దేవదూత

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
Song of the Angels by Bouguereau, 1825–1905.

దేవదూతలు హెబ్రూ బైబులు (מלאך అనువాదం చేయటం), న్యూ టెస్టమెంట్ మరియు ఖురానులలోని దేవుని దూతలు. "దేవదూత" అనే పదం అనేక ఇతర మతసంబంధ సాంప్రదాయములలో కనిపించే "దివ్య పురుషుల" యొక్క వివిధ భావనలకు కూడా విస్తరించబడింది. మానవులను రక్షించటం మరియు వారికి మార్గదర్శకత్వం చేయటం దేవదూతల యొక్క ఇతర బాధ్యతలు.

దేవదూతల యొక్క వేదాంతపరమైన అధ్యయనమును ఏంజియాలజీ అని పిలుస్తారు. చిత్రకళ లో, దేవదూతలు హీబ్రూ బైబులు లోని ఎజేకియాల్ యొక్క మెర్కబా దర్శనములోని చాయోట్ లేదా ఇసయ్యా యొక్క సెరాఫిం వంటి వర్ణనలను ప్రతిబింబిస్తూ ఎక్కువగా రెక్కలతో చిత్రించబడ్డారు.

శబ్దఉత్పత్తి శాస్త్రం[మార్చు]

Three angels hosted by Abraham, Lodovico Carracci, 1555-1619.

ఆగ్లభాషలోని angel అనే పదం పాత ఆంగ్ల పదం engel (జి ని నొక్కి ఉచ్ఛరించాలి) మరియు పాత ఫ్రెంచ్ angele యొక్క మిశ్రమము. ఈ రెండూ కూడా లాటిన్ angelus నుండి వచ్చాయి, ఈ లాటిన్ పదం పురాతన గ్రీక్ ἄγγελος (angelos ), "దూత" యొక్క రోమనీకరణ.[1] ఈ పదం యొక్క మొట్టమొదటి రూపు లీనియర్ B అక్షరముల లిపిలో ప్రామాణీకరించిన మైసనేయన్ a-ke-ro .[2][3]

జుడైజం[మార్చు]

సాంప్రదాయకంగా దేవదూతలుగా వివరించబడే వారి గురించి చెప్పటానికి బైబులు מלאך אלהים (mal'akh Elohim ; దేవదూత), מלאך יהוה (mal'akh Adonai ; ప్రభువు యొక్క దూత), בני אלהים (b'nai Elohim ; దేవుని బిడ్డలు) మరియు הקודשים (ha-qodeshim ; పవిత్రులు) మొదలైన పదములను ఉపయోగిస్తుంది. העליונים (ha'elyoneem ; పైన ఉన్నవి) వంటి తరువాతి వాచకములలో ఇతర పదములు ఉపయోగించబడ్డాయి. ప్రతి ఒక్క దేవదూతను పేరుతో ప్రస్థావించిన, బైబులుకి సంబంధించిన మొదటి వ్యక్తి డేనియల్.[4]

బైబులు తరువాతి జుడైజంలో, ఒక ప్రత్యేక కార్యమును స్వీకరించటానికి నిర్దిష్ట దేవదూతలు వచ్చి విలక్షణ వ్యక్తిత్వములను మరియు భూమికలను రూపొందించుకున్నారు. ఈ ఆర్చ్ ఏంజిల్స్ స్వర్గపు అతిథితో సమానమైన స్థాయి కలిగి ఉన్నట్లు నమ్మబడినప్పటికీ, క్రమమైన సోపానక్రమం ఎప్పటికీ రూపొందలేదు. మెర్కాబా మరియు కబ్బలిస్ట్ ఆధ్యాత్మికతలో మెటాట్రాన్ అతి గొప్ప దేవదూతలలో ఒకరుగా పరిగణించబడతాదు మరియు ఎక్కువగా లేఖకునిగా పనిచేస్తాడు. తాల్మడ్ లో అతని గురించిన సంక్షిప్త ప్రస్తావన ఉంది,[5] మరియు మెర్కాబా ఆధ్యాత్మిక వాచకములలో అతను ప్రముఖంగా కనిపిస్తాడు. ఇస్రాయిల్ (Daniel 10:13) యొక్క యోధుడు మరియు అధివక్తగా పనిచేసే మైఖేల్, ప్రత్యేకించి ప్రేమగా చూడబడ్డాడు. బుక్ ఆఫ్ డేనియల్ (Daniel 8:15–17), బుక్ ఆఫ్ టోబిట్, మరియు తాల్మడ్ లో సంక్షిప్తంగా,[6] అదేవిధంగా అనేక మెర్కాబా ఆధ్యాత్మిక వాచకములలో గాబ్రియేల్ గురించిన ప్రస్తావన ఉంది. జుడైజంలో దేవదూతల ఆరాధన గురించి ఏ నిదర్శనం లేదు, కానీ దేవదూతల ఆవాహన మరియు కొన్నిసార్లు అభిమంత్రణము కొరకు కూడా నిదర్శనం ఉంది.[7]

మధ్యయుగపు జ్యూయిష్ తత్వవేత్త మైమోనైడ్స్ తన గైడ్ ఫర్ ది పర్ ప్లెక్స్డ్ II:4 మరియు II:6: లో దేవదూతలపై తన అభిప్రాయమును వివరించాడు.

...This leads Aristotle in turn to the demonstrated fact that God, glory and majesty to Him, does not do things by direct contact. God burns things by means of fire; fire is moved by the motion of the sphere; the sphere is moved by means of a disembodied intellect, these intellects being the 'angels which are near to Him', through whose mediation the spheres [planets] move... thus totally disembodied minds exist which emanate from God and are the intermediaries between God and all the bodies [objects] here in this world.

Guide for the Perplexed II:4, Maimonides

కబాలా ప్రకారం, నాలుగు లోకములు ఉండగా మన లోకం ఆఖరి లోకం: క్రియా లోకం (అస్సియా). దేవదూతలు పై లోకములలో దేవుని 'పని' గా ఉంటారు. ఈ లోకంలో ప్రభావములను కలిగించటానికి వారు దేవుని ప్రతినిధులు. ఒక దేవదూత తన కర్తవ్యాన్ని పూర్తిచేసిన తర్వాత, అంతర్ధానమైపోతుంది. మొత్తం మీద దేవదూతే కార్యము. అబ్రహం ముగ్గురు దేవదూతలను మరియు లాట్ ఇద్దరు దేవదూతలను కలుసుకున్నప్పుడు బుక్ ఆఫ్ జెనెసిస్ నుండి ఇది ఉత్పన్నమైంది. అబ్రహంకు పుట్టబోతున్న బిడ్డ గురించి అతనికి తెలియజేయటం దేవదూతలలో ఒకరి కర్తవ్యం. మిగతా ఇద్దరూ లాట్ ను రక్షించటానికి మరియు సోడోం మరియు గొమోరా లను నాశనం చేయటానికి ఉన్నారు.[8]

