ధీరుభాయ్ అంబానీ

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
Dhirubhai Ambani
జననం: (1932-12-28)డిసెంబరు 28, 1932
Chorwad, Gujarat, British India
మరణం: 2002(2002-07-06) (వయసు 69)
Mumbai, Maharashtra, India
వృత్తి: Industrialist/Entrepreneur
Net worth: మూస:Gain US$6.10 Billion
భర్త/భార్య: Kokilaben Ambani
సంతానం: Mukesh Ambani
Anil Ambani
Nina Kothari
Deepti Salgaonkar
వెబ్‌సైటు: www.ril.com


ధీరుబాయి (Dhirubhai Ambani) మూస:धीरूभाई[3] గా పేరుపొందిన ధీరాజ్లాల్ హిరచాంద్ అంబానీ మూస:धीरजलाल हीराचंद अंबानी[2] 28 డిసెంబర్, 1932 -6 జూలై 2002, ముంబాయి లో అతని సజన్ముడితో రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ స్థాపించిన ఈ వ్యాపార దిగ్గజం, అతి పేదరికం నుంచి అత్యంత ధనికుడైన భారతీయుడు. అంబానీ తన కంపెనీ (రిలయన్స్)ని పబ్లిక్ గా 1977 లో చేసారు, మరియు 2007 నాటికి మొత్తం కుటుంబ ఆస్తి (కొడుకులు అనిల్ ఇంకా ముకేష్ ) తో కలిపి 60 బిలియన్ల డాలర్లు[ఆధారం కోరబడినది][4] ఉండగా, ప్రపంచ అత్యంత ధనిక కుటుంబాలలో అంబానీలది కూడా ఒకటైనది.[ఆధారం కోరబడినది][5]

మునుపటి జీవితం[మార్చు]

హీరాచంద్ గోర్ధన్ భాయ్ అంబానీ మరియు జమ్నాబెన్లకు,1932 డిసెంబర్ 28 న ధీరుబాయి అంబానీ జునాగడ్(భారతదేశం లోని ఇప్పటి గుజరాత్ రాష్ట్రం) లోని చోర్వాడ్ దగ్గర కుకస్వాడలో నిరాడంబరమైన మోడ్ కుటుంబంలో జన్మించారు. [1]బడిపంతులైన వారి తండ్రిగారికి ఈయన రెండవ సంతానం.ఈయన జీవితాంతం ప్రతి పనిలో ఎంతో నిజాయితీగా ఉండేవారు. [2] ఆయన, 16 సంవత్సరాల వయసులో యెమెన్దేశములోనున్న ఎడెన్ కు వెళ్ళారు.A.Besse & Co. లో 300రూపాయల జీతానికి పనిచేసారు. రెండు సంవత్సరాల తర్వాత, A. Besse & Co. షెల్ ఉత్పతులకు పంపిణీదారులయ్యారు, ఎడెన్ రేవు వద్ద ఉన్న కంపెనీ ఫిల్లింగ్ స్టేషన్ కు నిర్వాహకుడిగా ధీరూభాయి ఉద్యోగపు హోదాను పెంచారు.


ఆయన కోకిలబెన్ ను వివాహం చేసుకున్నారు, వీరికి ఇద్దరు కుమారులు, ముకేష్ మరియు అనిల్, మరియు ఇద్దరు కుమార్తెలు, నీతా కొఠారి మరియు రీనా సల్గౌన్కర్.


రిలయన్స్ కమర్షియల్ కార్పొరేషన్[మార్చు]

1962 లో ధీరుబాయి భారతదేశం తిరిగి వచ్చి రిలయన్స్ మొదలు పెట్టారు. రిలయన్స్ పాలిస్టర్ ను దిగుమతి చేసుకొని, మసాలా దినుసులను ఎగుమతి చేసేది.


ఆయన, తనతో పాటు ఎడెన్ యెమెన్ లో ఉన్న రెండవ సజన్ముడు చంపకలాల్ దమాని తో ఉమ్మడి వ్యాపారాన్ని ఆరంభించారు.మస్జిద్ బందర్ లోని నర్సినాథ్ వీధిలో రిలయన్స్ కమర్షియల్ కార్పొరేషన్ మొదటి కార్యాలయంను ప్రారంబించారు. ఇది 350 sq ft (33 m2)[8]ఒక టేబుల్, మూడు కుర్చీలు ఇంకా ఫోను ఉన్న గది. ఆరంభంలో, వారి వ్యాపారంలో సహాయం చేయడానికి ఇద్దరు సహాయకులు ఉండేవారు.1965 లో చంపక్ లాల్ దమాని మరియు ధీరుబాయి అంబానీ వారి ఉమ్మడి వ్యాపారాన్ని విరమించి, ధీరూభాయి సొంతంగానే ప్రారంభించారు. వీరిద్దరివీ భిన్న స్వభావాలు కావడం మరియు వ్యాపారాన్ని నిర్వహించడం లో వేర్వేరు పద్దతులు ఉండడం వల్లేనని భావించారు. ఎలాగైనా దమాని గారు జాగరూకత గల వర్తకుడు మరియు అతను నూలు నిల్వలు పెంచటాన్ని నమ్మలేదు, ధీరుబాయి సాహసానికి పెట్టింది పేరు మరియు నిల్వలు పెంచడం వల్ల, భవిష్యత్తు లో ధర పెరుగుతుందని, లాభాలు వస్తాయని నమ్మాడు. [3]1968 లో ఇతను దక్షిణ ముంబై లోని ఆల్టామౌంట్ రోడ్డులో ధనికులు నివసించే ప్రాంతములోని అపార్ట్మెంటులో చేరారు. 1970 నాటికి అంబానీ నికర ఆస్తి 10 లక్షలుగా అంచనా వేయబడింది.


