నైరూప్య కళ

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
కజిమిర్‌ మిలియవిక్‌, బ్లాక్‌ స్క్వేర్‌, సీ.1913

నైరూప్య కళ లో దృశ్య భాషా రూపం ఉపయోగిస్తారు. ప్రపంచంలోని దృశ్య సంకేతాల్లో స్వేచ్ఛాయుతంగా ఉన్న వాస్తవాల సమ్మేళనం రూపొందించడానికి రంగు మరియు వరుస ఉపయోగిస్తారు.[1] పాశ్చాత్య కళ పునరుజ్జీవనం తర్వాత నుంచి 19వ శతాబ్దం మధ్య వరకు తర్క దృష్టికోణంతో ముడిపడి ఉంది. మరియు ఊహాజనిత దృశ్య వాస్తవాలను పున:సృష్టించే ప్రయత్నాలు జరిగాయి. యూరోపియన్‌ మినహా ఇతర కళల సంస్కృతులను అంగీకరించారు మరియు కళాకారులకు దృశ్య అనుభవాలను వివరించడానికి ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను చూపించారు. 19వ శతాబ్దం చివరినాటికి చాలామంది కళాకారులు సాంకేతికత, సైన్స్‌ మరియు ఆధ్మాత్యికతలో వచ్చే ప్రాథమిక మార్పులకు అనుగుణంగా కొత్త కళను సృష్టించాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తించారు. వ్యక్తిగతంగా కళాకారులు వారికున్న వనరుల ఆధారంగా గీసిన సిద్ధాంతపరమైన వాదనలు భిన్నంగా ఉన్నాయి మరియు ఆ సమయంలో అన్ని ప్రాంతాల్లోని పాశ్చాత్య సంస్కృతి సామాజిక మరియు మేధావుల్లో గూడు కట్టుకుని ఉన్నవాటిని ప్రతిబింబించాయి.[2]

నైరూప్య కళ, అలంకారాలు లేని కళ, లక్ష్యం లేని కళ, మరియు దేనికి ప్రాతినిధ్యం వహించని కళ అనేవి విడిగా సంబంధం కలిగిన పదాలు. అన్నీ సమానమే, అయినప్పటికీ సమానమైన అర్థాన్నివ్వవు.

నైరూప్య కళ సారం వాస్తవాన్ని వదిలిపెట్టి కళలోని ఊహల వర్ణనను సూచిస్తుంది. కచ్చితమైన ప్రాతినిధ్యాన్ని ఇలా వదిలి పెట్టడం కేవలం కొద్దిగా లేదా పాక్షికంగా, లేదా పూర్తిగా ఉండవచ్చు. ఇందులో సారగ్రహణం నిరంతరం ఉంటుంది. అయినప్పటికీ కళ లక్ష్యమైన అత్యున్నత శ్రేణి సంభవనీయత గూఢంగా ఉంటుంది, కనీసం సిద్ధాంతపరంగా, ఎందుకంటే కచ్చితమైన ప్రాతినిధ్యం పట్టు నుంచి దాటిపోతుంది. స్వతంత్రంగా ఉండే కళాత్మకతలో రంగులు మరియు పద్ధతులు మారుతూ ఉంటాయి, ఇవి పాక్షికంగా గూఢంగా ఉంటాయని చెప్పవచ్చు. పూర్తిగా నిగూఢంగా ఉంటే ఎలాంటి సూచనలను గుర్తించలేం. ఉదాహరణకు రేఖాగణిత సారగ్రహణంలో సహజ లక్షణాలకు సంబంధించిన సూచనలను కనుగొనడం చాలా కష్టం. ఆలంకారిక కళ మరియు పూర్తి సార గ్రహణం దాదాపుగా పరస్పరం ప్రత్యేకమైనవి. కానీ ఆలంకారిక మరియు ప్రాతినిధ్య (లేక వాస్తవిక) కళ తరచూ పాక్షిక నైరూప్యతను కలిగి ఉంటుంది.

రేఖాగణిత సారగ్రహణం మరియు భావ సారగ్రహణం రెండూ తరచుగా పూర్తిగా నైరూప్యంగా ఉంటాయి. వాటిలో రూపొందించిన లెక్కలేనన్ని కళా కదలికలు పాక్షిక సారగ్రహణంతో ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు ఫెవిసమ్‌లో రంగులు స్పష్టంగా మరియు కావాలని వాస్తవాలకు అనుగుణంగా మారుస్తారు. మరియు క్యూబిసమ్‌లో వాస్తవ జీవిత పరిస్థితుల చిత్రీకరణ పద్ధతులను గుడ్డిగా మారుస్తారు.[3][4]

చరిత్ర[మార్చు]

పూర్వకళలో సారగ్రహణం మరియు పలు సంస్కృతులు[మార్చు]

పూర్వ సంస్కృతుల్లోని పలు కళల్లో- కుండలపై, వస్త్రాలపై, శాసనాలపై మరియు రాళ్లపై గీసిన చిత్రాలపై గుర్తులు మరియు అచ్చులు ఉన్నాయి. ఇవి సాధారణంగా, రేఖాగణిత మరియు సరళ పద్ధతుల్లో ఉండేవీటిని లాంఛనప్రాయ లేక ఆలంకారిక లక్ష్యాల కోసం వినియోగించేవారు.[5] ఈ స్థాయిలో దృశ్య అర్థాలు నిగూఢ కళను సూచించేవి. ఏ మాత్రం చదవడం రాకున్నా ప్రతి ఒక్కరూ చైనీస్‌ కాలీగ్రాఫీ లేదా ఇస్లామిక్‌ కాలీగ్రాఫీలోని అందాన్ని అస్వాదించవచ్చు.

19వ శతాబ్దం[మార్చు]

నైరూప్య కళ అభివృద్ధికి దోహదపడిన మూడు కళా ఉద్యమాలు రొమాంటిసిజం, ఇంప్రెషనిజం మరియు ఎక్స్‌ప్రెషనిజం. 19వ శతాబ్దంలో కళాకారులకు కళా స్వేచ్ఛ అభివృద్ధి చెందింది. చర్చిల ప్రాపకం క్షీణించింది మరియు ప్రజల సామర్థ్యం పెరిగి కళాకారులకు జీవనం కల్పించేంతగా ప్రైవేటు ప్రాపకం పెరిగింది.