ప్రముఖ దేవతలు మరియు వారి పనులు:[9]

  • మలాచిం (అనువాదం: మెసెంజర్స్ ), దేవత కొరకు ఉపయోగించే సాధారణ పదం
  • మైఖేల్ (అనువాదం: హూ ఈస్ లైక్ గాడ్ ), దేవుని క్షమను ప్రదర్శిస్తారు
  • గాబ్రియేల్ (అనువాదం: ది స్ట్రెంగ్త్ ఆఫ్ గాడ్ ), న్యాయం మరియు శక్తి యొక్క చర్యలను నిర్వహిస్తారు
  • రాఫెల్ (అనువాదం: గాడ్ హీల్స్ ), దేవుని స్వస్థత బలం
  • యురిఎల్ (అనువాదం: గాడ్ ఈస్ మై లైట్ ), దైవగతికి మనకు దోవ చూపుతాడు
  • సెరాఫిం (అనువాదం: ది బర్నింగ్ వన్స్ ), ఈడెన్ గార్డెన్ ద్వారములకు కాపలా కాస్తాడు
  • మలాచ్ హమావేట్ (అనువాదం: ది ఏంజిల్ ఆఫ్ డెత్ )
  • హసతాన్ (అనువాదం: ది ప్రాసిక్యూటర్ ), స్వర్గపు న్యాయస్థానంలో ప్రజల పాపములను వారి ముందుకు తెస్తాడు
  • చయోట్ హకొడేష్ (అనువాదం: ది హోలీ బీస్ట్స్ )
  • ఒఫనిం (అనువాదం: ఆర్బిట్స్ ) జ్యోతిశ్శాస్త్ర ప్రభావము
  • హమెర్కావా (అనువాదం: ది చారియట్ ), దేవుని వైభవమును వ్యాపింపచేస్తుంది

క్రైస్తవ మతం[మార్చు]

The Archangel Michael wears a late Roman military cloak and cuirass in this 17th century depiction by Guido Reni

పూర్వపు క్రైస్తవులు దేవదూతల గురించి జ్యూయిష్ ల అవగాహనను వారసత్వంగా స్వీకరించారు. ప్రారంభ దశలో, దేవదూతను గురించి క్రైస్తవుల భావన ఏంజిల్ ను దేవుని యొక్క దూతగా చిత్రించింది. దేవదూతలు మంచికి రూపాలు, ప్రేమ యొక్క ఆత్మలు, మరియు రక్షకుడైన జీసెస్ క్రీస్తు యొక్క దూతలు. తరువాత ఒక్కొక్క దైవ దూతల యొక్క గుర్తింపు వచ్చింది: గాబ్రియేల్, మైఖేల్, రాఫెల్, యురిఎల్, మరియు లూసిఫెర్. అప్పుడు, రెండు శతాబ్దముల కన్నా ఎక్కువ అంతరంలో (మూడవ దాని నుండి ఐదవ దాని వరకు) వేదాంతము మరియు కళ రెండింటిలో దేవదూతల మూర్తిమత్వము ఖచ్చితమైన లక్షణములను కలిగి ఉంది.[10]

వారికి కేటాయించిన తగిన కార్యములు మరియు క్రియలతో, వివిధ రకముల దేవదూతలు ఉంటారని నాలుగవ శతాబ్దం చివరి నాటికి, చర్చి ఫాదర్లు అంగీకరించారు. జీసెస్ భగవంతుడు కాదు కానీ ట్రినిటీ చేతిక్రింద ఉన్న నిరాకారుల స్థాయిలో ఉన్నాడు. ఈ ట్రినిటియన్ వివాదం యొక్క పరిష్కారంలో దేవదూతల గురించిన వాదం యొక్క ఆవిర్భావం ఉంది.[11]

క్రైస్తవ బైబులు అంతటా దేవదూతలు దేవునికి మరియు మనుష్యులకు మధ్యస్థంగా ఉన్న ఆత్మ స్వరూపులుగా పేర్కొనబడ్డారు: "నువ్వు అతనిని (మానవుడు) దేవదూతల కన్నా కొద్దిగా తక్కువ చేసావు..." (Psalms 8:4,5). దేవదూతలు సృష్టించబడిన వారని కొందరు క్రైస్తవుల విశ్వాసము, మరియు వారు ఈ క్రింది ప్రకరణమును నిదర్శనముగా వాడుకుంటారు: "మీరు అతనిని అతని దేవదూతలు అందరినీ స్తుతించండి: మీరు అతనిని, అతని అతిథేయులను స్తుతించండి ... దాని కొరకే అతను మాట్లాడాడు మరియు వారు రూపొందారు. అతను ఆజ్ఞాపించాడు మరియు వారు సృష్టించబడ్డారు..." (Psalms 148:2-5; Colossians 1:16). దేవదూతలు సృష్టించబడిన వారని ఫోర్త్ లాటెరన్ కౌన్సిల్ (1215) ప్రకటించింది. ఆ కూటమి యొక్క తీర్పు ఫిర్మిటర్ క్రెడిమస్ (ఆల్బిజెన్సెస్ కి వ్యతిరేకంగా జారీ అయింది) దేవదూతలు సృష్టించబడ్డారు మరియు వారి తరువాత మనుష్యులు సృష్టించబడ్డారు అని ప్రకటించింది. ఫస్ట్ వాటికన్ కౌన్సిల్ (1869) డీ ఫిలియస్ , the "కాథలిక్ విశ్వాసం పైన మూఢమైన నిర్మాణం" లో ఈ ప్రవచనమును తిరిగి చేసింది. ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే బైబులు "దూతలు"గా ఉండటాన్ని దేవదూతల కర్తవ్యంగా చెపుతుంది మరియు దేవదూతల సృష్టి ఎప్పుడు జరిగిందో సూచించలేదు.[12][13]

దేవదూతలను నిర్లింగులుగా మరియు మాథ్యూ 22:30 వివరించిన విధంగా వారు ఏ లింగమునకు చెందని వారుగా చాలా మంది క్రైస్తవులు భావిస్తారు. మరొక రకంగా దేవదూతలను సాధారణంగా పురుషుల వలే కనిపిస్తారని వర్ణించారు. వారి పేర్లు కూడా మగవారివి. పురుషుల కన్నా దేవదూతలు ఎక్కువ జ్ఞానం కలిగి ఉన్నప్పటికీ, మాథ్యూ 24:36 సూచించిన విధంగా వారు సర్వజ్ఞులు కారు.[14] ఇంకొక అభిప్రాయం ప్రకారం, పరీక్షించటం కొరకు దేవదూతలు మానవ రూపంలో ఈ ప్రపంచంలోకి పంపబడ్డారు.[15]

దేవతలతో సంకర్షణ[మార్చు]

An angel comforting Jesus, by Carl Heinrich Bloch, 1865-1879.

