తుఫాను

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
ఫిబ్రవరి 27, 1987 బారెంట్స్ సముద్రం మీద 250 pxపోలార్

వాతావరణ శాస్త్రంలో, భూమి తిరిగే దిశలో భ్రమణం చేసే మూయబడిన, వృత్తాకార ద్రవ చలనాలను తుఫాన్ అని అంటారు [1] [2]. దీన్ని సాధారణంగా భూమి యొక్క ఉత్తర అర్ధ గోళంలో లోపలకి అపసవ్య దిశలో భ్రమించే సర్పిలాకార గాలులుగా మరియు దక్షిణ అర్ధ గోళంలో సవ్య దిశలో భ్రమించే గాలులుగా పేర్కొనబడతాయి.


భారీ తుఫాను వ్యాప్తి దాదాపు ఎల్లప్పుడూ తక్కువ వాతావరణ పీడనం గల ప్రాంతాలపై కేంద్రీకృతమవుతాయి. [3] [4] అత్యధిత అల్ప-పీడన మండలాలు అంటే శీతల-మూలాంశ ధ్రువ తుఫానులు మరియు అధిక ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు, ఇవి సంగ్రహణ ప్రమాణం మీద ఉంటాయి. ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు, మధ్య స్థాయి తుఫానులు మరియు అల్ప ధ్రువాలు వంటి ఉష్ణ-మూలాంశ తుఫానులు చిన్న మధ్య స్థాయి ప్రమాణాలలో సంభవిస్తాయి.

ఉప ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు మాధ్యమిక పరిమాణాల్లో సంభవిస్తాయి. [5] [6] భూమికి వెలుపల అంగారక మరియు నెప్ట్యూన్ వంటి గ్రహాలు మీద కూడా తుఫానులను చూడవచ్చు. [7] [8]


తుఫాను సంభవించే విధానం మరియు దాని తీవ్రత గురించి తుఫాను సంభవించే పక్రియ వర్ణిస్తుంది [9]. అధిక ఉష్ట మండలీయ తుఫానులు అనేవి బారోక్లినిక్ మండలాలు అని పిలవబడే అధిక మధ్య అక్షాంశ ఉష్ట్రోగత వ్యత్యసాలు గల అతిపెద్ద ప్రాంతాల్లో గాలులు వలె సంభవిస్తాయి. ఈ మండలాలు అన్నీ కలిసి తుఫాను భ్రమణ ఆవరణాలు మరియు తీవ్రతలు వలె వాతావరణ పరిస్థితులకు కారణమవుతాయి.ఈ తుఫానులు వాటి జీవిత చక్రంలో తరువాత శీతల మూలాంశ మండలాల వలె అవరోధంగా మారతాయి. తుఫాన్ ట్రాక్‌కు ధ్రువ లేదా ఉప ఉష్ణ మండలీయ గాలులు యొక్క దిశపై దాని 2 నుండి 6 రోజుల చక్రం యొక్క క్రమం ఆధారంగా మార్గదర్శకం అవుతుంది. వాతావరణ గాలులు వేర్వేరు సాంద్రతల యొక్క రెండు గాలి ద్రవ్యరాశులను వేరు చేస్తుంది మరియు ప్రసిద్ధ వాతావరణ శాస్త్ర దృగ్విషయంతో అనుబంధించబడి ఉంటుంది. గాలి ద్రవ్యరాశులు గాలులుచే ఉష్టోగ్రత లేదా తేమలో విభిన్నంగా వేరు చేయబడవచ్చు. శక్తివంతమైన శీతల గాలులు ఉరుములతో కూడిన విలక్షణమైన సన్నని పట్టీల వలె మరియు తీవ్రమైన వాతావరణాన్ని ఏర్పరుస్తాయి మరియు ఏదైనా సందర్భంలో వీటికి ముందుగా వాన గాలులు లేదా పొడి గాలులు సంభవించవచ్చు. అవి పశ్చిమ భ్రమణ కేంద్రంగా ఏర్పడి, సాధారణంగా పశ్చిమం నుండి తూర్పు వైపు కదులుతాయి. ఉష్ణ పరిధి తుఫాను తూర్పువైపు క్రేందీకృతమవుతాయి, సాధారణంగా వీటికి ముందుగాపొరలాకృతి [[అవపాతనం (వాతావరణ శాస్త్రం)

|అవక్షేపనం]] మరియు పొగ మంచులు ఏర్పడవచ్చు. అవి తుఫాను మార్గంకు ధ్రువ దిశ వైపు కదులుతాయి. అవరోధ పరిధి తుఫాను జీవిత చక్రంలో ఆలస్యంగా దాని ప్రవేశం దగ్గరగా ఏర్పడి తరుచుగా తుఫాను కేంద్రం చుట్టూ మూసుకుంటుంది. ఉష్ణ మండలీయ తుఫానుల అభివృద్ధి యొక్క ప్రక్రియను ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను సంభవించే ప్రక్రియ వర్ణిస్తుంది. భారీ ఉరుము చర్యాశీలత మరియు మూలాంశ ఉష్ణంచే ఏర్పడిన అంతర్గత ఉష్ణం కారణంగా ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు సంభవిస్తాయి. [10] అనుకూల పరిస్థితులలో తుఫానులు, అధిక ఉష్ణ మండలీయ, ఉప ఉష్ణ మండలీయ మరియు ఉష్ణ మండలీయ దశలలోకి పరావర్తనం చెందుతాయి. మధ్య స్థాయి తుఫానులు భూమి మీద ఉష్ణ మూలాంశ తుఫానులుగా ఏర్పడి మరియు సుడిగాలిగా మారతాయి. [11] మధ్య స్థాయి తుఫానుల మూలంగా భారీ వర్షపాతం కూడా ఏర్పడవచ్చు, కాని తరుచుగా పర్యావరణ అధిక అస్థిరత్వం మరియు అల్ప లంబ గాలి కోత‌ల నుండి ఇవి వృద్ధి చెందుతాయి. [12] మట్టిలో తేమశాతం అడుగంటిపోతే గాలితుపాను విరుచుకుపడుతుందట.