జేమ్స్‌ మెక్‌నీల్‌ విజిలర్‌. (1874), డెట్రాయిట్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ ఆర్ట్స్‌.1877లో విజ్లర్‌ తన పెయింటింగ్‌ 'నోక్‌టుర్న్‌ ఇన్‌ బ్లాక్‌ అండ్‌ గోల్డ్‌: ద ఫాలింగ్‌ రాకెట్‌'ను విమర్శించినందుకు కళా విమర్శకుడు జాన్‌ రస్కిన్‌పై దావా వేశాడు.విజ్లర్‌ జనాల ముఖంపై కుండెడు పెయింటును గుప్పించినందుకు 200 గినియాలను అడుగుతున్నాడు అని రస్కిన్‌ విమర్శించారు. రిఫరెన్సు - విజ్లర్‌ వర్సెస్‌ రస్కిన్‌, ప్రిన్స్‌టన్‌ ఎడ్యు.రిట్రీవ్డ్‌ జూన్‌ 13, 2010 రిఫరెన్సు ఫ్రమ్‌ ద టాటే, రిట్రీవ్స్‌ ఏప్రిల్‌ 12, 2009 రిఫరెన్సు

కొత్త కళకు సంబంధించి తొలి సూచనలు ఇచ్చిన వ్యక్తి జేమ్స్‌ మెక్‌నీయిల్‌ విస్లర్‌,' Nocturne in Black and Gold: The falling Rocket ఈయన తన చిత్రాల్లో (1872) వస్తువుల చిత్రణ కంటే దృశ్య సంచలనాలకే చాలా ప్రాధాన్యమిచ్చారు. కనిపించే వస్తువు ఆసక్తికి సూక్ష్మంగా పరిశీలించడం జాన్‌ కాన్‌స్టేబల్‌ చిత్రాల నుంచి మొదలైంది. జె ఎం డబ్ల్యూ టర్నర్‌, కెమిల్లె కోరట్‌ మరియు వారి ప్రభావం నుంచి బార్బిజోన్‌ పాఠశాలకు చెందిన ప్లీయిన్‌ ఎయిర్‌ చిత్రకళను కొనసాగించారు. పౌల్‌ జిజానే ప్రభావత్మకంగా ప్రారంభించారు. కానీ ఆయన లక్ష్యం ఒకే విషయంపై వాస్తవాల ఆధారంగా తర్క నిర్మాణాన్ని, సమతల ప్రాంతాల్లో సవరించిన రంగులతో రూపొందించడం కొత్త దృశ్య కళకు ఆధారం.[6] తర్వాత ఇదే బేక్యూ మరియు పాబ్ల పికాసో ద్వారా క్యూబిసమ్‌గా అభివృద్ధి చెందింది.

భావ వ్యక్తీకరణ చిత్రకారులు ధైర్యంగా చిత్రాలకు ఉపరితలం వినియోగించడం, వికృతంగా మరియు అతిగా గీయడం, మరియు గాఢమైన రంగులను కనుగొన్నారు. వ్యక్తీకరణవాదులు ఆ కాలంలో కనిపించిన సమకాలీన అనుభవాలు మరియు ప్రతిచర్యలను హృదయానికి హత్తుకునేలా మరియు ప్రభావాత్మకానికి మరియు 19వ శతాబ్దం చివరి నాటి సంప్రదాయ సూచనల చిత్రాలకు ప్రతిచర్యగా రూపొందించారు. వ్యక్తీకరణవాదులు మానసిక స్థితికి అనుకూలంగా చిత్రీంచేలా వస్తువు విషయాన్ని ఒక్కసారిగా మార్చేశారు. అయినప్పటికీ ఎడ్వర్డ్‌ ముంచ్‌ మరియు జేమ్స్‌ ఎన్సర్‌లాంటి చిత్రకారుల ప్రభావాత్మకవాదుల తర్వాతి చిత్రాలతో ప్రభావితులయ్యారు. వీరే 20వ శతాబ్దంలోని సారగ్రహణానికి కీలకమైన వ్యక్తులు.

దస్త్రం:Yellow Curtain.jpg
హెన్రీ మటిసీ, ద యెల్లో కర్టెన్‌, 1915.మటిసీ తనకిష్టమైన రంగు, డ్రాయింగులతో సిసలైన నైరూప్యతకు చాలా సమీపానికి వస్తారు.

అదనంగా 19వ శతాబ్దంలో తూర్పు యూరోప్‌లో దివ్యజ్ఞానుల ద్వారా అనుభూతివాదం మరియు తొలి ఆధునిక మత శాస్త్రం వ్యక్తీకరించబడ్డాయి.బ్లావట్‌ స్కీ విస్తారమైన ప్రభావం అగ్రగణ్య రేఖాగణిత కళాకారులైన వెస్లీ కండిన్‌స్కీ, మరియు హిల్మాఫ్‌ క్లింట్‌లపై ఉంది. జార్జ్‌ గర్జ్‌ఫ్‌ మరియు పి.డి. ఓస్‌పెన్‌స్కై అనుభూతివాద శిక్షణ 20వ శతాబ్దంతోని పీట్‌ మోన్‌డ్రెన్‌ మరియు అతని సహచరుల తొలి రేఖాగణిత నిగూఢ శైలిపై ప్రధాన ప్రభావాన్ని చూపింది.[7]

20వ శతాబ్దం[మార్చు]