న్యూ టెస్టమెంట్ లో దేవదూతలు మరియు మానవులకు మధ్య అనేక సంకర్షణలు మరియు సంభాషణలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, జాన్ ది బాప్టిస్ట్ మరియు జీసెస్ క్రీస్తు యొక్క జననములలో ముగ్గురు దేవదూతల ప్రమేయం ఉంది. ల్యూక్ 1:11 లో ఒక దేవదూత జెకరయ్య కు కనిపించి అతను ముసలి వాడు అయినప్పటికీ పిల్లవాడిగానే ఉంటాడని చెప్పింది, ఆ విధంగా జాన్ ది బాప్టిస్ట్ యొక్క జననమును ఉద్ఘాటించింది[16] ఇంకా ల్యూక్ 1:26 లోని అవతార ప్రకటన లో జీసెస్ క్రీస్తు యొక్క జననం గురించి ముందుగా చెప్పటానికి ఆర్క్ ఏంజిల్ గాబ్రియేల్ కన్నె మేరీని కలుసుకుంటాడు.[17] ల్యూక్ 2:10 లోని అడొరేషన్ ఆఫ్ ది షెపర్డ్స్ లో దేవదూతలు జీసెస్ జననం గురించి ప్రకటించారు.[18] తర్వాత కొత్త నిబంధనలో కూడా దేవదూతలు కనిపించారు. ల్యూక్ 22:43 లోని అగోనీ ఇన్ ది గార్డెన్ సమయంలో ఒక దేవదూత జీసెస్ క్రీస్తును ఓదారుస్తుంది.[19] జీసెస్ యొక్క పునరుత్థానము మరియు దేవదూతల ద్వారా సమాధి కావటం జరిగిన తరువాత మాథ్యూ 28:5 లో ఒక దేవదూత ఖాళీ సమాధి వద్ద మాట్లాడుతుంది.[20] హేబ్రూస్ 13:2 పాఠకులు "తమకు తెలియకుండానే దేవదూతలను ఉంచుకోవచ్చని" వారికి జ్ఞాపకం చేసింది.[21]

కొత్త నిబంధన పూర్తి అయినప్పటి నుండి, క్రైస్తవ సాంప్రదాయం దేవదూతలతో జరిగినట్లుగా నమోదయిన అనేక సంకర్షణలను చేరుస్తూనే ఉంది. ఉదాహరణకు, 1851 లో పోప్ పియస్ IX ఆర్చ్ఏంజిల్ మైఖేల్ నుండి కార్మెలైట్ సన్యాసిని ఆంటోనియా డి'ఆస్టోనాక్ వరకు వెలువరించిన 1751 ప్రైవేటు ప్రకటన ఆధారంగా సెయింట్ మైఖేల్ యొక్క జపమాలను అనుమతించాడు.[22] మరియు పోప్ జాన్ పాల్ II, "ఏంజిల్స్ పార్టిసిపేట్ ఇన్ హిస్టరీ ఆఫ్ సాల్వేషన్ " అని పేరుగల తన 1986 ప్రసంగములోని కాథలిక్ బోధనలలో దేవదూతల పాత్రను ఉద్ఘాటించాడు.[23]

ఇరవయ్యవ శతాబ్దంలో, ద్రష్టలు మరియు తత్వవేత్తలు దేవదూతలతో సంకర్షణను, వాస్తవముగా వారి నుండి బోధనలను నివేదించారు. ఉదాహరణకు, వ్యాధిగ్రస్తుడై మంచంలో ఉన్న ఇటాలియన్ రచయిత మరియు తత్వవేత్త మరియా వాల్టోర్ట 1946 మరియు 1947 లో సండే మాస్ కొరకు ఉపయోగించబడే రోమన్ మిస్సాల్ ను చర్చిస్తూ, ఆమెను రక్షించే దేవదూత తనకు బోధినట్లుగా ఆమె భావించే విషయముల ఆధారంగా ది బుక్ ఆఫ్ అజారియా ను రచించింది.[24]

ఐకానోగ్రఫీ[మార్చు]

12th-century icon of the Archangels Michael and Gabriel wearing the loros of the Imperial guards.

మూడవ శతాబ్దపు మధ్య కాలానికి చెందిన కేటాకాంబ్ ఆఫ్ ప్రిసిల్లా లోని Cubicolo dell'Annunziazione లోని దేవదూత యొక్క మొట్టమొదటి ఆకృతికి రెక్కలు లేవు. శవ పేటికలపైన మరియు ఆ కాలమునకు చెందిన దీపములు మరియు అవశిష్టముల వంటి వస్తువుల పైన ఉన్న దేవదూతల ఆకారములకు కూడా రెక్కలు లేవు,[25] జూనియస్ బస్సస్ యొక్క శవపేటిక లోని ఇసాక్ యొక్క బలి దృశ్యము ఒక ఉదాహరణ. అయినప్పటికీ, శవ పేటిక ప్రక్కలలో ఉన్న ఛాయాచిత్రములలో రెక్కలతో ఉన్న దేవదూతల ఆకృతులు కనిపిస్తాయి.

థియోడోసియాస్ I (379-395) కాలానికి చెందినదిగా భావించబడుతూ, 1930లలో, ఇస్తాంబుల్ సమీపంలో సరిగ్యుజేల్ వద్ద కనుగొనబడిన యువరాజు శవపేటిక పైన మొట్టమొదటిసారి రెక్కలతో ఉన్న దేవదూతల ఆకృతులు కనిపించాయి.[26]

సెయింట్ జాన్ క్రిసోస్టాం దేవదూతల రెక్కల ప్రాముఖ్యతను వివరించాడు: "అవి ప్రకృతి యొక్క ఘనతను విశదపరుస్తాయి. అందువలనే గాబ్రియేల్ రెక్కలతో చూపించబడ్డాడు. దేవదూతలు రెక్కలు కలిగి ఉంటారని కాదు కానీ, మానవ స్వభావాన్ని చేరుకోవటానికి వారు ఉన్నతులను మరియు మరింత ఎత్తైన నివాసములను వదిలేస్తారని మీకు తెలిసి ఉండవచ్చు. దాని ప్రకారం, ఈ శక్తులు ఆపాదించబడిన ఈ రెక్కలకు వాటి ఘనతను సూచించటం మినహా వేరే అర్ధం లేదు."[27]

One of Melozzo's famous angels from the Basilica dei Santi Apostoli, now in the sacristy of St. Peter's.