నిర్మాణం[మార్చు]

అన్ని తుఫానులకు పలు నిర్మాణ లక్షణాలు ఒకే విధంగా ఉన్నాయి. అవి అల్ప పీడన ప్రదేశాలు కావడం వలన, ఆ ప్రాంతంలో వాటి కేంద్రమే అతి తక్కువ వాతావరణ పీడనం ప్రదేశంగా ఉంటుంది, ఇవి తరుచుగా పరిపక్వ తుఫానుల్లో వీటిని ఒక కేంద్రంగా చెబుతారు. [13] కేంద్రం సమీపంలో, పీడన ప్రవణత శక్తి (తుఫాను కేంద్రంలో ఉన్న పీడనం దగ్గర నుండి తుఫాను బయట ఉన్న పీడనంతో పోల్చబడుతుంది) మరియు కొరియోలిస్ శక్తి తప్పకుండా ఇంచుమించు తుల్యతలో ఉండాలి లేదా పీడనంలో ఉన్న వ్యత్యాసం ఫలితంగా తుఫాను తనకు తానే కూలిపోతుంది. [14] కొరియోలిస్ ప్రభావం ఫలితంగా ఒక భారీ తుఫాను చుట్టూ వుండే గాలి ఉత్తర అర్ధ గోళంలో అపసవ్య దిశలో మరియు దక్షిణ అర్ధ గోళంలో సవ్య దిశలో ఉంటుంది. [15] (మరొక వైపు ఒక ప్రతి తుఫానులో ఉత్తర అర్ధ గోళంలో సవ్య దిశ మరియు దక్షిణ అర్ధ గోళంలో అపసవ్య దిశలలో ఉంటుంది).


నిర్మాణం[మార్చు]

ప్రతి రూపం మీద ఎరుపు చుక్క వద్ద ప్రాధమిక అధిక ఉష్ణ మండలీయ అల్ప పీడన ప్రదేశం తయారు అవుతుంది. తుఫాను జనన క్రమం యొక్క తొలి దశలో ఇది ఉప గ్రహం మీద ఆకు-ఆకృతి మేఘంగా ఏర్పడడం కనిపిస్తుంది, ఇది సాధారణంగా లంబంగా (సమ కోణం వద్ద కూడా) ఉంటుంది. అక్షం యొక్క స్థానంలో ఎగువ స్థాయి ధారాప్రవాహం లేత నీలంలో ఉంటుంది.

తుఫాను సంభవించే ప్రక్రియ అనేది వాతావరణంలో (ఒక అల్ప పీడన ప్రదేశం) తుఫాన్ ప్రసరణ అభివృద్ధి లేదా శక్తివంతం కావడమని చెప్పవచ్చు. [9] తుఫాను సంభవించే ప్రక్రియ అనేది వివిధ ప్రక్రియలకు ఒక అధిపత్య పదం, అవి అన్నీ కూడా కొన్ని రకాల తుఫానుల అభివృద్ధికి కారణమవుతాయి. ఇది సూక్ష్మ ప్రమాణం నుండి సంగ్రహణ ప్రమాణం వరకు అనేక ప్రమాణాల్లో సంభవిస్తుంది.

వాటి జీవిత చక్రంలో మలి దశలో శీతల మూలంశ తుఫానులుగా మారుతున్నట్టే అవరోధానికి ముందు అధిక ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు వాతావరణ పరిధులతో పాటు తరంగాలుగా మారుతాయి. భారీ ఉరుము చర్యాశీలత మరియు మూలాంశ ఉష్ణంచే ఉత్పత్తి చేయబడే అంతర్గత ఉష్ణం కారణంగా ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు సంభవిస్తాయి. [10] మధ్య స్థాయి తుఫానులు భూమి మీద ఉష్ణ మూలాంశ తుఫానులుగా ఏర్పడతాయి మరియు సుడిగాలిగా మారతాయి. [11] మధ్య స్థాయి తుఫానుల మూలంగా భారీ వర్షపాతం కూడా ఏర్పడవచ్చు, కాని తరుచుగా పర్యావరణ అధిక అస్థిరత్వం మరియు అల్ప లంబ గాలి కోత‌ల నుండి ఇవి వృద్ధి చెందుతాయి. [12] సైక్లోసిస్ అనేది తుఫాన్ సంభవించే క్రమానికి వ్యతిరేకం మరియు అధిక పీడన ప్రాంతాలుప్రతి తుఫాన్ సంభవించే క్రమాన్ని ఏర్పరిచే దానితో వ్యవహరించే ప్రతి తుఫాన్‌కు (అధిక పీడన వ్యవస్థ) సమానమైన దాన్ని కలిగి ఉంది. [16]


ఉపరితల అల్పం వేర్వేరు మార్గాల్లో సంభవిస్తుంది. ఉత్తర-దక్షిణ పర్వత అవరోధం యొక్క తూర్పులో అల్ప-స్థాయి సాంద్రతతో అధిక పీడన మండలం ఉన్నప్పుడు నైసర్గిక స్వరూపం ఒక ఉపరితల అల్పాన్ని ఏర్పర్చవచ్చు.