ప్రభావాత్మకవాదం తర్వాత పౌల్‌ గౌగూయిన్‌, జార్జ్స్‌ సిరట్‌, విన్సెంట్‌ వాన్‌ గోగ్‌ మరియు పౌల్‌ జిజానె చేసిన సాధన 20వ శతాబ్దం కళపై తీవ్రమైన ప్రభావాన్ని చూపింది మరియు 20వ శతాబ్దపు సారగ్రహణానికి ప్రముఖంగా దారితీసింది. వారసత్వం చిత్రకారులైన వాన్‌ గోగ్‌, సిజానె, గౌగూయిన్‌, మరియు సిరట్‌ ఆధునిక కళ అభివృద్ధిలో ప్రముఖులు. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో హెన్రీ మెటిస్సె మరియు పలువురు ఇతర యువ కళాకారులు క్యూబిస్ట్‌ ముందున్న జార్జ్స్‌ బ్రేక్‌, అండ్రె డెరెయిన్‌, రౌల్‌ డూఫీ మరియు మౌరైస్‌ డి వ్లామింక్‌తో కలిపి పారిస్‌ కళా ప్రపంచంలో విశృఖలత్వం, పలు రంగులు, అభివ్యక్తీకరణ, ప్రకృతి దృశ్యం మరియు వస్తు చిత్రణతో విప్లవాత్మక మార్పులు తెచ్చారు. దీనిని విమర్శకులు ఫౌవిజం అన్నారు. తన అభివ్యక్తీకరణకు రంగులు మరియు తన స్వేచ్ఛా మరియు ఊహాత్మక చిత్రాలతో హెన్రీ మెటిస్సె ఫ్రెంచ్‌ విండో యట్‌ కొలియర్‌ , (1914), వ్యూ ఆఫ్‌ నోట్రె-డెమ్‌ ,(1914), మరియు ద యెల్లో కర్టెయిన్‌ 1915లో స్వచ్ఛమైన సారగ్రహణానికి చాలా దగ్గరగా వచ్చారు. ఫౌవెస్‌ అభివృద్ధి చేసినట్టుగా రంగుల ముడిభాష నేరుగా ఇతర ప్రముఖ సారగ్రహకుడైన వాస్లీ కండెన్‌స్సైను ప్రభావితం చేసింది.(ఉదాహరణ చూడండి).

అయినప్పటికీ క్యూబిజం అంతిమంగా విషయ సమాచారంపై ఆధారపడి ఉంది. ఇది ఫౌవిజంతో పాటు 20వ శతాబ్దపు సారగ్రహణ కళా ఉద్యమానికి నేరుగా తలుపులు తెరిచింది. పాబ్లో పికాసో తన తొలి క్యూబిస్ట్‌ చిత్రాన్ని జిజాన్నె ఆలోచనపై ఆధారపడి రూపొందించారు. ఇందులో ప్రకృతి చిత్రణను మూడు పదార్థాలతో తగ్గించారు: క్యూబ్‌, గోళం మరియు కోన్‌. లిస్‌ డిమోయిసెల్లెస్‌ డి అవిగ్‌నన్‌ చిత్రాలతో 1907లో పికాసో నాటకీయంగా ఓ కొత్త మరియు తీవ్రమైన చిత్రంలో పచ్చి మరియు ఐదుగురు వేశ్యల ఆదిమ వేశ్యా దృశ్యాన్ని, హింసాత్మకంగా స్త్రీని చిత్రించారు. ఆఫ్రికన్‌ గిరిజన్‌ జాతుల స్మృతులను మరియు తన సొంత కొత్త క్యూబిస్ట్‌ ఆవిష్కరణలను చిత్రీకరించారు. విశ్లేషణాత్మక క్యూబిజం 1908 నుంచి 1912 వరకు పాబ్లో పికాసో మరియు జార్జ్స్‌ బ్రాక్‌ ద్వారా ఉమ్మడిగా అభివృద్ధి చెందింది. విశ్లేషణాత్మక క్యూబలిజం తొలి స్వచ్ఛమైన క్యూబిజం వ్యక్తీకరణ, తర్వాత కృత్రిమ క్యూబిజాన్ని బ్రాక్‌, పికాసో, ఫెర్నాండ్‌ లెగర్‌, జుయన్‌ గ్రిస్‌, ఆల్బర్ట్‌ గ్లెజెస్‌, మార్‌సెల్‌ డ్యూచాంప్‌ మరియు లెక్కలేనంతమంది ఇతర కళాకారులు 1920ల్లో సాధన చేశారు. వివిధ రకాల పద్ధతులు, ఉపరితలాలు, కళాశాలల వస్తువులు, పేపర్‌ కోలీ మరియు భారీ విభిన్న సమాచార విషయాల సమ్మేళనాలను పరిచయం చేయడం ద్వారా కృత్రిమ క్యూబిజాన్ని తీర్చిదిద్దారు. కళశాలల చిత్రకారులైన స్విట్టర్స్‌ మరియు మాన్‌రే మరియు ఇతరులు క్యూబిజం నుంచి ఆధారాలు తీసుకుని దాదా అనే ఉద్యమ అభివృద్ధికి సాధనంగా వినియోగించారు.

ఇటాలియన్‌ పద్యకారుడు మారినెట్టి 1909లో 'ద ఫౌండింగ్‌ అండ్‌ మానిఫ్యెస్టో ఆఫ్‌ ఫ్యూఛరిజం'ను ప్రచురించారు. ఇది కళాకారులను ఎంతో ఉత్తేజితులను చేసింది. అందులో కార్లో కారా 'పెయింటింగ్‌ ఆఫ్‌ సౌండ్స్‌, నాయిసెస్‌ అండ్‌ స్మెల్స్‌' మరియు 1911లో ఉంబెర్టో బోసిని 'ట్రెయిన్‌ ఇన్‌ మోషన్‌' సారగహ్రణం తర్వాతి దశల్లో మరియు మొత్తం యూరప్‌లో కళా ఉద్యమాన్ని విస్తారంగా ప్రభావితం చేసింది.[8]

పద్యకారుడు గూలెయమ్‌ అప్సోలినెయిరి 1913లో రాబర్ట్‌ మరియు సోనిఆ డిలానె పనికి అనాథవాదం అనే పేరు పెట్టాడు. దీనిని ఆయన, దృశ్య గోళం నుంచి మూలకాలను అరువు తెచ్చుకోని ఓ కొత్త నిర్మాణశైలి చిత్రకళ, కానీ పూర్తిగా కళాకారుడి చేత సృష్టించబడింది.... ఇది స్వచ్ఛమైన కళ గా నిర్వచించారు.[9]

