భారతదేశ సంగీతం

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

భారతదేశపు సంగీతం లో జానపద, జనరంజక, పాప్, శాస్త్రీయ సంగీతం మరియు ఆర్&బి (R&B) వంటి వివిధ రకాల సంగీతాలు ఉన్నాయి. కర్ణాటక మరియు హిందూస్థానీ సంగీతాలతోపాటు భారతదేశం యొక్క శాస్త్రీయ సంగీత సంప్రదాయం సహస్రాబ్దికిపైగా చరిత్ర కలిగివుంది, అనేక యుగాలుగా ఇవి అభివృద్ధి చెందాయి, ఆధ్యాత్మిక స్ఫూర్తి, సాంస్కృతిక వ్యక్తీకరణ మరియు స్వచ్ఛమైన వినోదం యొక్క మూలాలుగా ఇవి భారతీయల జీవితాల్లో ఇప్పటికీ ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. సొంత భాషలు మరియు మాండలికాలతో విభిన్న, ప్రత్యేక సాంస్కృతిక సంప్రదాయాలు గల అనేక జాతులతో భారతదేశం ఏర్పడింది. బాగా ప్రసిద్ధి చెందిన "దిల్ తో బచా హై" అనే పాటను అరబిక్ సంగీతంగా భావిస్తున్నప్పటికీ, వాస్తవానికి దీనిని భారతదేశాన్ని సందర్శించిన థామస్ బండిరా రాశారు.

శాస్త్రీయ సంగీతం[మార్చు]

శాస్త్రీయ సంగీతంలో రెండు ప్రధాన సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి, అవి కర్ణాటక సంగీతం మరియు హిందూస్థానీ సంగీతం. కర్ణాటక సంగీతం ద్వీపకల్ప భారతదేశ ప్రాంతాల్లో ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది, హిందూస్థానీ సంగీతం ఉత్తర మరియు మధ్య భారతదేశ ప్రాంతాల్లో కనిపిస్తుంది. రెండు సంప్రదాయాలకు వేదాల్లో మూలాలు ఉన్నాయి, 13వ శతాబ్దం నుంచి ఇవి సాధారణ సంగీత మూలం నుంచి బయటకు విస్తరించినట్లు చరిత్ర సూచిస్తుంది.

హిందూస్థానీ సంగీతం[మార్చు]

భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీత సంప్రదాయమైన హిందూస్థానీ సంగీతం సుమారుగా వేద కాలం 1000 BC నుంచి చరిత్ర కలిగివుంది, ఇది సుమారుగా 13వ మరియు 14వ శతాబ్దాల్లో AD, పర్షియన్ ప్రభావాలతో అప్పటికే ఉన్న మతపరమైన మరియు జానపద సంగీతం నుంచి మరింత అభివృద్ధి చెందింది. స్వరాల ఆధారిత గాన సంప్రదాయం వేదాల సమయం నుంచి ప్రాచుర్యం కలిగివుంది, దీనికి ఉదాహరణ ఏమిటంటే హిందువుల పవిత్ర గ్రంథమైన సామవేదంలోని శ్లోకాలను జపించకుండా సామగానాలుగా పాడతారు. అనేక శతాబ్దాలుగా ఒక ప్రభావవంతమైన మరియు భిన్నమైన సంప్రదాయంగా అభివృద్ధి చెందిన ఈ సంగీత శైలికి ప్రధానంగా భారతదేశంలో, పాకిస్థాన్ మరియు బంగ్లాదేశ్‌లలో కూడా సమకాలీన సంప్రదాయాలు ఏర్పడివున్నాయి. దక్షిణ భారతదేశంలో పుట్టిన మరో ప్రధాన భారతీయ సంగీత సంప్రదాయమైన కర్ణాటక సంగీతానికి భిన్నంగా, హిందూస్థానీ సంగీతం పురాతన హిందూ సంగీత సంప్రదాయాలు, చారిత్రక వేద తత్వం మరియు స్థానిక భారతీయ శబ్దాలతో ప్రభావితం కావడంతోపాటు, మొఘల్ యుగం/మొఘలుల పర్షియా ప్రదర్శన సంప్రదాయాలతో సుసంపన్నమైంది. స్వచ్ఛమైన శాస్త్రీయ సంగీతంతోపాటు, థుమ్రీ , దాద్రా మరియు తప్పా వంటి పలు పాక్షిక-శాస్త్రీయ శైలులు కూడా ఉన్నాయి.

కర్ణాటక సంగీతం[మార్చు]

ప్రస్తుత కర్ణాటక సంగీత శైలి 15వ-16వ శతాబ్దాల్లో AD (క్రీస్తుశకం) మరియు ఆ తరువాత జరిగిన చారిత్రక పరిణామాలపై ఆధారపడివుంది. అందుబాటులో ఉన్న పురాతన సంస్కృత గ్రంథాలు మరియు శిలాశాసన ఆధారాల నుంచి ఈ శాస్త్రీయ సంగీత సంప్రదాయాల చరిత్ర 2500 సంవత్సరాల పూర్వం నుంచి ఉన్నట్లు గుర్తించవచ్చు. సంస్కృతంలో "కర్ణాటక" అంటే "చెవులకు ఉపశమనం కలిగించడం" అనే అర్థం వస్తుంది.

