పాల్ పాట్

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

మూస:Infobox prime minister సలోత్ సర్' (మే 19, 1928[1][2][3][4][5] – ఏప్రిల్ 15, 1998), ఎక్కువగా పాల్ పాట్‍' గా తెలిసిన వ్యక్తి, (Khmer: ប៉ុល ពត), ఖైమర్ రూజ్ అని పిలువబడే కంబోడియాయొక్క కమ్యూనిస్ట్ ఉద్యమానికి నాయకుడు[6] మరియు 1976–1979 మధ్య ప్రజాస్వామ్య కంపూచియా ప్రధాన మంత్రి. అతడు కంబోడియాకు నాయకత్వం వహించిన సమయంలో, దేశాన్ని అతడు "శుద్ధి చేయడానికి" ప్రయత్నించడం, సుమారు 1.7 నుండి 2.5 మిలియన్ల ప్రజల మరణానికి కారణమయ్యింది.

1975 మధ్యలో పాల్ పాట్ కంబోడియా నాయకుడు అయ్యాడు.[1] అతడు అధికారంలో ఉన్న సమయంలో, పాల్ పాట్ గ్రామీణ సామ్యవాద రూపాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు, దీంతో "సున్నా సంవత్సరం"లో "నాగరికతను పునఃప్రారంభించే" లక్ష్యంతో, పట్టణవాసులు గ్రామాలలో స్థిరపడి సామూహిక క్షేత్రాలలో మరియు నిర్బంధ శ్రామిక పథకాల్లో పనిచేయవలసివచ్చింది. నిర్బంధ పరిశ్రమ, పోషకాహార లోపం, బలహీనమైన వైద్య రక్షణ మరియు అమలు యొక్క ఉమ్మడి ప్రభావం వలన కంబోడియా యొక్క జనాభాలో సుమారు 21% మరణించారు.[7]

1979లో, పొరుగుదేశం వియత్నాం కంబోడియాపై జరిపిన కంబోడియన్–వియత్నామీస్ యుద్ధంలోని దాడిలో, పాల్ పాట్ నైరుతి కంబోడియాలోని అడవులలోనికి పారిపోయాడు మరియు ఖైమర్ రూజ్ ప్రభుత్వం కూలిపోయింది.[8] 1979 నుండి 1997 వరకూ, అతడు మరియు పాత ఖైమర్ రూజ్ శేషం కలిసి కంబోడియా మరియు థాయిలాండ్ సరిహద్దు ప్రాంతం నుండి కార్యకలాపాలు సాగించేవారు, అక్కడ వారు కంబోడియా యొక్క నిజమైన ప్రభుత్వంగా ఐక్య రాజ్య సమితి గుర్తింపుతో అధికారాన్ని కొనసాగించారు.

ఖైమర్ రూజ్ యొక్క విభాగమైన టా మోక్ ద్వారా గృహనిర్బంధంలో ఉంచబడినప్పుడు, 1998లో పాల్ పాట్ మరణించాడు. అతడి మరణం నుండి, అతడిపై విషప్రయోగం జరిగిందన్న పుకార్లు షికారు చేస్తూనే ఉన్నాయి.[9]

జీవితచరిత్ర[మార్చు]

ప్రారంభ జీవితం (1948–1965)[మార్చు]

మూస:Communism sidebar సలోత్ సర్, 1928వ సంవత్సరంలో, కంపాంగ్ థాం ప్రాంతంలోని ప్రేక్ స్బౌవ్ లో చైనీస్-ఖైమర్ వారసులైన ఒక మధ్యంతర సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించాడు.[10][11] 1935లో, అతడు ఫ్నోం పెన్హ్ లోని కేథలిక్ విద్యాలయం, ఈకోల్ మిచెలో చేరడానికి, ప్రేక్ స్బౌవ్ వదలి వెళ్ళాడు. అతడి సోదరి రోయంగ్, రాజు సిసోవత్ మొనివాంగ్ యొక్క ఉంపుడుగత్తె కావడంతో, అతడు తరచూ రాజ భవనాన్ని సందర్శించేవాడు.[12]

1947లో, అతడు ప్రత్యేకమైన లైసీ సిసోవత్లో ప్రవేశార్హత సాధించాడు, కానీ చదువులో విఫలమయ్యాడు.

ప్రేక్ స్బౌవ్, పాల్ పాట్ జన్మస్థలం.

పారిస్[మార్చు]

ఫ్నోం పెన్హ్‌కు ఉత్తరాన రస్సీ కియోలోని సాంకేతిక పాఠశాలకు మారిన తరువాత, అతడు ఫ్రాన్సులో సాంకేతిక విద్యకై ఉపకార వేతనానికి అర్హత సాధించాడు. 1949 నుండి 1953 వరకూ అతడు పారిస్ లోని EFRలో రేడియో ఎలెక్ట్రానిక్స్ చదివాడు. ఇంకా అతడు 1950లో, ఫెడరల్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ యుగోస్లావియాలో రహదారులు నిర్మించే ఒక అంతర్జాతీయ కార్మిక విభాగంలో పాల్గొన్నాడు. సోవియట్ సమాఖ్య 1950లో, వియత్నాంలో ప్రభుత్వంగా వియత్ మిన్ ను గుర్తించినప్పుడు, ఫ్రెంచ్ కమ్యూనిస్టులు (PCF) వియత్నాం యొక్క స్వాతంత్ర్యం కొరకు పోరాటం ప్రారంభించారు. PCF యొక్క వలసప్రభుత్వ-వ్యతిరేకవాదం, సలోత్‍తో పాటు ఎందరో యువ కంబోడియన్లను ఆకర్షించింది.

1951లో, అతడు సెర్కిల్ మార్క్సిస్టే ("మార్క్సిస్ట్ సర్కిల్" ) అని పిలువబడే రహస్య సంస్థలోని ఒక కమ్యూనిస్ట్ విభాగంలో చేరాడు, ఈ విభాగం అదే సంవత్సరంలో ఖైమర్ విద్యార్థుల సంఘం (AER) అధికారాన్ని చేజిక్కించుకుంది. కొన్ని నెలల లోపు, సలోత్ PCFలో కూడా చేరాడు. సలోత్ యొక్క బలహీనమైన విద్యా నేపథ్యం కూడా, నిరక్షరాస్యులైన వ్యక్తులనే నిజమైన శ్రామికులుగా గుర్తించే విజ్ఞాన-వ్యతిరేక PCFలో గణనీయమైన ప్రయోజనాన్ని చేకూర్చిందని, చరిత్రకారుడు ఫిలిప్ షార్ట్ చెప్పడం జరిగింది.

పునరాగమనం[మార్చు]

వరుసగా మూడు సంవత్సరాలు తన పరీక్షల్లో విఫలం చెందడం వలన, అతడు జనవరి 1954లో కంబోడియాకు తిరిగి వెళ్ళవలసి వచ్చింది. అతడు కంబోడియాకు తిరిగి వచ్చిన మొట్టమొదటి సెర్కిల్ మార్క్సిస్టే సభ్యుడు మరియు ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా పోరాటం జరిపే వివిధ తిరుగుబాటు బృందాలను పరిశీలించే పని అతడికి అప్పజెప్పబడింది. అతడు ఖైమర్ వియత్ మిన్హ్‌ను సిఫారసు చేశాడు మరియు 1954 ఆగష్టులో సలోత్, రాత్ సమోవున్‍తో కలిసి కంబోడియా సరిహద్దు ప్రదేశంలోని కంపాంగ్ చాం ప్రాంతం/ప్రే వెంగ్ ప్రాంతంలో క్రబావో గ్రామంలోని వియత్ మిన్హ్‌ తూర్పు జోన్ ముఖ్యకార్యాలయానికి ప్రయాణించాడు.

ఖైమర్ పీపుల్స్ రివల్యూషనరీ పార్టీ (KPRP) అనేది వియత్నామీస్ ఫ్రంట్ సంస్థకన్నా కాస్త పెద్దదని సలోత్ మరియు ఇతరులు తెలుసుకున్నారు. 1954లో, తూర్పు జోన్ ముఖ్యకార్యాలయంలోని కంబోడియన్లు రెండు బృందాలుగా విడిపోయారు. 1954లో జరిగిన జెనీవా శాంతి ఒప్పందం ద్వారా మొత్తం వియత్ మిన్హ్ బలగాలు మరియు తిరుగుబాటుదారులను బహిష్కరించడం వలన, భవిష్యత్తులో కంబోడియాకు స్వాతంత్ర్యం తెచ్చే యుద్ధంలో వియత్నాం సైనికులుగా ఉపయోగించడానికి ఒక బృందం వియత్నామీస్ వెంట వియత్నాంకు వెళ్ళింది. సలోత్‍తో సహా, మరొక బృందం కంబోడియాకు తిరిగి వెళ్ళింది.

1954 జెనీవా సమావేశం తరువాత కంబోడియన్ స్వాతంత్ర్యం ప్రకటింపబడ్డాక, కొత్త ప్రభుత్వంలో అధికారం కోసం రైట్ మరియు లెఫ్ట్ పక్షం పార్టీలు ఒకదానితో ఒకటి పోటీ పడ్డాయి. ఖైమర్ రాజు నోరోడోం సిహనౌక్ పార్టీలను ఒకదానితో ఒకటి తలపడేలా చేసి, తీవ్ర రాజకీయ బృందాలను అణచి వేయడానికి పోలీసులు మరియు సైన్యాన్ని ఉపయోగించాడు. 1955లో జరిగిన అవినీతిపరమైన ఎన్నికలు, కంబోడియాలోని వామపక్షవాదులు చట్టబద్ధంగా అధికారం చేజిక్కించుకోవడం అసాధ్యమని నమ్మేందుకు దారితీశాయి. ఈ పరిస్థితులలో కమ్యూనిస్ట్ ఉద్యమం, సిద్ధాంతపరంగా గెరిల్లా యుద్ధపద్ధతిని నమ్మినప్పటికీ, పార్టీ బలహీనమైనది కావడం వలన తిరుగుబాటును లేవదీయలేదు.

సలోత్ తిరిగి ఫ్నోం పెన్హ్‌కు వచ్చాక, బహిరంగ వామపక్ష పార్టీలు (ప్రజాస్వామ్యవాదులు మరియు ప్రాచియచాన్) మరియు రహస్య కమ్యూనిస్ట్ ఉద్యమానికీ వారధిగా మారాడు. అతడు జూలై 14, 1956 నాడు పొన్నారీను వివాహమాడాడు. ఆమె ప్రస్తుతం ఉపాధ్యాయురాలిగా లైసీ సిసోవత్‍కు తిరిగి వచ్చింది, కాగా అతడు ఒక కొత్త ప్రైవేట్ కళాశాల, చంరాన్ విచియాలో ఫ్రెంచ్ సాహిత్యం మరియు చరిత్ర బోధించేవాడు.[13]

తిరుగుబాటుకు బాట (1962-1968)[మార్చు]

జనవరి 1962లో, కంబోడియా ప్రభుత్వం తీవ్ర-వామపక్ష ప్రాచియచాన్ పార్టీ నాయకత్వాన్ని, జూన్‍లో జరగాల్సిన పార్లమెంటరీ ఎన్నికల సందర్భంగా నిర్బంధించింది. వార్తాపత్రికలు మరియు పార్టీ యొక్క ఇతర ప్రచురణలు మూసివేయబడ్డాయి. ఈ సంఘటనతో కంబోడియాలో కమ్యూనిస్ట్ ఉద్యమం యొక్క బహిరంగ పాత్ర ప్రభావవంతంగా అంతమైంది. జూలై 1962లో, రహస్య కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ కార్యదర్శి టౌ సమౌత్ అరెస్ట్ కావడం మరియు నిర్బంధంలో హత్యకావింపబడడం జరిగింది. ఈ అరెస్టుల వలన సలోత్, పార్టీకి వాస్తవిక ఉప నాయకుడయ్యే పరిస్థితి ఏర్పడింది. టౌ సమౌత్ హత్య తరువాత, సలోత్ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీకి ఆపద్ధర్మ నాయకుడయ్యాడు. 1963లో, గరిష్టంగా పద్దెనిమిది మంది సమావేశమైన పార్టీ సమావేశంలో, అతడు పార్టీ యొక్క సెంట్రల్ కమిటీకి కార్యదర్శిగా ఎన్నికయ్యాడు. మార్చ్ 1963లో, పోలీసులు నోరోడోం సిహనౌక్ కొరకు వామపక్షానికి చెందిన అనుమానితుల జాబితాలో తన పేరు ప్రచురించడంతో, సలోత్ రహస్య జీవనం ప్రారంభించాడు. అతడు వియత్నామీస్ సరిహద్దు ప్రాంతానికి పారిపోయి, దక్షిణ వియత్నాంకు వ్యతిరేకంగా పోరాడే వియత్నామీస్‍ను కలుసుకున్నాడు.