దశాబ్దం తిరిగిన తర్వాత ప్రధాన యూరోపియన్‌ మరియు అమెరికన్‌ నగరాల్లోని కళాకారుల మధ్య సాంస్కృతిక సంబంధాలు చాలా చురుగ్గా మారాయి. వారంతా అధిక అభిలాషతో కూడిన ఆధునికతకు సమానమైన కళా పద్ధతిని సృష్టించడానికి ప్రయత్నించారు. కళాకారుల పుస్తకాలు, ప్రదర్శనలు మరియు విధానాల ద్వారా తమ ఆలోచనలను ఒకరితో ఒకరు పంచుకున్నారు. దాంతో ప్రయోగాలు మరియు చర్చలకు ఎన్నో వనరులు తెరుచుకున్నాయి మరియు సారగ్రహణంలో భిన్నమైన దశలకు పునాది ఏర్పడింది. ఆ తర్వాత విస్తరించిన 'ద వరల్డ్‌ బ్యాక్‌వర్డ్‌' ఆ సమయంలోని సంస్కృతుల అంతర్‌-కలయికలపై కొంత ప్రభావాన్ని చూపింది:

డెవిడ్‌ బర్‌లిక్స్‌ ఆలోచనల ప్రకారం ఆధునిక కళా ఉద్యమం పూర్తిగా ఆధునికమైనది, 1912 జనవరిలో ఏర్పాటు చేసిన రెండో నెవి వజ్ర ప్రదర్శనలో (మాస్కోలో) కేవలం మ్యునిచ్‌ నుంచి పంపించిన చిత్రాలనే కాకుండా, కానీ జర్మన్‌ డై బ్రూకి బృందానిక చెందిన కొందరు సభ్యులు, పారిస్‌ నుంచి రాబర్ట్‌ డిలౌనె, హెన్రీ మెటిస్సె మరియు ఫెర్నాండో లెగర్‌, అలాగే పికాసో చేసిన పనులు వచ్చాయి. శీతాకాలంలో డెవిడ్‌ బర్‌లిక్‌ క్యూబిసమ్‌ మరియు పొలిమికల్‌ ప్రచురణ ప్రణాళిక, ఎలాంటి దొంగ వజ్రాలను పెట్టుబడిగా పెట్టాలనే రెండు ప్రసంగాలను ఇచ్చారు. మేలో ఆయన విదేశాలకు వెళ్లారు మరియు ఆయన జర్మనీలో ఉన్న సమయంలో పుట్టిన డెర్‌ బ్లా రెయిటర్‌ ప్రచురణల పంచాంగంతో పోటీపడడానికి తిరిగి వచ్చారు.

1911 నాటికి 'స్వచ్ఛమైన కళ'ను వెతికే ప్రయత్నంలో పలు ప్రయోగాత్మక పనులు సృష్టించబడ్డాయి. ఫ్రాన్‌టిసెక్‌ కుప్కా న్యూటన్‌ ఆర్ఫిస్ట్‌ వర్క్‌, డిస్క్‌ను చిత్రీంచారు.రేయిస్ట్‌ (లూచిజమ్‌) చిత్రాలైన నటాలియా గోన్‌చార్‌వా మరియు మైకేల్‌ లారీనోవ్‌లో వెలుగు కిరణాల్లాంటి రేఖలను నిర్మాణాన్ని రూపొందించడానికి వినియోగించారు. కాశ్మీర్‌ మేల్‌విచ్‌ తన తొలి పూర్తి నిగూఢ పని, సర్వోన్నతమైన 'బ్లాక్‌ స్వ్కేర్‌'ను 1915లో పూర్తి చేశారు. మరో అత్యున్నత బృందం లిబోవ్‌ పోపోవ అర్కిటెక్టానిక్‌ నిర్మాణాలు మరియు అంతరిక్ష శక్తి నిర్మాణాలను 1916 మరియు 1921 మధ్య సృష్టించారు. పీట్‌ మోన్‌డ్రిన్‌ నిగూఢ భాషను సమాంతర మరియు నిలువు వరుసలతో త్రికోణ రంగులతో 1915 మరియు 1919 మధ్య సృష్టించారు. కొత్త సౌందర్య నమూనాలను వాడడం మండ్రియన్‌, థియో వాన్‌ డస్‌బర్గ్‌ మరియు డి స్టిజ్‌ల్‌ బృందంలోని ఇతరులు పర్యావరణ భవిష్యత్తును తీర్చిదిద్దడానికి కృషి చేశారు.

సంగీతం[మార్చు]

దస్త్రం:Kandinsky white.jpg
విస్లీ కండిన్‌స్కీ, ఆన్‌ వైట్‌ 2, 1923

దృశ్య కళ చాలా నైరూప్యమైనది చాలావరకు సంగీతంలా: ఈ కళా పద్ధతిలో నైరూప్య మూలకాలైన శబ్దం మరియు సమయ విభాగాలను వినియోగిస్తారు. వాస్లీ కండెన్‌స్కై సంగీతకారుడు కూడా, ఆయన మార్కుల అవకాశం మరియు అనుబంధ రంగులు రిసౌండింగ్‌ ఇన్‌ ద సౌల్‌ తో ఉత్తేజితులయ్యారు. ఈ ఆలోచనను ముందుకు పెట్టిన వారు చార్లెస్‌ బూడెలెయిర్‌, మన అన్ని జ్నానేంద్రియాలు వివిధ ఉత్తేజితాలకు స్పందిస్తాయి కానీ జ్నానేంద్రియాలు అంతర్‌ సౌందర్య స్థాయితో అనుసంధానమై ఉంటాయి.

దీనికి చాలా దగ్గరి సంబంధ కలిగిన ఆలోచన- కళకు ఆధ్యాత్మిక కోణముం ది. మరియు ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో పయనించడం ద్వారా ప్రతిరోజు అనుభవాల్లో అనుభూతి చెందవచ్చు. శతాబ్దపు తొలి సంవత్సరాల్లో భారత్‌ మరియు చైనాల్లోని పురాతన వివేకవంతమైన పవిత్ర పుస్తకాలకు థియోసాఫికల్‌ సొసైటీ ప్రఖ్యాతి కల్పించింది. ఈ పద్ధతిలో పీట్‌ మోన్‌డ్రియన్‌, వెస్లీ కండెన్‌స్కై, హిల్మా ఫ్‌ క్లింట్‌ మరియు ఇతర కళాకారులు వస్తువులు లేని స్థితిలో లోపలి విషయాలలో ఆసక్తిని చూపుతూ గూఢంగా రూపొందించడానికి కృషి చేశారు. విశ్వ వ్యాప్త మరియు సమయంతో సంబంధం లేని ఆకృతులను భూగోళంలో గుర్తించారు: గోళాకారం, చతురస్రం మరియు త్రికోణం మొదలైనవి నిగూఢ కళలో ప్రత్యేకమైనవి. దృశ్య వాస్తవాలను ప్రతిబింబించడానికి ఇందులో రంగులు, ప్రాథమిక పద్ధతులను వినియోగించారు.