ఆసియా టైమ్స్ ఉదాహరించారు [4]: " అతను ప్రజలతో ఉండే తీరు అద్భుతము". ముందు కాలానికి చెందిన ఒక కార్యదర్శి ఉదాహరించారు: "ఇతను చాలా సహాయపరుడు.ఈయన 'బహిరంగ విధానాల'ని అనుసరించారు.ఉద్యోగస్థులు అతని గదిలోనికి వెళ్ల గలిగి వారి సమస్యలు అతనితో చర్చించే అవకాశం ఉండేది ."అధ్యక్షుడికి, వివిధ రకాలైన ప్రజలు, తన ఉద్యోగస్తులు, వాటాదారులు, విలేఖరులు లేదా ప్రభుత్వ అధికారులే కానివ్వండి, ఒక ప్రత్యేకమైన ప్రవర్తనా పద్ధతి ఉండేది. అంబానీ పోటీదారులు, అతను అధికారులని డబ్బుతో కొనేశాడని ఇంకా తనకి సరిపోయేటట్టు చట్ట శాసనాలు తిరగ రాయించుకున్నాడని ఆరోపించారు. వారు అతని పూర్వపు రోజుల గురించి చెప్తూ, అతను ఎలా ఆనాటి బైజాంటైన్ పద్ధతి ద్వారా లాభాలు పెంచే కళని పెంచుకున్నాడో గుర్తుచేశారు. తరచుగా అతను మసాలాదినుసులు నష్టానికే ఎగుమతి చేసేవాడు, మరియు తిరిగి సమకూర్చుకునే అనుమతి ని నాటు పట్టు దిగుమతికి వాడుకునేవాడు. భారతదేశంలో నాటుపట్టు తయారుచేయటం మొదలైనతర్వాత, ఇతను నాటుపట్టు ను తిరిగి నష్టానికి ఎగుమతి చేసి, కృత్రిమ దారాన్ని దిగుమతి చేసేవాడు.పోటీదార్ల కన్నా అంబానీ ఎప్పుడూ ఒక అడుగు ముందు ఉండే వాడు.దిగుమతుల వస్తువులకి విపరీతమైన డిమాండ్ ఉండడంతో, ఇతని లాభాల గీత అసాధారణంగా 300 శాతానికి తగ్గెదికాదు."


రిలయన్స్ నేత పరిశ్రమ

నేత పరిశ్రమలో మంచి అవకాశాన్ని ఊహించి,ధీరుబాయి నేత మిల్లుని 1977 లో అహ్మదాబాద్ లోని నరోడా లో ఆరంభించారు. నేతపరిశ్రమలు పాలిస్టర్ నారతో బట్టలు తయారు చేసేవారు.[5] ధీరుబాయి "విమల్ "' అనే బ్రాండ్ ను మొదలుపెట్టారు, అది ఆయన పెద్ద అన్నయ్య కుమారుడు విమల్ అంబానీ పేరు. బ్రాండ్ విమల్ కు విస్తృతమైన వ్యాపార ప్రచారం వల్ల భారతదేశం లోలోన ఇది ఇంటికి సంభందించిన పేరులాగా తయారైనది. చిల్లర వ్యాపారాలకి వయోజనాదికారం ఇవ్వగా వారు "ఒవ్న్లీ విమల్ " బ్రాండ్ బట్టలను మాత్రమే అమ్మేవారు.1975 వ సంవత్సరంలో ప్రపంచ బ్యాంకు సాంకేతిక బృందం రిలయన్స్ నేతపరిశ్రమల విభాగాన్ని సందర్శించారు. ఆ కాలంలోనే ఈ విభాగం "అభివృద్ది చెందిన దేశాల వలె అత్యుత్తమ ప్రమాణాలు "కలిగి ఉందని అసాదారణ గౌరవాన్ని ప్రకటించారు.[6]'


ఇనీషియల్ పబ్లిక్ ఆఫెరింగ్[మార్చు]

భారతదేశంలో ఈక్విటీ సంప్రదాయాన్ని మొదలు పెట్టటంలో ధీరుబాయి అంబానీ ఘనత పొందారు. 1977 లో 80000 కన్నా ఎక్కువ పెట్ట్టుబడిదారులు వేరు వేరు ప్రాంతాలనుంచి రిలయన్స్ IPO కు చందా చేసారు.ధీరుభాయి, గుజరాత్ గ్రామలలో ఉన్న చిన్న పెట్టుబడిదారులని పెద్దసంఖ్యలో , తమ కంపెనీ వాటాదారులుగా ఉంటె లాభదాయకమని విశ్వసింపచేయగాలిగారు.


రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ సామాన్య వార్షిక సమావేశాలు స్టేడియంలో ఏర్పాటు చేసిన మొదటి ప్రైవేటు సెక్టార్ కంపెనీ.1986 లో జరిగిన సామాన్య వార్షిక సమావేశం, ముంబాయిలోని క్రాస్ మైదాన్ లో జరగగా 35000 వేల కన్నా ఎక్కువ వాటాదారులు మరియు రిలయన్స్ కుటుంబసభ్యులు హాజరైనారు.


ధీరుబాయి పెద్దసంఖ్యలలో లో మొదటిసారి చిల్లర పెట్టుబడిదారులని రిలయన్స్ లో పెట్టుబడి పెట్టటానికి ఒప్పించగలిగారు.


1980 నాటికి అంబానీ నికర ఆస్తి ఒక బిలియన్ రూపాయలు ఐనదని అంచన.

