ద్రవ్య మార్పిడి

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

మూస:Foreign Exchange ద్రవ్య మార్పిడి అంటే రెండు పక్షాల మధ్య చేసుకునే విదేశీ మారక ద్రవ్య ఒప్పందం. ఒక మారక ద్రవ్యంతో తీసుకున్న ఋణం(ఉదాహరణకు అసలు మరియు వడ్డీ చెల్లింపులు)దానికి సరిపడిన వేరొక మారక ద్రవ్యంతో ప్రస్తుత విలువ ఆధారంగా మారుస్తారు; విదేశీ మారక ద్రవ్య సూత్రాలను చూడుము. ద్రవ్య మార్పిడులు సాధారణంగా ఉపయోగాన్ని పోల్చి చూసి చేయబడతాయి.[1] ద్రవ్య మార్పిడి అనేది కేంద్ర బ్యాంకు ద్రవ్య మార్పిడి నుండి వైవిధ్యంగా ఉండాలి.

నిర్మాణం[మార్చు]

ద్రవ్య మార్పిడిలు ఓవర్ డి కౌంటర్ నిర్వచనాలు మరియు వడ్డీ రేటు మార్పిడితో దగ్గర సంబంధం కలిగి ఉండేవి. [1]వడ్డీ రేటు మార్పిడి వలె కాకుండా ద్రవ్య మార్పిడిలో అసలు మార్పిడి ఉంటుంది.[1]

రుణ మార్పిడి చేసే ద్రవ్య మార్పిడిలో మూడు విభిన్న విధానాలు ఉంటాయి:

అత్యంత సాధారణ ద్రవ్య మార్పిడి నిర్మాణం అంటే ప్రస్తుతం అవతలి పక్షంతో ఒప్పందం చేసుకున్న అసలు మొత్తం భవిష్యత్తులో చెల్లించవలసి ఉంటుంది. అటువంటి ఒప్పందం పూర్వపు ఒప్పందం లేదా భవిష్య ఒప్పందాలతో సమానమైన కార్యక్రమంగా చెప్పబడుతుంది. అవతలి పక్షం వారిని వెదకడంలో అయ్యే ఖర్చు(ప్రత్యక్షంగా లేక మధ్యవర్తి ద్వారా)మరియు వారితో చేసుకునే ఒప్పందాల కారణంగా మరి ఏ ఇతర ఉత్పాదకాల(చాలా తక్కువగా ఉపయోగింపబడే)కన్నా ఖరీదైనవిగా ఉంటాయి. ఇది స్వల్పకాలిక మార్పిడి రేటు ఒప్పందాన్ని కుదర్చుకునే పద్ధతి. ఏది ఏమైనప్పటికీ,ప్రత్యామ్నాయ ఉత్పాదకాలలో భవిష్యత్తులో రానున్న పది సంవత్సరాల వరకు పెరుగుదల అధికంగా ఉంటుంది. అసలు-మాత్రమే ఉన్న ద్రవ్య మార్పిడులు తరచుగా రేట్లను పెంచటానికి తక్కువ ధరలో లభించే మార్గాలుగా ఉపయోగపడతాయి. [2]ఈ పద్ధతిలో ద్రవ్య మార్పిడి జరగడాన్ని FX - మార్పిడి అని కూడా అంటారు.[2]

ఇంకొక రకమైన ద్రవ్య మార్పిడి విధాన నిర్మాణంలో పైన చెప్పిన విధంగా ఋణం యొక్క అసలు వడ్డీతో కలుపుకుని మార్పిడి జరుగుతుంది. అటువంటి మార్పిడి విధానంలో అవతలి పక్షానికి ఇవ్వవలసిన వడ్డీకి సంబంధించిన డబ్బు లావాదేవీలు ముందే నిశ్చయించబడవు (వారు వెనిలా వడ్డీ రేటు ద్రవ్య మార్పిడి విధానంలో ఉండవచ్చు) యెందుకంటే వారు వివిధ ద్రవ్య రూపాలలో వాటిని పెట్టి ఉండవచ్చు. ఒక్కో పక్షం ఇతరుల తరపు నుండి ఋణం తీసుకుంటారు. ఈ తరహా ద్రవ్య మార్పిడిని బ్యాక్-టు-బ్యాక్ ఋణం అంటారు.[2]