1964 ప్రారంభంలో, కంబోడియన్ కమ్యూనిస్టులు తమ స్వంత బేస్ క్యాంపులను ఏర్పాటు చేసుకోవడంలో, వియత్నామీస్‍ సాయం చేసేందుకు సలోత్ ఒప్పించాడు. అదే సంవత్సరంలో అటుపై, సెంట్రల్ కమిటీ సమావేశమై, సాయుధ పోరాటం కొరకు పిలుపునిచ్చింది. ఈ పిలుపు, తీవ్రమైన కంబోడియన్ జాతీయవాదం భావనలో "ఆత్మ-నిర్భరత"ను నొక్కి చెప్పింది. సరిహద్దు క్యాంపుల్లో, ఖైమర్ రూజ్ సిద్ధాంతం క్రమంగా అభివృద్ది చెందింది. ఈ పార్టీ మార్క్సిజం నుండి విడివడి, గ్రామీణ కార్మిక రైతులను నిజమైన శ్రామిక వర్గంగా మరియు ఉద్యమం యొక్క జీవనాడిగా ప్రకటించింది. ఇది ఒక రకంగా సెంట్రల్ కమిటీలోని ఏ ఒక్క సభ్యుడూ నిజానికి "శ్రామిక వర్గం" కాకపోవడంలో తెలుస్తుంది. వారందరూ ఒక భూస్వామ్య కార్మిక సంఘంలో పెరిగారు.

1965లో మరొక్కసారి సిహనౌక్ అణచివేత ప్రారంభంతో, సలోత్ నేతృత్వంలో ఖైమర్ రూజ్ ఉద్యమం త్వరితగతిన ఊపందుకుంది. ఈ ఉద్యమంలో చేరడానికి ఎందరో ఉపాధ్యాయులు మరియు విద్యార్థులు నగరాల్ని వదలి గ్రామీణ ప్రాంతాలకు వెళ్ళడం జరిగింది.

ఏప్రిల్ 1965లో, కంబోడియాలో ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటుకు అనుమతికై సలోత్, ఉత్తర వియత్నాంకు వెళ్ళాడు. కంబోడియన్ ప్రభుత్వంతో ఒప్పందాలపై చర్చలు జరుగుతున్నందువలన, తిరుగుబాటుకు సహకారాన్ని ఉత్తర వియత్నాం నిరాకరించింది. దక్షిణ వియత్నాంతో పోరాటంలో వియత్నామీస్, కంబోడియన్ ప్రాంతం మరియు కంబోడియన్ ఓడరేవుల ఉపయోగాన్ని అనుమతిస్తూ సిహనౌక్ ప్రమాణం చేసింది.

1966లో కంబోడియాకు తిరిగి వచ్చాక, సలోత్ ఒక పార్టీ సమావేశం ఏర్పాటు చేసాడు, ఇందులో ఎన్నో ముఖ్యమైన నిర్ణయాలు తీసుకోబడ్డాయి. ఈ పార్టీకి అధికారికంగా కానీ రహస్యంగా కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ కంపూచియా (CPK) అనేపేరు పెట్టబడింది. పార్టీలోని క్రింది స్థాయి వ్యక్తులకు ఈ నిర్ణయం తెలియపరచలేదు. కమాండ్ జోన్లు స్థాపించాలనీ, మరియు ప్రతి ప్రాంతాన్నీ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటుకు తయారుచేయాలనీ కూడా నిర్ణయించబడింది.

1966 ప్రారంభంలో, వరిపైరు ధర గురించి గ్రామీణ ప్రాంతంలో, రైతులకూ మరియు ప్రభుత్వానికీ మధ్య గొడవ మొదలైంది. సలోత్ యొక్క ఖైమర్ రూజ్ ఈ తిరుగుబాటులకు ఆశ్చర్యపోయినా, వీటివలన ఎలాంటి ప్రయోజనాన్నీ పొందలేకపోయింది. కానీ, ఈ సమస్యకు శాంతియుత పరిష్కారం కనుగొనడానికి ప్రభుత్వం ప్రయత్నించక పోవడం వలన, గ్రామాల్లో అశాంతి నెలకొని, కమ్యూనిస్ట్ ఉద్యమానికి చేయూతనిచ్చింది.

చివరికి, ఉత్తర వియత్నాం వాస్తవ సహకారం అందించకపోయినా కూడా, 1967 ప్రారంభంలో సలోత్ జాతీయస్థాయి తిరుగుబాటు లేవదీయాలని నిర్ణయించాడు. ఈ తిరుగుబాటు, జనవరి 18, 1968 నాడు, బట్టంబాంగ్ దక్షిణాన ఉన్న ఒక సైనిక స్థావరంపై దాడితో ప్రారంభమైంది. బట్టంబాంగ్ ప్రాంతంలో అప్పటికే రెండు సంవత్సరాల పాటు అనిశ్చిత పరిస్థితి నెలకొని ఉంది. ఈ దాడిని సైన్యం సమర్థవంతంగా త్రిప్పికొట్టినప్పటికీ, ఖైమర్ రూజ్ ఎన్నో ఆయుధాలను చేజిక్కించుకుని, కంబోడియన్ గ్రామాల నుండి పోలీసు బలగాలను తరిమి కొట్టడానికి, వీటిని ఉపయోగించింది.

1968 వేసవి సమయానికి, సలోత్ సామూహిక నాయకత్వంలో పనిచేసే నాయకుడి స్థాయి నుండి, ఖైమర్ రూజ్ ఉద్యమం యొక్క నిరంకుశ నేతగా మారడం జరిగింది. మునుపు ఇతర నాయకులతో కలిసి జనావాసాలలో ఉండిన అతడు, ప్రస్తుతం వ్యక్తిగత ఉద్యోగులు మరియు అంగరక్షకుల బలగంతో తనకంటూ ఒక నివాసం ఏర్పరచుకున్నాడు. వెలుపలివారికి అతడిని కలిసే అనుమతి లభించేది కాదు. కానీ, ప్రజలను అతడి ఉద్యోగులు అతడి సముఖానికి తీసుకు వెళ్ళేవారు.

అధికారానికి బాట (1969-1975)[మార్చు]

ఈ ఉద్యమాన్ని దాదాపు 1500 కార్యకర్తలు నడిపించినట్టూ చెప్పబడినా, అంతకు ఎన్నో రెట్ల గ్రామీణుల ద్వారా ఉద్యమ లక్ష్యానికి సహకారం లభించింది. ఆయుధాలు తక్కువైనప్పటికీ, కంబోడియాలోని పంతొమ్మిది జిల్లాలలో పన్నెండింట సాయుధపోరాటం సాగించడం జరిగింది. సంవత్సరం మధ్యలో, సలోత్ ఒక పార్టీ సమావేశం ఏర్పాటు చేసి, ప్రచార తంత్రంలో మార్పులపై నిర్ణయం తీసుకున్నాడు. 1969 వరకూ ఖైమర్ రూజ్, ఎంతగానో సిహనౌక్-వ్యతిరేకంగా ఉండేది. వారి ప్రచారంలో సిహనౌక్ వ్యతిరేకత ప్రధానంగా ఉండేది. కానీ ఈ సమావేశంలో పార్టీ ప్రచారం, కంబోడియాలోని మితవాద-పక్ష పార్టీలకు మరియు వారి అమెరికా-సానుకూల ధోరణులకు వ్యతిరేకంగా జరగాలని నిర్ణయించబడింది. బహిరంగ ప్రకటనలలో ఈ పార్టీ సిహనౌక్-వ్యతిరేకంగా కనపడక పోయినా, నిజానికి అతడిపై అభిప్రాయాన్ని ఈ పార్టీ మార్చుకోలేదు.

కంబోడియాలో జనవరి 1970లో జరిగిన సంఘటనల వలన సలోత్ మరియు ఖైమర్ రూజ్ అధికారానికి మార్గం ఏర్పడింది. సిహనౌక్ దేశానికి వెలుపల ఉండి, రాజధానిలో ప్రభుత్వం వియత్నామీస్-వ్యతిరేక ప్రదర్శనలు జరపాలని ఆజ్ఞాపించాడు. ఆందోళనకారులు త్వరితంగా హద్దులుమీరి, ఉత్తర మరియు దక్షిణ వియత్నాం రాయబారి కార్యాలయాలను ధ్వంసం చేయడం జరిగింది. ఈ ఆందోళనలను చేయమని చెప్పిన సిహనౌక్, పారిస్ నుండి వీటిని ఖండించి, కంబోడియాలో అనామక వ్యక్తులను దీనికి కారకులుగా ఆరోపించాడు. ఈ చర్యలు, మరియు కంబోడియాలో సిహనౌక్ అనుయాయుల కుట్రల కారణంగా, ప్రభుత్వం అతడిని రాజ్యాధినేత పదవి నుండి తొలగించాలని నిశ్చయించుకుంది. సిహనౌక్‍ను అధికారం నుండి తొలగించాలని ది నేషనల్ అసెంబ్లీ తీర్మానించింది. ఆ తరువాత, ప్రభుత్వం వియత్నామీస్ ఆయుధ సరఫరాను కంబోడియా ఓడరేవులలో నిలిపివేసింది మరియు వియత్నామీస్, కంబోడియాను విడిచి వెళ్లాలని కోరింది.

కంబోడియాలో రాజకీయ మార్పులకు ప్రతిచర్యగా ఉత్తర వియత్నామీస్, చైనాలో సిహనౌక్‍ను కలిసి అతడిని ఖైమర్ రూజ్‍తో కలయికకు ఒప్పించేందుకు ప్రీమియర్ ఫాం వాన్ డోంగ్ ను పంపారు. కంబోడియన్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా అతడి తిరుగుబాటు కోసం, కావలసినవన్నీ సమకూరుస్తామని వియత్నామీస్, సలోత్‍ను కూడా సంప్రదించడం జరిగింది. నిజానికి సలోత్ మరియు సిహనౌక్ ఇరువురూ ఒకే సమయంలో బీజింగ్‍లో ఉన్నప్పటికీ, వియత్నామీస్ మరియు చైనీస్ నాయకులు సలోత్ ఉన్నట్టూ సిహనౌక్‍కు చెప్పలేదు మరియు వారు కలిసే అవకాశం ఇవ్వలేదు. ఆ తరువాత వెంటనే, సిహనౌక్ రేడియో ద్వారా కంబోడియా ప్రజలను ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా, ఖైమర్ రూజ్ ఉద్యమానికి సహకారం అందించమని అభ్యర్థించాడు. మే 1970లో, చివరికి సలోత్ కంబోడియాకు తిరిగి వచ్చాడు, తద్వారా తిరుగుబాటు తీవ్రత ఎంతగానో పెరిగింది.

మునుపు, మార్చ్ 29, 1970 నాడు, వియత్నామీస్ పరిస్థితులను తమ చేతుల్లోకి తీసుకుని, కంబోడియన్ సైన్యానికి వ్యతిరేకంగా దాడి ప్రారంభించారు. 40,000 వియత్నామీస్ బలగం, త్వరితగతిన తూర్పు కంబోడియాలో ఎక్కువ భాగాల్ని ఆక్రమించుకుని ఫ్నోం పెన్హ్‌ యొక్క 15 miles (24 km) వెళ్ళాక, వెనుతిరగాల్సి వచ్చింది. ఈ పోరాటాలలో, ఖైమర్ రూజ్ మరియు సలోత్ పాత్ర చాలా తక్కువ.

అక్టోబర్ 1970లో, సెంట్రల్ కమిటీ పేరిట ఒక తీర్మానాన్ని సలోత్ జారీ చేశాడు. ఈ తీర్మానం, ఎలాంటి ఇతర దేశం ప్రభావం లేకుండా కంబోడియా తన భవిష్యత్తును తానే నిర్ణయించుకునేందుకు నడుం కట్టాలని, స్వాతంత్ర సూత్రాన్ని ప్రతిపాదించింది. ఈ తీర్మానంలో కంబోడియన్ కమ్యూనిస్ట్ ఉద్యమానికి 1950లలో వియత్ మిన్హ్ చేసిన ద్రోహం కూడా ప్రస్తావించబడింది. ఇది కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత అధికారం చేపట్టిన పాల్ పాట్ పాలనలో భాగం కాబోయే వియత్నామీస్-వ్యతిరేకత/ఆత్మ-నిర్భరత సిద్ధాంతాన్ని తెలిపే మొట్టమొదటి ప్రకటన.