కర్ణాటక సంగీతం మెరుగుపరిచిన వైవిధ్యాలతో పూర్తిగా శ్రావ్యమైన సంగీతం|శ్రావ్య సంగీత రూపంలో ఉంటుంది. గాత్ర సంగీతంపై ప్రధాన దృష్టి ఉంటుంది; ఎక్కువ రచనలను పాడేందుకు రాస్తారు, వాయిద్యాలను ఉపయోగించినప్పుడు కూడా, అవి ఒక గాన శైలిలో ప్రదర్శించేందుకు ఉద్దేశించబడతాయి (ఈ గాన శైలిని గాయకి గా గుర్తిస్తారు). హిందూస్థానీ సంగీతం మాదిరిగానే, కర్ణాటక సంగీతం రెండు ప్రధాన అంశాలపై ఆధారపడివుంటుంది: అవి IAST|[[రాగ|రాగం', [[సంగీత విధానాలు లేదా శ్రావ్య సూత్రాలు, మరియు IAST|తాళ సంగీతం, లయబద్ధతమైన క్రమాలు .ప్రస్తుత కర్ణాటక సంగీతాన్ని సృష్టించిన ఘనత పురందర దాసుకు దక్కుతుంది. "స్వరవాళీలు", జంట స్వరాలు, అలంకారాలు, లక్షణ గీతాలు, ప్రబంధాలు, యుగభోగాలు, తట్టు వరస, గీత, సోలాడిస్ మరియు కృతులువంటి ఒక వరుస తరగతి పాఠాలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా ఆయన ఈ సంగీత బోధనా పద్ధతిని క్రమబద్ధం చేశారు. ఆయన మాయామాలవగోళను సంగీత బోధనకు ప్రాథమిక ప్రమాణంగా పరిచయం చేశారు. కర్ణాటక సంగీత బోధకులు మరియు విద్యార్థులు వీటిని ఈ రోజుకు కూడా పాటిస్తున్నారు. 'భావం, రాగం మరియు లయలను ఏకీకరణ చేసిన ఘనత కూడా ఆయనకే దక్కుతుంది. పురందర దాసు సంగీత కూర్పుల్లో ప్రజల రోజువారీ జీవితాన్ని ప్రస్తావించిన మొట్టమొదటి సంగీత కళాకారుడిగా గుర్తింపు పొందారు. ఆయన తన పాటల్లో ప్రసిద్ధ జానపద భాషను ఉపయోగించడంతోపాటు, ప్రధాన సంగీత స్రవంతిలోకి జానపద రాగాలను చేర్చారు. ఆంగిక విభాగాల్లోకి భావం, రాగం మరియు లయలను ఏకీకరణ చేయడం ఆయన యొక్క ప్రధాన ఘనతగా పరిగణిస్తున్నారు. అంతేకాకుండా ఆయన పెద్ద సంఖ్యలో లక్ష్య మరియు లక్షణ గీతాలను రచించారు, వీటిలో అనేక గీతాలను ఈ రోజుకు కూడా పాడుతున్నారు. దాసు యొక్క సోలాడిస్, ఆయన యొక్క సంగీత నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది, ఇది రాగ లక్షణకు ఒక ప్రస్థానంగా పరిగణించబడుతుంది. పరిశోధకులు "వర్ణ మెట్టుల"ను ప్రామాణీకరించిన ఘనత కూడా పురుందరదాసుకు దక్కుతుందని సూచిస్తున్నారు. కృతి ఆధారిత శాస్త్రీయ సంగీతం (హిందూస్థానీ మరియు కర్ణాటక సంగీతాల మధ్య వ్యత్యాసాల్లో ఇది కూడా ఒకటి)వైపు కర్ణాటక సంగీత ఉద్యమం ప్రారంభమైన కాలంగా పురందర దాసు జీవించిన కాలం చెప్పబడుతుంది. పురందర దాసు అనుచరులుగా ఉన్న దేశదిమ్మరులైన దాసులు ఆయన రచనలను పాడటంతోపాటు, ఆయన రూపొందించిన పద్ధతులను అనుసరించారు. పురందర దాసు ఒక ప్రదర్శన కళాకారుడిగా, సంగీతశాస్త్ర ప్రావీణుడిగా, మరియు కర్ణాటక సంగీత శిక్షణా శాస్త్ర పితామహుడిగా గుర్తించబడుతున్నారు. మతపరమైన మరియు భక్తి సంగీతం నుంచి కర్ణాటక సంగీత శైలిని ఒక ప్రదర్శన కళగా తీర్చిదిద్దిన ఘనత ఆయనకు దక్కుతుంది. ఈ కారణాలు మరియు కర్ణాటక సంగీతంపై ఆయన యొక్క అనేక ప్రభావాల ఫలితంగా, సంగీతశాస్త్ర ప్రావీణులు ఆయనను "సంగీత పితామహా" లేదా కర్ణాటక సంగీత పితామహుడిగా పిలుస్తున్నారు. కర్ణాటక సంగీతంలో పాడేందుకు వీలయ్యే అనేక పాటలు, పద్యాలు మరియు జానపద గేయాలను 14వ శతాబ్దం నుంచి కవులు రాశారు. త్యాగరాజు, అన్నమాచార్య మరియు భద్రాచల రామదాసు వంటి కవులు అనేక గేయాలను తెలుగు భాషలో రాశారు, ప్రస్తుతం కర్ణాటక సంగీతం ద్వారా వినిపించే దాదాపుగా అన్ని శ్రావ్యమైన పాటలు ఈ ముగ్గురిలో ఎవరో ఒకరు రాసినవే కావడం గమనార్హం. వీటితోపాటు పలు తమిళం మరియు సంస్కృత పాటలు కూడా ఉన్నాయి, వీటిని కూడా కర్ణాటక సంగీతంలో ఆలపిస్తారు. ==జానపద సంగీతం==