[17] మధ్య స్థాయి సంవహన వ్యవస్థలు ప్రారంభంలో ఉష్ణ మూలాంశాలుగా ఉన్న ఉపరితల అల్పాలకు కారణం కావచ్చు. [18] ఒక తరంగ-రూప ఆకృతి యొక్క పరిధిలో ఈ సంక్షోభం వృద్ధి చేయబడుతుంది మరియు అల్పం కొనపై కేంద్రీకృతమవుతుంది. నిర్వచనం ప్రకారం అల్పం చుట్టూ ఉన్న ప్రవాహం తుఫానుగా మారుతుంది. ఈ భ్రమణ ప్రవాహం తన శీతల పరిధి ద్వారా ధ్రువ గాలిని అల్పం యొక్క పశ్చిమ భూమధ్య రేఖ వైపు నెడుతుంది మరియు ఉష్ణ పరిధి ద్వారా ధ్రువ దిశ అల్పంతో వేడి గాలి ఉంటుంది. సాధారణంగా శీతల పరిధి ఉష్ణ పరిధి కన్నా ఎక్కువ వేగంతో కదులుతుంది మరియు తుఫాను బయట ఉండే అధిక సాంద్రత గాలి పరిమాణం యొక్క నెమ్మది కోత కారణంగా "సాధించ" బడుతుంది మరియు పరిమిత ఉష్ణ వృత్తంలో సాధారణంగా అధిక సాంద్రత గాలి పరిమాణం తుఫాను వెనుక తుడిచి పెడుతుంది. [19] ఈ స్థానం వద్ద ఒక అవరోధ పరిధి తయారు అవుతుంది, అక్కడ ఒక ఊర్ధ్వ వేడి గాలి యొక్క ద్రోణిలో వేడి గాలి పరిమాణం ఊర్ధ్వ ముఖంగా తోయబడుతుంది, ఇది ఒక ట్రోవల్‌గా కూడా చెప్పబడుతుంది. [20]


మహా సముద్రాల వేడి నీళ్ళ మీద అనుకూల పునర్నివేశ మెలి కారణంగా పైకి లేచే గాలిలో తేమ యొక్క సంక్షేపణం చేత శక్తి విడుదల జరిగినప్పుడు ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు ఏర్పడతాయి. [34]


ఉష్ణ మండలీయ తుఫాన్ సంభవించే క్రమం అనేది వాతావరణంలో ఉష్ణ మండలీయ తుఫాన్‌ను వృద్ధి చేసే మరియు శక్తివంతం చేయడాన్ని వివరించే ఒక సాంకేతిక పదం. [21] ఉష్ణ మండల తుఫాను సంభవించే క్రమంలో వచ్చే ఒక యంత్రాంగం మధ్య-అక్షాంశ తుఫాను సంభవించే క్రమంలో వచ్చే దానికి స్పష్టమైన తేడాను కలిగి ఉంటుంది. ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను సంభవించే క్రమం సానుకూల వాతావరణ పరిస్థితిలో గణనీయమైన ఉష్ణ ప్రసరణ కారణంగా [[ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను#ఉష్ణ మండలీయ_తుఫానుల_యొక్క_యాంత్రిక శాస్త్రం

|ఉష్ణ-మూలాంశం]] యొక్క అభివృద్ధిలో కలుస్తుంది. ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను జనన క్రమానికి ఆరు ముఖ్యమైన అవసరాలు ఉన్నాయి: సరిపడినంత ఉష్ణ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత, వాతావరణ అస్థిరత, చైతన్యావరణం యొక్క మధ్య స్థాయికి దిగువలో అధిక తేమ, అల్ప పీడన కేంద్రాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి తగినంత కోరియోలిస్ బలం, ఒక పూర్వ స్థితిలో ఉండే అల్ప స్థాయి నాభికేంద్రం లేదా సంక్షోభం మరియు అల్ప క్షితిజ లంబంగా ఉండే గాలి కోత.[22] ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రతి సంవత్సరం ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను తీవ్రత రూపం కలిగిన 86 ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు ఏర్పడుతున్నాయి, అందులో 47 హరికేన్‌/టైఫూన్ బల స్థాయి, మరియు 20 తీవ్ర ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులుగా ([[సఫ్ఫీర్-సిమ్సన్ హరికేన్‌ ప్రమాణం

|సఫ్ఫీర్-సింప్సన్ హరికేన్‌ ప్రమాణం]] మీద కనీసం 3 వర్గ తీవ్రత) ఉన్నాయి. [23]


అదృశ్య గొట్టం-లాంటి అకార చుట్టలలో వాతావరణం భాగమైన దిగువ భాగాలలో భ్రమణం చేస్తూ గాలి వేగము మరియు/లేదా ఎత్తుతో దిశ ("గాలి కోత") యొక్క బలమైన మార్పులు జరిగినప్పుడు మధ్య స్థాయి తుఫానులు ఏర్పడతాయని నమ్ముతారు. ఒక ఉరుముల తుఫాను యొక్క ఉష్ణ ప్రసరణ ఈ గాలి భ్రమణాన్ని పొందడానికి సహాయపడుతుంది, చుట్టలను వంచుతూ' ఎగువ దిశ దృగ్విన్యాసం (సమాంతరం నుండి భూమికి నిలువుగా) మరియు మొత్తం ఎగువ ప్రసరణ నిలువ వరుసలో తిరగడానికి కారణం అవుతుంది.

మధ్య స్థాయి తుఫానులు సాధారణంగా సాపేక్షంగా స్థానికం అయి ఉంటాయి: అవి సంగ్రహణ ప్రమాణం (వందల కిలోమీటర్లు) మరియు సూక్ష్మ ప్రమాణం (వందల మీటర్లు) మధ్య ఉంటాయి. ఈ లక్షణాలను గుర్తించడానికి రాడార్ చిత్రణ వినియోగపడుతుంది. [24] తుఫాను యొక్క కన్ను సాధారణంగా ప్రశాంతంగా మరియు సంక్షేపంగా ఉంటుంది.

రకాలు[మార్చు]

ఆరు ముఖ్యమైన తుఫాను రకాలు వున్నాయి: అవి ధ్రువ తుఫానులు, ధ్రువ అల్పాలు, అధిక ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు, ఉప ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు, ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు మరియు మధ్య స్థాయి తుఫానులు.