రష్యన్‌ పథ నిర్ణేతలు[మార్చు]

రష్యాలోని చాలామంది నైరూప్య కళాకారులు నిర్మాణవాదులుగా మారి కళ అనేది ఇక మారుమూలకు చెందినది కాదని, జీవితమే కళ అని నమ్మారు. కళాకారుడు తప్పనిసరిగా సాంకేతిక నిపుణులై, ఆధునిక ఉత్పత్తికి పరికరాలు మరియు సామగ్రిని వినియోగించడం నేర్చుకోవాలి. ఆర్ట్‌ ఇన్‌టు లైఫ్‌! అనేది వ్లాదిమిర్‌ టట్లిన్స్‌ నినాదం, మరియు ఇదే అందరు భవిష్యత్తు నిర్మాణవాదులది. వర్‌వర స్టిపనోవా మరియు అలెగ్జాండర్‌ ఎక్స్‌టర్‌ మరియు ఇతరులు సులువైన చిత్రాలను వదిలిపెట్టారు మరియు వారి సామర్థ్యాన్ని థియేటర్‌ రూపాలు మరియు గ్రాఫిక్‌ పనివైపు మళ్లించారు. మరోవైపు కాజిమిర్‌ మలెవిచ్‌, అంటన్‌ పివెసనర్‌ మరియు నౌమ్‌ గాబో నిలబడ్డారు. కళ అనేది కచ్చితంగా మానసిక చర్యని వారు వాదించారు, ప్రపంచంలో వ్యక్తి స్థానాన్ని చిత్రీంచడానికి జీవితం వాస్తవంగా, వస్తు రూపంలో ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. కళలో వస్తు ఉత్పత్తి ఆలోచనతో ఉన్న ఎంతో మంది వ్యతిరేకులు రష్యాను వదిలి వెళ్లిపోయారు. అంటన్‌ పివెసనర్‌ ఫ్రాన్స్‌కు వెళ్లారు, గాబో మొదట బెర్లిన్‌, తర్వాత ఇంగ్లాడ్‌ చివరకు అమెరికాకు వెళ్లారు. కండెన్‌స్కై మాస్కోలో చదివి బహమస్‌కు వెళ్లిపోయారు. 1920 మధ్య కాలంనాటికి విప్లవాత్మకం సమయం(1917 నుంచి 1921)లో కళాకారులు స్వేచ్ఛగా ప్రయోగాలు చేసే స్థితి లేకుండా పోయింది, మరియు 1930 నాటికి కేవలం సామాజిక వాస్తవ కళను మాత్రమే అనుమతించారు.[10]

బహస్‌[మార్చు]

1919లో వాల్టర్‌ గ్రూపియస్‌ జర్మనీలోని విమర్‌లో బహస్‌ను కనుగొన్నారు.[11] ఈ వేదాంతంలో అంతర్లీనంగా శిక్షణ కార్యక్రమం అన్ని దృశ్య మరియు ప్లాస్టిక్‌ కళలకు నిర్మాణం మరియు చిత్రాల నుంచి నేయడం మరియు రంగుల అద్దాల వరకు ఒకేలా ఉంటుంది. ఇంగ్లాడ్‌ మరియు డట్‌స్క్‌ వీర్క్‌బండ్‌లో కళలు మరియు వృత్తి ఉద్యమ ఆలోచనల్లోంచి వేదాంతం అభివృద్ధి చెందింది. ఇందులోని ఉపాధాయుల్లో పౌల్‌ క్లీ, వెస్లీ కండెన్‌స్కై, జోహాన్నస్‌ ఇట్టెన్‌, జోసఫ్‌ ఆల్బర్స్‌, అన్ని అల్బర్స్‌, థియో వాన్‌ డస్‌బర్గ్‌ మరియు లాజ్లో మోహోలీ నాగీ ఉన్నారు. 1925లో ఈ పాఠశాల డెసాయుకు మారింది మరియు, 1932లో నాజీ పార్టీ నియంత్రణలోకి రావడంతో బహస్‌ మూతపడింది. 1937లో పునరుద్ధరణ కళా ప్రదర్శన 'ఎన్‌టార్టెట్‌ కూస్ట్‌'లో నాజీ పార్టీలు ఆమోదించని అన్ని రకాల మార్గదర్శక కళలను ఉంచారు. తర్వాత సమూహాల ప్రయాణం ప్రారంభమైంది: బహస్‌ నుంచి మాత్రమే కాక మొత్తం యూరప్‌నుంచి పారిస్‌, లండన్‌ మరిఉ అమెరికాకు. పౌల్‌ క్లీ స్విట్జర్లాండ్‌కు వెళ్లారు కానీ చాలామంది బహస్‌ కళాకారులు అమెరికాకు వెళ్లారు.

పారిస్‌ మరియు లండన్‌లో సారగ్రహణం[మార్చు]

దస్త్రం:DasUndbild.jpg
కుర్ట్‌ ష్విటర్స్‌, డాస్‌ అండ్‌బిల్డ్‌, 1919, స్టాట్స్‌గాలెరీ స్టాట్‌గర్ట్‌