స్టాక్ యక్స్చేంజెస్ మీద ధీరుబాయి కట్టుబాటు[మార్చు]

1982 లో, రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీలు రైట్స్ ఇష్యూ కి వ్యతిరేకముగా పార్ట్లి కన్వర్టబుల్ డిబెంచర్స్ ను తెచ్చింది.[7] రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ కంపెనీ షేర్ల ధరలు అంగుళం కూడా పడిపోకుండా అన్ని ప్రయత్నాలు చేసిందని పుకారు వచ్చింది. అవకాశాన్ని ఊహించి, బేర్ కార్టేల్ , కలకత్తా నుంచి స్టాక్ బ్రోకర్ల గ్రూప్ , రిలయన్స్ షేర్లను స్వల్పకాలికంగా అమ్మటం ప్రారంభించారు. ఇది ఎదుర్కొనుటకు కొంతకాలం ముందువరకు " రిలయన్స్ మిత్రులు"గా పేర్కొన్న స్టాక్ బ్రోకర్ల బృందం స్వల్పకాలికంగా అమ్మిన షేర్లను బొంబాయి స్టాక్ యక్స్చేంజ్ లో కొనటం ప్రారంబించారు.


బుల్ల్స్ దగ్గర లావాదేవీలు ముగించడానికి సరిపడా డబ్బు నిల్వలు ఉండవని బేర్ కార్టేల్ భావించి పనిచేసింది. బొంబాయి స్టాక్ యక్స్చేంజ్ లో ఉన్న" బాద్లా" వర్తక పద్దతిని అనుసరించి ఒప్పంద తీర్మానానికి తయారుతారని అనుకుంది. బుల్ల్స్ కొంటూనే ఉన్నారు మరియు ఒప్పందం అయ్యేవరకు వాటా ధర రూ.152 గా ఉంచగలిగారు.ఒప్పందం రోజు బేర్ కార్టేల్ ను, నిజ షేర్లను వారి ముందు ఉంచ వలసినదిగా బుల్ల్స్ డిమాండ్ చేయగా, బేర్ ఒక అడుగు వెనకకు వేసింది. ఈ లావాదేవి ముగించటానికి, రిలయన్స్ షేర్లు కొన్నది స్టాక్ బ్రోకర్లె కనక, వారికి కావలసిన డబ్బు ని ఎవరో కాదు ధీరుబాయినే అందించారు. ఒప్పందం కుదరని పక్షం లో, "అన్ బాద్లా " (శుల్కము మొత్తం)కింద ఒక్క షేరు కి రూ. 35 చెల్లించ వలసి ఉంటుందని బుల్ల్స్ డిమాండ్ చేసాయి. దీనితో డిమాండ్ బాగా పెరిగి, రిలయన్స్ షేర్ నిమిషాలలో 180 రూపాయల పైకి ఎగిరింది. ఈ ఒప్పందం కారణంగా మార్కెట్లో విస్తారంగా గొడవలు జరిగాయి మరియు ధీరుబాయి స్టాక్ మార్కెట్ కి ఎదురులేని రాజుగా అయ్యారు. రిలయన్స్ తో ఆడటం ఎంత అపాయకరమో తన శత్రువులకి ఈయన నిరూపించాడు.


ఈ పరిస్థితికి పరిష్కారం కొరకు, బొంబాయి స్టాక్ యక్స్చేంజ్ మూడు రోజులు మూసివేశారు. ఈ విషయంలో బొంబాయి స్టాక్ యక్స్చెంజే అధికారులు కల్పించుకొని,, బేర్ కార్టెల్ కొద్దిరోజుల్లో షేర్లు విడుదల చేయాలనే షరతు మీద "అన్ బాద్లా " రేటుని రెండు రూపాయలు తగ్గించింది. బేర్ కార్టెల్ మార్కెట్ నుండి రిలయన్స్ షేర్లు ఎక్కువ ధరలలో కొనేవారు మరియు ఆ షేర్లు ధీరుబాయి అంబానీ నే బేర్ కార్టెల్ కి ఇచ్చి తద్వారా బేర్ కార్టెల్ వారి సాహసం వల్ల బలమైన లాబాలు గడించారు.[8]


ఈ ఘటన తర్వాత, అతని శత్రువులు మరియు పత్రికావర్గం పలు ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు. కొద్ది సంవత్సరాల క్రితం వరకు ఉన్న నార వ్యాపారస్తుడు, ఏ విధంగా ఇంత క్లిష్ట పరిస్థితిలో అంత పెద్ద మొత్తం లో ధన ప్రవాహం చేయగలిగాడని చాలా మంది అర్ధం చేసుకోలేక పోయారు. దీనికి సమాధానం అప్పటి ఆర్ధిక మంత్రి ప్రణబ్ ముకర్జి పార్లమెంట్ లో ఇచ్చారు. భారత దేశం లో ఉండని భారతీయుడు పెట్టుబడి పెట్టాడని ఆయన సభలో తెలియచేసారు. ఆ పెట్టుబడి రూ. 22 కోట్లు, 1982-83లలో రిలయన్స్ లో పెట్టారు.ఈ పెట్టుబడులని అనేక కంపెనీల్లో మళ్ళించారు, అవి క్రోకడయల్, లోట, మరియు ఫియస్కో. ఈ కంపెనీలు ముందుగా ఐసల్ అఫ్ మాన్ లో రిజిస్టర్ కాబడినవి.దీన్లో ఆసక్తి కరమైన విషయం ఏమిటంటే, ఈ కంపెనీల యజమానుల లేదా ప్రమోటర్ల ఇంటిపేరు ఒకటే, షా . ఈ సంఘటన పై భారతీయ రిజర్వు బ్యాంకు చేసిన విచారణలో, రిలయన్స్ లేదా దాని ప్రమోటర్లు ఏవిధమైన అన్యాయ లేక చట్టవిరుద్దమైన లావాదేవీలు చేసినట్టు కనుగొనలేకపోయారు. [9]


విభిన్నీకరణ[మార్చు]