ధ్రువ తుఫాను[మార్చు]

ఒక ధ్రువ , ఉప-ధ్రువ లేదా ఆర్క్‌టిక్ తుఫాను , (ఇది ధ్రువ సుడి గుండం గా కూడా సూచింబడుతుంది) [25]అల్ప పీడనం యొక్క అపార ప్రదేశంగా ఉంది, ఇది శీతాకాలంలో బలపడుతూ వేసవి కాలంలో బలహీన పడుతుంది. [26] ధ్రువ తుఫాను ఒక అల్ప పీడన వాతావరణ మండలం, సాధారణంగా ఆవరించుకుని ఉన్న 1,000 kilometres (620 mi) 2,000 kilometres (1,200 mi) దీనిలో గాలి ఉత్తర అర్ధ గోళంలో వ్యతిరేక సవ్య దిశలో మరియు దక్షిణ అర్ధ గోళంలో సవ్య దిశలో తిరుగుతూ ఉంటుంది.

ఉత్తర అర్ధ గోళంలో ధ్రువ తుఫాను సగటున రెండు కేంద్రాలు కలిగి ఉంటుంది. ఒక కేంద్రం బాఫిన్ ద్వీపంకు దగ్గరగా మరొకటి ఈశాన్య సైబీరియా మీదుగా ఉంటాయి. [25] దక్షిణ అర్ధ గోళంలో రాస్ మంచు పలక యొక్క అంచుకు దగ్గరగా ఉండడానికి మొగ్గు చూపుతూ 160 పశ్చిమ రేఖాంశానికి దగ్గరగా ఉంటుంది. [27] ధ్రువ సుడిగుండం బలంగా ఉంటే భూమి ఉపరితలంకు పశ్చిమ ప్రవాహం అవరోహణంగా ఉంటుంది. ధ్రువ తుఫాను బలహీనం అయితే ప్రబలమైన మంచు విచ్ఛిన్నం జరుగుతుంది. [28]

ధ్రువ అల్పం[మార్చు]

ధ్రువ అల్పం ఒక చిన్న-పరిమాణ, స్వల్ప-జీవిత వాతావరణ అల్ప పీడన మండలం (తుఫాను), ఇది ఉత్తర మరియు దక్షిణ అర్ధ గోళాలలో ప్రధాన ధ్రువ పరిధి యొక్క ధ్రువ దిశ మహా సముద్రాల మీద కనుగొనబడుతుంది. మండలాలు సమాంతర నిడివి పరిధితో 1000 కి.మీ/మైల్స్ కొన్ని రోజుల కన్నా ఎక్కువ ఉనికిని కలిగి ఉండ లేవు. అవి భారీ తరగతి మధ్య స్థాయి ప్రమాణ వాతావరణ మండలాల యొక్క భాగాలుగా ఉంటాయి. ధ్రువ అల్పాలను సంప్రదాయ వాతావరణ నివేదికలను వాడుతూ కనుగొనడం కష్టం మరియు అవి ఓడ, వాయు మరియు నూనె వేదికల వంటి ఎగువ-అక్షాంశ కార్యకలాపాలకు ప్రమాదకరం. ధ్రువ అల్పాలు చాలా ఇతర పదాలుతో కూడా పిలువబడుతూ వస్తున్నాయి, అవి ధ్రువ మధ్య స్థాయి ప్రమాణ సుడిగుండం, ఆర్కిటిక్ హరికేన్‌, ఆర్కిటిక్ అల్పం మరియు శీతల గాలి తుఫాను. ఈ రోజులలో ఈ పదం సాధారణంగా మరింత శక్తివంత మండలాలకు అనగా కనీసం 17 m/s ఉపరితలం-దగ్గర గాలుల కోసం ప్రత్యేకించబడింది.

[29]

అధిక ఉష్ణ మండలీయ[మార్చు]

UK మరియు ఐర్లాండ్‌లను ప్రభావ పరిచిన ఒక అధిక ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను యొక్క ఒక కల్పిత భారీ పటం. "L" సంకేతం అల్పం యొక్క కేంద్రాన్ని సూచిస్తున్నప్పుడు సమ పీడన రేఖల మధ్య ఉన్న నీలి గీతలు గాలి దిశను సూచిస్తాయి.అవరోధం, శీతల మరియు ఉష్ణ పరిధి హద్దులను గమనించు.

అధిక ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను ఒక సంగ్రహణ ప్రమాణ అల్ప పీడన వాతావరణ మండలం, ఇది ఉష్ణ మండలీయ లేదా ధ్రువ లక్షణాలను కలిగి ఉండదు, ఉష్ణోగ్రత మరియు బిందు స్థానాల‌లలో ఇది మరో రకంగా "బారోక్లీనిక్" ప్రాంతాలలో సమాంతర ప్రవణతలు మరియు పరిధులతో అనుసంధానమై ఉంటాయి. [30]


"అధిక ఉష్ణ మండలీయ" వర్ణన ప్రకారం ఈ రకం తుఫాను సాధారణంగా ఉష్ణ మండలాలకు బయట గ్రహం యొక్క మధ్య అక్షాంశాలలో సంభవిస్తుందని సూచిస్తుంది. అవి ఏర్పడే ప్రదేశం ఆధారంగా ఈ మండలాలు "మధ్య-అక్షాంశ తుఫానులు"గా కూడా వర్ణించబడ్డాయి లేదా అధిక ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను జరిగిన చోట "అనంతర-ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు"గా [30] [31] మరియు తరుచుగా "తుఫానులు"గా లేదా "అల్పాలు"గా వాతావరణ భవిష్య సూచకులు మరియు సాధారణ ప్రజానీకం చేత వర్ణించబడతాయి. ప్రతి రోజు జరిగే ప్రక్రియలు, వ్యతిరేక-తుఫానులతో కలిసి భూమి మీద ఉండే అత్యధిక వాతావరణాన్ని నడిపిస్తాయి.