చివరగా చెప్పినా, దేనికి తక్కువ కానీ విధానం కేవలం వడ్డీ రేటు చెల్లింపు డబ్బు లావాదేవీలు. ఇవి కూడా ఒకే పరిమాణంలో, ఒకే పద్ధతిలో జరుగుతాయి. మరలా ఈ ద్రవ్య మార్పిడి విధానం వలెనె డబ్బు మార్పిడి లావాదేవీలు కూడా వివిధ పద్ధతులలో జరుగుతాయి కానీ, మొత్తం ఒకేసారి కాదు. అటువంటి ద్రవ్య మార్పిడి విధానానికి ఉదాహరణ: నిశ్చిత రేటు వడ్డీ చెల్లింపు మార్పిడి అమెరికా డాలర్లలో ఉంటే మారుతూ ఉండే వడ్డీ రేటు చెల్లింపు యురోలలో ఉంటుంది. ఈ విధమైన మార్పిడి విధానాన్ని క్రాస్ కరెన్సీ వడ్డీరేటు మార్పిడి లేక క్రాస్ కరెన్సీ ద్రవ్య మార్పిడి అంటారు.[3]

ఉపయోగాలు[మార్చు]

ద్రవ్య మార్పిడి విధానాలలో ముఖ్యంగా రెండు ఉపయోగాలున్నాయి:

  • [2]తక్కువ వడ్డీ రుణాలను రక్షించుకోవడం(ద్రవ్యంతో సంబంధం లేకుండా తక్కువ వడ్డీకి ఋణం తీసుకుని కావలసిన ద్రవ్యంలో ఋణం వెంటనే తిరిగి వచ్చే విధంగా ద్రవ్య మార్పిడి చేసుకోవచ్చు).[2]
  • [2]మార్పిడి రేటు హెచ్చు తగ్గులను ఆపడం[2]

ఆపడానికి ఉదాహరణలు[మార్చు]

ఉదాహరణకు, ఒక అమెరికా ఆధారిత సంస్థ స్విస్ ఫ్రాన్క్స్ నుండి ఋణం తీసుకోవాలని కోరుకుంటే లేక స్విస్ ఆధారిత సంస్థ ప్రస్తుత అమెరికా డాలర్ ధర ప్రకారం ఋణం తిసుకోవలనుకుంటే రేటు మార్పిడి హెచ్చు తగ్గులకు బహిరంగపరచకుండా ఈ క్రింది వాటిలో ఏదో ఒక పద్ధతిని పాటించాలాి:

  • సంస్థలు తమకు కావలసిన ద్రవ్యంతో ఋణం తీసుకుని, ద్రవ్య మార్పిడి లావాదేవీలకు దూరంగా ఉంటే ప్రతి సంస్థ ఆర్ధిక ధర సంస్థ యొక్క దేశీ ద్రవ్యంలో ఉంటుంది.
  • ప్రత్యామ్నాయంగా, సంస్థలు తమ స్వంత దేశీ ద్రవ్యంతో అప్పు తెచ్చుకోవచ్చు,(అలా చేస్తున్నప్పుడు ప్రతి ఒక్క దాన్ని ఉపయోగమా కదా అని పోల్చి చూసుకోవచ్చు) అంతేకాక అసలు ద్రవ్య మార్పిడి ద్వారా, అసలును వారికి కావలసిన ద్రవ్యంతో పొందవచ్చు.