కాలక్రమేణా ధీరుబాయి తన వ్యాపారాన్ని ప్రత్యేకమైన శ్రద్ధతో విభిన్నీకరణ చేశారు, అవి పెట్రో రసాయనాలు మరియు ఎక్కువ ఆసక్తి టెలీకమ్యూనికేషన్స్ , ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ , ఎనర్జీ , పవర్ , రిటైల్ , టెక్స్టైల్ స్ వ్యవస్థాపక సేవలు , మూలధనం మార్కెట్ , మరియు లాజిస్టిక్స్ లో కనపరిచారు.[[BBC|BBC ఈ కంపెనీ ని " అంచనాప్రకారం వార్షిక టర్న్ఓవర్ 12 బిలియన్ల డాలర్లు ఇంకా 85000 మంది వర్క్ ఫోర్స్ తో ఉన్న ఒక వ్యాపార సామ్రాజ్యము. UNIQ178ce3b8cf4ad221-nowiki-0000001C-QINU10UNIQ178ce3b8cf4ad221-nowiki-0000001D-QINU]]


విమర్శలు[మార్చు]

ఈయన అన్యాయంగా పనిచేశారని, ప్రభుత్వ విధానాలని సొంత ప్రయోజనాలకోసం తెలివిగా మోసగించారని, మరియు ప్రభుత్వ ఎన్నికలలో కీలకమైన పాత్ర పోషించారని నిందారోపణలు ఉన్నాయి. [11]ప్రసార సాధనాలు ఎక్కువగా వ్యాపార మరియు రాజకీయాల గురించి బహిరంగంగా మాట్లాడినప్పటికీ, మీడియా తుఫాను దేశవ్యాప్తంగా ఉన్నా అంబాని వారి ఇంటికి మాత్రం రక్షణను ఇంకా ఆశ్రయాన్ని కలుగచేసినది.


నుస్లి వాడియా తో వివాదం[మార్చు]

నుస్లి వాడియా బాంబే డైయింగ్ యజమాని, ఒక కాలంలో ఇతను ధీరుబాయి మరియు రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ కు అతిపెద్ద పోటీదారుడు.నుస్లి వాడియా మరియు ధీరుబాయి, రాజకీయ రంగాలలో వారికున్న పలుకుబడికి ప్రసిద్దులు, స్వేచ్ఛాయుత ఆర్ధిక విధానాలు అవలంబించక ముందు వారు అతి క్లిష్టమైన వాటికి కూడా అనుమతి పొందగలిగారు.


1977 - 1979 లో, జనతా పార్టీ అధికారంలో ఉన్నప్పుడు , సంవత్సరానికి 60000 టన్నుల డై-మిథైల్ టేరేఫ్తలేట్ (DMT) ఉత్పత్తి చేసే ప్లాంట్ కట్టటానికి నుస్లి వాడియా అనుమతి పొందారు. ఈ ఉద్దేశమున్న పత్రము అనుమతిపత్రముగా మారటానికి చాలా ఆటంకాలు వచ్చాయి. చివరగా 1981 లో నుస్లి వాడియాకు ఈ ప్లాంటు పెట్టటానికి అనుమతిని జారీ చేసారు.ఈ సంఘటన ఇరువురి మధ్యా అగ్నిలో ఆజ్యము పోసినట్టుయై , వారి పోటీ అసహ్యకరమైన మలుపు తిరిగింది.


ది ఇండియన్ ఏక్ష్ప్రెస్స్ కథనాలు[మార్చు]

ఒక సమయంలో రామ్నాథ్ గోఎంక ధీరుబాయి అంబానీ స్నేహితుడు. రామ్నాథ్ గొఎంక, నుసలి వాడియాతో కూడా సన్నిహితంగా ఉండేవారు. చాలా సందర్బాలలో, ఇరువురికీ జరుగుతున్న పోరు విభేదాలలో కల్పించుకోవటానికి మరియు ఈ శత్రుత్వాన్ని అంతం చేయటానికి ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేశారు.అంబానీ లంచగొండి పద్దతులు మరియు చట్టవిరుద్దమైన చర్యలవల్ల గోఎంకకు కంపెనీలో పక్షపాత రహితమైన వాటా లభించలేదు, అందువల్ల గొఎంక మరియు అంబానీల మధ్య శత్రుత్వము ముఖ్యముగా ఏర్పడినది.దీనితర్వాత రామ్నాథ్ గొఎంక , నుస్లి వాడియాకు మద్దతు ఇచ్చారు. ఒక సమయములో, రామ్నాథ్ గొఎంక ఇలా చెప్పారని నమ్మారు,"నుస్లి వాడియా ఆంగ్ల మనిషి , ఆయన అంబానీని అదుపు చేయలేరు, నేను ఒక బనియాని. నాకు తెలుసు అతనిని ఎలా అంతం చేయాలో" .....


రోజులు అలా జరుగుతూ ఉండగా, ధీరుబాయి రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ లాభాలు ఇంకా పెంచటం కోసం సరియైన వ్యాపార విధానాలు పాటించటంలేదని, అతనిచే ముద్రించబడిన బ్రాడ్ షీట్ , ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్స్ వార్తా పత్రికలో రొజూ వీటిగురించి రచనలు వచ్చేవి.దీని గురించి విచారణ జరపటానికి రామ్నాథ్ గోఎంక తన దగ్గర పనిచేస్తున్న ఇండియన్ యక్స్ ప్రెస్ ఉద్యోగులని నియమించకుండా, అతనికి అతి దగ్గరి నమ్మకస్తుడు, సలహాదారుడు మరియు ఆడిటరు యైన S. గురుమూర్తి కి ఈపనిని అప్పగించారు. S. గురుమూర్తి తో పాటు వేరొక విలేఖరి మానెక్ దావర్, ఇతను ఇండియన్ యక్స్ ప్రెస్ లో లేనప్పటికీ తమ కథలని పంపించేవారు. ఈ దండయాత్రలో అంబానీ లను ఎదిరించే జమ్నదాస్ మూర్జని అనే వ్యాపారస్తుడు కూడా బాగంగా ఉన్నారు.