===బౌల్‌లు=== బెంగాల్ యొక్క బౌల్‌లను 17వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక సంగీత కళాకారుల క్రమంగా చెప్పవచ్చు, వీరు ఖామక్, ఏక్తారా మరియు దోతారలను ఉపయోగించి ఒక వైష్ణవ సంగీత శైలిని ప్రదర్శిస్తారు. బౌల్ అనే పదం సంస్కృతంలోని బాతుల్ నుంచి వచ్చింది, బాతుల్ అనే సంస్కృత పదానికి దైవ స్ఫూర్తితో ఏర్పడిన భ్రమ అనే అర్థం వస్తుంది. వీరిని సుఫీయిజం మరియు బుద్ధిజం చేత ప్రభావితమైన వైష్ణవిజం యొక్క ఒక ఏకీకరణ రూపంతో ఒక ఆధ్యాత్మిక జనపద గాయకుల సమూహంగా చెప్పవచ్చు. వీరు దేశదిమ్మరి గాయక-కవులు, వీరి సంగీతం మృణ్మయసంబంధమై ఉంటుంది, పని మరియు ప్రేమ యొక్క దైనిక సందర్భాల నడుమ అపరిమిత లక్షణాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది. కార్తభాజాల యొక్క హిందూ తాంత్రిక విభాగాలు మరియు సుఫీ విభాగాలతో వారు ప్రభావితమయ్యారు. అంతర్గత మూర్తి మనెర్ మనుష్ (హార్దిక మనిషి) అన్వేషణలో బౌల్ కళాకారులు ప్రయాణిస్తుంటారు. ===భాంగ్రా===

పంజాబ్ ప్రాంతంలో పుట్టిన ఒక సజీవ సంగీత మరియు నృత్య రూపాన్ని భాంగ్రా అని పిలుస్తారు, సిక్కుల పండుగ వైశాఖిని జరుపుకునేందుకు ఈ సంగీతాన్ని ఉపయోగిస్తారు. అనేక భాంగ్రా గీతాలు పంజాబ్ యొక్క సుదీర్ఘ మరియు తరచుగా అల్లకల్లోల చరిత్రను ప్రతిబింబిస్తుంటాయి, పంజాబీ చరిత్రపై పరిజ్ఞానం ఈ సంగీతం యొక్క అర్థంపై ముఖ్యమైన అవగాహన కల్పిస్తుంది. పంటకోతల పండుగలో భాగంలో భాంగ్రా ప్రారంభమైనప్పటికీ, ఇది చివరకు వివాహాలు మరియు కొత్త సంవత్సర వేడుకలు వంటి వివిధ రకాల సందర్భాల్లో ప్రదర్శన కళగా మారింది. అంతేకాకుండా, గత ముప్పై సంవత్సరాల్లో, భాంగ్రాకు ప్రపంచవ్యాప్త ప్రాచుర్యం పెరిగింది, సాంప్రదాయిక శైలి మరియు హిప్-హాప్, హౌస్ మరియు రెగే వంటి కళా ప్రక్రియలతో విలీనమైన శైలి రెండూ ప్రసిద్ధి చెందాయి, ఇటువంటి రూపాల్లో భాంగ్రా యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ మరియు ఉత్తర అమెరికాలలో ఒక [పాప్ సంగీతం|పాప్]] సంచలనంగా మారింది. ===దాండియా===

దాండియాను ఒక నృత్య-ఆధారిత జానపద సంగీత శైలిగా చెప్పవచ్చు, దీనిని కూడా పాప్ సంగీతంలోకి స్వీకరించడం జరిగింది. ప్రస్తుత సంగీత శైలిని జానపద నృత్యానికి సహకారం అందించే సాంప్రదాయిక సంగీతం నుంచి స్వీకరించారు. దీనిని (ప్రధానంగా) గుజరాత్ రాష్ట్రంలో ఉపయోగిస్తున్నారు. వాస్తవ దాండియా అనేది సంగీతం కాదు, ఇది ఒక రకమైన నృత్యం, స్థానిక భాషలో సంగీతాన్ని గార్బా అని పిలుస్తారు. ===గానసంగీతం=== గానసంగీతాన్ని సాధారణంగా ఏదో ఒక సామాజిక సందేశాన్ని అందించే బృందగానంలో పాడతారు.[1] ఈ పాటలు ఎక్కువగా స్వాతంత్ర్యం, సామాజిక బలం, దేశభక్తి గురించి పాడుతుంటారు. బ్రిటీష్‌వారి భారతదేశ ఆక్రమణ కారణంగా, సామ్రాజ్యవాద వ్యతిరేకత/సామాజికవాద అనుకూలత గురించి భారతదేశంలో అనేక నిరసన పాటలు రాయడం జరిగింది. ఉదాహరణలు: అప్నీ ఆజాదీ కో హమ్ హర్గీస్ మితా సక్తే నహీన్, ఆజాదీ కోయ్నీ తోర్, కదం కదం బధాయే జా, వందేమాతరం, తదితరాలు. ===హర్యానవీ సంగీతం===