అప్పటినుండి, కొన్ని మినహాయింపులు ఉన్నప్పటికీ, బెసిలికా ఆఫ్ సెయింట్ మేరీ మేజర్ (432–440) లోని మోజాయిక్స్ యొక్క ఆవృత్తంలో లాగా క్రైస్తవ కళ రెక్కలతో ఉన్న దేవదూతలను చూపిస్తోంది.[28] ఎక్కువగా కేవలం వారి మొహము మరియు రెక్కలను మాత్రమే చూపిస్తూ, నాలుగు- మరియు ఆరు-రెక్కలతో ఉండి దేవదూతల ఉన్నత తరగతుల నుండి, ముఖ్యంగా చెరుబీం మరియు సెరఫిం నుండి చిత్రించబడిన దేవదూతలు, పర్షియన్ చిత్రకళ నుండి ఉత్పన్నమయ్యారు, మరియు భూమిపైన పనులు నిర్వర్తించటానికి బదులుగా కేవలం దివ్యమైన సందర్భములలో మాత్రమే సాధారణముగా చూపించబడ్డారు. చర్చిల గోపురములు లేదా అర్ధ-గోపురముల పెండెంటివ్లలో వారు ఎక్కువగా అగుపిస్తారు.

దేవదూతలు, ముఖ్యంగా దేవుని యొక్క సైనిక-తరహా ప్రతినిధిగా చిత్రించబడిన ఆర్చ్ఏంజిల్ మైఖేల్, వెనుకటి పురాతన సైనిక యూనీఫారమును ధరించినట్లుగా చూపించబడింది. ఇవి మోకాళ్ళ వరకు ఉన్న లోదుస్తులు, రొమ్ముకవచము మరియు ప్టేరిగెస్ లతో కూడిన సాధారణ సైనిక దుస్తులు కావచ్చు, కానీ పొడవైన లోదుస్తులు మరియు రాజ కుటుంబానికి మరియు వారి అతి దగ్గరి సంరక్షకులకు పరిమితమైన రత్నఖచితమైన బంగారు పాల్లియం, లోరోస్ ధరించి ఉన్న బైజంటైన్ చక్రవర్తి యొక్క అంగరక్షకుని యొక్క ప్రత్యేక దుస్తులు కూడా కావచ్చు. సాధారణ సైనిక దుస్తులు బరోక్యూ కాలము మరియు పశ్చిమానికి అవతల (పైన ఉన్న రెని చిత్రం చూడుము), మరియు తూర్పు ఛాందస మూర్తులలో ఈ రోజు వరకు ఇంకా దరించ బడుతూనే ఉన్నాయి. ఇతర దేవదూతలు సాంప్రదాయబద్ధంగా పొడవైన దుస్తులలో చిత్రించబడ్డారు, మరియు తరువాతి మధ్య యుగములలో వారు ఎక్కువగా డేకన్ లాగా ఒక డాల్మాటిక్ పైన ధరించే కోప్ లు ధరించేవారు, ముఖ్యంగా జనన ప్రకటన సన్నివేశములలో గాబ్రియేల్-ఉదాహరణకు జాన్ వాన్ ఎయిక్ చిత్రించిన అన్నన్సియేషన్ ఇన్ వాషింగ్టన్.

లేటర్ డే సెయింట్స్[మార్చు]

Bern Switzerland Temple statue of the Angel Moroni

లేటర్ డే సెయింట్ ఉద్యమం (సాధారణంగా "మొర్మాన్స్" అని పిలవబడుతుంది) ఏంజిల్స్ ను దేవుని దూతలుగా పరిగణించింది. సందేశములను అందించటానికి, మానవాళికి సేవ చేయటానికి, కైవల్య సిద్ధాంతములను బోధించటానికి, మానవజాతిని పాశ్చాత్తాప పడమని చెప్పటానికి, అర్చకత్వ తాళములను ఇవ్వటానికి, విపత్కర సమయములలో మనుష్యులను రక్షించటానికి, మరియు మానవజాతికి మార్గదర్శకత్వం చేయటానికి వారు మానవజాతి వద్దకు పంపబడ్డారు.[29]

దేవదూతలు పూర్వపు మానవులు లేదా జన్మించబోయే మానవుల ఆత్మలని లేటర్ డే సెయింట్స్ విశ్వాసం,[30] మరియు దానిని అనుసరించి జోసెఫ్ స్మిత్ "ఈ భూమిని పాలించటానికి ఏ దేవదూతలు లేరు కానీ దానికి చెందినవి మరియు చెందేవి ఉన్నాయి."[31] ఆ విధంగా, ఆడం (మొదటి పురుషుడు) ఇప్పటి ఆర్చ్ఏంజిల్ మైఖేల్,[32][33] మరియు గాబ్రియేల్ భూమిపైన నోవాగా జీవించాడని కూడా లెటర్ డే సెయింట్స్ విశ్వాసం.[30] అదేవిధంగా ఐదవ శతాబ్దపు ప్రవక్త-యోధుడు మొరోని లాగా ఏంజిల్ మొరోని మొదట ప్రీ-కొలంబియన్ అమెరికన్ సివిలైజేషన్ లో నివసించాడు.

ఆవిధంగా జోసెఫ్ స్మిత్, జూనియర్ దేవదూతలతో తన మొదటి కలయికను వర్ణించాడు:[34]

While I was thus in the act of calling upon God, I discovered a light appearing in my room, which continued to increase until the room was lighter than at noonday, when immediately a personage appeared at my bedside, standing in the air, for his feet did not touch the floor.

He had on a loose robe of most exquisite whiteness. It was a whiteness beyond anything earthly I had ever seen; nor do I believe that any earthly thing could be made to appear so exceedingly white and brilliant....

Not only was his robe exceedingly white, but his whole person was glorious beyond description, and his countenance truly like lightning. The room was exceedingly light, but not so very bright as immediately around his person. When I first looked upon him, I was afraid; but the fear soon left me.