1971 మొత్తమ్మీద, కంబోడియన్ ప్రభుత్వంతో పోరాటం వియత్నామీస్ (ఉత్తర వియత్నామీస్ మరియు వియత్ కాంగ్) మాత్రమే కొనసాగించగా, సలోత్ మరియు ఖైమర్ రూజ్ వారి బలగాలకు దాదాపు చేయూతగా పనిచేయడం జరిగింది. సలోత్ ఈ పరిస్థితి ఆధారంగా కొత్త సభ్యులను చేర్చుకుని, మునుపు సాధ్యమైన దానికన్నా ఉన్నత స్థాయిలో వారికి శిక్షణను అందించే ప్రయత్నం చేశాడు. ఖైమర్ రూజ్ సంస్థల వనరులను రాజకీయ విద్య మరియు సిద్ధాంత ప్రచారానికి కూడా సలోత్ ఉపయోగించాడు. ఈ సమయంలో నేపథ్యంతో ప్రమేయం లేకుండా ఎవరినైనా ఖైమర్ రూజ్ సైన్యంలోనికి అనుమతించినప్పటికీ, పార్టీ సభ్యత్వానికి అర్హతలను సలోత్ గణనీయంగా పెంచాడు. విద్యార్థులు మరియు మధ్యస్థ కార్మికులను ప్రస్తుతం పార్టీ తిరస్కరించింది. స్పష్టమైన కార్మిక నేపథ్యాలు కలిగిన వారికి పార్టీ సభ్యత్వంలో ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడేది. ఈ నిర్బంధాలు పరస్పర విరుద్ధంగా ఉండేది, ఎందుకంటే పార్టీ నాయకత్వంలో సీనియర్ నాయకులందరూ విద్యార్థి మరియు మధ్యస్థ కార్మిక నేపథ్యాల నుండి రావడం జరిగింది. వారు అక్షరాస్యులైన పాత రక్షక పార్టీ సభ్యులకూ మరియు నిరక్షరాస్యులైన కొత్త కార్మిక సభ్యులకూ మధ్య మేధాపరమైన భేదాన్ని కూడా సృష్టించారు.

1972 ప్రారంభంలో, కంబోడియాలోని తిరుగుబాటు/వియత్నామీస్ నియంత్రిత ప్రాంతాలలో సలోత్ ప్రయాణించాడు. అతడు సుమారు 100,000 కార్యకర్తలుకానివారి సహకారంతో ఖైమర్ రూజ్ సైన్యంలో 35,000 మంది కార్యకర్తలు రూపుదిద్దుకోవడం చూశాడు. సాలీనా ఆయుధరూపేణా ఐదు చైనా మిలియన్ డాలర్లు అందించేది మరియు సలోత్ తూర్పు కంబోడియాలో నిర్బంధ శ్రమను ఉపయోగించి రబ్బర్ సాగు ద్వారా స్వతంత్ర ఆదాయ వనరును కూడా ఏర్పాటు చేశాడు.

తూర్పు కంబోడియాలో తీవ్రమైన US బాంబు దాడుల నేపథ్యాన్ని కూడా, ఖైమర్ రూజ్ సభ్యులను చేర్చుకోవడానికి ఉపయోగించుకుంది, ఈ దాడుల్లో ఆపరేషన్ మెనూ సమయంలో సుమారు 2.8 మిలియన్ టన్నులకు పైగా బాంబులు ప్రయోగించబడ్డాయి.

మే 1972లో, ఒక సెంట్రల్ కమిటీ సమావేశం తరువాత, సలోత్ సూచనల మేరకు, ఈ పార్టీ వారి నియంత్రణ లోని ప్రాంతాల్లో కొత్త స్థాయి క్రమశిక్షణ మరియు ఆజ్ఞాపాలనలను ప్రవేశపెట్టింది. చామ్స్ వంటి బలహీన వర్గాలవారు కంబోడియన్ శైలి వస్త్రధారణ మరియు రూపం ధరించడం నిర్బంధంగా మారింది. చామ్స్ ఆభరణాల్ని ధరించడం నిషేధించడం వంటి ఈ విధానాలు, అనతికాలంలోనే మొత్తం జనాభాకు వర్తించడం జరిగింది. సలోత్ అపసవ్యమైన ఒక భూసంస్కరణను ప్రారంభించాడు. దీని పునాది ఏమిటంటే అన్ని భూభాగాలూ ఒకే పరిమాణంలో ఉండాలి. ఈ సమయంలో రవాణాకు చెందినా అన్ని ప్రైవేటు మాధ్యమాలను పార్టీ ఆక్రమించుకుంది. ఈ 1972 విధానాల లక్ష్యం స్వతంత్ర ప్రాంతాలలో ప్రజలను ఒక విధమైన భూస్వామ్య కార్మిక సమానత్వం వరకూ తగ్గించడమే. ఈ విధానాలు అప్పట్లో పేద కార్మికులకు అనుకూలంగా, మరియు పట్టణాల నుండి గ్రామీణ ప్రాంతాలకు వలస వెళ్ళిన వారికి చాలా ప్రతికూలంగా ఉండేవి.

1972లో, కంబోడియన్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిపిన పోరాటం నుండి వియత్నామీస్ సైన్య బలగాల ఉపసంహరణ మొదలైంది. మే 1973లో కార్మిక గ్రామాలలో, వ్యక్తిగత ఆస్తులు నిషేధించి, ఉమ్మడిగా ఆస్తిని కలిగిన సహకారసంస్థలుగా తయారుచేసే ప్రక్రియకు శ్రీకారం చుట్టే కొత్త నిబంధనావళిని సలోత్ జారీ చేశాడు.

గ్రామీణ ప్రాంతాల నియంత్రణ[మార్చు]

1973లో, ఖైమర్ రూజ్ విస్తరించింది. ఫ్నోం పెన్హ్ ఎల్లలు చేరుకున్నాక, తీవ్రమైన వర్షాకాలంలో ఆ నగరాన్ని ఆక్రమించమని సలోత్ ఆజ్ఞలు జారీ చేశాడు. ఈ ఆజ్ఞల వలన విఫలమైన దాడులు జరిగి, ఖైమర్ రూజ్ సైన్యంలో జీవితాల్ని వ్యర్థం చేశాయి. 1973 మధ్య సమయానికి, సలోత్ నేతృత్వంలోని ఖైమర్ రూజ్ దేశంలో మూడింట రెండో వంతు మరియు సగం జనాభాపై నియంత్రణ సాధించింది. పరిస్థితి ఇక శ్రుతి మించిందని వియత్నాం తెలుసుకుని, సలోత్‍ను తక్కువ హోదా కలిగిన భాగస్వామి కన్నా సమానమైన నాయకుడిగా గౌరవించడం ప్రారంభించింది.

1973 చివరలో, సలోత్ పోరాటం భవిష్యత్తు గురించి వ్యూహాత్మక నిర్ణయాలు తీసుకున్నాడు. అతడి మొదటి నిర్ణయం, రాజధానిని వెలుపలి పంపిణీకి దూరంగా ఉంచి, సమర్థవంతంగా నగరాన్ని నిర్బంధంలో ఉంచడం. రెండవ నిర్ణయం, నగరాన్ని ఖైమర్ రూజ్ వరుసల గుండా వదలి వెళ్లాలని భావించే ప్రజలపై కఠిన నియంత్రణ. అతడు వరుసగా సాధారణ విమోచనాలను కూడా జారీ చేశాడు. ఇలా ముక్తులైన వారిలో ప్రత్యేకంగా, విద్యాధికులైన వారితో కలిపి, మాజీ ప్రభుత్వ అధికారులు ఉన్నారు. ఖైమర్ రూజ్ పాలిత ప్రాంతాలలో కొత్త కారాగారాలు కూడా నిర్మించడం జరిగింది. బలహీన వర్గమైన చాం, ఈ సమయంలో వారి సంస్కృతిని నిర్మూలించే ప్రయత్నాలపై తిరుగుబాటుకై ప్రయత్నించింది. ఈ తిరుగుబాటును వెంటనే అణచివేయడం కాక, అందులో పాల్గొన్న వారికి కఠిన శారీరక హింస శిక్షగా విధించాలని సలోత్ ఆజ్ఞలు జారీ చేశాడు. అంతకు మునుపు చేసినట్టుగా, సలోత్ కఠినమైన కొత్త విధానాలను దేశంలోని సాధారణ జనాభాకు విస్తరించే ముందుగా చాం బలహీన వర్గంపై ప్రయోగించాడు.

పట్టణ ప్రాంతాలను ఖాళీచేసి, గ్రామీణ ప్రాంతాలకు తరలించడం కూడా ఖైమర్ రూజ్ విధానంగా ఉండేది. 1971లో, క్రేటీ పట్టణాన్ని ఖైమర్ రూజ్ ఆక్రమించుకున్నప్పుడు, స్వేచ్చాయుత పట్టణ ప్రాంతాలు సామ్యవాదాన్ని విడనాడి పాత పద్ధతులకు తిరిగి వెళ్ళిన వేగాన్ని చూసి, పార్టీలోని సలోత్ మరియు ఇతర సభ్యులు విభ్రాంతులయ్యారు. పార్టీ ప్రతిరూపంగా పట్టణాన్ని తిరిగి సృష్టించడానికి వివిధ ఆలోచనల్ని ప్రయత్నించడం జరిగింది, కానీ ఏదీ సఫలం కాలేదు. పూర్తి వైఫల్యం కారణంగా 1973లో, మొత్తం పట్టణ జనాభాను గ్రామీణ ప్రాంతాల క్షేత్రాలకు తరలించడమే ఏకైక పరిష్కారమని, సలోత్ నిర్ణయించుకున్నాడు. అప్పట్లో అతడు ఇలా వ్రాశాడు "అన్ని త్యాగాల తరువాత పెట్టుబడిదారులే అధికారంలో ఉంటే, విప్లవం ప్రయోజనం ఏమిటి?". తరువాత వెంటనే, సలోత్ అదే కారణాల చేత కామ్పాంగ్ చాం 15,000 ప్రజల తరలింపును ఆదేశించాడు. తరువాత ఖైమర్ రూజ్, 1974లో పెద్దనగరమైన ఔడోంగ్ ను ఖాళీ చేయడం ప్రారంభించింది.

అంతర్జాతీయంగా, 63 దేశాలచేత కంబోడియాలో నిజమైన ప్రభుత్వంగా, సలోత్ మరియు ఖైమర్ రూజ్ గుర్తింపు పొందడం జరిగింది. ఐక్యరాజ్యసమితిలో కంబోడియా స్థానాన్ని ఖైమర్ రూజ్‍కు ఇచ్చే దిశగా ప్రయత్నాలు ప్రారంభమయ్యాయి. ప్రభుత్వం[which?] రెండు వోట్ల తేడాతో విజయం సాధించింది.

సెప్టెంబర్ 1974లో, పార్టీ యొక్క సెంట్రల్ కమిటీని సలోత్ సమావేశపరచాడు. సైన్యాధికారం సమాప్తిని సమీపిస్తుండడం వలన, వరుస నిర్ణయాలతో దేశాన్ని సామ్యవాదానికి మార్చడానికి, సలోత్ నిర్ణయించుకున్నాడు. మొదటిది ఏమిటంటే, వారి విజయం తరువాత, దేశంలోని ప్రధాన నగరాలలో జనాభాను గ్రామీణ ప్రాంతాలకు తరలించడం. రెండవది, డబ్బు సరఫరా నిలిపివేసి, త్వరితంగా నిర్మూలించబడడం. చివరి నిర్ణయం, సలోత్ యొక్క మొదటి ప్రధాన విమోచనాన్ని పార్టీ ఆమోదించడం. 1974లో, ప్రసిత్ అనే గొప్ప పార్టీ అధికారిని సలోత్ తొలగించాడు. ప్రసిత్‍ను అడవుల్లోకి తీసుకు వెళ్లి, అతడికి తనను తాను కాపాడుకునే అవకాశం ఇవ్వకుండా కాల్చి చంపడం జరిగింది. అతడి మరణం తరువాత, ప్రసిత్‍లాగే, జాతిపరంగా థాయిలైన ఎందరో కార్యకర్తలను తొలగించడం జరిగింది. దీనికి సంజాయిషీగా సలోత్, వర్గ పోరాటం తీవ్రతరమయిందనీ, పార్టీ శత్రువుల పట్ల కఠినంగా వ్యవహరించాలనీ చెప్పాడు.