భట్‌లు, సాంగీలు మరియు జోగీలు ద్వారా జానపద హర్యానా సంగీతాన్ని వ్యాపించింది. ఈ సంగీతాన్ని హర్యానా రాష్ట్రంలో పాడటం మరియు ప్రదర్శించడం జరుగుతుంది, అంతేకాకుండా పశ్చిమ UP (ఉత్తరప్రదేశ్) మరియు పొరుగునున్న రాజస్థాన్ జిల్లాల్లో మరియు పంజాబ్ రాష్ట్రంలో కూడా ఈ సంగీతాన్ని ఉపయోగిస్తున్నారు. హర్యానాలో సంగీత సంప్రదాయ చరిత్ర వేదాల కాలం నుంచి ఉంది, వివిధ రాగాల పేర్ల మీద పట్టణాలు మరియు గ్రామాలు కలిగివున్న ఏకైక రాష్ట్రం హర్యానా కావడం గమనార్హం. హర్యానాకు సంపన్న జానపద సంగీతం ఉంది, యోర్ శాస్త్రీయ సంగీతంలో దీని యొక్క సంగీత మూలాలు ఉన్నాయి. (ప్రేమ పాటలపై ఆధారపడివున్న) ప్రసిద్ధ శ్రీనగర్ రాసా ఆధునిక రాగాలైన భైరవీ, జయజయవంతీ, గారా (పర్షియా శైలి), ఖామజ్ మరియు కఫీలతో పరోక్ష సంబంధం కలిగివుంది. అయితే, జానపద గాయకులకు రాగా అంటే ఏమిటో తెలియదు, వారు నేరుగా పాడుతుంటారు. సంగీతం కోసం ప్రధానంగా తంతి వాయిద్యాలు ఉపయోగిస్తారు. సాధారణంగా సారంగీకి ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. వాయు వాయిద్యాలకు, బీన్ మరియు బన్సూరీలు ధోలక్‌తో కలిసికట్టుగా బాణీలను అందిస్తాయి, బద్దలు లేదా చిన్న కర్రలతో డోలును వాయిస్తారు. వెనుక బాణీ రూపంలో కొన్ని ప్రదేశాల్లో ధోలక్ స్థానంలో కుండలను (మక్తా) ఉపయోగిస్తారు. జోగీలు, భట్‌లు మరియు సాంగీలను హర్యానాలో జానపద సంగీతానికి ప్రాచుర్యం కల్పించిన వ్యక్తులుగా గుర్తించబడుతున్నారు. జోగీలు తమ పాటలకు సంగీత నేపథ్యాన్ని అందించేందజుకు సారంగీలకు ఉపయోగించుకుంటారు, శూరత్వ మరియు పరాక్రమ గాథల నేపథ్యంలో ఈ జానపద పాటలు ఉంటాయి. గానంతోపాటు ఉపయోగించే అనేక ఇతర ప్రసిద్ధ వాయిద్యాలు కూడా ఉన్నాయి. అవి షెహనాయ్ (వేణువు-వంటి వాయిద్యం, దీనిని వివాహాల్లో ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు), శంఖువు (శంఖువు ఆకారంలో ఉండే గవ్వ), హార్మోనియం, డమరుకం (చేతితో పట్టుకునే ఒక చిన్న డోలు, దీనిని కదిపినప్పుడు రెండువైపులా దాని తీగలు తగిలి శబ్దం వస్తుంది), నగారా, గజ్జలు, తాషా, ఖాంజ్రీ మరియు మంజీరా (తాళాలు). ఈ హర్యానవీల సంగీత నైపుణ్యాలను పరిశీలిస్తే; వారు అగ్గిపుల్లలు, బొప్పాయి, మామిడి టెంకలు మరియు చెక్క ముక్కతో కూడా సంగీతాన్ని సృష్టించగలరు. ===లావణి===

లావణి అనే పేరు అందం అనే అర్థం వచ్చే లావణ్యం నుంచి వచ్చింది. మహారాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఆచరణలో ఉన్న అత్యంత ప్రసిద్ధ నృత్య మరియు సంగీత శైలుల్లో ఇది కూడా ఒకటి. వాస్తవానికి మహారాష్ట్ర జానపద నృత్య ప్రదర్శనల్లో ఇది ఒక అత్యవసర భాగంగా మారింది. సాంప్రదాయికంగా, పాటలను మహిళా కళాకారులు పాడతారు, పురుష కళాకారులు కూడా అప్పుడప్పుడు లావణిలు పాడుతుంటారు. లావణితో అనుబంధం ఉన్న నృత్య రూపాన్ని తమషా అంటారు. లావణి అనేది సంప్రదాయ పాట మరియు నృత్యం యొక్క మేళనంగా చెప్పవచ్చు, దీనిని ముఖ్యంగా ధోలక్ (ఒక డోలు వంటి వాయిద్యం) శబ్దాలతో ప్రదర్శిస్తుంటారు. తొమ్మిది-గజాల చీరలు ధరించిన అందమైన మహిళలు నృత్య ప్రదర్శన ఇస్తారు. వీరు మంచి జోరుతో పాడుతుంటారు. ఉత్సాహం, ఆసక్తి, లయ మరియు పైనపేర్కొన్నవన్నీ భారతదేశం యొక్క సంగీతంలో దీనికి ప్రత్యేక స్థానం కల్పించాయి, భారతదేశ జానపద సంగీతంలో పరమానందం కలిగించే శైలిగా దీనికి గుర్తింపు వచ్చింది. లావణి సంగీతం మహారాష్ట్ర మరియు మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లోని నిర్జల ప్రాంతాల్లో నుంచి పుట్టుకొచ్చింది. ===జనరంజక సంగీతం=== భారతదేశంలో అతిపెద్ద జనరంజక సంగీత రూపంగా చలనచిత్ర సంగీతం లేదా భారతీయ చలనచిత్రాల్లోని పాటలు గుర్తించబడుతున్నాయి, భారతదేశంలో 72% సంగీత అమ్మకాలు వీటితోనే జరుగుతున్నాయి[1]. భారతదేశ చలనచిత్ర పరిశ్రమ భారతీయ శ్రావ్యగీతాలకు మద్దతుగా పశ్చిమ శైలులను ఉపయోగిస్తూనే, శాస్త్రీయ సంగీతాన్ని భక్తిభావంతో చూస్తుంది. నౌషద్, సి. రామచంద్ర, ఎస్‌డి బాటిష్, సలీల్ చౌదరీ, ఎస్. డి. బర్మన్, ఇలయరాజా మరియు ఎ.ఆర్. రెహమాన్ వంటి సంగీత దర్శకులు శాస్త్రీయ మరియు జానపద శైలులను కొనసాగిస్తూనే హార్మోనీ సిద్ధాంతాలను అమలు చేశారు. భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతంలో ప్రముఖులు పండిట్ రవి శంకర్, ఉస్తాద్ విలయత్ ఖాన్, ఉస్తాద్ అలీ అక్బర్ ఖాన్ మరియు పండిట్ రామ్‌నారాయణ్ చలనచిత్రాలకు సంగీతాన్ని సమకూర్చారు. స్వతంత్ర జనరంజక కళాకారులు ఆశా భోంస్లే, ఉదిత్ నారాయణ్, అలీషా చినాయ్, షాన్, మధుశ్రీ, శ్రేయా ఘోషల్, నిహిరా జోషి, కవితా కృష్ణమూర్తి, సోను నిగమ్, సిఖ్వీందర్ సింగ్, కునాల్ గంజావాలా, సునిధి చౌహాన్, అల్కా యగ్నిక్ మరియు రాక్ బృందాలు ఇండస్ క్రీడ్, ఇండియన్ ఓషన్, మరియు యుఫోరియా కేబుల్ మ్యూజిక్ టెలివిజన్ అందుబాటులోకి రావడంతో ప్రజాదరణ పొందారు. ఇటీవల ఇండియన్ ఓషన్ శాస్త్రీయ సంగీత బృందం పెప్లీ లైఫ్ అనే ఒక చలనచిత్రానికి సంగీతం అందించింది, ఈ చిత్రం భారతదేశం నుంచి ఆస్కార్‌లకు అధికారిక ఎంట్రీగా ఉంది. ===ఖవాలీ===