మొట్టమొదటి లేటర్ డే సెయింట్ ఉద్యమం లో జోసెఫ్ స్మిత్ మరియు ఆలివర్ కౌడెరీ అనేక సార్లు దేవదూతల దర్శనములు చేసుకున్నామని ఉద్ఘాటించారు, వీరిద్దరూ (చర్చి స్థాపనకు ముందు[when?]) తమకు ప్రవక్త మొరోని, బుక్ ఆఫ్ మొర్మాన్ ప్రవక్త నేఫి, జాన్ ది బాప్టిస్ట్, మరియు మత గురువులు పీటర్, జేమ్స్, మరియు జాన్ ల దర్శనభాగ్యం కలిగిందని పేర్కొన్నారు. తరువాత, కిర్ట్ల్యాండ్ ఆలయం యొక్క పరాయణత్వంలో, స్మిత్ మరియు కౌడెరీని జీసెస్ కలిసాడని, మరియు తర్వాత మోసెస్, ఎలియాస్, మరియు ఎలిజా వారిని కలుసుకున్నారని పేర్కొనబడింది.[35]

దేవదూతల దర్శనమును అందుకున్న వారిలో ముగ్గురు సాక్ష్యులలో మిగిలిన ఇద్దరు ఉన్నారు: డేవిడ్ విట్మర్ మరియు మార్టిన్ హారిస్. పూర్వపు మరియు ఆధునిక చర్చిలోని అనేక ఇతర లేటర్ డే సెయింట్స్, దేవదూతలను చూసినట్లు చెప్పుకున్నారు, అయినప్పటికీ పునస్థాపనం వంటి పరిహార పరిస్థితులలో, మానవులు మానవులకు బోధిస్తారు, ఆత్మలు ఆత్మలకు బోధిస్తాయి మరియు పునరుత్థానం పొందే వారు పునరుత్థానం పొందే వారికి బోధిస్తారని స్మిత్ అనుకున్నాడు.[36]

కొత్త చర్చి (స్వీడెన్బోర్జియన్)[మార్చు]

క్రైస్తవ (స్వీడిష్) రచయిత ఎమాన్యూల్ స్వీడన్బోర్గ్ (1688–1772) తన పుస్తకము కాన్జ్యుగల్ లవ్ లో వివాహం ద్వారా (సంతోషముగా) ఒకటైన ఒక పురుషుని ఆత్మ మరియు స్త్రీ ఆత్మ స్వర్గంలోకి ప్రవేశించి దేవదూతలు అవుతాయి అని రాసాడు. ఇది భూమిపైన వివాహమైన జంట కావచ్చు లేదా భూమిపైన వారి మరణముల తర్వాత కలుసుకున్న జంట కావచ్చు.[citation needed]

ఇస్లాం[మార్చు]

ఏంజిల్స్ దేవుని దూతలు అనే విషయములో ఇస్లాం మతం స్పష్టంగా ఉంది. వారికి స్వతంత్రమైన ఇచ్చ లేదు, మరియు దేవుడు వారిని ఏమి చేయమని ఆదేశిస్తాడో అదే చేయగలరు. ఖురాను మరియు హడిత్ లలో ప్రస్థావించబడిన దేవదూతలలో గాబ్రియేల్ (ప్రకటనలు చేసే దేవదూత), మైఖేల్ (ఆహారాన్ని తీసుకువస్తాడు), ఇస్రాఫెల్ (బూరా ఊదేవాడు; అంతమునకు సూచనలు), ఇజ్రాయిల్/అజ్రేల్ (మరణ దేవత.), రక్విబ్ (మంచి పనులు రాస్తాడు), ఆటిడ్ (చెడ్డ పనులు రాస్తాడు), మాలిక్ (నరకం యొక్క రక్షకుడు), రిద్వాన్ (స్వర్గం యొక్క రక్షకుడు), ముంకర్ మరియు నాకిర్ (జీవితం తర్వాత ప్రశ్నించేవాడు).[citation needed]

దేవదూతలు వివిధ రూపములను స్వీకరించగలరు. ఇస్లామిక్ ప్రవక్త మహమ్మద్, గాబ్రియేల్ అనే దేవదూత గురించి మాట్లాడుతూ, అతని రెక్కలు తూర్పు దిగ్మండలం నుండి పశ్చిమ దిగ్మండలం వరకు ఉన్నాయి అని పేర్కొన్నాడు. ఇస్లామిక్ సాంప్రదాయంలో కూడా, దేవదూతలు మానవ రూపాన్ని స్వీకరించేవారు.[37]

ఈ క్రింద ఇచ్చిన ఖురానులోని పద్యం జీసెస్ తల్లి అయిన మేరీని ఒక దేవదూత కలుసుకోవటం గురించిన ప్రస్తావన ఉంది: సురా ఆల్ ‘ఇమ్రాన్ అధ్యాయం 3 పద్యం 45

Behold! The angels said: O Mary! God giveth thee glad tidings of a Word from Him: his name is the Christ Eisa the son of Mariam, held in honour in this world and the Hereafter and of (the company of) those Nearest to God.

— [Al-Qur’an 3:45]

ఇస్లామిక్ ఆధ్యాత్మికత[మార్చు]

పదమూడవ శతాబ్దపు పర్షియన్ ఇస్లామిక్ సూఫీ ఆధ్యాత్మిక కవి జలాల్ ఆల్-దిన్ మహమ్మద్ రూమీ తన పద్యం మాస్నవి లో రాసాడు:

I died as inanimate matter and arose a plant,
I died as a plant and rose again an animal.
I died as an animal and arose a man.
Why then should I fear to become less by dying?
I shall die once again as a man
To rise an angel perfect from head to foot!
Again when I suffer dissolution as an angel,
I shall become what passes the conception of man!
Let me then become non-existent, for non-existence
Sings to me in organ tones, {'To him shall we return.'}[38]

బహాయీ ఫెయిత్[మార్చు]

బహాయీ ఫెయిత్ యొక్క స్థాపకుడు బహాయుల్లా, దేవదూతలను దేవుని ప్రేమ ద్వారా మానవ పరిమితులను దహించిన వారుగాను ఆధ్యాత్మిక లక్షణములు కలిగి ఉన్న వారిగానూ పేర్కొన్నాడు.[39]

అబ్దుల్-బహా, బహాయుల్లాల కుమారుడు, దేవదూతలను ఈ విధంగా నిర్వచించాడు "ఈ భూప్రపంచముతో సంబంధం ఉన్న పవిత్ర ఆత్మలు, అహం మరియు రాగమనే శృంఖలముల నుండి విముక్తులైనవారు మరియు వారి హృదయములను దివ్య రాజ్యములకు మరియు కరుణా సామ్రాజ్యములకు ముడిపెట్టినవారు".[40]

ఇంకా, ఈ ప్రపంచములో మనుష్యులు దేవదూతలుగా ఉండగలరని అతను చెప్పాడు:

"మీ పాదములు స్థిరముగా ఉంటే, మీ ఆత్మలు ఆనందంతో ఉప్పొంగితే, మీ రహస్య ఆలోచనలు స్వచ్చమైనవి అయితే, మీ నేత్రములు ఊరడించబడితే, మీ కర్ణములు విచ్చుకుంటే, మీ ఛాతీ ఆనందముతో ఉప్పొంగితే,మరియు మీ ఆత్మలు ఆనందపడితే, మరియు అసమ్మతిని అడ్డుకోవటానికి మరియు ప్రకాశమునకు ఆకర్షించబడటానికి కాన్వెంట్ కు సహాయం చేయటానికి మీరు ప్రభవిస్తే మీరు దేవదూతలు!"[41]

అబ్రహమిక్ కాని సాంప్రదాయములు[మార్చు]

అబ్రహమిక్ కాని సాంప్రదాయములలో కొన్నిసార్లు "Angel" సంబంధిత భావనల యొక్క అనువాదంగా ఉపయోగించబడుతుంది.