1930 నాటికి పారిస్‌ రష్యా, జర్మనీ, హాలెండ్‌ మరియు నిరంకుశ వాదం పెరుగుదలతో ప్రభావితమైన ఇతర యూరోపియన్‌ దేశాల నుంచి వచ్చిన కళాకారులకు అతిథిగృహంగా మారింది. సోఫీ తౌబెర్‌ మరియు జీన్‌ ఆర్ప్‌ చిత్రాలు మరియు శిల్పాలపై ఆర్గానిక్‌/భూగోళ పద్దతులను ఉపయోగిస్తూ కలిసి పని చేశారు. పొలిష్‌ కతార్‌జైన కోబ్రో గణిత ఆధారిత ఆలోచనలను శిల్పాలపై ఉపయోగించారు. ఎన్నో రకాలైన సారగ్రహణాలు కళాకారుల వివిధ మానసిన ఆలోచనలు మరియు అంతర్‌సౌందర్య బృందాల విశ్లేషణల ప్రయత్నాలతో ప్రస్తుతం చాలా దగ్గరగా వచ్చాయి. మైకెల్‌ సీఫోర్‌ [12]సెర్కెలెట్‌ కారే బృందంలోని 46 మంది సభ్యులతో నిర్వహించిన ఓ ప్రదర్శనలో పర్యావరణ అనుకూల వస్తువలు అలాగే వివిధ నైరూప్య కళాకారులైన కండెన్‌స్కై, అంటన్‌ పివెసనర్‌ మరియు కూర్ట్‌ స్కెవిట్టర్స్‌ తదితరుల పనులను పెట్టారు. థియో వాన్‌ డస్‌బర్గ్‌ దీనిని విమర్శిస్తూ ఖచ్చితత్వం లేని సేకరణపై ఆర్ట్‌ కాన్‌క్రీట్‌ అనే వార్తలో దీని విధానాలను నిర్వచిస్తూ నైరూప్య కళలో వరుస, రంగు మరియు ఉపరితలాలు మాత్రమే ధృడమైన వాస్తవాలంటూ ప్రచురించారు.[13] మరింత బహిరంగ సమూహంగా నైరూప్యతను రూపొందించడాన్ని 1931లో గుర్తించారు. నైరూప్య కళాకారులకు సూచికగా ఓ కేంద్రాన్ని సమకూర్చారు. 1935లో రాజకీయ పరిస్థితులు దిగజారడంతో కళాకారులు మళ్లీ బృందంగా ఏర్పడ్డారు. ఇదంతా చాలావరకు లండన్‌లో జరిగింది. బ్రిటీష్‌ నైరూప్య కళకు సంబంధించ తొలి ప్రదర్శనను 1935లో ఇంగ్లాండ్‌లో ఏర్పాటు చేశారు. తర్వాతి సంవత్సరమే ఎన్నో అంతర్జాతీయ నైరూప్య మరియు దృఢమైన ప్రదర్శనలను నికోలెట్‌ గ్రే నిర్వహించారు. ఇందులో పీట్‌ మాండ్రియన్‌, జాన్‌ మిరో, బార్బారా హెప్‌వర్త్‌ మరియు బెన్‌ నికోల్సన్‌ తదితరుల ప్రదర్శనలను ఉంచారు. హెప్‌వర్త్‌, నికోల్సన్‌ మరియు గాబో తమ నిర్మాణవాద పనులను కొనసాగించడానికి కార్న్‌వాల్‌లోని సెంట్‌. ఐవిస్‌ బృందంలోకి వెళ్లారు.[14]

అమెరికా: మధ్య యుగం[మార్చు]

నాజీల అధికారం పెరుగుతున్న 1930 కాలంలో ఎంతోమంది కళాకారులు యూరోప్‌ నుంచి యునైటెడ్‌ స్టేట్స్‌కు వలస వెళ్లారు. 1940 తొలినాటికి ఆధునిక కళలో ప్రధాన ఉద్యమంగా వ్యక్తీకరణవాదం, క్యూబిజం, నైరూప్యత, అధివాస్తవికత మరియు దాదా మొదలైనవి న్యూయార్స్‌లో ప్రాతినిధ్యం వహించాయి: మార్సెల్‌ డ్యూచాంప్‌, ఫెర్నాండో లెగర్‌, పీట్‌ మాండ్రియన్‌, జాక్వస్‌ లిప్‌చిట్జ్‌, మాక్స్‌ ఎర్నెస్ట్‌, అండ్రి బ్రెటన్‌ బహిష్కరణకు గురైన వారిలో కొందరు, వీరంతా న్యూయార్క్‌కు వచ్చారు.[15]. యూరోపియన్‌ కళాకారులు తీసుకొచ్చిన గొప్ప సంస్కృతి స్థానికంగా నిలదొక్కుకోవడమే కాకుండా స్థానిక న్యూయార్క్‌ చిత్రకారుల నిర్మాణాల ద్వారా ప్రభావితం చేసంది. న్యూయార్క్‌లోని స్వేచ్ఛాయుత వాతావరణం ఈ అన్ని ప్రభావాలు విరబూయడానికి అవకాశం కల్పించింది. ప్రాథమికంగా యూరోపియన్‌ కళలపై దృష్టి పెట్టిన ప్రదర్శనశాలలు క్రమంగా స్థానిక కళా సమూహాలను, యువ అమెరికన్‌ చిత్రకారుల పనిని, పెరుగుతున్న వారి నైపుణ్యాన్ని గుర్తించాయి. ఇందులోని కొందరు కళాకారులు ప్రత్యేకంగా వారి పనిలో నైరూప్యమైన పరిపక్వతను సాధించారు. ఆ కాలంలోని కొందరు కళాకారులు ఏ వర్గానికి చెందకుండా ఉన్నారు. జార్జియ ఒ'కీఫీ ఈమె ఆధునిక నైరూప్యవాది, పూర్తిగా స్వేచ్ఛాయుత ఆలోచనలతో ఈమె ఆ కాలంలోని ప్రత్యేకమైన ఏ బృందంలోనూ చేరకుండా ఎక్కువ నైరూప్య పద్ధతిలో చిత్రాలను వేశారు. చివరకు గొప్ప భిన్నమైన శైలుల్లో పనిచేస్తున్న అమెరికన్‌ కళాకారులు ఏకమై సంయోజక శైలీశాస్త్ర బృందాలను మొదలుపెట్టారు. ఇలా అమెరికన్‌ కళాకారుల బృందంలో నిగూఢ వ్యక్తీకరణవాదులు మరియు న్యూయార్క్‌ స్కూల్‌ పేరొందాయి. న్యూయార్క్‌ నగంలో చర్చలను ప్రోత్సహించే వాతావరణం ఉంది మరియు అక్కడ నేర్చుకోవడానికి మరియు అభివృద్ధి చెందడానికి కొత్త అవకాశాలున్నాయి. కళాకారులు మరియు ఉపాధ్యాయులు జాన్‌ డి. గ్రాహమ్‌ మరియు హన్స్‌ హఫీమన్‌ కొత్తగా వస్తున్న యూరోపియన్‌ ఆధునికవారదులు మరియు భవిష్యత్తు కాలం నాటి యువ అమెరికన్‌ కళాకారులకు మధ్య ప్రధాన వారధుల లాంటివారు. రష్యాలో పుట్టిన మార్క్‌ రొత్‌కో పూర్తిగా అతివాస్తవిక వాదం ఊహలతో ప్రారంభించాడు. 1950 తొలినాళ్లకు అదే తర్వాత అతని బలమైన రంగుల సమ్మేళనాలలో కలిసిపోయింది. వ్యక్తీకరణవాద ప్రసంగం మరియు చిత్రాలు వేసే చర్య వాటికవే, జాక్సన్‌ పొల్లాక్‌ మరియు ఫ్రాంజ్‌ కెలైన్‌కు ప్రాథమికంగా ప్రధానంగా మారాయి. 1940 నాటికి ఆర్షైల్‌ గోర్కి మరియు విలియమ్‌ డి కూన్నింగ్స్‌ అలంకారిక పనులు దశాబ్దం చివరినాటికి నిగూఢంగా రూపుదిద్దుకున్నాయి. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉన్న కళాకారులకు, అమెరికాలోని ఇతర ప్రాంతాల వారికి కూడా న్యూయార్క్‌ నగరం ప్రధాన కేంద్రంగా రూపుదిద్దుకుని ఆకర్షించింది.[16]