ప్రభుత్వంతో చివరి పోరాటానికి ఖైమర్ రూజ్ జనవరి 1975లో సిద్ధమైంది. అదే సమయంలో, బీజింగ్లోని ఒక పత్రికా సమావేశంలో, సిహనౌక్ గర్వంగా విజయం తరువాత చంపవలసిన శత్రువుల సలోత్ యొక్క "మరణాల జాబితా"ను ప్రకటించాడు. నిజానికి ఏడు పేర్లు కలిగిన ఈ జాబితా, సైన్య మరియు పోలీసు అధికారులతో పాటుగా అందరు సీనియర్ ప్రభుత్వ నాయకులతో కలిపి, ఇరవై మూడుకు విస్తరించింది. వియత్నాం మరియు కంబోడియా మధ్య శత్రుత్వం కూడా దీంతో బహిరంగమైంది. ఇండోచైనాలో ప్రత్యర్థి సామ్యవాద దేశంగా ఉత్తర వియత్నాం, ఖైమర్ రూజ్ ఫ్నోం పెన్హ్‌ను ఆక్రమించుకునే లోపు, సైగాన్ను పొందాలని కృత నిశ్చయంతో ఉంది. చైనా నుండి ఆయుధ సరఫరా ఆలస్యం చేయడం జరిగింది, మరియు ఒక సందర్భంలో అవమానకరంగా, కంబోడియన్లు సరుకు కొరకు వియత్నాంకు కృతజ్ఞతలు తెలుపుతూ ఒక పత్రం ఇవ్వవలసి వచ్చింది, నిజానికి ఆ ఆయుధాలు చైనాకు చెందినవి.

సెప్టెంబర్ 1975లో, ఖైమర్ రూజ్‍కు లొంగుబాటుపై సంప్రదింపులు జరపడానికి, ప్రభుత్వం కొత్త నేతృత్వంతో ఒక సుప్రీం నేషనల్ కౌన్సిల్ ఏర్పాటు చేసింది. దీనికి సాక్ సుత్సఖాన్ అధ్యక్షత వహించాడు, యితడు ఫ్రాన్సులో సలోత్ సహవిద్యార్థి మరియు ఖైమర్ రూజ్ ఉప కార్యదర్శి నువాన్ చియాకు దాయాది. దీనికి ప్రతిచర్యగా సలోత్, ఇందులో భాగస్వాములైన వారందరి పేర్లనూ అతడి యుద్ధం-తరువాతి మరణాల జాబితాలో చేర్చాడు. ప్రభుత్వ నిరోధం చివరికి సెప్టెంబర్ 17, 1975 నాడు కూలిపోయింది.

కంపూచియా నాయకుడు (1975-1979)[మార్చు]

ఖైమర్ రూజ్ బాధితుల పుర్రెలు.
చోవంగ్ ఏక్ లోని సామూహిక సమాధి

ఖైమర్ రూజ్ ఏప్రిల్ 17, 1975 నాడు ఫ్నోం పెన్హ్ ను ఆక్రమించుకుంది. కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ నాయకుడిగా, కొత్త పాలనలో సలోత్ సర్ నాయకత్వ బాధ్యతలు చేపట్టాడు. అతడు "బ్రదర్ నెంబర్ వన్" పేరు పెట్టుకుని, తన నామాంతరం (nom de guerre) పాల్ పాట్ అని ప్రకటించాడు. ఇది చైనీయుల నాయకత్వం ద్వారా అతడి కొరకు సూచింపబడిన ఫ్రెంచ్ సమానార్థకం పాల్ ఇటిక్ పొట్ ఎన్షియల్లె నుండి ఉద్భవించినట్టూ చెబుతారు. పాల్ పాట్ అనే పేరు ఆవిర్భావం గురించి ఫిలిప్ షార్ట్ చెప్పే మరొక ప్రచారం కూడా ఉంది, సలోత్ సర్ ఈ పేరు పెట్టుకుంటున్నట్టూ 1970 జూలైలో ప్రకటించాడు, మరియు అతడి అభిప్రాయం ప్రకారం, ఇది పోల్ నుండి ఉద్భవించింది: “పోల్స్ రాజ సేవకులు, స్థానిక ప్రజలు”, మరియు “పాట్” అనేది కేవలం అతడికి ఇష్టమైన “వినసొంపైన ఏకశబ్దం”.[14]

దేశం పేరును "ప్రజాస్వామ్య కంపూచియా"గా మారుస్తూ ఒక కొత్త రాజ్యాంగం జనవరి 5, 1976 నాడు అమలులోకి వచ్చింది. కొత్తగా ఏర్పాటైన ప్రతినిధి విధానసభ యొక్క మొట్టమొదటి సంపూర్ణ సమావేశం ఏప్రిల్ 11-13న జరిగింది, ఇందులో పాల్ పాట్ ప్రధాన మంత్రిగా కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పాటైంది. బదులుగా అతడి మునుపటి ప్రధాని, ఖియూ సంఫన్ కు ప్రెసిడెంట్ ఆఫ్ ది స్టేట్ ప్రెసీడియం గా రాజ్యాధినేత పదవి ఇవ్వబడింది. రాకుమారుడు సిహనౌక్కు ప్రభుత్వంలో ఎలాంటి పాత్రనూ ఇవ్వక, అతడిని నిర్బంధంలో ఉంచడం జరిగింది.

ఫ్నోం పెన్హ్‌ పతనం తరువాత వెంటనే ఖైమర్ రూజ్, వారి సున్నా సంవత్సరం భావనను అమలుచేసి, ఫ్నోం పెన్హ్ మరియు ఇటీవలే ఆక్రమించుకున్న అన్ని ప్రధాన పట్టణాలు మరియు నగరాలనూ పూర్తిగా ఖాళీ చేయమని ఆజ్ఞ జారీ చేయడం జరిగింది. విడిచి వెళ్లేవారికి మాత్రం, ఈ తరలించడానికి కారణం తీవ్రమైన అమెరికన్ బాంబు దాడిగా చెప్పబడింది, మరియు ఇది కొన్ని రోజులకు మాత్రమేనని కూడా చెప్పబడింది.

పాల్ పాట్ మరియు ఖైమర్ రూజ్ ఎన్నో సంవత్సరాలుగా ఆక్రమించుకున్న పట్టాన ప్రాంతాలను ఖాళీ చేయిస్తున్నప్పటికీ, ఫ్నోం పెన్హ్‌ను ఖాళీ చేయడం అతి పెద్ద స్థాయిలో జరిగింది. మొట్టమొదట పట్టణ ప్రాంతాలను ఖాళీ చేసే చర్యలు 1968లో రతనకిరి ప్రాంతంలో మొదలయ్యాయి మరియు ప్రజలను ఖైమర్ రూజ్ ప్రాంతం లోపలి తరలించడం ద్వారా వారిపై మెరుగైన నియంత్రణ సాధించేందుకు ఉద్దేశించబడ్డాయి. 1971-1973 మధ్య, ఉద్దేశ్యం మారింది. పాల్ పాట్ మరియు ఇతర గొప్పహోదా కలిగిన నాయకులు, పట్టణాలకు చెందిన కంబోడియన్లు వాణిజ్యం మరియు వ్యాపారం వంటి పాత అలవాట్లను విడిచి పెట్టనందుకు, నిరుత్సాహపడ్డారు. అన్ని ఇతర పద్ధతులూ విఫలమయ్యాక, సమస్య పరిష్కరించడానికి గ్రామీణ ప్రాంతాలకు తరలించడం ప్రారంభమైంది.

వ్యవసాయ కార్మికులే అసలైన కార్మిక వర్గమనే మావోయిస్ట్ ఆలోచనను పాల్ పాట్ అనుసరించాడు. 1976లో, ప్రజలు తిరిగి పూర్తి-హక్కుల (ఆధారం) ప్రజలు, కాండిడేట్లు మరియు డిపాజిటీలుగా విభజించబడ్డారు - ఈ చివరి వర్గంలో నగరాల నుండి గ్రామాలకు తరలిన కొత్త ప్రజలు ఎక్కువగా ఉండడం వలన అలా పిలవడం జరిగింది. డిపాజిటీలను నిర్మూలించడం లక్ష్యంగా మారింది. వారి ఆహారం రోజుకు రెండు పాత్రల గంజి, లేదా "ప్బా"కు పరిమితమైంది. దీంతో ఆహారం లేమి తీవ్రంగా వ్యాప్తి చెందింది. నిజానికి రాజ్యాంగంలో 18 ఏళ్ళకు పైబడిన కంబోడియన్లు అందరికీ సర్వసామాన్య వోటు హక్కు కల్పించినట్టూ చెప్పబడినా, "కొత్త ప్రజల"కు మార్చ్ 20, 1976 నాడు జరిగిన ఎన్నికలలో స్థానం కల్పించలేదు.

ఖైమర్ రూజ్ నాయకత్వం ప్రభుత్వ-నియంత్రిత రేడియోలో కొత్త గ్రామీణ కమ్యూనిస్ట్ ఆదర్శప్రాంతాన్ని నిర్మించేందుకు, కేవలం ఒకటి లేదా రెండు మిలియన్ ప్రజలు అవసరమని గొప్పగా ప్రకటించింది. ఇతరుల కొరకు, వారి సామెతలో చెప్పినట్టూ, "మిమ్మల్ని ఉంచుకోవడం లాభం కాదు, మిమ్మల్ని నిర్మూలించడం నష్టం కాదు."[15]

వందల వేలకొద్దీ కొత్త ప్రజలు, తరువాత డిపాజిటీలు, వారి స్వంత సామూహిక సమాధులు త్రవ్వుకోవడానికి సంకెళ్ళతో తీసుకువెళ్ళబడ్డారు. అప్పుడు ఖైమర్ రూజ్ సైనికులు వారిని ఇనుప కడ్డీలు మరియు గునపాలతో కొట్టి చంపారు లేదా వారిని సజీవంగా పాతిపెట్టారు. ఒక ఖైమర్ రూజ్ నిర్మూలన కారాగారం సూత్రంలో, "బులెట్లు వృథా చెయ్యకూడదు" అని చెప్పబడింది. ఈ సామూహిక సమాధులను తరచూ హత్యా క్షేత్రాలుగా పిలిచేవారు.

ఖైమర్ రూజ్ మతం మరియు తెగ సమూహాల ఆధారంగా కూడా వర్గీకరించేది. వారు మతాన్ని నిషేధించి, బలహీన వర్గాలను చెదరగొట్టారు, వారి భాషల్లో మాట్లాడడం లేదా వారి సంప్రదాయాలను పాటించడాన్ని కూడా నిషేధించారు. వారు ప్రత్యేకంగా బౌద్ధ సన్యాసులు, ముస్లింలు, క్రైస్తవులు, పశ్చిమాన-విద్యనూ అభ్యసించిన మేధావులు, సాధారణంగా అక్షరాస్యులు, పశ్చిమ దేశాలతో లేదా వియత్నాంతో సంబంధాలు కలిగిన వారు, వికలాంగులు, చైనీస్ తెగలు, లావోటియన్లు మరియు వియత్నామీస్, వీరందరినీ లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు. ప్రభుత్వానికి వాంగ్మూలం ఉపయోగపడే సందర్భాలలో, కొందరిని హింసతో కూడిన విచారణ జరిపే S-21 క్యాంపులకు తరలించేవారు. మిగిలిన ఎంతో మందిని క్లుప్తంగా హతమార్చేవారు. S-21లో ఖైదీల నుండి వాంగ్మూలం సేకరించడం కోసం, వారి చేతులను వెనుకకు కట్టివేసి వ్రేలాడదీయడం ద్వారా వారి భుజపు ఎముకలకు స్థానభ్రంశం కలిగించడం, ప్లైయర్లతో గోర్లు తొలగించడం, మాటిమాటికీ ఖైదీకి ఊపిరాడకుండా చేయడం, మరియు సజీవంగానే చర్మం వలిచే పద్ధతులు ఉపయోగించేవారు.[16]

ఫ్రాంకోయిస్ పొంచాడ్ పుస్తకం కంబోడియా: ఇయర్ జీరో ప్రకారం, "1972 నుండి, గెరిల్లా యోధులు తాము ఆక్రమించుకున్న గ్రామాలు మరియు పట్టణాల ప్రజల్ని అడవులకు తరిమే వారు, అంతేకాక వారు తిరిగి రాకుండా తరచూ వారి ఇళ్ళను తగలబెట్టేవారు." మానవతావాద సహాయం వద్దని ఖైమర్ రూజ్ తిరస్కరించింది, ఇది మానవతావాద విపత్తుగా పరిణమించింది: మిలియన్ల మంది ప్రజలు ఆకలి చావులు మరియు గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ప్రభుత్వ-నిర్బంధ పనివత్తిడితో మరణించారు. ఖైమర్ రూజ్ ఉద్దేశ్యంలో, విదేశీ సహాయం వారి జాతీయ ఆత్మ-నిర్భరత సిద్ధాంతానికి వ్యతిరేకం.