జోరాస్ట్రియన్ మతం[మార్చు]

జోరాస్ట్రియన్ మతంలో దేవదూతల వంటి వివిధ మూర్తులు ఉన్నారు. ఉదాహరణకు, తమ రక్షణ కొరకు ప్రతి వ్యక్తి ఫ్రావాషి అని పిలవబడే ఒక దేవదూతను కలిగి ఉంటాడు. వారు మానవులను మరియు ఇతర జీవులపై దయ కలిగి ఉంటారు మరియు దేవుని శక్తిని విశదం చేస్తారు. అమీష స్పెంటాస్ ఎక్కువగా దేవదూతలుగా పరిగణించబడతాయి, వారు సందేశములు ఏమీ అందించక పోయినప్పటికీ,[42] కానీ అహురా మజ్దా యొక్క తేజస్సులు ("తెలివిగల ప్రభువు", దేవుడు); మొట్టమొదట వారు ఒక ప్రత్యక్ష వైఖరిలో కనిపిస్తారు మరియు తర్వాత దివ్య సృష్టి యొక్క విభిన్న దశలతో కలిసి, వ్యక్తిగతం అవుతారు.[43]

భారతీయ మతములు[మార్చు]

హిందూమతం లో, దేవా అనే పదం కొన్నిసార్లు "దేవదూత" ("god" లేదా "deity") గా అనువదించబడింది.[44]

సిక్కు మతం[మార్చు]

సిక్కు మతంలో, ఆ మతం ఆత్మవిమోచనం మరియు తుదకు వాహేగురుతో కలవటంపై దృషి కేంద్రీకరించటంతో ఆ మతంలో దేవదూతల లేదా దివ్య దేవతల ప్రస్తావన ఎక్కువగా ఆక్షేపించబడింది. అయినప్పటికీ, గురునానక్ దేవ్ జీ రాసిన మొట్టమొదటి గ్రంధములలో, ఆత్మ విశ్లేషణలో సహాయం చేయటానికి ప్రత్యేకమైన దివ్య దేవతలను సూచించాడు .

పవిత్ర గ్రంధము గురు గ్రంథ సాహిబ్ లో అజ్రేల్ (అజ్రా-ఈల్ గా) మరణ దేవతగా మరియు సిక్కుల ఆఖరి గురువుగా పేర్కొనబడ్డాడు.[45]

సోదర్ మరియు రాగ్ ఆసా లో సద్గురువు నానక్, మనుష్యుల చేష్టలను నమోదుచేసే చితర్ మరియు గుపత్ అనే ఇద్దరి గురించి స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు. సృష్టికర్త ఈ ఇద్దరు దేవదూతలకు ఈ దైవ కార్యమును అప్పగించాడు. అందరికీ అగుపించే చేష్టలను చితర్ నమోదు చేస్తాడు మరియు ఆలోచనలో మరియు రహస్య క్రియలో గుప్తంగా ఉన్నవాటిని గుపత్ నమోదు చేస్తాడు. ఆ భగవంతుడు వారికి అప్పగించిన పనులను వారి పేర్లు స్వయంగా ఉల్లేఖిస్తాయి. ఈ దివ్యమూర్తులు స్వర్గపు ద్వారముల వద్ద తరచుగా కనిపిస్తారు, వారు బాగా అలంకరించిన మరియు సాలంకృత అంగీలు ధరించి, ఆత్మ యొక్క చర్యలు మరియు భావనలకు సంబంధించిన దస్తావేజులు పట్టుకుని తీర్పు కొరకు వరుసలో నిలిచి ఉంటారు.[46][47]

కొత్త మతసంబంధ ఉద్యమములు మరియు తాంత్రికవాదం[మార్చు]

దివ్యజ్ఞానం[మార్చు]

దివ్యజ్ఞాన అధ్యయనములలో, దేవతలు సౌర కుటుంబం యొక్క గ్రహముల వాతావరణము లో (గ్రహ దేవతలు ) లేదా సూర్యుని (సూర్య దేవతలు ) (ఇతర గ్రహ కుటుంబములు మరియు నక్షత్రములు వాటి సొంత దేవతలను కలిగి ఉంటాయి) లోపల నివసిస్తున్నట్లుగా భావిస్తారు మరియు వారు పరిణామం మరియు మొక్కల పెరుగుదల వంటి జీవ ప్రక్రియల నిర్వహణలో సహాయం చేస్తారు; వారు దాదాపు మానవుల పరిమాణంలో ఉన్న రంగుల జ్వాలల వలే అగుపిస్తారు. మూడావ్ కన్ను తెరుచుకున్నప్పుడు దేవతలను చూడవచ్చని దివ్యజ్ఞానుల విశ్వాసం. కొందరు (కానీ ఎక్కువ మంది కాదు) దేవతలు మొట్టమొదట మానవులుగా అవతరించారు. [48]

మూడవ కన్ను తెరుచుకున్నప్పుడు మాయా ఆత్మలు, ఆది భూతములు (పిశాచములు, జలకన్యలు, గంధర్వ కన్యలు, మరియు సాలమాండర్లు), మరియు మొహినులను కూడా చూడవచ్చని దివ్యజ్ఞానుల విశ్వాసం.[49] తక్కువ పరిణామంలో ఉద్భవించిన ఇవి మునుపెన్నడూ మానవులుగా అవతరించలేదని దివ్యజ్ఞానులు నమ్ముతున్నారు; వారు “దేవతల పరిణామం” అని పిలవబడే ఆధ్యాత్మిక పరిణామం యొక్క ప్రత్యేక వరుసలో ఉన్నట్లు భావిస్తారు; చిట్టచివరకు, వారి ఆత్మలు పురోగమించి పునర్జన్మ ఎత్తగా, వారు మానవులుగా అవతరిస్తారని నమ్మకం.[50]

పైన పేర్కొన్న జీవులన్నీ ఎథెరిక్ పదార్ధం తో తయారైన ఎథెరిక్ శరీరములను కలిగి ఉంటాయి, ఇది సాధారణమైన భౌతికమైన చిత్రిక పదార్ధం కన్నా చిన్న రేణువులను కలిగి ఉన్న నాణ్యమైన మరియు మరింత స్వచ్ఛమైన పదార్ధము.[50]

సమకాలీన అధ్యయనము[మార్చు]

Seal of Sant'Angelo (rione of Rome)

