Centennial History, Dunedin, NZ: University of Otago Press., OCLC 71676 

గమనికలు[మార్చు]

  1. [1]
  2. "Supersport's Good Week / Bad Week: An unhappy spectator". The New Zealand Herald. 1 May 2009. Retrieved 2009-09-18. 
  3. 3.0 3.1 Irwin, Geoff; Walrond, Carl (2009-03-04). "When was New Zealand first settled? – The date debate". Te Ara Encyclopedia of New Zealand. Retrieved 2010-02-14. 
  4. Dunedin Town Board[dead link]
  5. "Mayor Peter Chin". Dunedin City Council. Retrieved 2008-09-06. 
  6. ఆక్‌లాండ్, వెల్లింగ్టన్, క్రిస్ట్‌చర్చ్, మరియు డునెడిన్ నాలుగు ముఖ్య నగరాలూ దేశాన్ని స్పష్టంగా భౌగోళికంగా ఉత్తర, దక్షిణ భాగాలుగా విభజిస్తున్నాయి ఈ కేంద్రాలు అందుచేత విస్తృత శ్రేణి రంగాలుగా అంటే ఎన్‌సైక్లోపీడియాస్ ఆఫ్ న్యూజిలాండ్ నుంచి సైంటిఫిక్ రీసెర్చ్ సంస్థలు, పర్యాటక పరిశ్రమ జాతీయ వ్యాప్త సంస్థలు మరియు ప్రభుత్వ విభాగాలు, మరియు వినోద పరిశ్రమ నుంచి వార్తా నివేదికల వరకు వివరంగా వర్ణించబడ్డాయి.
  7. 7.0 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 మూస:NZ Quickstats
  8. (Hamel 2001); (Anderson, Allingham & Smith 1996); (Anderson 1998)
  9. (Anderson 1983)
  10. (Anderson, Allingham & Smith 1996) & (Hamel 2001)
  11. (Anderson 1998)
  12. టర్టన్, హాన్సన్ "ఇంట్రడక్టరీ"లో(Bathgate 1890); (Entwisle 2005)
  13. 13.0 13.1 (McLintock 1949)
  14. (Anderson 1983) & (Anderson 1998)
  15. బౌల్ట్‌బీ, జే ఇన్ (Begg & Begg 1979)
  16. కుక్, జేమ్స్ ఇన్ (Beaglehole (ed) 1955–67)
  17. (Entwisle 2005)
  18. (Entwisle 1998)
  19. Byrne, T. B. "Wing, Thomas 1810–1888". Dictionary of New Zealand Biography. Retrieved 2009-03-17. 
  20. Somerville, Ross. "Tuckett, Frederick 1807? – 1876". Dictionary of New Zealand Biography. Retrieved 2009-03-17. 
  21. (Hocken 1898)
  22. (McLintock 1949); (McDonald 1965)
  23. Betteridge, Chris (28 July 2004). "Landscapes of Memory – breathing new life into old cemeteries" (PDF). NZ Historic Places Trust. p. 2. Archived from the original on December 15, 2007. Retrieved 2008-05-14. 
  24. (Morrell 1969)
  25. (McLintock 1951)
  26. (McLintock 1949); (McDonald 1965); (Entwisle 1984)
  27. (Entwisle 1984)
  28. (Collins & Entwisle 1986)
  29. (McCormick 1954); (Entwisle 1984); (Entwisle, Dunn & Collins 1988); (Dunn 2005)
  30. (McCormick 1959)
  31. రాయ్ షుకర్ అండర్‌స్టాండింగ్ పాపులర్ మ్యూజిక్ రౌట్‌లెడ్జ్, 2001
  32. డునెడిన్ సిటీ కౌన్సిల్ పేజ్[dead link]
  33. థ్రెడ్ ఫ్యాషన్ మ్యాగజైన్ ఆర్టికల్
  34. Schaer, Cathrin (2008-03-03). "Rain fails to dampen Dunedin's fashion parade". New Zealand Herald (APN Holdings). 
  35. "Steepest Streets in Dunedin". Dunedin City Council. Retrieved 2008-05-16. [dead link]
  36. 36.0 36.1 36.2 36.3 (Dann & Peat 1989)
  37. (Bishop & Hamel 1993)
  38. లాంబర్ట్, ఎమ్. (ఎడ్.) (1988) ఎయిర్ న్యూజిలాండ్ అల్మనాక్ . వెల్లింగ్టన్, న్యూజిలాండ్: న్యూజిలాండ్ ప్రెస్ అసోసియేషన్, పేజి. 394-5. లాంగ్-టెర్మ్ యావరేజ్, 1951–1980.
  39. ఎ డిస్ట్రిప్టివ్ అట్లాస్ ఆఫ్ న్యూజిలాండ్, A.H. మెక్లింటాక్ (ed), న్యూజిలాండ్ గవర్నమెంట్ ప్రింటర్, 1959 (మ్యాప్ చూడండి 8)
  40. "CliFlo data Musselburgh (5402, 15752)". NIWA. Retrieved 2007-10-15. 
  41. కమ్యూనిటీ ఆర్కైవ్. నవంబరు 2, 2009న సేకరించబడింది.
  42. ఒటాగో ఫెర్రీస్ ఇంక్. రిట్రీవ్‌డ్ 2 నవంబర్ 2009.
  43. హేవార్డ్ 1998, p.65
  44. హేవార్డ్ 1998, పేజి.66
  45. "NZ’s biggest book sale reaches 25 year milestone". Scoop. 2005-05-09. Retrieved 2009-07-25. 
  46. "Edinburgh – Twin and Partner Cities". © 2008 The City of Edinburgh Council, City Chambers, High Street, Edinburgh, EH1 1YJ Scotland. Retrieved 2008-12-21. [dead link]

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

Wikivoyage has a travel guide for Dunedin.

మూస:Dunedin navbox మూస:Territorial Authorities of New Zealand మూస:New Zealand topics Coordinates: 45°52′0″S 170°30′0″E / 45.86667°S 170.50000°E / -45.86667; 170.50000

"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=డునెడిన్&oldid=1184153" నుండి వెలికితీశారు