ఖవాలీ అనేది శాస్త్రీయ సంగీతం యొక్క సిద్ధాంతాలపై ఆధారపడిన ఒక సుఫీ భక్తి సంగీత రూపం. దీనిని ఒకరు లేదా ఇద్దరు లేదా అనేక మంది ప్రధాన గాయకులు, అనేక మంది బృందగాన గాయకులు, హార్మోని, తబలా, మరియు ధోలక్‌లను ఉపయోగించి పాడుతుంటారు. ఈరోజుల్లో చలనచిత్రాల కోసం పాటలు పాడుతున్న అనేక మంది సుఫీ గాయకులు ఉన్నారు. అయితే వీరిలో ఒక అత్యుత్తమ సుఫీ గాయకుడు రాహత్ ఫతే అలీ ఖాన్. ===రవీంద్ర సంగీతం=== భారతీయ సంగీతంలో రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ ఒక ప్రసిద్ధ వ్యక్తిగా ఉన్నారు. బెంగాలీలో ఆయన 2,000లకుపైగా పాటలను రాసి ఒక గాన భాండాగారాన్ని సృష్టించారు, ఇప్పుడు బెంగాలీయులు దానిని 'రవీంద్ర సంగీతం'గా గుర్తిస్తున్నారు, హిందూస్థానీ శాస్త్రీయ సంగీతం, ఉప-శాస్త్రీయ సంగీతాలు, కర్ణాటక, పశ్చిమ, బౌల్‌లు, భటియాలీ మరియు వివిధ భారతీయ జనపద సంగీతాల ప్రభావం దీనిలో కనిపిస్తుంది. పశ్చిమ బెంగాల్ మరియు బంగ్లాదేశ్‌లలో అనేక మంది గాయకులు ఠాగూర్ పాటలు పాడుతూ తమ జీవిత వృత్తులను కొనసాగిస్తున్నారు. భారతదేశ జాతీయ గీతం మరియు బంగ్లాదేశ్ జాతీయ గీతం రెండూ రవీంద్రుడు రాసినవే కావడం గమనార్హం. ===రాజస్థాన్===

రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలో అనేక సంగీత కళాకారుల తరగతులతో ఒక భిన్నమైన సాంస్కృతిక వారసత్వం కనిపిస్తుంది, వారు, లాంగాలు, సపెరా, భోపా, జోగీ మరియు మంగనియార్ (వ్యాచ్యంలో. యాచకులు/బిక్షగాళ్లు). Rajasthan Diary, ఇక్కడి సంగీతం ఉద్వేగభరితమైన, సామరస్యపూర్వకమైన వైవిధ్యంతో పూర్తి-గళ సంబంధ సంగీతంగా సూచించబడుతుంది. తరచుగా వినిపించే రాజస్థాన్ శ్రావ్య సంగీతం ఉల్లాసకరమైన పురాతనకాలపు వాయిద్యాల వైవిధ్యం నుంచి పుట్టుకొచ్చింది. తీగలు గల వాయిద్యాల్లో సారంగీ, రావన్‌హత్తా, కామయాచా, మోర్సింగ్ (వేళ్లతో మీటే ఒక సంగీత వాయిద్యం) మరియు ఎక్తారా తదితరాలు ఉన్నాయి. వేళ్లతో కొట్టే వాయిద్యాలు భారీ స్థాయి నగారాల మరియు ధోల్‌ల నుంచి చిన్నస్థాయి డమరుకాల వరకు విస్తరించివున్నాయి. హోళీ (రంగుల పండుగ) సంబరాల్లో డాఫ్ మరియు చాంగ్ ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. షెహనాయ్, పూంగీ, అల్గోజా, తార్పీ, బీన్ మరియు బాంకియా వంటి స్థానిక రూపాల్లో వేణువులు మరియు బ్యాగ్‌పైపర్‌లు కనిపిస్తాయి. తంతి వాయిద్యాలు, వేళ్లతో కొట్టే వాయిద్యాలు మరియు వాయు వాయిద్యాలతోపాటు జానపద కళాకారుల శ్రావ్యమైన పాత్రాభినయాల సృజనాత్మక స్వరసమ్మేళనాన్ని రాజస్థానీ సంగీతం యొక్క ముఖ్యాంశంగా చెప్పవచ్చు. బాలీవుడ్ సంగీతంలో కూడా దీనికి ఒక గౌరవనీయ స్థానం ఉంది. ===భారతీయేతర సంగీతంతో సంకర్షణ=== 1970 మరియు 1980వ దశకాల్లో, రాక్ అండ్ రోల్ సంగీతంతో భారతీయ సంగీతం ఏకీకరణ కావడం వలన ఏర్పడిన నూతన సంగీతాలకు ఐరోపా మరియు ఉత్తర అమెరికాల్లో విశేష ప్రాచుర్యం లభించింది. బహుశా అలీ అక్బర్ ఖాన్ 1955లో అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో ఇచ్చిన ప్రదర్శనతో ఈ ధోరణి ప్రారంభమైందని చెప్పవచ్చు. లైవ్ ఎట్ ది విలేజ్ వాన్‌గార్డ్ అనే అల్బమ్ కోసం నవంబరు 1961 సెషన్‌లలో 'ఇండియా' అనే స్వరాన్ని రికార్డు చేసిన జాన్ కోల్ట్రాన్ వంటి జాజ్ సంగీత నిపుణులు కూడా ఈ ఏకీకరణ చెందిన సంగీతానికి (ఫ్యూజన్ మ్యూజిక్) ప్రాచుర్యం కల్పించారు (అయితే ఆయన రూపొందించిన ఆ పాట 1963లో కోల్ట్రాన్ యొక్క ఆల్బమ్ ఇంప్రషన్స్తో ఈ పాట విడుదలైంది). జార్జ్ హారిసన్ (ది బీటల్స్) 1965లో సితార్‌పై "నార్వేజియన్ వుడ్ (దిజ్ బర్డ్ హాజ్ ఫ్లోన్)" అనే పాటను సృష్టించారు, శంకర్ నుంచి దీనికి సహకారం తీసుకున్నారు, ఆపై శంకర్‌ను హారిసన్ తన శిష్యవర్తిగా స్వీకరించారు. జాజ్ సంగీతానికి కొత్త కల్పనలు చేసిన మైల్స్ డేవిస్ తన యొక్క 1968-పూర్వ ఎలక్ట్రిక్ సంగీత బృందాల్లో ఖలీల్ బాలకృష్ణ, బీహారీ శర్మ మరియు బదాల్ రాయ్ వంటి సంగీత కళాకారులను రికార్డు చేయడం మరియు ప్రదర్శనలకు ఉపయోగించుకున్నారు. సిద్ధహస్తుడైన జాజ్ గిటారిస్ట్ జాన్ మెక్‌లాఫిన్ కర్ణాటక సంగీతాన్ని అభ్యసించేందుకు పలు సంవత్సరాలు మదురైలో ఉన్నారు, ప్రముఖ భారతీయ సంగీత కళాకారులతో రూపొందించిన శక్తితోపాటు, అనేక ఆల్బమ్‌లలో ఈ సంగీతాన్ని ఆయన చేర్చారు. గ్రేట్‌ఫుల్ డెడ్, ఇన్‌క్రెడిబుల్ స్ట్రింగ్ బ్యాండ్, ది రోలింగ్ స్టోన్స్, ది మువ్ మరియు ట్రాఫిక్ వంటి ఇతర పశ్చిమ సంగీత బృందాలు ఆ తరువాత భారతీయ ప్రభావాలు మరియు వాయిద్యాలను స్వీకరించడంతోపాటు, భారతీయ కళాకారులను తమ బృందాల్లోకి తీసుకున్నాయి. గ్రేట్‌ఫుల్ డెడ్‌కు చెందిన ప్రసిద్ధ సంగీత కళాకారుడు జెరవ్రీ గార్సియా గిటారిస్ట్ సంజయ్ మిశ్రాతో కలిసి ఆయన క్లాసిక్ CD "బ్లూ ఇన్కాంటేషన్" 1995)ను రూపొందించారు. మిశ్రా ఫ్రెంచ్ దర్శకుడు ఎరిక్ హ్యూమాన్ యొక్క పోర్ట్ డిజెమా (1996) కోసం అసలు స్వరకల్పనను రాశారు, హాంప్టన్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్‌లో ఈ చిత్రం అత్యుత్తమ స్వరకల్పన అవార్డును, బెర్లిన్‌లో గోల్డెన్ బేర్ అవార్డును గెలుచుకుంది. 2000లో ఆయన డ్రమ్మర్ డెన్నిస్ ఛాంబర్స్‌తో (కార్లోస్ శాంటానా, జాన్ మెక్‌లాఫ్‌లిన్ మరియు ఇతరులు) కలిసి రెస్క్యూను రికార్డు చేశారు మరియు 2006లో డీజే లాజిక్ మరియు కెల్లెర్ విలియమ్స్ (గిటార్ మరియు బేస్) అతిథులతో చాటెయు బెనారస్ రూపొందించారు. భారతీయ సంగీతానికి ఏర్పడిన ప్రాచుర్యం తరువాత త్వరగానే ప్రధానస్రవంతి ప్రేక్షకులు, వీరాభిమానుల్లో కనుమరుగైంది, వలసదారులు మాత్రమే ఈ ఏకీకరణను కొనసాగించారు. 1985నాటి ఒక విడుదల U.S. రేడియోల్లో సంచలనం సృష్టించింది, భూమి దద్దరిల్లే, తాళం ఆధారిత, రాగా రాక్ సంకర సంగీతంతో దీనిని రూపొందించడం జరిగింది, దీనిని సితార్ పవర్‌గా పిలుస్తారు. భారతీయ సితార్ విధ్వాంసుడు అశ్విన్ బ్రిటీష్ దీనిని రూపొందించాడు. ఉత్తరభారతదేశపు శాస్త్రీయ సంగీతంలో ఆరితేరిన అశ్విన్, తన తండ్రి పండిట్ శివ దయాల్ బ్రిటీష్ వద్ద శాస్త్రీయ సంగీతంలో శిక్షణ పొందారు. వెంటనే ఆకట్టుకునే శ్రావ్య గీతాలు మరియు బాంబే బూగీ, రాగా రాక్, న్యూఢిల్లీ వైస్ మరియు సితార్ మ్యాజిక్ వంటి హాస్యోస్ఫోరకమైన పాటల పేర్లు US మరియు కెనడా దేశాల్లోని NPR మరియు కళాశాల రేడియోల్లో త్వరగా మంచి ఆదరణ పొందాయి. ఇది అనేక రికార్డు కంపెనీల దృష్టిని ఆకర్షించింది, వాచ్యంగా తమ వరల్డ్ బీట్ ఎత్నో పాప్ విభాగాన్ని నడిపించేందుకు న్యూజెర్సీకి చెందిన షానాచీ రికార్డ్స్ దీనిని స్వీకరించింది. రాక్, జాజ్, హిప్-హాప్, దేశీయ, ఆర్&బి మరియు జాజ్ సంగీతాల ఏకీకరణతో సితార్ పవర్ 1, దీని తరువాత సితార్ పవర్ 2లు సృష్టించబడ్డాయి. అశ్విన్ యొక్క ప్రత్యేక సంకర సంగీతం ప్రస్తుతం ఐట్యూన్స్ మరియు Amazon.comలలో ఒక ప్రధాన డౌన్‌లోడ్‌గా ఉంది, భారతీయ-బ్రిటీష్ కళాకారులు ఆసియా అండర్‌గ్రౌండ్ కోసం భారతీయ మరియు పశ్చిమ సంప్రదాయాలను విలీనం చేశారు. 90వ దశకం నుంచి, కెనడాలో జన్మించిన సంగీత కళాకారుడు నాదక తన జీవితంలో ఎక్కువ కాలాన్ని భారతదేశంలో గడిపారు, ఆయన పశ్చిమ శైలులతో భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం యొక్క ఒక శ్రవణ సంకర సంగీతాన్ని సృష్టించారు. భారతదేశపు భక్తి సంగీత సంప్రదాయాన్ని పశ్చిమ భారతీయేతర సంగీతంతో విలీనం చేసిన గాయకుల్లో ఒకరు కృష్ణ దాస్, ఆయన సంగీత రికార్డులను తన సాధన ద్వారా విక్రయించారు. కొత్త సహస్రాబ్దిలో, అమెరికన్ హిప్-హాప్‌లో భారతీయ చలనచిత్ర మరియు భాంగ్రా సంగీతాలు కనిపించాయి. ప్రధానస్రవంతి హిప్-హాప్ కళాకారులు బాలీవుడ్ చిత్రాల నుంచి పాటలను పరీక్షించి చూశారు, అంతేకాకుండా భారతీయ కళాకారులతో జట్టు కట్టారు. దీనికి ఉదాహరణలు టింబాల్యాండ్ యొక్క "ఇండియన్ ఫ్లూట్", ఎరిక్ సెర్మోన్ మరియు రెడ్‌మాన్ యొక్క "రియాక్ట్", స్లమ్ విలేజ్ యొక్క "డిస్కో", మరియు ట్రూత్ హర్ట్స్ హిట్ సాంగ్ "అడిక్టివ్", దీనిలో లతా మంగేష్కర్ పాడిన ఒక పాటను పరీక్షించి చూశారు, మరియు ది బ్లాక్ ఐడ్ పీస్ తమ యొక్క హిట్ సింగిల్ "డోంట్ ఫుంక్ విత్ మై హార్ట్‌లో ఆశా భోంస్లే పాట "యా మేరా దిల్"ను పరీక్షించారు. 1997లో, బ్రిటీష్ బ్యాండ్ కార్నర్‌షాప్ ఆశా భోంస్లేకు నివాళులు అర్పించింది, ఆమెపై బ్రిమ్‌ఫుల్ ఆఫ్ ఆశా అనే పాటను రూపొందించారు, ఇది అంతర్జాతీయ హిట్‌గా నిలిచింది. బ్రిటన్-లో జన్మించిన భారతీయ కళాకారుడు పంజాబీ MC U.S.లో "ముండియన్ తో బచ్ కే" అనే పాటతో ఒక భాంగ్రా హిట్ సాధించారు, దీనిలో రాపర్ జే-జెడ్ సేవలు ఉపయోగించుకున్నారు. ఆసియా డబ్ ఫౌండేషన్ పెద్దగా ప్రధానస్రవంతికి చెందిన కళాకారులు కాకపోయినప్పటి, వారి రాజకీయ రాప్ మరియు పుంక్ రాక్ ప్రభావితం స్వరం స్థానిక UKలో అనేక-జాతుల ప్రజల్లో ప్రాచుర్యం పొందింది. 2008లో, అంతర్జాతీయ స్టార్ స్నూప్ డోగ్ భారతీయ చలనచిత్రం సింగ్ ఈజ్ కింగ్‌లో దర్శనమిచ్చారు. కొన్నిసార్లు, భారతీయ సంగీతం ఇతర దేశాల సంప్రదాయ సంగీతంతో విలీనమైంది. ఉదాహరణకు, ఢిల్లీ 2 డబ్లిన్ [2] అనే కెనడాకు చెందిన సంగీత బృందం, భారతీయ మరియు ఐరిష్ సంగీతాలను విలీనం చేసింది, భాంగ్రాటన్ అనేది భాంగ్రా మరియు రెగేటన్ సంగీతాల ఏకీకరణ, రెగాటన్ సంగీతం హిప్ హాప్, రెగే మరియు సంప్రదాయ లాటిన్ అమెరికన్ సంగీతాల కలయికతో ఏర్పడింది.[3] ==Modern music== ===ఇండి-పాప్ సంగీతం===