2002 లో ముఖ్యంగా UK లో, దేవదూతలతో తమకు అనుభవం ఉందని చెప్పిన 350 మంది ప్రజలతో జరిపిన ముఖాముఖీలపై ఆధారపడిన ఒక అధ్యయనంలో వారు అటువంటి అనేక రకాల అనుభవాలను వర్ణించారు: దర్శనములు, కొన్నిసార్లు అనేక నిదర్శనములతో కూడి; శ్రవణములు, e.g. హెచ్చరించటానికి; ఒక ప్రమాదకర పరిస్థితి నుండి తప్పించటానికి విలక్షణంగా స్ప్రుశించినట్లు, తోసినట్లు, లేదా ఎత్తినట్లు అనిపించటం; మరియు ఎవరైనా మరణించిన సందర్భములో ఆహ్లాదకరమైన సువాసన. దర్శన అనుభవములలో, దేవదూతలు వివిధ రూపములలో కనిపిస్తారని చెప్పబడింది, వారు అత్యద్భుత సౌందర్యవంతులుగా లేదా ప్రకాశవంతమైన మానవులుగా "సాంప్రదాయ" (రెక్కలతో కూడిన మానవ వదనం) రూపులో, లేదా మరీచికలుగా కనిపిస్తారు.[51]

2008 లో బేలర్ యూనివర్సిటీ యొక్క ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ స్టడీస్ ఆఫ్ రెలిజియన్ US లో 1,700 మందితో జరిపిన సర్వేలో, ప్రతి ఐదు మందిలో తాము మతానికి సంబంధించని వారము అని చెప్పుకునే ఒక్కరిని కలుపుకుని 55 శాతం అమెరికన్లు వారి జీవితాలను ఒక దేవదూత సంరక్షిస్తున్నాడని విశ్వసిస్తున్నారని తెలిసింది. ఆగష్టు 2007 ప్యూ పోల్ లో 68 శాతం అమెరికన్లు "ఈ ప్రపంచంలో దేవతలు మరియు రాక్షసులు చురుకుగా ఉన్నారని" విశ్వసిస్తున్నారని తెలిసింది,[52] మరియు 2009 లో నిర్వహించిన నాలుగు విభిన్న పోల్స్ ప్రకారం, గ్లోబల్ వార్మింగ్ (భూ తాపము)ను విశ్వసించే వారి కన్నా (36%) ఎక్కువ శాతం అమెరికన్లు దేవదూతలను విశ్వసిస్తున్నారు (55%).[53][54]

2008 లో కెనడాలో 1000 మందికి పైగా కెనడియన్ల పైన జరిపిన ఒక సర్వేలో 67 శాతం దేవదూతలను విశ్వసిస్తారని తెలిసింది.[55]

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

గమనికలు[మార్చు]

  1. ἄγγελος, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon , on Perseus project
  2. a-ke-ro, Palaeolexicon (Word study tool of ancient languages)
  3. Mycenaean (Linear b) - English Glossaryy
  4. Jewish Encyclopedia, accessed Feb. 15, 2008
  5. Sanhedrin 38b and Avodah Zerah 3b.
  6. cf. Sanhedrin 95b
  7. Angels, Jewish Encyclopedia, 1914
  8. The Jewish Encyclopedia Retrieved January 31, 2010
  9. The Jewish Encyclopedia, retrieved January 31, 2010
  10. Proverbio(2007), pp. 25-38; cf. summary in Libreria Hoepli
  11. Proverbio(2007), pp. 29-38; cf. summary in Libreria Hoepli and review in La Civiltà Cattolica, 3795-3796 (2–16 August 2008), pp. 327-328.
  12. http://www.christiananswers.net/q-acb/acb-t005.html#2
  13. http://www.apologeticspress.org/articles/468
  14. BibleGateway, Matthew 24:36
  15. Angels sent into this world for testing
  16. BibleGateway, Luke 1:11
  17. BibleGateway, Luke 1:26
  18. BibleGateway, Luke 2:10
  19. BibleGateway, Luke 22:43
  20. BibleGateway, Matthew 28:5
  21. BibleGateway, Hebrews 13:2
  22. Ann Ball, 2003 Encyclopedia of Catholic Devotions and Practices ISBN 0-87973-910-X page 123
  23. Angels Participate In History Of Salvation , Vatican website
  24. Maria Valtorta 1972, The Book of Azariah ISBN 88-7987-013-0
  25. Proverbio(2007), pp. 81-89; cf. review in La Civiltà Cattolica, 3795-3796 (2–16 August 2008), pp. 327-328.
  26. Proverbio(2007) p. 66
  27. Proverbio(2007) p. 34
  28. Proverbio(2007), pp. 90–95; cf. review in La Civiltà Cattolica, 3795–3796 (2–16 August 2008), pp. 327–328.
  29. "God's messengers, those individuals whom he sends (often from his personal presence in the eternal worlds), to deliver his messages (Luke 1:11–38); to minister to his children (Acts 10:1–8, Acts 10:30–32); to teach them the doctrines of salvation (Mosiah 3); to call them to repentance (Moro. 7:31); to give them priesthood and keys (D. & C. 13; 128:20–21); to save them in perilous circumstances (Nehemiah 3:29–31; Daniel 6:22); to guide them in the performance of his work (Genesis 24:7); to gather his elect in the last days (Matthew 24:31)); to perform all needful things relative to his work (Moro. 7:29–33)—such messengers are called angels.", McConkie, Bruce R., "Angels", Angels, LightPlanet, retrieved 2008-10-27 ;
    ^ Deseret (1966) p.36.
  30. 30.0 30.1 LDS Bible Dictionary-Angels
  31. D&C 130:5
  32. "Chapter 6: The Fall of Adam and Eve," Gospel Principles , 31, see also the entry for Adam in “Glossary,” Gospel Principles, 376
  33. D&C 107:24
  34. Joseph Smith History 1:30-33
  35. D&C 110
  36. The Fulness of Times
  37. http://www.bayyinat.org.uk/jibreel.htm
  38. Masnavi
  39. Smith, Peter (2000). "angels". A concise encyclopedia of the Bahá'í Faith. Oxford: Oneworld Publications. pp. 38–39. ISBN 1-85168-184-1. 
  40. 'Abdu'l-Bahá (1976). "THE SPIRITUAL ASSEMBLY". US Bahá’í Publishing Trust. Retrieved 2007-06-24. 
  41. 'Abdu'l-Bahá. "Ye Are The Angels". bcca.org. Retrieved 2007-06-24. 
  42. Lewis, James R., Oliver, Evelyn Dorothy, Sisung Kelle S. (Editor) (1996), Angels A to Z , Entry: Zoroastrianism , pp. 425-427, Visible Ink Press, ISBN 0-7876-0652-9
  43. Darmesteter, James (1880)(translator), The Zend Avesta, Part I : Sacred Books of the East, Vol. 4, pp. lx-lxxii, Oxford University Press, 1880, at sacred-texts.com
  44. Encyclopaedia Britannica
  45. Section 7, part 165 (Raag Gauree), and section 25, part 31 (Raag Maaroo). Hosted on the Internet Sacred Text Archive
  46. Shri Guru Granth Sahib: So Dar
  47. Shri Guru Granth Sahib: Raag Aasaa
  48. Hodson, Geoffrey, Kingdom of the Gods ISBN 0-7661-8134-0—Has color pictures of what Devas supposedly look like when observed by the third eye—their appearance is reputedly like colored flames about the size of a human. Paintings of some of the devas claimed to have been seen by Hodson from his book "Kingdom of the Gods":
  49. Eskild Tjalve’s paintings of devas, nature spirits, elementals and fairies:
  50. 50.0 50.1 Powell, A.E. The Solar System London:1930 The Theosophical Publishing House (A Complete Outline of the Theosophical Scheme of Evolution) See "Lifewave" chart (refer to index)
  51. Emma Heathcote-James (2002): Seeing Angels. London: John Blake Publishing.
  52. Harris, Dan (2008-09-18). "Most Americans Believe in Guardian Angels: More Than Half of Americans Say Guardian Angels Watch Over Us". ABC News. 
  53. More Americans believe in angels than global warming
  54. More Americans believe in angels than humans’ role in global warming The Raw Story
  55. News Service, Canwest (2008-12-23). "Believe in angels? You're not alone". ABC News. మూస:Citation broken