అంబానీ మరియు గోఎంక ఇద్దరూ కూడా సమాజంలో వివిధ వర్గముల వారితో సమానంగానే గౌరవము మరియు విమర్శలకు గురికాబడ్డారు.గోఎంక వ్యక్తిగతమైన శత్రుత్వముతో జాతీయ వార్తాపత్రికను వాడుకుంటున్నారని ప్రజలు విమర్శించారు.దేశంలో ఎంతోమంది వ్యాపారస్తులు పక్షపాతమైన మరియు అంతరాత్మ విరుద్ధమైన పద్దతులు వాడుతుండగా, గోఎంక మాత్రము అంబానీ ని మాత్రమే లక్ష్యము చేస్తున్నారని విమర్శకులు భావించారు. గోఎంక , దగ్గర పనిచేస్తున్న ఉద్యోగస్తుల సహాయము లేకుండా, ఈ రచనలు సాగిస్తున్న అతని సామర్ధ్యానికి విమర్శకులు మెచ్చుకున్నారు. ఈ మధ్యకాలంలో ధీరుబాయి అంబానీ కూడా బాగా గుర్తింపును మరియు మెప్పును పొందారు. ఒక వర్గ ప్రజలు, ధీరుబాయి కున్న వ్యాపార జ్ఞానాన్ని మరియు పద్దతులను అతను కోరుకునే విధముగా మలుచుకునే సామర్ధ్యాన్ని పొగిడారు.


ధీరుబాయి అంబాని గుండెపోటుకు గురియైనప్పుడు, ఈ వివాదానికి ముగింపు వచ్చింది. సాన్ డిగో లో ధీరుబాయి తిరిగి స్వాస్థ్యము పొందుతుండగా, అతని కుమారులు ముకేష్ అంబానీ మరియు అనిల్ అంబానీ కార్యకలాపాలని నిర్వహించారు.ఇండియన్ యక్స్ ప్రెస్ నేరుగా రిలయన్స్ కు వ్యతిరేఖంగా తన తుపాకీ గురిపెట్టింది మరియు ప్రభుత్వము రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ కు తగినవిధముగా జరిమానా విధించటం లేదని నేరుగా నిందించింది. వాడియా - గోఎంక మరియు అంబానీ ల మధ్య జరుగుతున్న పోరాటము ఒక జాతీయ సమస్యగా మారింది. గురుమూర్తి మరియు ఇంకొక విలేఖరి, ముల్గావుకర్ రాష్ట్రపతి గ్యాని జైల్ సింగ్ తో కలసి రాష్ట్రపతి రాసినట్టుగా ప్రధానమంత్రికి ఒక అజ్ఞాత ఉత్తరాన్ని రాశారు. ప్రెసిడెంటు రాసిన చిత్తుప్రతిని తాజావార్తగా ఇండియన్ యక్స్ ప్రెస్ తమ పేపరులో ముద్రించింది, కానీ దానిలో జైల్ సింగ్ రాజీవ్ గాంధీకి పంపించేముందు మార్పులు చేసారనే యధార్ధం తెలుసుకోకుండా ముద్రించింది.ఈ పోరులో అంబానీ గెలిచారు.ఇప్పుడు పోరాటం నేరుగా ప్రధానమంత్రి రాజీవ్ గాంధీ మరియు రామ్నాథ్ గోఎంక మధ్యన ఉండడంవల్ల, అంబానీ నిదానంగా త్రప్పుకున్నారు.ప్రభుత్వము ఢిల్లీ లో సుందర్ నగర్ న ఉన్న యక్స్ ప్రెస్ అతిధి గృహాన్ని దాడిచేసింది మరియు మల్గావుకర్ చేతివ్రాతతో తప్పులు దిద్దిన తర్వాత ఉన్న నిజమైన ప్రతిని కనుగొన్నది. 1988-89 లో రాజీవ్ ప్రభుత్వము ఇండియన్ యక్స్ ప్రెస్ కు విరుద్ధముగా వరసగా ప్రతీకారచర్యలు చట్టరీత్యా తీసుకుంది. దీని తర్వాత కూడా , గోఎంక తన కున్న ప్రతిష్టని నిలిపిఉంచుకున్నారు, చాలా మంది ప్రజలు , అత్యవసర పరిపాలనావిధానం లో అతను తిరిగి నాయకుడిలా ప్రవర్తించాడని నమ్మారు.[ఆధారం కోరబడినది][19]


ధీరుబాయి మరియు V.P. సింగ్[మార్చు]