సంపద ఉమ్మడిగా ఉండేది, మరియు విద్య సామాజిక విద్యాలయాల్లో బోధింపబడేది. పిల్లలు సమాజ పరంగా పెంచబడేవారు. చివరికి ఆహారం వండడం మరియు తినడం సామాజికంగా జరిగేవి. పాల్ పాట్ పాలనలో తీవ్రమైన మానసిక ప్రకోపంతో కూడి ఉండేది. రాజకీయ భేదాభిప్రాయం మరియు ప్రతిపక్షం అనుమతింపబడేవి కావు. ప్రజలను వారి రూపం లేదా నేపథ్యం ఆధారంగా ప్రత్యర్థులుగా చూడడం జరిగేది. హింస విస్తారంగా ఉండేది. కొన్ని సందర్భాలలో, ఖైదీలను లోహపు మంచాలకు కట్టివేసి, వారి పీకలను కత్తిరించడం జరిగేది.

మునుపటి ప్రభుత్వాలతో సంబంధాలు కలిగిన ఆరోపణలతో వేలమంది రాజకీయవేత్తలు మరియు అధికారులకు మరణశిక్ష విధింపబడేది. ఫ్నోం పెన్హ్ ఒక ప్రేతాత్మల నగరంగా మారింది, కాగా గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ప్రజలు ఆహారం లేమి లేదా రోగాలతో మరణించేవారు లేదా వారిని చంపడం జరిగేది.

ఖైమర్ రూజ్ అధికారంలోకి వచ్చినట్లయితే ఒక మిలియన్ మంది పైగా ప్రజలను చంపడం జరుగుతుందని US అధికారులు ఊహించారు,[17] మరియు ప్రెసిడెంట్ ఫోర్డ్ "ఒక నమ్మశక్యం కాని భయానక గాథ" గురించి హెచ్చరించాడు.[18] ఖైమర్ రూజ్ పాలనలో చంపబడిన వారి సంఖ్యపై వేర్వేరు అంచనాలు 750,000 నుండి మూడు మిలియన్లకు పైగా అని చెప్పడం జరుగుతుంది. DC-Cam మాపింగ్ ప్రోగ్రాం మరియు యేల్ విశ్వవిద్యాలయం కలిసి 20,000 సామూహిక సమాధి స్థలాలను పరిశీలించిన తరువాత విశ్లేషణలో కనీసం 1,386,734 బాధితులు ఉన్నట్టూ తెలుస్తుంది.[19] వ్యాధులు మరియు ఆకలిచావులతో కలిపి, ఖైమర్ రూజ్ విధానాల ఫలితంగా సంభవించిన మొత్తం మరణాల సంఖ్య అంచనా వేస్తే సుమారు 8 మిలియన్ జనాభాలో 1.7 నుండి 2.5 మిలియన్ అని తెలుస్తుంది.[20] విశ్వసనీయమైన పశ్చిమ మరియు తూర్పు మూలాలు[21] ఖైమర్ రూజ్ కారణంగా సంభవించిన ఈ మరణాల సంఖ్యను 1.7 మిలియన్ అని చెపుతాయి. 1975 మరియు 1979ల మధ్య నిర్దిష్టంగా 3 మిలియన్ మరణాలు అని పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కంపూచియా ప్రకటించింది. ఫ్రాంకోయిస్ పొంచాడ్ 2.3 మిలియన్ అని, R.J. రమ్మెల్ 2.4 మిలియన్ అని (పౌర యుద్ధాలలో హత్యలతో కలిపి), యేల్ కంబోడియన్ జెనోసైడ్ ప్రాజెక్ట్ 1.7 మిలియన్ అని, మరియు ఆమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ 1.4 మిలియన్ అని సూచించడం జరిగింది. జనాభా శాస్త్రవేత్త మరెక్ స్లివిన్స్కి అభిప్రాయం ప్రకారం, US బాంబు దాడుల్లో సుమారు 40,000 మరణంతో పోలిస్తే, మొత్తం జనాభా తగ్గుదల ఆధారంగా, 1975-9 మధ్య కనీసం 1.8 మిలియన్ మంది మరణించారు.[22] కంబోడియాలోని డాక్యుమెంటేషన్ సెంటర్‍కు చెందిన పరిశోధకుడు క్రైగ్ ఎచిసన్, ఈ మరణాల సంఖ్యను 2 మరియు 2.5 మిలియన్ మధ్యలో, "చాలా వరకూ" 2.2 మిలియన్ అని సూచించాడు. సుమారు 20,000 సమాధి స్థలాలను 5 ఏళ్ళపాటు పరిశోధించిన మీదట, అతడు "ఈ సామూహిక సమాధుల్లో 1,386,734 మంది మరణశిక్ష విధింపబడిన వారి అవశేషాలు ఉన్నాయి" అని చెప్పాడు.[23] మొత్తం మరణాల్లో మరణశిక్ష కారణంగా చనిపోయిన వారి సంఖ్య సుమారు 30-50% అయి ఉంటుందని నమ్ముతారు. ఇది 2.5 నుండి 3 మిలియన్ మరణాల్ని సూచిస్తుంది, కానీ ఈ సమయంలో సాధారణ మరణాలు సుమారు 500,000 అయి ఉండవచ్చు -- మొత్తం మరణాల నుండి ఈ సంఖ్యను తీసివేయడం ద్వారా, ఖైమర్ రూజ్ పాలనలో సంభవించిన "అదనపు" మరణాల పట్ల ఎచిసన్ సంఖ్య లభిస్తుంది.[24] ఒక UN పరిశోధన 2-3 మిలియన్ ప్రజలు చనిపోయినట్టూ చెప్పగా, UNICEF 3 మిలియన్ మంది చంపబడ్డారని అంచనా వేసింది.[25] చివరికి ఖైమర్ రూజ్ సైతం 2 మిలియన్ మంది చంపబడ్డారని ఒప్పుకుంది—కానీ ఈ మరణాలు ఆ తరువాతి వియత్నామీస్ దండయాత్ర ద్వారా సంభవించాయని చెప్పింది.[26] 1979 చివరకు, UN మరియు రెడ్ క్రాస్ అధికారులు, “తొలగించబడిన ప్రధాన మంత్రి పాల్ పాట్ పాలనలో కంబోడియన్ సమాజం దాదాపు విధ్వంసం,” కావడం వలన, అదనంగా 2.25 మిలియన్ కంబోడియన్లు ఆహారం లేకపోవడం వలన మరణిస్తారని తెలిపారు,[27] వీరిని వియత్నామీస్ దండయాత్ర తరువాత అమెరికన్ మరియు అంతర్జాతీయ సహాయంతో కాపాడడం జరిగింది. వియత్నాం దండయాత్ర తరువాత కనీసం అర్ధ మిలియన్ మంది ప్రజలు ఆకలిచావులకు గురికావడం లేదా చంపబడడం జరిగిందని అంచనా.[28][29]

పాల్ పాట్ ఈ దేశాన్ని రాజకీయంగా పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనాతో కూటమిగా తయారు చేసి, సోవియట్-వ్యతిరేక విధానాలు పాటించాడు. ఈ కూటమి సిద్ధాంతపరంగా కన్నా ఎక్కువగా రాజకీయంగా మరియు అనుభవ పూర్వకంగా ఉండేది. వియత్నాం సోవియట్ యూనియన్‍తో కూటమిలో చేరగా, కంబోడియా మాత్రం ఆగ్నేయ ఆసియాలో సోవియట్ యూనియన్ మరియు వియత్నాం ప్రత్యర్థితో కూటమిలో చేరింది. ఖైమర్ రూజ్ అధికారంలోకి రాకమునుపు ఎన్నో సంవత్సరాలుగా చైనా వారికి ఆయుధాలు సరఫరా చేసేది.

డిసెంబర్ 1976లో, పాల్ పాట్ సీనియర్ నాయకులకు ప్రస్తుతం వియత్నాం శత్రువు అనే అర్థం వచ్చేలా ఆదేశాలు జారీ చేశాడు. సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో రక్షణ పటిష్టం చేయబడింది మరియు నమ్మలేని బహిష్క్రుతుల్ని కంబోడియాలో మరింత లోపలి ప్రాంతాలకు తరలించడం జరిగింది. పాల్ పాట్ చర్యలు, లావోస్ మరియు కంబోడియాలతో వియత్నాం యొక్క ప్రత్యేకమైన సంబంధాల వివరణను వియత్నామీస్ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ యొక్క నాల్గవ కాంగ్రెస్ అనుమతించినందుకు తీసుకోబడ్డాయి. ఈ కాంగ్రెస్, వియత్నాం ఏ విధంగా ఇతర రెండు దేశాల నిర్మాణం మరియు రక్షణతో ఎప్పటికీ సంబంధం కలిగి ఉంటుందో కూడా చర్చించింది.

వియత్నాంతో పోరాటం[మార్చు]

మూస:Ref improve section

మే 1975లో, ఖైమర్ రూజ్ సైనికుల బృందం ఫు క్వాక్ ద్వీపంపై దండెత్తి దానిని వశపరచుకున్నారు. 1977 సమయానికి, వియత్నాంతో సంబంధాలు క్షీణించడం మొదలైంది. జనవరిలో చిన్న సరిహద్దు గొడవలు జరిగాయి. పాల్ పాట్ వియత్నాంకు ఒక బృందాన్ని పంపడం ద్వారా సరిహద్దు గొడవలను నివారించే ప్రయత్నం చేశాడు. ఈ చర్చలు విఫలం కావడంతో, మరిన్ని సరిహద్దు గొడవలు జరిగాయి. ఏప్రిల్ 30 నాడు, ఫిరంగి దళం రక్షణతో పాటుగా కంబోడియన్ సైన్యం వియత్నాంలో ప్రవేశించింది. పాల్ పాట్ ప్రవర్తనను వివరించే ప్రయత్నంలో, ఒక ప్రాదేశిక-పరిశీలకుడు[specify] దేశాన్ని పట్టించుకోని స్థాయికి, కంబోడియా పట్ల గౌరవం లేదా భయం సృష్టించేందుకు, తర్కానికి అందని చర్యలతో కంబోడియా, వియత్నాంను బెదిరించే ప్రయత్నం చేసిందని సూచించాడు. కానీ, ఈ చర్యల ఫలితంగా ఖైమర్ రూజ్ పట్ల వియత్నామీస్ ప్రజలు మరియు ప్రభుత్వం కోపగించుకోవడం జరిగింది.

మే 1976లో, వరుస దాడులకై వియత్నాం తన వైమానిక దళాల్ని కంబోడియాలోనికి పంపడం జరిగింది. వియత్నాం జూలైలో లావోస్ పై ఒక నిర్బంధ మిత్రత్వ ఒప్పందం చేసుకుంది, ఇందువలన వియత్నాంకు దేశంపై దాదాపు పూర్తి నియంత్రణ లభించింది. కంబోడియాలో, తూర్పు జోన్ లోని ఖైమర్ రూజ్ సేనానాయకులు వారి సైనికులకు వియత్నాంతో యుద్ధం తప్పదని, మరియు యుద్ధం మొదలైన తరువాత వారి లక్ష్యం వియత్నాం నుండి స్వతంత్రం కోసం ప్రజలు పోరాడే, మునుపటి కంబోడియాలోని ప్రాంతాలను (ఖైమర్ క్రోం) తిరిగి సాధించడం అని చెప్పారు. ఈ వ్యాఖ్యలు పాల్ పాట్ యొక్క అధికారిక విదానాలా అన్నది ప్రశ్నార్థకం.