21వ శతాబ్దంలో నైరూప్యత[మార్చు]

సాధారణంగా ఉన్న ఆలోచన బహూత్వవాదం 21 శతాబ్దం ప్రారంభం నాటికి కళను చిత్రీకరిస్తుంది. చిత్రాల్లోని సంక్షోభం మరియు ప్రస్తుత కళ మరియు ప్రస్తుత కళ విమర్శను ఈనాడు బహూత్వవాదం తీసుకువచ్చింది. అక్కడ ఎలాంటి ఏకాభిప్రాయం లేదు, ఆ అవసరం కూడా లేదు, ఇది కాలశైలికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. అక్కడ ఏదైనా పర్వాలేదు తరహా స్వభావం వర్థిల్లింది; అంతా నడుస్తోంది మరియు పర్యవసానంగా ఏం నడవడం లేదు సంలక్షణాలు అంతర్‌సౌందర్యంలో అలజడిని సృష్టించాయి మరియు సరైన దిశ మరియు ప్రతి వారిలోనూ కృత్రిమ సామర్థ్యం నిండిపోయింది. ఫలితంగా అద్భుతమైన మరియు ప్రధాన కళాకృతులు వివిధ విస్తార శైలుల్లో కొనసాగాయి మరియు అంతర్‌సౌందర్య స్వభావాల గొప్పదనాన్ని నిర్ణయించే అధికారం మార్కెట్‌ స్థలానికి వదిలేశారు.

అంకెల కళ, కంప్యూటర్‌ కళ, ఇంటర్‌నెట్‌ కళ, కఠిన-కొన చిత్రణ, రేఖాగణిత సారగ్రహణం, నిర్దేశం, అతి వాస్తవికత, దృశ్య వాస్తవికత, వ్యక్తీకరణవాదం, క్షీణవాదం, పద్య సారగ్రహణం, పాప్‌ కళ, ఒపి కళ, నిగూఢ వ్యక్తీకరణవాదం, రంగుల గడుల చిత్రణ, ఒకేరంగు చిత్రణ, ఆధునిక వ్యక్తీకరణవాదం, కళాశాల, మధ్యవాద చిత్రణ సమూహ చిత్రం, అంకెల చిత్రం, భవిష్య ఆధునిక చిత్రం, ఆధునిక దాదా చిత్రం, తీర్చిదిద్దిన కాన్వాస్‌ చితం, పర్యావరణ కుఢ్య చిత్రం, గ్రాఫిటీ, సంప్రదాయ అంతర్‌ చిత్రాలు, ప్రకృతిచిత్రం, ప్రోట్రెయిట్‌ చిత్రం 21వ శతాబ్దంలో ప్రారంభంలో దిశానిర్దేశం చేసిన మరియు ప్రస్తుతం కొనసాగుత్ను వాటిలో కొన్ని.

21వ శతాబ్దంలో నైరూప్యత ఇప్పటికీ ఎక్కవగా కనిపిస్తోంది. దీని ప్రధాన అంశాలు: ద ట్రాన్స్‌న్‌డెంటల్ ‌, ద కంటెమ్‌ప్లెటివ్‌ మరియు ద టైమ్‌లెస్‌ మొదలైన వాటిని బార్నెట్‌ న్యూమాన్‌, జాన్‌ మెక్‌లాలిన్‌, ఆగ్నెస్‌ మార్టిన్‌లతో పాటు ప్రస్తుత యువత తరపు కళాకారులు కూడా ప్రదర్శించారు, ప్రదర్శిస్తూనే ఉన్నారు. వస్తువుగా కళను డొనాల్డ్‌ జుడ్‌ మినిమలిస్ట్‌ శిల్పకళలో చూడవచ్చు. ఇక ఫ్రాంక్‌ స్టెల్లా పెయింటింగులు ఇప్పటికీ కొత్త కొత్త ప్రస్తారాల్లో కన్పిస్తూనే ఉన్నాయి. కవిత, రచనా నైరూప్యతలు, అతికినట్టుగా సరిపోయే రంగుల వాడకం వంటివాటిని రాబర్ట్‌ మదర్‌వెల్‌, ప్యాట్రిక్‌ హెరోన్‌, కెన్నెత్‌ నోలాండ్‌, శామ్‌ ఫ్రాన్సిస్‌, సీవై ట్వోంబ్లీ, రిచర్డ్‌ డైబెన్‌కోర్న్‌, హెలెన్‌ ఫ్రాంకెన్‌లాటెర్‌, జాన్‌ మిషెల్‌ వంటి పూర్తి వైవిధ్యభరిత కళాకారుల్లో నిండుగా చూడవచ్చు.