రాజీవ్ గాంధీ తర్వాత ప్రధాన మంత్రిగా యైన విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్ కు ధీరుబాయి కి హృదయపూర్వకమైన సంభందాలు లేవని , అందరికీ తెలిసిన విషయమే.మే 1985లో V. P. సింగ్ జనరల్ లైసెన్స్ విధానం కింద స్వచ్చమైన టెరేఫ్తలిక్ ఆమ్లము దిగుమతిని అకస్మాత్తుగా ఆపివేశారు.పోలిస్టర్ ఫిలమెంట్ దారానికి ఇది చాలా అవసరమైన ముడిసరుకు. ఇది రిలయన్స్ పనులు కొనసాగించటానికి చాలా కష్టమైనది. PTA దిగుమతి వర్గాన్ని మార్చిన ప్రభుత్వ ప్రకటన చేసే ముందు రోజే రిలయన్స్ వివిధ ఆర్దిక సంస్థలనుంచి ఒక సంవత్సరానికి సరిపోయే PTA దిగుమతి కి ఋణ పత్రాలని పొందగలిగింది. 1990 లో లార్సెన్ & టుబ్రో మీద రిలయన్స్ గ్రూప్ అధికారం చేలాయించటానికి ప్రయత్నించగా, ప్రభుత్వ ఆధీనములో ఉన్న ఆర్ధిక సంస్థలు లైఫ్ ఇన్సురన్సు కార్పొరేషన్ అఫ్ ఇండియా ఇంకా ది జెనెరల్ ఇన్సురన్సు కార్పొరేషన్ అడ్డుకున్నాయి.ఓటమిని ఊహించి కంపెనీ బోర్డ్ కి అంబానీలు రాజీనామా చేసారు. ఏప్రిల్ 1988 లో యల్ & టి ఛైర్మన్ ఐన ధీరుబాయి , తన పదవిని వదిలి స్టేట్ బ్యాంకు అఫ్ ఇండియా మాజీ ఛైర్మన్ D.N.ఘోష్ కు మార్గము సుగమము చేసారు.ధీరుబాయి పన్ను బకాయి పడటాన్ని V. P. సింగ్ పట్టుకోవటం ఫలితంగా ఆయనను రక్షణ శాఖా మంత్రిగా చేసారు.


మరణం[మార్చు]

2002 జూన్ 24 న, ధీరుబాయి తీవ్ర పక్షవాతం వచ్చి ముంబాయి బ్రీచ్ కాండీ హాస్పిటల్ లో మరణించారు.పక్షవాతం రావటం ఇది రెండవసారి, మొదటిసారి ఆయనకు 1986 ఫిబ్రవరీలో వచ్చింది, దానితో ఆయన కుడిచేతికి పక్షవాతం వచ్చింది.ఒక వారం రోజులకన్నా ఎక్కువ ఆయన అపస్మారక స్థితిలో ఉన్నారు. డాక్టర్ల సమూహం ఆయన జీవితాన్ని కాపాడలేకపోయింది. ఆయన జూలై 6, 2002,న రాత్రి 11.50 నిమిషాలకు చనిపోయారు.(భారత కాల మాన ప్రకారం)


ఆయన అంతిమ యాత్రకు వ్యాపారానికి సంభందించిన వారు, రాజకీయవేత్తలు మరియు ప్రసిద్దిచెందినవారే కాకుండా వేల సంఖ్యలో సామాన్య ప్రజలుకూడా హాజరైనారు.అతని పెద్ద కుమారుడు ముకేష్ అంబానీ హిందూ సాంప్రదాయ పద్ధతిలో అంతిమ కర్మలు నిర్వహించారు. ముంబాయి లోని చందన్వాడి స్మశానంలో జూలై 7, 2002 న షుమారుగా 4.౩౦ (భారత కాల మాన ప్రకారం) కు ఈయన దహన సంస్కారం చేయబడింది.


ఆయన భార్య కోకిలబెన్ అంబానీ, ఇద్దరు కొడుకులు ముకేష్ అంబానీ మరియు అనిల్ అంబానీ , ఇద్దరు కూతుర్లు నీనా కొఠారిమరియు దీప్తి సల్గావుంకర్ జీవించి ఉన్నారు.


ధీరుబాయి అంబానీ తన సుదీర్ఘ జీవితం బొంబాయి లోని ముల్జి -జేత టెక్స్ టైల్ మార్కెట్ లో ఆరంభించారు. ఈ గొప్ప వ్యాపారస్తుని గౌరవ సూచకంగా, ముంబాయి నేతపరిశ్రమ వర్తకులు జూలై 8, 2002 న మార్కెట్ మూసివేయటానికి నిర్ణయించారు. ధీరుబాయి చనిపోయేనాటికి, రిలయన్స్ గ్రూప్ గరిష్ట టర్నోఓవర్ రూ. 75,000 కోట్లు లేదా 15 బిలియన్ల అమెరికా డాలర్లు . 1976-77 లో రిలయన్స్ గ్రూప్ వార్షిక టర్న్ఓవర్ 70కోట్ల రూపాయలు మరియు ధీరుబాయి తన వ్యాపారాన్ని కేవలం రూ.15000(US$350)తో ప్రారంభించారనేది గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం .


The country has lost iconic proof of what an ordinary Indian fired by the spirit of enterprise and driven by determination can achieve in his own lifetime. [12].

Atal Bihari Vajpayee, Former Prime Minister of India


The nation had lost one of the doyens of the modern Indian corporate community, a philanthropist and above all a great human being endowed with great compassion and concern for the underprivileged sections of the society...

This new star, which rose on the horizon of the Indian industry three decades ago, remained on the top till the end by virtue of his ability to dream big and translate it into reality through the strength of his tenacity and perseverance

His legacy will remain shrouded in the fact that his practices have brought bribery and corruption to indian business for years to come.

I join the people of Maharashtra in paying my tribute to the memory of Ambani and convey my heartfelt condolences to the bereaved family. [13].

— P C Alexander, Governor of Maharastra

ధీరూభాయి తర్వాత రిలయన్స్[మార్చు]

నవంబర్ 2004, ముకేష్ అంబానీ ఒక మీటింగ్ లో "యాజమాన్య విషయాలలో " తనకి తమ్ముడు అనిల్ కు విభేదాలు ఉన్నట్టు ఒప్పుకున్నారు. ఈ విభేదాలు వ్యక్తిగత పరిమితి లోనే, అని కూడా ఆయన చెప్పారు.అయితే దాని ప్రభావము ఏవిధముగాను కంపెనీ నిర్వహణలో ఉండదని , రిలయన్స్ బలమైన వృత్తిపరముగా నిర్వహించే కంపెనీలు అని ఆయన అభిప్రాయ పడ్డారు.భారతదేశ ఆర్ధిక వ్యవస్థకు రిలయన్స్ ప్రాముఖ్యము ఎంతో ఉండటంవల్ల, ఈ విషయాన్ని ప్రసార సాధనాలు విస్తారంగా పొందుపరిచాయి. [14]


కుందాపూర్ వామన్ కామత్ , మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ అఫ్ ICICI బ్యాంకు [15] అంబానీ లకి ఆప్త మిత్రుడు, ఈ విషయాన్ని శాంతపరచటానికి సహాయం చేసారు.ఈ సమస్యని పరిష్కరించటానికి సోదరులు, వారి అమ్మ కోకిలబెన్ అంబానీకి ఒప్పగించారు. June 18 2005 న కోకిలబెన్ అంబానీ ఒప్పందాన్ని పత్రికావర్గము ద్వారా విడుదల చేసారు.