సెప్టెంబర్ 1977లో, కంబోడియా సరిహద్దులో డివిజన్-స్థాయి దాడులు ప్రారంభించడంతో, మరొకసారి గ్రామాల్లో హత్యలు మరియు విధ్వంసం జరిగింది. సుమారు 1,000 మంది ప్రజలు మరణించారు లేదా గాయపడ్డారని వియత్నామీస్ తెలిపారు. దాడి తరువాత మూడు రోజులకు, పాల్ పాట్ మునుపటి రహస్య కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ కంపూచియా (CPK)ను అధికారికంగా ప్రకటించాడు, మరియు చివరకు ఆ దేశం ఒక కమ్యూనిస్ట్ రాష్ట్రమని ప్రపంచానికి తెలిపాడు. డిసెంబర్లో, ఇతర అన్ని ప్రయత్నాలూ విఫలమయిన తరువాత, వియత్నాం 50,000 మంది సైనికులను కంబోడియాలోనికి మెరుపుదాడికై పంపింది. ఈ దాడి రహస్యంగా ఉండాలని భావించడం జరిగింది. వారి లక్ష్యాలను సాధించామని మరియు ఈ దాడి కేవలం హెచ్చరిక అని ప్రకటించి వియత్నామీస్ ఉపసంహరించుకున్నారు. ప్రమాద సంకేతం అందినప్పుడు, సోవియట్ యూనియన్ సహకారంతో తిరిగి వస్తామని వియత్నామీస్ సైన్యం ప్రమాణం చేసింది. పాల్ పాట్ చర్యల ద్వారా ఈ ప్రయోగం వియత్నామీస్ ఊహించిన దానికన్నా మరింత స్పష్టమైంది, మరియు వియత్నాం బలహీనంగా కనిపించే పరిస్థితిని సృష్టించింది.

కంబోడియాతో ఒప్పందం గురించి చర్చించేందుకు చివరి ప్రయత్నం చేశాక, వియత్నాం పూర్తి స్థాయి యుద్ధానికి తయారవాలని నిర్ణయించుకుంది. చైనా ద్వారా కంబోడియాపై ఒత్తిడి తెచ్చేందుకు సైతం వియత్నాం ప్రయత్నించింది. కానీ, కంబోడియాపై ఒత్తిడి తెచ్చేందుకు చైనా తిరస్కారం మరియు కంబోడియాలోనికి చైనా ఆయుధాల సరఫరా అనేవి రెండూ, చైనా కూడా వియత్నాంకు వ్యతిరేకంగా పనిచేయాలని నిర్ణయించుకుందని సూచిస్తాయి.

1978 చివరలో, వారి సరిహద్దులు మరియు వియత్నామీస్ ప్రజలకు ప్రమాదానికి సమాధానంగా, వియత్నాం ఖైమర్ రూజ్‍ను తొలగించేందుకు కంబోడియాపై దాడి చేసింది, దీనిని వియత్నాం ఆత్మ-రక్షణగా సమర్థించుకోజూసింది.

కంబోడియన్ సైన్యం పరాజయం పాలైంది, వారి పాలన తలక్రిందులైంది మరియు పాల్ పాట్ థాయి సరిహద్దు ప్రాంతానికి పారిపోయాడు. జనవరి 1979లో, వియత్నాం హెంగ్ సమ్రిన్ నేతృత్వంలో, తొలగింపుల నుండి తప్పించుకోవడానికి వియత్నాంకు పారిపోయిన ఖైమర్ రూజ్ సభ్యులతో కూడిన ఒక కొత్త ప్రభుత్వాన్ని స్థాపించింది. పాల్ పాట్ చివరికి తన ప్రాథమిక సమర్థకులతో థాయి సరిహద్దు ప్రాంతంలో కలిశాడు, అక్కడే అతడికి నివాసం మరియు సహకారం లభించింది. ఈ కాలంలో వివిధ సమయాల్లో, అతడు సరిహద్దుకు రెండు వైపులా ఉండేవాడు. థాయిలాండ్ యొక్క సైన్య ప్రభుత్వం, సరిహద్దు నుండి వియత్నామీస్ దూరంగా ఉండేందుకు, ఖైమర్ రూజ్‍ను తటస్థ బలగంగా ఉపయోగించింది. అంతేకాక, చైనా నుండి ఖైమర్ రూజ్‍కు ఆయుధాల రవాణా నుండి కూడా థాయి సైన్యం సొమ్ముచేసుకుంది. చివరికి, పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా సాయంతో దేశానికి పశ్చిమాన పాల్ పాట్ ఒక చిన్న సైన్య బలగాన్ని నిర్మించాడు. సుమారు ఇదే సమయంలో PRC సినో-వియత్నామీస్ యుద్ధం కూడా ప్రారంభించింది.

1979లో, వియత్నామీస్ ద్వారా ఖైమర్ రూజ్ అధికారం నుండి తొలగింపబడిన తరువాత, సంయుక్త రాష్ట్రాలు మరియు ఇతర శక్తులు[specify] వియత్నామీస్-సహకారం కలిగిన కంబోడియన్ ప్రభుత్వం ఐక్యరాజ్యసమితిలో కంబోడియా స్థానాన్ని భర్తీ చేయడాన్ని అనుమతించేందుకు నిరాకరించాయి. యథావిధిగా ఈ స్థానం ఖైమర్ రూజ్ చేతుల్లోనే కొనసాగింది. కానీ ఈ దేశాల దృష్టిలో, ఆ స్థానాన్ని ఖైమర్ రూజ్ చేతిలో ఉంచడం మంచిది కాకపోయినా, వియత్నాం యొక్క కంబోడియా ఆక్రమణను గుర్తించడం అంతకంటే దారుణం. అంతేకాక, వియత్నాం యొక్క కంబోడియన్ ప్రభుత్వం మాజీ-ఖైమర్ రూజ్ సభ్యులచే ఏర్పాటైన కారణంగా, స్థానాన్ని కోరేవారు ఇరువురూ ఖైమర్ రూజ్ ప్రభుత్వాలేనని ఈ దేశాల ప్రతినిధులు వాదించారు[citation needed].

పాల్ పాట్‍తో నికోలే కేసేస్కు(1978)

అనంతర ఫలితాలు (1979-1998)[మార్చు]

కంబోడియాను వియత్నామీస్ సైన్యం ఆక్రమించుకోవడాన్ని U.S. ఖండించింది, మరియు 1980ల మధ్యకాలంలో హెంగ్ సమ్రిన్ పాలనకు వ్యతిరేకులైన తిరుగుబాటుదారులకు సహకరించింది, ఇందు కొరకు పూర్వ ప్రధాన మంత్రి సోన్ సన్న్ యొక్క ఖైమర్ పీపుల్స్ నేషనల్ లిబరేషన్ ఫ్రంట్ మరియు సిహనౌక్-సానుకూల ANSలకు 1985లో, $5 మిలియన్ సాయం అందించింది. దీనితో ప్రమేయం లేకుండా, పాల్ పాట్ యొక్క ఖైమర్ రూజ్, విభిన్న సిద్ధాంతాలు కలిగిన మూడు తిరుగుబాటుదారుల బృందాలలో ఉత్తమ-శిక్షణ మరియు సమర్థత కలిగినదిగా కొనసాగింది, మరియు మూడు సంవత్సరాల మునుపు కొయాలిషన్ గవర్నమెంట్ ఆఫ్ డెమోక్రటిక్ కంపూచియా (CGDK)ను స్థాపించింది. ఖైమర్ రూజ్‍కు విస్తృత సైన్య సహకారం అందించడాన్ని చైనా కొనసాగించింది, మరియు కంబోడియాయొక్క ఐక్యరాజ్యసమితి "స్థానాన్ని" CGDK నియంత్రణలో ఉంచడంలో U.S. సహాయం వలన U.S. పరోక్షంగా ఖైమర్ రూజ్‍కు సాయం అందిస్తోందని U.S. విదేశాంగ విధానం విమర్శకులు తెలిపారు..[30][31][32] వియత్నాం ద్వారా స్థాపించబడిన కంబోడియన్ ప్రభుత్వాన్ని లేదా వియత్నాం సైన్యం ద్వారా ఆక్రమించుకోబడిన కంబోడియాలో ఎలాంటి ప్రభుత్వాన్నైనా గుర్తించేందుకు U.S. నిరాకరించింది.

ఈ కాలంలో, ఖైమర్ రూజ్ తన సైన్యాన్ని తిరిగి నిర్మించుకుంది, ఇప్పుడు దానిపేరు "నేషనల్ ఆర్మీ ఆఫ్ డెమోక్రటిక్ కంపూచియా" (NADK), మరియు తన అప్రసిద్ధ అధికార పార్టీ, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ కంపూచియా (CPK), దుష్ట మరియు అధికార "అంగ్కర్" , వీటన్నిటినీ ఫ్నోం మలై పర్వత ప్రాంతంలో ప్రారంభించింది. 1980ల మధ్యకాలానికి, పశ్చిమ దేశాలు మరియు చైనా సహకారంతో, ఖైమర్ రూజ్ సుమారు 35 నుండి 50 వేల సైన్యం మరియు అంకిత సభ్యులతో వృద్ది చెందింది.[33]

2009లో, కంబోడియాలో లభించిన సంగ్రహాలు ఎంతో మంది పశ్చిమ నావికుల మరణాన్ని తెలిపాయి, వీరిలో ఇరువురు ఆస్ట్రేలియన్లు మరియు ఒక న్యూజిలాండర్ బలవంతం మీద CIA సభ్యులుగా ఒప్పుకోవలసి వచ్చింది. ఆస్ట్రేలియన్ నావికులు వివాదాస్పద జలాల్లోకి ప్రవేశించడం వలన, వారిని ఖైమర్ రూజ్ బంధించి, పాల్ పాట్ యొక్క S-21 డెత్ క్యాంపుకి పంపింది. తరువాత 1981లో, చైనా ఒత్తిడి వలన పాల్ పాట్ పాలనను ఫ్రేజర్ ప్రభుత్వం గుర్తించడం పట్ల అసంతృప్తి చెంది ఆస్ట్రేలియన్ విదేశాంగ మంత్రి అందరూ పీకాక్ రాజీనామా చేశాడు.[34]

పాల్ పాట్ ప్రజలకు కనిపించకుండా పోయేవరకూ, 1980ల ప్రారంభంలో తనను వ్యతిరేకించిన వారందరినీ ద్రోహులుగా మరియు వియత్నామీస్ చేతుల్లో "తోలుబొమ్మలు"గా వర్ణిస్తూ ఇంటర్వ్యూలు ఇస్తూ, ఫ్నోం మలై ప్రాంతంలో నివసించాడు. 1985లో, అతడి "విరమణ" ప్రకటించబడింది, కానీ అప్పటికీ ఖైమర్ రూజ్ అధికారాన్ని చెలాయిస్తూ, దగ్గరలోనే దాగి ఉండేవాడు.[35]

1981లో, పాల్ పాట్ తన నేతృత్వంలోని సంస్థ దుష్కృత్యాలకు నేరం అంగీకరించక పోవడం అనే సుప్రసిద్ధ ప్రకటనలు ఫ్నోం మలై లో సంభవించాయి:

[పాల్ పాట్] దేశంలో ఎంతో మంది ప్రజలు తనను అసహ్యించుకుంటున్నారని మరియు ఆ హత్యల బాధ్యత వహించాలని అనుకుంటున్నారని తనకు తెలుసని చెప్పాడు. ఎంతో మంది మరనిన్చినట్టూ తనకు తెలుసని చెప్పాడు. ఈ విషయం చెప్పినప్పుడు అతడు ఎంతో ఆవేదన చెంది, ఏడ్చాడు. నియంత్రణ రేఖ మరీ దూరమైనందుకు, మరియు ఏం జరుగుతోందో తను సరిగా తెలుసుకోనందుకు తనదే బాధ్యత అని అతడు చెప్పాడు. పిల్లలు ఏం చేస్తున్నారో తెలుసుకోలేని ఇంటి యజమాని వంటి వాడినని, ప్రజలను ఎక్కువగా నమ్మానని అతడు చెప్పాడు. ఉదాహరణకు, అతడు [ఒక వ్యక్తి] తన కోసం సెంట్రల్ కమిటీని నిర్వహించడానికీ, [మరొక వ్యక్తి] మేధావులను చూసుకోవడానికీ, మరియు [ఒక మూడవ వ్యక్తి] రాజకీయ విద్యనూ పట్టించుకోవడానికీ అనుమతించాడు.... వీరందరికీ తాను ఎంతో సన్నిహితుడుగా భావించాడు, వారిని పూర్తిగా నమ్మాడు. కానీ చివరకు ... వారు సర్వాన్నీ ధ్వంసం చేశారు.... వారు అతడికి అంటా సవ్యంగా ఉందని, యితడు లేదా అతడు ద్రోహి అని, అబద్ధాలు చెప్పేవారు. ఆఖరుకు, వారే నిజమైన ద్రోహులని తేలింది. వియత్నామీస్ ద్వారా ఏర్పడిన సభ్యులే ప్రధాన సమస్యగా మారారు. [36]

డిసెంబర్ 1985లో, వియత్నామీస్ తీవ్ర స్థాయి పోరాటాన్ని ప్రారంభించి, ఖైమర్ రూజ్ మరియు ఇతర తిరుగుబాటుదారుల స్థానాల్ని ఎంతో వరకూ ఆక్రమించుకున్నారు. ఫ్నోం మలైలోని ఖైమర్ రూజ్ ముఖ్యకార్యాలయం మరియు పైలిన్ వద్ద బేస్ పూర్తిగా నాశనం చేయబడ్డాయి; ఈ దాడిలో వియత్నామీస్ వీరులు గణనీయంగా నష్టపోయారు.[37]

పాల్ పాట్ థాయిలాండ్‍కు పారిపోయి, తరువాతి ఆరు సంవత్సరాలు అక్కడే నివసించాడు. ట్రాట్ వద్ద ఒక తోటలోని భవనం అతడి స్థావరంగా ఉండేది. థాయి స్పెషల్ యూనిట్ 838 అతడికి రక్షణగా ఉండేది.