ఇండియన్ పాప్ సంగీతం, తరచుగా దీనిని ఇండిపాప్ లేదా ఇండి-పాప్‌గా కూడా గుర్తిస్తారు, అనేది భారతీయ జానపద మరియు శాస్త్రీయ సంగీతం మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వివిధ ప్రదేశాలకు చెందిన ఆధునిక తాళాల కలయికతో ఏర్పడింది. ప్రసిద్ధ నేపథ్య గాయకుడు అహ్మద్ రష్దీ 1966లో పాడిన ‘కో-కో-కొరినా’ అనే పాటతో పాప్ సంగీతం దక్షిణాసియా ప్రాంతంలోనే పుట్టింది.[2] ఆ తరువాత, భారతీయ పాప్ సంగీతానికి ఎక్కువగా భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమ మూలంగా ఉంది, 1990వ దశకం వరకు, ఉషా ఉతుప్, శరణ్ ప్రభాకర్, మరియు పీనాజ్ మసానీ కొద్ది మంది గాయకులు ఇది ప్రసిద్ధి చెందేలా చేశారు. ఆపై, పాప్ గాయకులు కేకే (K.K), బాబా సెహగన్, అలీషా చినాయ్, శాంతను ముఖర్జీ లేదా షాన్, సాగరికా, కాలనియల్ సోదరులు (హరిహరన్, లెస్లీ లెవీస్), లక్కీ అలీ, మరియు సోను నిగమ్, మరియు సంగీత దర్శకులు జవహర్ వత్తాల్ దీనికి మరింత ప్రాచుర్యం కల్పించారు, జవహర్ వత్తాల్ గాయకులు డాలెర్ మెహందీ, శుభా ముద్గాల్, బాబా సెహగల్, శ్వేతా శెట్టి మరియు హాన్స్ రాజ్ హాన్స్‌లతో అనేక విజయవంతమైన ఆల్బమ్‌లను సృష్టించారు. [3] పైన పేర్కొన్నవారితోపాటు, ఇతర ప్రసిద్ధ ఇండి-పాప్ గాయకులు జుబీన్ గార్గ్, డాలెర్ మెహందీ, రాఘవ్ సచర్ రాగేశ్వరీ, దేవకీ చావ్లా, బాంబే వైకింగ్స్, ఆశా భోంస్లే, సునిధి చౌహాన్, బాంబే రాకర్స్, అను మాలిక్, జాజీ బి, మల్కీత్ సింగ్, హాన్స్ రాజ్ హాన్స్, రాఘవ్, జై సీన్, జగ్గీ డి, రిషి రిచ్, షెలియా చంద్రా, బల్లీ సాగూ, పంజాబీ ఎంసీ, భాంగ్రా నైట్స్, మెహ్నాజ్, మరియు సానోబెర్. ఇటీవల భారతీయ పాప్ సంగీతం కొత్త మలుపు తీసుకుంది, అదేమిటంటే గత భారతీయ చలనచిత్రాల్లోని పాటలకు కొత్త బాణీలను జోడించి "రీమిగ్స్" చేస్తున్నారు. ===రాక్ & మెటల్ సంగీతం===