ఏదేమైనా అధిక ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు ఎప్పుడూ పశ్చిమ దిశలో ఉష్ణోగ్రత మరియు బిందు స్థాన ప్రవణత యొక్క ప్రాంతాలతో కలసి ఏర్పడుతున్నప్పుడు బారోక్లినిక్‌గా వర్గీకరించబడ్డాయి, తుఫాను చుట్టూ ఉష్ణోగ్రత పంపిణీ వ్యాసార్ధంతో సముచిత ఏక రూపం అయినప్పుడు వాటి జీవిత చక్రం చివరలో కొన్ని సార్లు అవి బారోట్రాపిక్‌గా అవుతాయి. [32] ఒక అధిక ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను ఉష్ణ జలాల మీద ఉంటూ దాని మూలాంశాన్ని వేడి చేసే కేంద్ర ఉష్ణ ప్రసరణను అభివృద్ధి చేస్తే ఒక ఉప ఉష్ణ మండలీయ తుఫానుగా మారి అక్కడ నుండి ఉష్ణ మండలీయ తుఫానుగా మారుతుంది. [10]

ఉప ఉష్ణ మండలీయ[మార్చు]

ఉప ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను 2007లో ఆండ్రియా

ఉప ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను అనేది కొన్ని ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను మరియు కొన్ని అధిక ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను లక్షణాలను కలిగి ఉండే ఒక వాతావరణ వ్యవస్థ. అవి భూమధ్య రేఖ మరియు 50వ సమాంతరానికి మధ్య ఏర్పడతాయి. [33] 1950ల తొలి రోజులలో వాటిని ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు లేదా అధిక ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులుగా వర్ణించే విషయంలో వాతావరణ శాస్త్రజ్ఞులు అస్పష్టంగా ఉండేవారు మరియు మిశ్రమ తుఫానులను వర్ణించడానికి సదృశ్య-ఉష్ణ మండలీయ ఇంకా అర్ధ-ఉష్ణ మండలీయ వంటి పదాలు వాడారు. [34] 1972వ సంవత్సరం నుండి ఈ తుఫాను వర్గాన్ని జాతీయ హరికేన్‌ కేంద్రం అధికారికంగా గుర్తించింది. [35] 2002వ సంవత్సరంలో అట్లాంటిక్ ప్రాంత అధికారిక ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను జాబితా నుండి ఉప ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులకు పేర్లు పెట్టడం మొదలైంది. [33] విలక్షణ ఉష్ణ మండలీయ తుఫానుల కన్నా కేంద్రం నుండి భారీ గాలులతో అవి విస్తృత గాలి రీతిని కలిగి ఉన్నాయి మరియు బలహీన ప్రదేశాలలో ఉనికిని కలిగి ఉంటూ ప్రవణత ఉష్ణోగ్రతను సమన్వయం చేస్తాయి. [33]

ముందుగా అధిక ఉష్ణ మండలీయ తుఫానుల నుండి ఏర్పడడం వలన సాధారణంగా ఉష్ణ మండలాలలో ఉన్నట్టుగా కాక అవి శీతల ఉష్ణోగ్రత ఉపరితలాన్ని కలిగి ఉంటాయి. సుమారు 23 డిగ్రీల సెల్సియస్‌తో వాటి ఏర్పాటు కోసం సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత ఉష్ణ మండలీయ ప్రభావసీమ మూడు సెల్సియస్ డిగ్రీలు కన్నా తక్కువ లేదా ఐదు డిగ్రీల ఫారెన్‌హీట్ ఉండాలి. [36] దీని అర్ధం ఉప ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు హరికేన్‌ కాలం యొక్క సంప్రదాయ హద్దుకు అవతల ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. అయినప్పటికీ ఉప ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు అరుదుగా హరికేన్‌ బలమైన గాలులు కలిగి ఉంటాయి, వాటి ఉష్ణ మూలాంశాలలాగే అవి స్వభావంలో ఉష్ణ మండలీయలుగా తయారు కావచ్చు. [37]

ఉష్ణ మండలీయ[మార్చు]

కతరినా తుఫాను, ఒక అరుదైన దక్షిణ అట్లాంటిక్ ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను, మార్చ్ 26 2004న అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం నుండి చూడ బడింది.

ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను ఒక అల్ప పీడన కేంద్రం, బలమైన గాలులు మరియు వరదలకు కారణమయ్యే వర్షాన్ని కురిపించే విస్తారమైన ఉరుముల తుఫానులతో ఒక తుఫాను మండలం. తేమ గాలి ఎగసినప్పుడు విడుదలయ్యే ఉష్ణం మీద తేమ గాలిలో ఉండే నీటి ఆవిరి యొక్క సంక్షేపణం ఫలితంగా ఒక ఉష్ణ మండల తుఫాను సంభవిస్తుంది. వాటి ఉష్ణ మూలాంశ తుఫాను మండలాల వర్గీకరణాలు వలె [[ నార్'ఈస్టర్|నార్'ఈస్టర్‌]]లు, యూరోప్ గాలి తుఫానులు మరియు ధ్రువ అల్పం లాంటి గాలి తుఫానుల కన్నా అవి భిన్న ఉష్ణ యంత్రంగాల చేత రూపొందుతాయి. [10]


"ఉష్ణ మండలీయ" పదం ఈ రెండింటి భౌగోళిక ఆరంభాన్ని సూచిస్తుంది, అది ప్రత్యేకంగా గోళం యొక్క ఉష్ణ మండలీయ ప్రాంతాలలో మరియు [[గాలి పరిమాణం#వర్గీకరణం

|సముద్ర ఉష్ణ మండల వాయు పరిమాణాల]]లో ఏర్పడుతుంది. తుఫాను పదం తుఫాను స్వభావంతో పాటు ఉత్తర అర్ధ గోళంలో [[ సవ్య దిశ మరియు వ్యతిరేక సవ్య దిశ |వ్యతిరేక సవ్య దిశ]] భ్రమణం మరియు దక్షిణ అర్ధ గోళంలో సవ్య దిశ భ్రమణాన్ని కలిగి ఉండడాన్ని సూచిస్తుంది. వాటి స్థానం మరియు బలం మీద ఆధారపడి ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులకు పేరులు ప్రతిపాదించడం జరుగుతుంది, అనగా హరికేన్‌, టైఫూన్, ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను, చక్రవాత తుఫాను, ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను లేదా సాధారణంగా తుఫాను. అట్లాంటిక్ ప్రాంతం మరియు పసిఫిక్‌లో ఒక తుఫాను సాధారణం గా సంబోధించేటప్పుడు ఒక ఉష్ణ మండలీయ హరికేన్‌గా సూచించబడుతుంది (ప్రాచీన మధ్య అమెరికాలో వాయు దేవత యొక్క పేరు హరికేన్ నుండి తీసుకోబడింది). [38]


ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు అత్యంత బలమైన గాలులు మరియు కుండపోత వర్షాన్ని కురిపించడమే కాక పెద్ద తరంగాలను ఇంకా నష్టపరిచే తుఫాను అలలను తయారు చేస్తాయి. [39] ఇవి అత్యధిక ఉష్ణ జలం గల ప్రాంతాలపై అభివృద్ధి చెందుతాయి[40] మరియు ఇవి భూమిపైకి వచ్చినప్పుడు వీటి శక్తి క్షీణిస్తుంది. [41] ఈ కారణంగా ఉష్ణ మండలీయ తుఫానుల వలన తీర ప్రాంతాలు తీవ్రంగా నష్ట పోతాయి, అదే సమయంలో భూభాగ ప్రాంతాలు సాపేక్షంగా బలమైన గాలుల నుండి సురక్షితంగా ఉంటాయి. అయినప్పటికీ భారీ వర్షాలు భూభాగ ప్రాంతాల్లో ప్రభావవంతమైన వరదలను సృష్టిస్తాయి మరియు తుఫాను అలలు తీర ప్రాంతాల్లో తీరం నుండి 40 kilometres (25 mi) వరకు తీర ప్రాంతపు వరదలను సృష్టిస్తాయి. ఏదేమైనా వాటి ప్రభావం మానవ జనాభాపై విధ్వంసకరంగా ఉంటుంది, ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు ఇంకా అనావృష్టి పరిస్థితుల నుండి సడలింపు ఇస్తాయి. [42] ఇవి ఉష్ణం మరియు శక్తిని ఉష్ణమండలం నుండి దూరంగా తీసుకుని పోయి, సమ శీతోష్ణ అక్షాంశాల వైపుకు బట్వాడా చేస్తాయి, కనుక ఇవి అంతర్జాతీయ వాతావరణ వ్యాప్తి సంవిధానంలో ముఖ్యమైన పాత్రను నిర్వహిస్తాయి. ఫలితంగా, భూమి యొక్క చైతన్యావరణంలో సమతౌల్య స్థితిని కొనసాగించడానికి ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు సహాయపడతాయి.


వాతావరణంలో బలహీనమైన సంక్షోభం చుట్టూ వాతావరణ పరిస్థితులు అనుకూలంగా ఉన్నప్పుడు పలు ఉష్ణ మండలీయ తుఫాన్లు అభివృద్ధి అవుతాయి. [[#సంబంధిత తుఫాను రకాలు |ఇతర రకాల తుఫానులు]] ఉష్ణ మండలీయ లక్షణాలను కలిగి ఉన్నప్పుడు మిగిలినవి ఏర్పడతాయి. ఉష్ణ మండలీయ వ్యవస్థలు చైతన్యావరణంలో దిశాత్మక గాలుల చేత తరలించబడతాయి, పరిస్థితులు అనుకూలంగా ఉంటే ఉష్ణ మండలీయ సంక్షోభం తీవ్రతరం అయి ఒక కన్నును కూడా అభివృద్ధి చేస్తాయి. వర్ణపటం మరో తుదిలో, వ్యవస్థ చుట్టూ పరిస్థితులు క్షీణించినట్లయినా లేదా తీవ్రమైన తుఫాను సముద్రంలో ఏర్పడినా, వ్యవస్థ క్షీణిస్తుంది మరియు క్రమంగా తొలగిపోతుంది. గాలి పరిమాణాల మధ్య ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసానికి సంక్షేపం చేత ఉష్ణ విడుదల నుండి వాటి శక్తి వనరు మార్పు చెందితే ఎగువ అక్షాంశాల దిశగా తరిలినప్పుడు ఒక ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను అధిక ఉష్ణ మండలీయంగా మారుతుంది; [10] ఒక కార్యాచరణ ఆధారంగా చూసినప్పుడు ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను సాధారణంగా అధిక ఉష్ణ మండలీయ పరివర్తన సమయంలో ఉప ఉష్ణ మండలీయంగా మారుతుందని భావించటంలేదు. [43]


మధ్య స్థాయి ప్రమాణం[మార్చు]

గ్రీన్స్‌బర్గ్ నుండి ఒక మధ్య స్థాయి తుఫాను, కాన్సస్ సుడిగాలి డాప్లర్ వాతవరణ రాడార్ మీద సూచించబడ్డాయి.

మధ్య స్థాయి తుఫాను అనేది ఒక స్థితిభ్రంశ వ్యాప్తి తుఫాన్‌లో సుమారుగా 2 kilometres (1.2 mi) నుండి 10 kilometres (6.2 mi) వరకు వ్యాసం (వాతావరణ శాస్త్రంలోని మధ్య స్థాయి ప్రమాణం) ఉండే గాలి యొక్క సుడిగుండం. [44] గాలి లేచి, అర్ధ గోళంలో ఉన్న అల్ప పీడన మండలాలలో వలె సాధారణంగా ఒకే దిశలలో ఒక నిలువు అక్షం చుట్టూ భ్రమిస్తుంది. ఇవి తరచుగా తీవ్రమైన ఉరుమలతో స్థాన నిర్ధారిత స్వల్ప-పీడన ప్రాంతంతో సంబంధించిన తుఫానుగా మారతాయి. [45] ఆ విధమైన తుఫానులు బలమైన ఉపరితల గాలులు మరియు తీవ్ర వడగండ్లతో ఉంటాయి. మధ్య స్థాయి తుఫానులు తరచుగా సుడిగాలులు సంభవించే సూపర్ సెల్‌లో ఉన్నతి గాలి పీడనంతో కలిసి సంభవిస్తాయి. సంయుక్త రాష్టాలలో సంవత్సరానికి 1700 మధ్య స్థాయి తుఫానులు సంభవిస్తాయి, కానీ వీటిలో సగం మాత్రమే సుడి గాలులను రూపొందిస్తాయి. [11]


అంగారక గ్రహం మీద తుఫాను హబ్బెల్ అంతరిక్ష టెలిస్కోప్‌తో చిత్రం తీయబడింది.