రెండో ప్రపంచ యుద్ధానంతర కాలంతో పాటు 1950ల్లో కూడా చెప్పుకోదగ్గ సమయం పాటు కొత్త డాడా, ఫ్లక్సస్‌, ప్రతీకాత్మక కళ, కొత్త తరహా భావ వ్యక్తీకరణవాదం, ఇన్‌స్టలేషన్‌ కళ, ప్రదర్శన కళ వీడియో కళ, పాప్‌ కళ వంటివి వినియోగదారు తరాన్ని ప్రధానంగా ఎత్తి చూపాయి. నైరూప్య, రూపాత్మక కళల మధ్య భేదం తాలూకు నిర్వచనం గత 20 ఏళ్లలో చాలా తక్కువగా దర్శనమిస్తోంది. తద్వారా కళాకారులందరిలోనూ విస్తృత శ్రేణి ఆలోచనలకు బీజం వేస్తోంది.

చిత్రమాలిక[మార్చు]

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

  • నైరూప్య వ్యక్తీకరణ
  • యాక్షన్‌ పెయింటింగ్‌
  • కళా చరిత్ర
  • ఆర్ట్ పీరియడ్స్
  • అమెరికన్‌ నైరూప్య కళాకారులు
  • డీ సెటిజిల్‌
  • రేఖాగణిత నైరూప్యత
  • హార్డ్‌ ఎడ్జ్‌
  • చిత్రలేఖన చరిత్ర
  • కవితా నైరూప్యత
  • పాశ్చాత్య పెయింటింగ్
  • పియెట్‌ (ప్రోగ్రామింగ్‌ భాష): ఎసోటెరిక్‌ ప్రోగ్రామింగ్‌ భాష. బిట్‌ మ్యాప్‌ల రూపంలోని దీని ప్రోగ్రామ్‌లు అచ్చం నైరూప్య కళ మాదిరిగానే కన్పిస్తాయి. డచ్‌ పెయింటర్‌ పియెట్‌ మాండరిన్‌ పేరిట దీనికి నామకరణం చేశారు.
  • కళలో నైరూపత
  • స్పాటియలిజం
  • దృఢమైన కళ
  • ప్రాతినిధ్యం (కళలు)

సూచనలు[మార్చు]

  1. రుడాల్ఫ్‌ అర్నేయిమ్‌, విజువల్‌ థింకింగ్‌
  2. మెల్‌ గూడింగ్‌, ఆబ్‌స్ట్రాక్ట్‌ ఆర్ట్‌, టాటే పబ్లిషింగ్‌, లండన్‌, 2000
  3. ఆబ్‌స్ట్రాక్ట్‌ ఆర్ట్‌ ని వాట్‌ ఈజ్‌ ఆబ్‌స్ట్రాక్ట్‌ ఆర్ట్‌ ఆర్‌ ఆబ్‌స్ట్రాక్ట్‌ పెయింటింగ్‌, రిట్రీవ్డ్‌ జనవరి 7, 2009
  4. థీమ్స్‌ ఇన్‌ అమెరికన్‌ ఆర్ట్‌ ని ఆబ్‌స్ట్రాక్షన్‌, రిట్రీవ్డ్‌ జనవరి 7, 2009
  5. జ్యోర్గీ కీప్స్‌, సైన్‌, సింబల్‌ అండ్‌ ఇమేజ్‌
  6. హర్బర్డ్‌ రీడ్‌; అ కాన్సైజ్‌ హిస్టరీ ఆఫ్‌ మోడర్న్‌ ఆర్ట్‌, థీమ్స్‌ అండ్‌ హడ్సన్‌
  7. హిల్టన్‌ క్రామెర్‌, మాండ్రియన్‌ అండ్‌ మిస్టిసిజం: మై లాండ్‌ సెర్చ్‌ ఈజ్‌ ఓవర్‌ , న్యూ క్రైటీరియన్‌, సెప్టెంబర్‌, 1995
  8. కరోలిన్‌ టిస్‌డాల్‌ అండ్‌ ఏంజెలో బజోలా, ఫ్యూచరిజం, థీమ్స్‌ అండ్‌ హడ్సన్‌. 1977
  9. హ్యారిస్‌ అండ్‌ వూడ్‌, ఆర్ట్‌ ఇన్‌ థీరీ, 1900ా2000, విలీాబ్లాక్‌వెల్‌, 2003, పేజీ 189, ఐ ఎస్ బి ఎన్ 978-0-631-22708-3.బుక్స్‌.గూగుల్‌.కామ్‌
  10. కెమిల్లా గ్రే, ద రష్యన్‌ ఎక్స్‌పెరిమెంట్‌ ఇన్‌ ఆర్ట్‌, 1863ా1922, థేమ్స్‌ అండ్‌ హడ్సన్‌, 1962
  11. వాల్టర్‌ గ్రూపియస్‌ ఎట్‌ అల్‌., బహమాస్‌ 1919ా1928, మ్యూజియం ఆఫ్‌ మోడర్న్‌ ఆర్ట్‌, 1938
  12. మైఖేల్‌ షూపర్‌, ఆబ్‌స్ట్రాక్ట్‌ పెయింటింగ్‌
  13. అన్నా మోస్జిన్‌స్కా, ఆబ్‌స్ట్రాక్ట్‌ ఆర్ట్‌, పేజీ 104, థేమ్స్‌ అండ్‌ హడ్సన్‌, 1990
  14. అన్నా మోస్జిన్‌స్కా, ఆబ్‌స్ట్రాక్ట్‌ ఆర్ట్‌, థేమ్స్‌ అండ్‌ హడ్సన్‌, 1990
  15. గిలియన్‌ నేయ్‌లర్‌, ద బౌహాస్‌, స్టూడియో విస్టా, 1968
  16. హెన్రీ గెల్డ్‌జలర్‌, న్యూయార్క్‌ పెయింటింగ్‌ అండ్‌ స్కల్ప్చర్‌: 1940ా1970, మెట్రోపాలిటన్‌ మ్యూజియం ఆఫ్‌ మోడర్న్‌ ఆర్ట్‌, 1969

మూలాలు[మార్చు]

  1. ^  Compton, Susan (1978). The World Backwards: Russian Futurist Books 1912-16. The British Library. ISBN 0714103969. 
  2. ^  Stangos, Nikos (editor) (revised 1981). Concepts of Modern Art. Thames and Hudson. ISBN 0500201962 Check |isbn= value (help). 
  3. ^  Gooding, Mel (2001). Abstract Art (Movements in Modern Art series). Tate Publishing. ISBN 1854373021. 

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

మూస:Western art movements

"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=నైరూప్య_కళ&oldid=820522" నుండి వెలికితీశారు