సూచనలు[మార్చు]

  • Proverbio, Cecilia (2007). La figura dell'angelo nella civiltà paleocristiana. Assisi, Italy: Editrice Tau. ISBN 8887472696. 

మరింత చదవడానికి[మార్చు]

(Ed.) (1901) ది బుక్ ఆఫ్ డేనియల్. కేంబ్రిడ్జ్ UP.
  • Davidson, A. B. (1898). "Angel". In James Hastings. A Dictionary of the Bible I. pp. pages 93–97. 
  • ఊస్టర్జీ, జోహాన్స్ జాకోబస్ వాన్. క్రిస్టియన్ డాగ్మాటిక్స్: a text-book for academical instruction and private study. Trans. జాన్ వాట్సన్ వాట్సన్ అండ్ మారిస్ J. ఎవాన్స్. (1874) న్యూయార్క్, స్క్రిబ్నర్, ఆర్మ్ స్ట్రాంగ్.
  • స్మిత్, జార్జ్ ఆడం (1898) ది బుక్ ఆఫ్ ది ట్వల్వ్ ప్రొఫెట్స్, కామన్లీ కాల్డ్ ది మైనర్. లండన్, హాడర్ మరియు స్టౌటన్.
  • బాంబెర్జర్, బెర్నార్డ్ జాకబ్, (మార్చ్ 15, 2006). ఫాలెన్ ఏంజిల్స్: సోల్జర్స్ ఆఫ్ సతాన్'స్ రెలం. జ్యూయిష్ పబ్లికేషన్ సొసైటీ ఆఫ్ అమెరికా. ISBN 0-8058-2179-1
  • Wikisource This article incorporates text from a publication now in the public domainమూస:Cite EB1911
  • బ్రిగ్గ్స్, కాన్స్టాన్స్ విక్టోరియా, 1997. ది ఎన్సైక్లోపీడియా ఆఫ్ ఏంజిల్స్ : An A-to-Z Guide with Nearly 4,000 Entries. Plume. ISBN 0-8058-2179-1
  • బన్సన్, మాథ్యూ, (1996). ఏంజిల్స్ A టు Z : A Who's Who of the Heavenly Host. త్రీ రివర్స్ ప్రెస్. ISBN 0-8058-2179-1
  • క్రజ్, జోన్ కారోల్, OCDS, 1999. ఏంజిల్స్ అండ్ డెవిల్స్. TAN బుక్స్ అండ్ పబ్లిషర్స్, Inc. ISBN 0-89555-638-3
  • డేవిడ్సన్, గుస్తవ్. A Dictionary of Angels: Including the Fallen Angels . ఫ్రీ ప్రెస్. ISBN 0-609-60855-X.
  • గ్రాహం, బిల్లీ, 1994. ఏంజిల్స్: గాడ్'స్ సీక్రెట్ ఏజెంట్స్. W పబ్ గ్రూప్; మినీబుక్ ఎడిషన్. ISBN 0-8058-2179-1
  • గ్విలీ, రోజ్ మేరీ, 1996. ఎన్సైక్లోపీడియా అఫ్ ఏంజిల్స్. ISBN 0-8160-2988-1
  • జాస్ట్రో, మార్కస్, 1996, A dictionary of the Targumim, the Talmud Bavli and Yerushalmi, and the Midrashic literature compiled by Marcus Jastrow, PhD., Litt. D. విత్ అండ్ ఇండెక్స్ ఆఫ్ స్క్రిప్చరల్ కొటేషన్స్ , Vol 1 & 2, ది జుడైకా ప్రెస్, న్యూయార్క్
  • కైన్జ్, హోవార్డ్ P., "Active and Passive Potency" in Thomistic Angelology మార్టినస్ నిజ్హాఫ్. ISBN 90-247-1295-5
  • క్రీఫ్ట్, పీటర్ J. 1995. ఏంజిల్స్ అండ్ డీమన్స్: వాట్ డు వి రియల్లీ నో అబౌట్ దెం? ఇగ్నాటియస్ ప్రెస్. ISBN 0-8058-2179-1
  • లూయిస్, జేమ్స్ R. (1995 ఏంజిల్స్ A టు Z. విజిబుల్ ఇంక్ ప్రెస్. ISBN 0-8058-2179-1
  • మెల్విల్లే, ఫ్రాన్సిస్, 2001. ది బుక్ ఆఫ్ ఏంజిల్స్: Turn to Your Angels for Guidance, Comfort, and Inspiration. బారన్స్ ఎడ్యుకేషనల్ సిరీస్; 1st ఎడిషన్. ISBN 0-8058-2179-1
  • రోనర్, జాన్, 1993. నో యువర్ ఏంజిల్స్: The Angel Almanac With Biographies of 100 Prominent Angels in Legend & Folklore-And Much More

! మమ్రే ప్రెస్. ISBN 0-8058-2179-1

  • స్వీడన్బర్గ్, ఎమాన్యూల్ (1979). కాన్జ్యుగల్ లవ్. స్వీడన్బర్గ్ ఫౌండేషన్. ISBN 0-8058-2179-1
  • Public Domain This article incorporates text from a publication now in the public domainమూస:Cite EB1911

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

మూస:Christian angelic hierarchy

"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=దేవదూత&oldid=1187602" నుండి వెలికితీశారు