తుఫానులు భూమికే మాత్రమే ప్రత్యేకం కాదు. నెప్ట్యూన్ మీద చిన్న చీకటి స్థానం వలె జోవియన్ గ్రహాల మీద తీవ్రమైన తుఫానులు సర్వ సాధారణం. దీన్ని ఇంకా విజార్డ్‌ కన్నుగా కూడా పిలుస్తారు, ఇది మహా చీకటి స్థానం యొక్క వ్యాసంలో మూడో వంతు ఉంటుంది. ఒక కన్నులాగా కనిపిస్తుంది కాబట్టి దానికి "విజార్డ్‌ కన్ను" అని పేరు వచ్చింది. విజార్డ్ యొక్క కన్ను మధ్యలో ఒక తెల్లని మేఘంచే ఈ రీతిలో కనిపిస్తుంది. [8] అంగారక గ్రహం మీద కూడా తుఫానులు సంభవించాయి. [7] మహా ఎరుపు స్థానం వలె ఉండే జోవియన్ తుఫానులు సాధారణంగా భారీ హరికేన్‌లు లేదా తుఫానులుగా తప్పుగా పిలుస్తారు. అయితే, ఇది యథార్థం కాదు ఎందుకంటే మహా ఎరుపు స్థానం అనేది ఒక విలోమ దృగ్విషయం, ఒక విలోమ తుఫాన్. [46]


ఉప ప్రమాణాలు[మార్చు]