చరిత్ర[మార్చు]

1970వ సంవత్సరంలో యునైటెడ్ కింగ్డంలో సర్కంవెంట్ విదేశీ మార్పిడి నియంత్రణలో మొదటిసారిగా ద్రవ్య మార్పిడులు జరిగాయి. ఆ సమయంలో UK సంస్థలు ప్రీమియంను అమెరికా డాలర్ లలో చెల్లించవలసి వచ్చేది. దీన్ని నిరోధించడానికి UK సంస్థలు అమెరికా సంస్థలతో బ్యాక్-టు-బ్యాక్ స్టెర్లింగ్ రుణ ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుంది.[4] ద్రవ్య మార్పిడి మీద అటువంటి నిర్బంధాలు తక్కువగా ఉన్నప్పటి నుండి తులనాత్మక ఉపయోగం వలన బ్యాక్-టు-బ్యాక్ రుణాల నుండి పొదుపులు ఇంకా లభ్యమవుతునే ఉన్నాయి.

1981వ సంవత్సరంలో IBMతో డబ్బు లావాదేవీలు జరిపి స్విస్ ఫ్రాన్క్స్ మరియు జర్మన్ లక్షణాలు పొందడానికి క్రాస్ వడ్డీ రేటు ద్రవ్య మార్పిడి ప్రపంచ బ్యాంకు ద్వారా ప్రవేశ పెట్టబడింది. ఫలితంగా సలోమన్ బ్రదర్స్ ద్వారా ఉద్దేశించబడిన 210 మిలియన్ డాలర్ల ఒప్పందం మధ్యవర్తుల ద్వారా పది సంవత్సరాల కోసం కుదర్చబడింది.[5]

2008వ సంవత్సరంలో వచ్చిన ప్రపంచ ఆర్ధిక సంక్షోభం సమయంలో, ద్రవ్య మార్పిడి వ్యవహార నిర్మాణం అమెరికా సమాఖ్య సంక్షేమ నిధి వ్యవస్థచే కేంద్ర బ్యాంకు ద్రవ్య మార్పిడి లావాదేవీ నిర్మాణం ఉపయోగించబడింది. ఇందులో అభివృద్ధి [6] లేక నిశ్చిత నిర్గమన [7] ఆర్ధిక వ్యవస్థ కలిగిన సమాఖ్య సంక్షేమ నిధి మరియు కేంద్ర బ్యాంకు ప్రస్తుత మార్కెట్ మార్పిడి రేటుతో దేశీయ ద్రవ్య మార్పిడి చేయడానికి ఒప్పుకుంది. అంతేకాక భవిష్యత్తులో ఒక నిశ్చిత తరీఖులో అదే మార్పిడి రేటుతో అపసవ్య క్రమంలో ద్రవ్య మార్పిడి చేయడానికి కూడా ఒప్పుకుంది. కేంద్ర బ్యాంకు ద్రవ్య మార్పిడి లక్ష్యం విదేశీ మార్కెట్ కు అమెరికన్ డాలర్లలో ద్రవ్యాన్ని అందచేయడం.[8] కేంద్ర బ్యాంకు ద్రవ్య మార్పిడులు మరియు సులభంగా ద్రవ్య రూపం పొందగల మార్పిడులు రెండూ నిర్మాణాత్మకంగా ఒకలాంటివే. ద్రవ్య మార్పిడులు ఉపయోగం కోసం చేసే వ్యాపార లావాదేవీలు. కేంద్ర బ్యాంకు ద్రవ్య రూపంలోకి మరే మార్పిడులు అమెరికా డాలర్లలో విదేశీ మార్కెట్ల యొక్క అత్యవసర రుణాలు. వారు దళారకు కానీ, అమెరికాకు కానీ ఎంతవరకు లబ్దిదారులు అవుతారో చెప్పడం కష్టం.[9]

ప్రజా గణతంత్ర రాజ్యమైన చైనాకు [[అర్జెంటీనా|అర్జెంటినా[[ , బెలారస్, హాంగ్ కాంగ్, ఐస్లాండ్,ఇండోనేసియ,మలేషియా, సింగపూర్ మరియు దక్షిణ కొరియా లతో రెన్మిన్బి]]]] చాలా సంవత్సరాల ద్రవ్యమార్పిడి ఒప్పందాలు చేసుకుని కేంద్ర బ్యాంకు ద్రవ్య రూపంలోకి మరే మార్పిడులను చేపట్టింది.[10]

సూచనలు[మార్చు]

మూస:Derivatives market