1985లో, ఆస్తమా కారణంగా చూపించి పాల్ పాట్ పార్టీకి అధికారికంగా రాజీనామా చేశాడు, కానీ వాస్తవమైన ఖైమర్ రూజ్ నాయకుడుగా మరియు వియత్నాం-వ్యతిరేక సమూహంలో బలమైన శక్తిగా కొనసాగాడు. అతడు రోజువారీ అధికారాన్ని, అతడే ఎన్నుకున్న వారసుడు సోన్ సేన్ కు అప్పగించాడు. ఈ సమూహం నియంత్రణలోని ప్రదేశాల్లో కొన్నిసార్లు వారు అమానుషంగా ప్రవర్తిస్తున్నట్టూ, కానీ కంబోడియాలో పోరాడే బలగాల్లో ఎవరూ చేతులకు మట్టి అంటని వారు లేరని ఖైమర్ రూజ్ తెలిపింది.

1986లో అతడి కొత్త భార్య మియా సోన్ ఒక కుమార్తెకు జన్మనిచ్చింది, ఈ పాప పేరు ఉత్తర వియత్నామీస్ వంటకాల్లో ఒక ప్రయోగం ఆధారంగా సిత అని పెట్టబడింది. తరువాత అనతికాలంలో, పాల్ పాట్ ముఖానికి సంబంధించిన కాన్సర్ చికిత్స కొరకు చైనాకు వెళ్ళాడు. అతడు 1988 వరకూ అక్కడే ఉన్నాడు.

1989లో, వియత్నాం కంబోడియా నుండి ఉపసంహరించుకుంది. థాయి సరిహద్దు వద్ద ఖైమర్ రూజ్ ఒక కొత్త పటిష్టమైన ప్రాంతాన్ని ఏర్పరచుకుంది, మరియు పాల్ పాట్ థాయిలాండ్ నుండి కంబోడియాకు తిరిగి వచ్చి స్థిరపడ్డాడు. శాంతి ప్రక్రియకు సహకరించడానికి పాల్ పాట్ నిరాకరించాడు, మరియు కొత్త సంకీర్ణ ప్రభుత్వంతో పోరాటం కొనసాగించాడు. 1966లో సైనికులు వెనుదిరిగే వరకూ ఖైమర్ రూజ్ ప్రభుత్వ బలగాల్ని బలవంతంగా ఉంచింది. ఎంతో మంది ప్రముఖ ఖైమర్ రూజ్ నాయకులు సైతం విడిచి వెళ్ళారు. సంస్థతో చర్చలు విఫలమైన తరువాత ప్రభుత్వం, ఖైమర్ రూజ్ వ్యక్తులు మరియు సమూహాలతో శాంతి ఒప్పందాలు చేసుకునే విధానం అవలంబించింది. 1995లో స్ట్రోక్ కారణంగా, పాల్ పాట్ శరీరం లోని ఎడమ భాగం పక్షవాతానికి గురైంది.

ప్రభుత్వంతో ఒప్పందానికి ప్రయత్నించడం వలన, పాల్ పాట్ తన జీవితాంతం-కుడిభుజమైన వ్యక్తి సోన్ సేన్‍కు జూన్ 10, 1997 నాడు మరణశిక్ష జారీ చేశాడు. అతడి కుటుంబసభ్యులు పదకొండు మంది కూడా చంపబడ్డారు, కానీ తరువాత పాల్ పాట్ ఇది తన ఉత్తర్వు కాదని చెప్పాడు. తరువాత అతడు ఉత్తరాది పటిష్ట ప్రదేశానికి పారిపోయాడు, కానీ ఆ తరువాత ఖైమర్ రూజ్ సైన్య అధికారి టా మోక్ చే అరెస్ట్ చేయబడ్డాడు. జూలైలో అతడిపై సోన్ సేన్ మరణానికి విచారణ జరిగింది, మరియు అతడికి యావజ్జీవ గృహ నిర్బంధం శిక్షగా విధించబడింది.[38]

మరణం[మార్చు]

దస్త్రం:PolPotdead.gif
పాల్ పాట్ మృతదేహం

ఏప్రిల్ 15, 1998 నాటి రాత్రి, పాల్ పాట్ యొక్క అభిమాన ప్రసారం, ది వాయిస్ ఆఫ్ అమెరికా, అతడిని ఒక అంతర్జాతీయ ధర్మాసనానికి అప్పగించేందుకు ఒప్పుకున్నట్టూ ఖైమర్ రూజ్ ప్రకటించింది. అదే రాత్రి మరొక ప్రదేశానికి తరలించేందుకు ఎదురుచూస్తూ అతడి మరనిన్చినట్టూ అతడి భార్య తెలియజేసింది. అతడి మరణం గుండె ఆగిపోవడం వలన సంభవించిందని టా మోక్ భావించాడు.[39] అతడి మృతదేహాన్ని పరిశీలించేందుకు ప్రభుత్వం అభ్యర్థించినా, కొన్ని రోజుల తరువాత ఖైమర్ రూజ్ ప్రాంతంలోని అన్లాంగ్ వెంగ్లో అతడిని దహనం చేయడం జరిగింది, దీంతో అతడు ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడని లేదా అతడిపై విషప్రయోగం జరిగిందన్న అనుమానాలు మొదలయ్యాయి.[40]

విశ్లేషణ మరియు దృక్కోణాలు[మార్చు]

జనాభా వివరాల ప్రకారం కంబోడియాలో US బాంబు దాడుల వలన, ప్రత్యేకంగా మెనూ బాంబు దాడుల్లో, చివరికి సుమారు 40,000 కంబోడియన్ యోధులు మరియు పౌరులు మరణించారని తెలుస్తోంది.[41] బాంబు దాడుల్లో సుమారు 100,000 వరకూ మరణించారని కూడా కొన్ని అంచనాలు ఉన్నాయి.[42] నగరాన్ని ముట్టడించే 25,500 మంది ఖైమర్ రూజ్ పోరాట వీరులలో 16,000 మందిని బాంబు దాడులతో తుదముట్టించడం ద్వారా 1973లో ఫ్నోం పెన్హ్ పతనాన్ని నివారించామని ది US సెవెంత్ ఎయిర్ ఫోర్స్ వాదించింది.

మార్చ్ 30, 2009 నాడు, ఖైమర్ రూజ్ కంబోడియా యొక్క టువోల్ స్లెంగ్ కారాగారం మరియు హింసా గృహం కమాండెంట్, కింగ్ గుయెక్ ఈవ్ (అతడి నామాంతరం (nom de guerre) డుచ్ అని పిలువబడే వ్యక్తి), UN-సహకార ధర్మాసనం ముందు, 1970లలోని US విధానాలు ఆ క్రూర పాలన అధికారం చేజిక్కించుకునేందుకు తోడ్పడ్డాయని ఒప్పుకున్నాడు.[43] 1970 సమయానికి వారి స్థాయి గురించి చెపుతూ అతడు, "నేను ఖైమర్ రూజ్ అప్పటికే నిర్మూలించబడి ఉండేది అని భావిస్తాను," అన్నాడు.[43]

"కానీ మిస్టర్ కిస్సింగర్ (అప్పటి విదేశీ వ్యవహారాల అధ్యక్షుడు మరియు జాతీయ భద్రతా సలహాదారు యొక్క ప్రత్యేక సహాయకుడు) మరియు రిచర్డ్ నిక్సన్ వెంటనే [దాడి నాయకుడు జనరల్ లాన్ నాల్ కు సహకారం అందించే] చర్య తీసుకున్నారు, అప్పుడు ఖైమర్ రూజ్ ఆ స్వర్ణావకాశాన్ని గుర్తించింది." "ఈ కలయిక వలన, లాన్ నాల్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా ఖైమర్ రూజ్ వారి 1970-75 యుద్ధంలో బలానికి పునాది నిర్మించుకోవడంలో కృతకృత్యులయ్యారు," అని డుచ్ అన్నాడు.[43]

ఈ దృక్కోణంపై వాదనలు ఉండేవి,[44][45][46] రచయిత జాన్ M. డెల్ వెచ్చియో అభిప్రాయం ప్రకారం, కమ్యూనిస్ట్ బలగాల వద్ద అమెరికన్ సైన్యానికి సమమైన నాలుగు మిలియన్ల సాయుధ మరియు సుశిక్షిత దళాలు ఉండడం వలన ఎలాంటి అమెరికన్ బాంబు దాడుల కన్నా మునుపే దేశంలో మూడింట రెండు వంతులు ఆక్రమించుకోవడం జరిగింది. మరియు సోవియట్ సంగ్రహాల నుండి వెలికితీసిన దస్తావేజులలో, నువాన్ చియాతో చర్చల తరువాత ఖైమర్ రూజ్ యొక్క ప్రత్యేక అభ్యర్ధనపై, 1970 ఉత్తర వియత్నామీస్ ఆక్రమణ ప్రారంభమైందని తెలిసింది.[47]

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

  • ఖైమర్ రూజ్
  • పాల్ పాట్ నేతృత్వంలో కంబోడియా
  • మొదటి ఇండోచైనా యుద్ధం
  • వియత్నాం యుద్ధం (రెండవ ఇండోచైనా యుద్ధం)
  • టువోల్ స్లెంగ్ నరహత్య ప్రదర్శనశాల
  • కంబోడియన్ పౌర యుద్ధం
  • లౌంగ్ ఉంగ్

సూచనలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 కియర్నాన్, బెన్. ది పాల్ పాట్ రెజిం: రేస్, పవర్, అండ్ జెనోసైడ్ ఇన్ కంబోడియా అండర్ ది ఖైమర్ రూజ్, 1975–79. న్యూ హవెన్, CT: యేల్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణాలయం, 1996.
  2. "Biography of Pol Pot". Asiasource.org. సంగ్రహించిన తేదీ 2009-02-27. 
  3. John Pilger (July, 1998). "America's long affair with Pol Pot". Harper's Magazine ??: 15–17. 
  4. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; Pol_Pot_Biography అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  5. బ్రదర్ నెంబర్ వన్, డేవిడ్ చాండ్లర్, సిల్క్‌వార్మ్ బుక్, 1992 పు.6
  6. "రెడ్ ఖైమర్", ఫ్రెంచ్ రూజ్ నుండి "రెడ్" (ఎంతో కాలంగా కమ్యూనిజం చిహ్నం) మరియు ఖైమర్ , స్థానిక కంబోడియన్లకి ఉపయోగించే పదం.
  7. "The Cambodian Genocide Program". Genocide Studies Program. Yale University. 1994-2008. సంగ్రహించిన తేదీ 2008-05-12. 
  8. "Time necropsy". Time.com. August 23, 1999. సంగ్రహించిన తేదీ 2009-02-27. 
  9. Horn, Robert (25 March 2002). "Putting a Permanent Lid on Pol Pot". Time Magazine. సంగ్రహించిన తేదీ 2008-09-03. 
  10. Short 2005, p. 18
  11. "Debating Genocide". Web.archive.org. సంగ్రహించిన తేదీ 2009-02-27. 
  12. బెన్ కియర్నాన్a - న్యూ ఇంటర్నేషనలిస్ట్, 242 - ఏప్రిల్ 1993
  13. Thet Sambath (October 20, 2001). "Sister No. 1 The Story of Khieu Ponnary, Revolutionary and First Wife of Pol Pot". The Cambodia Daily, WEEKEND. సంగ్రహించిన తేదీ 2007-11-15. 
  14. చూడండి పాల్ పాట్: అనాటమీ ఆఫ్ ఎ నైట్‍మేర్, పు. 212.
  15. చిల్డ్రెన్ ఆఫ్ కంబోడియాస్ కిల్లింగ్ ఫీల్డ్స్, వార్మ్స్ ఫ్రం అవర్ స్కిన్ . టీడ బట్ మాం. డిత్ ప్రాన్ సంకలనం చేసిన జ్ఞాపకాలు. 1997, యేల్ విశ్వవిద్యాలయ. ISBN 978-0-300-07873-2. గూగుల్ బుక్స్ నుండి సంగ్రహాలు.
  16. "Moreorless.com : Heroes & Killers of the 20th century - Pol Pot". సంగ్రహించిన తేదీ May 27, 2010. 
  17. వాషింగ్టన్ పోస్ట్, జూన్ 4, 23, 1975.
  18. 1975 ఇంటర్వ్యూ విత్ ప్రెసిడెంట్ ఫోర్డ్: http://www.paulbogdanor.com/left/cambodia /bloodbath1.pdf
  19. డాక్యుమెంటేషన్ సెంటర్ ఆఫ్ కంబోడియా
  20. పీస్ ప్లెడ్జ్ యూనియన్ ఇన్ఫర్మేషన్ – టాకింగ్ అబౌట్ జెనోసైడ్స్ – కంబోడియా 1975 – ది జెనోసైడ్.
  21. "Twentieth Century Atlas - Death Tolls". సంగ్రహించిన తేదీ November 19, 2005. 
  22. మరెక్ స్లివిన్స్కి, లే జెనోసైడ్ ఖైమర్ రూజ్: ఉనే అనలైసే డెమోగ్రాఫిక్ (ల’హర్మట్టాన్, 1995).
  23. [www.mekong.net/cambodia/deaths.htm కౌంటింగ్ హెల్], వివిధ అంచనాల గురించి చర్చ.
  24. [22] ^ ఇబిడ్
  25. విలియం షాక్రాస్, ది క్వాలిటీ ఆఫ్ మెర్సీ: కంబోడియా, హోలోకాస్ట్, అండ్ మోడరన్ కాన్షైన్స్ (టచ్‍స్టోన్, 1985), పు 115-6
  26. ఖియూ సంఫన్, ఇంటర్వ్యూ, టైం, మార్చ్ 10, 1980.
  27. న్యూ యార్క్ టైమ్స్, ఆగష్టు 8, 1979.
  28. స్టాటిస్టిక్స్ ఆఫ్ కంబోడియన్ డెమోసైడ్, అన్ని కారణాల నుండి ఒక మిలియన్ పైగా రమ్మెల్ అంచనా; కేవలం క్షామం వలన 1981 నాటికి 500,000 అని ఎచేసన్ అంచనా.
  29. కంపూచియా: ఎ డెమోగ్రాఫిక్ కేటాస్త్రఫే, మొదటి కొన్ని నెలల్లో CIA 350,000 గా అంచనా వేసింది.
  30. "Cambodia Coalition Government of Democratic Kampuchea". సంగ్రహించిన తేదీ November 19, 2005. 
  31. "U.S. Aid to Anti-Communist Rebels: The "Reagan Doctrine" and Its Pitfalls". సంగ్రహించిన తేదీ November 19, 2005. 
  32. "CAMBODIA". సంగ్రహించిన తేదీ November 19, 2005. 
  33. టాం ఫాత్రోప్ & హెలెన్ జార్విస్, గేటింగ్ అవే విత్ జెనోసైడ్?
  34. "Intrepid larrikins defied Pol Pot's killers". సంగ్రహించిన తేదీ August 15, 2009. 
  35. కెల్విన్ రౌలే, సెకండ్ లైఫ్, సెకండ్ డెత్: ది ఖైమర్ రూజ్ ఆఫ్టర్ 1978
  36. డేవిడ్ P. చాండ్లర్, బ్రదర్ నెంబర్ వన్: ఎ పొలిటికల్ బయోగ్రఫీ ఆఫ్ లో చెప్పబడింది. పాల్ పాట్, సిల్క్‌వార్మ్ బుక్స్, చియాంగ్ మై, 2000
  37. R.R.రాస్, కరెంట్ ఇండోచైనీస్ ఇష్యూస్
  38. నేట్ తాయర్, "డైయింగ్ బ్రీత్ ది ఇన్‍సైడ్ స్టొరీ ఆఫ్ పాల్ పాట్స్ లాస్ట్ డేస్ అండ్ ది డిసింటెగ్రేషన్ ఆఫ్ ది మూవ్‍మెంట్ హి క్రియేటెడ్," ఫర్ ఈస్టర్న్ ఎకనామిక్ రివ్యూ , ఏప్రిల్ 30, 1998
  39. నేట్ తాయర్. "డైయింగ్ బ్రీత్" ఫర్ ఈస్టర్న్ ఎకనామిక్ రివ్యూ . 30 ఏప్రిల్ 1998.
  40. "Pol Pot's death caused by poison: Thai army chief General Surayud Chulanont". Asian Political News. 2002-04-01. సంగ్రహించిన తేదీ 2008-08-08.  [dead link]
  41. మరెక్ స్లివిన్స్కి, లే జెనోసైడ్ ఖైమర్ రూజ్: ఉనే అనలైసే డెమోగ్రాఫిక్ (ల’హర్మట్టాన్, 1995), పు 41-8.
  42. http://www.yale.edu/cgp/Walrus_CambodiaBombing_OCT06.pdf
  43. 43.0 43.1 43.2 "Khmer Rouge Defendent: US Policies Enabled Cambodian Genocide". The Huffington Post. 6 April 2009. సంగ్రహించిన తేదీ 2010-03-05. 
  44. ది ఎకనామిస్ట్, ఫెబ్రవరి 26, 1983.
  45. వాషింగ్టన్ పోస్ట్, ఏప్రిల్ 23, 1985.
  46. రాడ్మన్, పీటర్ "రీట్యూనింగ్ టు కంబోడియా": http://www.brookings.edu/opinions/2007/0823iraq_rodman.aspx
  47. ద్మిత్రీ మోస్యకోవ్, “ది ఖైమర్ రూజ్ అండ్ ది వియత్నామీస్ కమ్యూనిస్ట్స్: ఎ హిస్టరీ ఆఫ్ దేర్ రిలేషన్స్ యాజ్ టోల్డ్ ఇన్ ది సోవియట్ ఆర్కైవ్స్,” సుసాన్ E. కుక్, సం., జెనోసైడ్ ఇన్ కంబోడియా అండ్ ర్వాండా (యేల్ జెనోసైడ్ స్టడీస్ ప్రోగ్రాం మోనోగ్రాఫ్ సిరీస్ నెం. 1, 2004), పు 54ff. ఆన్‍లైన్‍లో ఇక్కడ లభిస్తుంది: http://128.36.236.77/workpaper/pdfs/GS20.pdf "ఏప్రిల్-మే 1970లలో, ఎన్నో ఉత్తర వియత్నామీస్ బలగాలు వియత్నాం సహాయార్థం పాల్ పాట్ విన్నపం మీద కాక, అతడి అనుచరుడు నువాన్ చియా అభ్యర్ధనపై కంబోడియాలో ప్రవేశించాయి. న్గుఎన్ కో తచ్ గుర్తు చేసుకుంటాడు: “నువాన్ చియా సహాయాన్ని అర్థించాడు మరియు మేము పది రోజుల్లో కంబోడియాలోని అయిదు ప్రాంతాలకు స్వాతంత్ర్యం సాధించాము.”"

మరింత చదవడానికి[మార్చు]

  • డెనిస్ అఫ్ఫోంకో: టు ది ఎండ్ ఆఫ్ హెల్: వన్ వుమన్స్ స్ట్రగుల్ టు సర్వైవ్ కంబోడియాస్ ఖైమర్ రూజ్. (జోన్ స్వైన్ మరియు డేవిడ్ చాండ్లర్ పరిచయాలతో.) ISBN 978-0-9555729-5-1
  • Short, Philip (2005). Pol Pot: Anatomy of a Nightmare (1st American ed.). New York: Henry Holt and Company. ISBN 0-8050-6662-4. 
  • డేవిడ్ P. చాండ్లర్/బెన్ కియర్నాన్/చంతౌ బౌవా: పాల్ పాట్ ప్లాన్స్ ది ఫ్యూచర్: కాన్ఫిడెన్షియల్ లీడర్‍షిప్ డాక్యుమెంట్స్ ఫ్రం డెమోక్రటిక్ కంపూచియా, 1976-1977 . యేల్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణాలయం, న్యూ హవెన్, కాం. 1988. ISBN 0-912616-87-3.
  • డేవిడ్ P. చాండ్లర్: బ్రదర్ నెంబర్ వన్: ఎ పొలిటికల్ బయోగ్రఫీ ఆఫ్ పాల్ పాట్ . వెస్ట్‌వ్యూ ముద్రణాలయం, బౌల్డర్, కాల్. 1992. ISBN 0-912616-87-3.
  • స్టీఫెన్ హెదర్: పాల్ పాట్ అండ్ ఖియూ సంఫన్ . క్లేటన్, విక్టోరియా: సెంటర్ ఆఫ్ సౌత్‍ఈస్ట్ ఆసియన్ స్టడీస్, 1991. ISBN 0-912616-87-3.
  • బెన్ కియర్నాన్: "సోషల్ కొహేషన్ ఇన్ రివల్యూషనరీ కంబోడియా," ఆస్ట్రేలియన్ ఔట్‍లుక్, డిసెంబర్ 1976
  • బెన్ కియర్నాన్: "వియత్నాం అండ్ ది గవర్నమెంట్స్ అండ్ పీపుల్ ఆఫ్ కంపూచియా", బుల్లెటిన్ ఆఫ్ కన్సర్న్ద్ ఆసియన్ స్కాలర్స్ (అక్టోబర్-డిసెంబర్ 1979)
  • బెన్ కియర్నాన్: ది పాల్ పాట్ రెజిం: రేస్, పవర్ అండ్ జెనోసైడ్ ఇన్ కంబోడియా అండర్ ది ఖైమర్ రూజ్ , 1975-79. న్యూ హవెన్, కాం: యేల్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణాలయం 1997. ISBN 0-912616-87-3.
  • బెన్ కియర్నాన్: హౌ పాల్ పాట్ కేమ్ టు పవర్: ఎ హిస్టరీ ఆఫ్ కంబోడియన్ కమ్యూనిజం, 1930-1975 . న్యూ హవెన్, కాం.: యేల్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణాలయం 2004. ISBN 0-912616-87-3.
  • పొంచాడ్, ఫ్రాంకోయిస్. కంబోడియా: ఇయర్ జీరో. న్యూ యార్క్: హాల్ట్, రైన్హార్ట్ మరియు విన్స్టన్, 1978
  • వికేరీ, మైకేల్. కంబోడియా: 1975-1982. బోస్టన్: సౌత్ ఎండ్ ముద్రణాలయం, 1984

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

Wikiquote-logo-en.svg
వికీవ్యాఖ్యలో ఈ విషయానికి సంబంధించిన వ్యాఖ్యలు చూడండి.

మూస:S-ppoమూస:S-mil

Political offices
Preceded by
Khieu Samphan
Prime Minister of Democratic Kampuchea
1976–1980
Succeeded by
Khieu Samphan
Preceded by
None
Director of the Higher Institute of National Defence
1985–1997
Succeeded by
None
Preceded by
Tou Samouth
Secretary of the Kampuchean Communist Party
1963–1981
Succeeded by
Himself
Party of Democratic Kampuchea
Preceded by
Himself
Kampuchean Communist Party
General Secretary of the Party of Democratic Kampuchea
1981–1985
Succeeded by
Khieu Samphan
Preceded by
?
Supreme Commander of the National Army of Democratic Kampuchea
1980–1985
Succeeded by
Son Sen

మూస:CambodianLeaders మూస:Khmer Rouge మూస:Cold War మూస:Fall of Communism


"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=పాల్_పాట్&oldid=1192102" నుండి వెలికితీశారు