  1. "cyclone circulation". Glossary of Meteorology . American Meteorological Society. Retrieved 2008-09-17. 
  2. "cyclone1". Glossary of Meteorology . American Meteorological Society. Retrieved 2008-09-17. 
  3. "BBC Weather Glossary - Cyclone". BBC Weather. Retrieved 2006-10-24. 
  4. "UCAR Glossary - Cyclone". University Corporation for Atmospheric Research. Retrieved 2006-10-24. 
  5. Robert Hart (2003-02-18). "Cyclone Phase Analysis and Forecast: Help Page". Florida State University Department of Meteorology. Retrieved 2006-10-03. 
  6. ఒర్లన్‌స్కి ,ఐ, 1975. వాతవరణ ప్రక్రియల కోసం ప్రమాణాల యొక్క సహేతుక ఉప విభజన బుల్లెటిన్ అఫ్ ది అమెరికన్ మెటీరీయోలాజికల్ సొసైటీ, 56(5), 527-530.
  7. 7.0 7.1 డేవిడ్ బ్రాండ్. ఉత్తర ధ్రువం మార్టియన్ వద్ద బ్రహ్మాండమైన సుడులు తెరిగే తుఫాను హబ్బెల్ టెలీ‌స్కోప్ మీద కార్నెల్-లెడ్ జట్టు చేత గమనించ బడింది. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-06-15.
  8. 8.0 8.1 NASA. హిస్టోరిక్ హరికేన్స్. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-06-14.
  9. 9.0 9.1 ఆర్కటిక్ క్లైమేట్యోలజి అండ్ మెటీరీయోలాజి. సైక్లోజెనిసిస్. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2006-12-04.
  10. 10.0 10.1 10.2 10.3 10.4 Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. "Frequently Asked Questions: What is an extra-tropical cyclone?". NOAA. Retrieved 2007-03-23. 
  11. 11.0 11.1 11.2 ప్రకృతి యొక్క బలాలు, సుడి గాలులు : మధ్య స్థాయి తుఫాను. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-06-15.
  12. 12.0 12.1 నేషనల్ వెదర్ సర్వీస్ కీ వెస్ట్ సుమ్మరీ అఫ్ వాటర్‌స్పౌట్ టైప్స్: http://www.srh.noaa.gov/eyw/HTML/spoutweb.htm
  13. Landsea, Chris and Sim Aberson. (August 13 2004). "What is the "eye"?". Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory. 
  14. యూనివర్సిటీ అఫ్ అబెర్దీన్.ది ఎట్మాస్ఫియర్ ఇన్ మోషన్.జే
  15. క్రిస్ లాండ్సి. సబ్జక్ట్: డి3) ఎందుకు ఉష్ణ మండలీయ తుఫానుల గాలులు ఉత్తర (దక్షిణ) అర్ధ గోళంలో వ్యతిరేక-సవ్య దిశలో (సవ్య దిశ) తిరుగుతాయి? రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2009-01-02.
  16. "American Meteorological Society Glossary - Cyclogenesis". Allen Press Inc. 2000-06. Retrieved 2006-10-12. 
  17. COMET ప్రోగ్రాం ఫ్లో ఇంటరాక్షన్ విత్ తోపోగ్రఫి
  18. రేమండ్ డి. మేనార్డ్1, అండ్ జే.ఎమ్ ఫ్రిట్‌స్చ్ ఒక మధ్య స్థాయి ప్రమాణ స్థితిభ్రంశ వ్యాప్తి సముదాయం-జడత్వ స్థిర ఉష్ణ మూలాంశ సుడిగాలిని తయారు చేస్తుంది.
  19. ది ఫిజిక్స్ ఫాక్ట్‌ బుక్ డెన్సిటీ అఫ్ ఎయిర్
  20. St. లూయిస్ యూనివర్సిటీ ట్రోవల్ అంటే ఏమిటి?.
  21. Arctic Climatology and Meteorology. "Definition for Cyclogenesis". National Snow and Ice Data Center. Retrieved 2006-10-20. 
  22. క్రిస్ లాండ్సి. సబ్జక్ట్: ఎ15) ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులు ఎలా ఏర్పడతాయి? రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-06-08.
  23. Chris Landsea. "Climate Variability table - Tropical Cyclones". Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, National Oceanic and Atmospheric Administration. Retrieved 2006-10-19. 
  24. రోగెర్ ఎడ్వర్డ్స్. ది ఆన్‌లైన్ టోర్నడో FAQ: సుడి గాలి కోసం తరుచుగా అడిగే ప్రశ్నలు రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-06-14.
  25. 25.0 25.1 గ్లోసరీ అఫ్ మెటీరీయోలాజి. పోలార్ వొర్టెక్స్. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-06-15.
  26. Halldór Björnsson. గ్లోబల్ సర్క్యులేషన్. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-06-15.
  27. రుయి-రోంగ్ చెన్, డాన్ ఎల్. బోయర్, మరియు లిజున్ టో. అంటార్క్‌టికా ప్రాంతంలో వాతావరణ చలనాలు యొక్క ప్రయోగశాల అనుకరణ రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-06-15.
  28. జేమ్స్ ఈ. క్లోయెప్పెల్. గరిష్ట ఊర్ధ్వ ధ్రువ సుడి గాలి శీతా కాలపు చల్లదనాన్ని ప్రభావితం చేస్తుందని పరిశోధకులు చెప్తున్నారు. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-06-15.
  29. రస్ముస్సేన్, ఈ.ఎ మరియు టర్నర్, జే.(2003పోలార్ లోస్: ధ్రువ ప్రాంతాలలో మధ్య స్థాయి ప్రమాణ వాతవరణ మండలాలు, కేంబ్రిడ్జి యూనివర్సిటీ ప్రెస్, కేంబ్రిడ్జి, pp 612.
  30. 30.0 30.1 Dr. DeCaria (2005-12-07). "ESCI 241 – Meteorology; Lesson 16 – Extratropical Cyclones". Department of Earth Sciences, Millersville University, Millersville, Pennsylvania. Retrieved 2006-10-21. 
  31. Robert Hart and Jenni Evans (2003). "Synoptic Composites of the Extratropical Transition Lifecycle of North Atlantic TCs as Defined Within Cyclone Phase Space" (PDF). American Meteorological Society. Retrieved 2006-10-03. 
  32. ర్యాన్ యెన్. మాయు. చాప్టర్ 3: సైక్లోన్ పారాడైమ్స్ అండ్ ఎక్స్‌ట్రాట్రాపికల్ ట్రాన్సిషన్ కంసెప్ష్యులైజేషన్. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-06-15.
  33. 33.0 33.1 33.2 క్రిస్ లాండ్సి. సబ్జక్ట్: ఎ6) ఉప-ఉష్ణ మండలీయ తుఫాను అంటే ఏమిటి? రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-06-14.
  34. డేవిడ్ బి. స్పియెగ్లర్. రిప్లై. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-04-20.
  35. ఆర్. హెచ్. సిమ్సన్ మరియు పాల్ జే. హేబెర్ట్అట్లాంటిక్ హరికేన్ సీజన్ అఫ్ 1972. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-06-14.
  36. David Mark Roth (2002-02-15). "A Fifty year History of Subtropical Cyclones" (PDF). Hydrometeorological Prediction Center. Retrieved 2006-10-04. 
  37. Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. "Frequently Asked Questions: What is a sub-tropical cyclone?". NOAA. Retrieved 2006-07-25. 
  38. National Hurricane Center (2005). "Glossary of NHC/TPC Terms". National Oceanic and Atmospheric Administration. Retrieved 2006-11-29. 
  39. James M. Shultz, Jill Russell and Zelde Espinel (2005). "Epidemiology of Tropical Cyclones: The Dynamics of Disaster, Disease, and Development". Oxford Journal. Retrieved 2007-02-24. 
  40. Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. "Frequently Asked Questions: How do tropical cyclones form?". NOAA. Retrieved 2006-07-26. 
  41. జాతీయ హరికేన్ కేంద్రం. సబ్జక్ట్: సి2) భూమి మీద ఉన్న ఘర్షణ ఉష్ణ మండలీయ తుఫానులను రూపు మాపదా? రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-02-25.
  42. జాతీయ మహా సముద్ర మరియు వాతవరణ పరిపాలన2005 ఉష్ణ మండలీయ ఈశాన్య పసిఫిక్ హరికేన్ దృక్పథంరిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2006-05-02.
  43. Padgett, Gary (2001). "Monthly Global Tropical Cyclone Summary for December 2000". Retrieved 2006-03-31. 
  44. "American Meteorological Society Glossary - Mesocyclone". Allen Press Inc. 2000-06. Retrieved 2006-12-07. 
  45. జాతీయ వాతావరణ సేవ ఫర్‌కాస్ట్ ఆఫీస్ స్టేట్ కాలేజ్, పెన్సిల్వానియా. ఎల్క్ దేశం జూలై 10, 2006 ఒక ఉరుముల తుఫానులో విభజిత తుఫాను మరియు వ్యతిరేక-తుఫాను భ్రమణ మధ్య స్థాయి తుఫాను రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-06-15.
  46. Ellen Cohen. "Jupiter's Great Red Spot". Hayden Planetarium. Retrieved 2007-11-16. 


బాహ్య లింకులు[మార్చు]

వైపరీత్యాల సాంగ్రమిక రోగ విజ్ఞానం మీద పరిశోధన కేంద్రం |సెంటర్ ఫర్ రీసెర్చ్ ఆన్ ది ఎపీడెమోలాజి అఫ్ డిసాస్టర్]]

"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=తుఫాను&oldid=1005634" నుండి వెలికితీశారు