With the blessings of Srinathji, I have today amicably resolved the issues between my two sons, Mukesh and Anil, keeping in mind the proud legacy of my husband, Dhirubhai Ambani.

I am confident that both Mukesh and Anil, will resolutely uphold the values of their father and work towards protecting and enhancing value for over three million shareholders of the Reliance Group, which has been the foundational principle on which my husband built India's largest private sector enterprise.

Mukesh will have the responsibility for Reliance Industries and IPCL while Anil will have responsibility for Reliance Infocomm, Reliance Energy and Reliance Capital.

My husband's foresight and vision and the values he stood for combined with my blessings will guide them to scale new heights. [16].

— Kokilaben Ambani


రిలయన్స్ సామ్రాజ్యము అంబానీ సోదరులు ఇద్దరి మధ్య చీలింది, ముకేష్ అంబానీ RIL మరియు IPCL పొందగా అతని తోబుట్ట్తువు అనిల్ అంబానీ రిలయన్స్ కాపిటల్ , రిలయన్స్ ఎనర్జీ ఇంకా రిలయన్స్ ఇన్ఫోకాం పొందారు.ముకేష్ అంబానీ, రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్ కు ప్రాతినిధ్యము వహించగా, అనిల్ తన గ్రూప్ కి అనిల్ ధీరుబాయి అంబానీ గ్రూప్ (ADAG) గా పేరుపెట్టడం జరిగింది .


సినిమా[మార్చు]

ధీరుబాయి అంబానీ జీవితాన్ని స్పూర్తిగా తీసుకొని, జనవరి 12, 2007 లో ఒక సినిమా విడుదలైనది.హిందీ సినిమా గురు (2007 సినిమా ), దర్శకత్వం మణి రత్నం , సినిమాటోగ్రఫీ రాజీవ్ మీనన్ మరియు సంగీతం A.R.రెహమాన్ . ఈ సినిమా భారత వ్యాపార ప్రపంచములో తనకంటూ ఒక గుర్తింపు రావటానికి ఒక వ్యక్తి చేసిన సంఘర్షణ, దీన్లో శక్తి గ్రూప్ అఫ్ ఇండస్ట్రీస్ అని చూపించారు.ఈ చిత్రంలో సినీ నటులు అభిషేక్ బచ్చన్ , మిథున్ చక్రబోర్తి , ఐశ్వర్య రాయి , మాధవన్ మరియు విద్యా బాలన్ ఉన్నారు. ఈ సినిమాలో అభిషేక్ బచ్చన్ పాత్ర కాంత్ దేశాయ్, ధీరుబాయి అంబానీ ని అనుకరణ చేసిన పాత్ర.మిథున్ చక్రబోర్తి , మాణిక్ద పాత్ర నిజజీవితంలో రామనాధ్ గోఎంక ను మరియు మాధవన్ పాత్ర S. గురుమూర్తి ను పోలిఉన్నాయి, గురుమూర్తి ఇరవై సంవత్సరాల క్రితం జరిగిన కార్పొరేట్ పోరులో రిలయన్స్ గ్రూప్ మీద తీవ్రమైన ముట్టడి చేయటంలో ముందంజలో ఉండటం వల్ల, ఇతను జాతీయ ఖ్యాతిని గడించాడు. ఈ సినిమా ధీరుబాయి అంబానీ లోని బలాన్ని గురు కాంత్ దేశాయ్ పాత్ర ద్వారా'.అభిషేక్ బచ్చన్ కు పెట్టిన "గురుభాయ్" పేరు, "ధీరుబాయి" నిజమైన పేరుకి సామీప్యము ఉంది.

అవార్డ్లులు మరియు గుర్తింపులు[మార్చు]

SsSdDAWD


సుప్రసిద్ధ వ్యాఖ్యలు[మార్చు]

ఆది నుంచి ధీరుబాయిని గౌరవప్రథముగా చూసేవారు. పెట్రో రసాయన వ్యాపారం లో ఆయన విజయము ఇంకా అతి బీదరికము నుండి అత్యంత ధనవంతుడైన ఆయన జీవిత శైలి, భారతీయ ప్రజల మనస్సులలో ఒక ఆరాదకుడిగా నిలిచింది.ఉత్తమమైన వ్యాపార నాయకుడి కావటం వల్ల ఆయన మంచి ప్రోత్సాహకారుడు కూడా.ఆయన ప్రజలలో కొద్ది ఉపన్యాసాలు ఇచ్చినప్పటికీ, ఆయన చెప్పిన మాటల విలువ ఇప్పటికీ వారికి గుర్తుంది. " ఈ 3 బలాలతో * "యువకులకి అవసరమైన పరిస్థుతులు కల్పించాలి వారిని ప్రోత్సహించాలి . వాళ్లకు కావలిసిన ఆధారము ఇవ్వండి. ఒక్కరి దగ్గర అనంతమైన శక్తి ఉన్నది. వారు ప్రతాపం చూపిస్తారు."

  • "నా గతం, ప్రస్తుతం, మరియు భవిష్యత్తులో ఉన్న ఒక ఉమ్మడి కారణం : సంభంధం ఇంకా నమ్మకము ఇదే మా అభివృద్ధి కి పునాది"
  • " ప్రజలే మా బలం."
  • "సకాలం లో పనిపూర్తిఅవ్వటం గొప్పకాదు, దానికన్నా ముందుచేయటమే నా ఆశయము ."
  • "ఓటమిని దరిచేరనీకు , ధైర్యమే నీ ద్రుడవిశ్వాసము." '
  • "మనము నియమాలని మార్చలేము, కానీ అవి మనలని నియంత్రించే విదానాన్ని మార్చవచ్చు" '
  • "ధీరుబాయి ఒకరోజు పోతారు . కానీ రిలయన్స్ ఉద్యోగస్తులు ఇంకా వాటాదారులు దీనిని నడిపిస్తారు. రిలయన్స్ అనేది ఇప్పుడు ఒక తలంపు, దీనిలో అంబానీ లకు ప్రమేయం లేదు."


బిబ్లియోగ్రఫి[మార్చు]


అనధికారిక జీవితచరిత్ర[మార్చు]

ఢిల్లీ బ్యూరో 'ఫార్ ఈస్టర్న్ ఎకనమిక్ రివ్యు చీఫ్ గా చాలా సంవత్సరాలు ఉన్న హమిష్ మాక్దోనాల్ద్ , ఒక అనధికార అంబానీ జీవిత చరిత్రను ది పోలిస్టర్ ప్రిన్స్ అని 1998 లో ముద్రించారు. దీన్లో ఆయన సాధించిన విజయాలు ఇంకా తప్పులు పేర్కొన్నారు, కానీ ఆ పుస్తకాన్ని భారతదేశంలో ముద్రిస్తే చట్ట పరంగా చర్య తీసుకుంటామని అంబానీ లు బెదిరించారు. [18]


సూచనలు మరియు వివరణలు[మార్చు]

  1. ఇమ్ప్రిన్త్స్ అఫ్ అ డెమి-గాడ్, ధీరూభాయి అంబానీ, బై బీన ఉదేషి ఫ్రీ ప్రెస్ జర్నల్ , July 24, 2002
  2. http://www.iloveindia.com/indian-heroes/dhirubhai-ambani.html ధీరుబాయి అంబానీ బయోగ్రఫీ
  3. ది టు ఫేసెస్ అఫ్ ధీరూభాయి అంబానీ బై పరంజోయ్ గుహ తకుర్త http://www.india-seminar.com/2003/521/521%20paranjoy%20guha%20thakurta.htm#top
  4. http://www.atimes.com/atimes/south_asia/DG09Df01.html
  5. ఇండియన్ లెజెండ్స్, ధీరూభాయి అంబానీ . యాక్ సేస్సేడ్ oct, 28. 2006.http://muraleedharan.tripod.com/legends_dhirubhaiambani.html
  6. ఎ షార్ట్ బయోగ్రఫి అఫ్ దిరుభై అంబానీ ఆన్ రిలయన్స్ కమ్యూనికేషన్స్ లిమిటెడ్ . (PDF File) http://www.reliancecommunications.co.in/Communications/Aboutus/pdf/ShortBiography.pdf
  7. ది టు ఫేసెస్ అఫ్ ధీరూభాయి అంబానీ బై పరంజోయ్ గుహ తకుర్త http://www.india-seminar.com/2003/521/521%20paranjoy%20guha%20thakurta.htm
  8. ది గ్రేట్ ఇండియన్ స్కాం , స్టొరీ అఫ్ మిస్సింగ్ రూ. 4000 క్రోర్ బై S.K. బరువా అండ్ J.S. వర్మ (ISBN 81-7094-128-8) P 16 & 17
  9. ఫర్ దిస్ ఫైటర్ , లైఫ్ వాజ్ ఎ బిగ్ బేటిల్ బై మానస్ చక్రవర్తి ఆన్ Rediff.com[1] తర్వాత చెప్పబడింది " ఇలాంటి పద్దతులు వాడి ధీరుబాయి భారతదేశాన్ని పేదరికంలోకి తోసి, బీద వాళ్ళని మరింత బీదగా చేసి తను మాత్రం తన జేబులు నింపుకున్నారు".
  10. BBC న్యూస్ |వరల్డ్ |సౌత్ ఆసియా | టాప్ ఇండియన్ బిజినెస్ మాన్ డైస్
  11. రెమెంబెరింగ్ ది ప్రిన్స్ అఫ్ పోలిస్టర్ http://www.time.com/time/asia/magazine/article/0,13673,501020722-320795,00.html
  12. BBC News UK [2]
  13. Politicians, celebrities pay homage to Ambani - Rediff News [3]
  14. ముకేష్ అంబానీ అనిల్ తో ఉన్న విభేదాలు ఒప్పుకున్నారు - http://in.rediff.com/money/2004/nov/18ril.htm
  15. కీ ప్లేయర్స్ ఇన్ రిలయన్స్ డ్రామా : K.V.కామత్ http://specials.rediff.com/money/2005/jun/21sld3.htm
  16. Ambanis resolve ownership battle - Rediff News [4]
  17. ధీరూభాయి అంబానీ వార్టన్ స్కూల్ వారి డీన్'స్ మెడల్ పొందిన మొదటి భారతీయుడు అయ్యారు [www.rediff.com Rediff on the net] http://www.rediff.com/business/1998/jun/16amba1.htm- Accessed: Jan 21, 2007
  18. అంబానీ : ఎ టైకూన్ ఫర్ అల్ సీజన్స్http://www.atimes.com/atimes/south_asia/DG09Df01.html


బాహ్య లింకులు[మార్చు]