భారతదేశంలో రాక్ సంగీత దృశ్యం చలనచిత్ర లేదా ఫ్యూజన్ సంగీత దృశ్యాలతో పోలిస్తే బాగా తక్కువగా కనిపిస్తుంది, ఇటీవల సంవత్సరాల్లో ఇది కూడా ఒక సంగీత విభాగంగా వృద్ధి చెందుతుంది. భారతదేశంలో రాక్ సంగీతం మూలాలు 1960 మరియు 70వ దశకాల్లో ఉన్నాయి, ది బీటిల్స్ వంటి అంతర్జాతీయ స్టార్‌లు భారతదేశానికి వచ్చినప్పుడు, వారితోపాటు ఈ సంగీతం ఇక్కడకు వచ్చింది. భారత సంగీత కళాకారులు రవి శంకర్ మరియు జాకీర్ హుస్సేన్, తదితరులతో ఈ కళాకారులు భాగస్వామ్యాలు ఏర్పాటు చేయడం రాగా రాక్ అభివృద్ధికి దారితీసింది. ది వాయిస్ ఆఫ్ అమెరికా, BBC, మరియు రేడియో సిలోన్ వంటి ఇంటర్నేషనల్ షార్ట్ వేవ్ రేడియో స్టేషన్‌లు పశ్చిమ పాప్, జానపద మరియు రాక్ మ్యూజిక్‌ను ఇక్కడకు తీసుకురావడంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించాయి. 1960వ దశకంలో ఈ స్టేషన్‌లు ప్రసారం చేసిన కొన్ని పాటలను మీరు కూడా ఇక్కడ వినవచ్చు here. అయితే, భారతీయ రాక్ బ్యాండ్‌లు తరువాత చాలాకాలానికి ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చాయి, సుమారుగా 1980వ దశకం నుంచి వీరికి ప్రాధాన్యత వచ్చింది. గతంలో ది రాక్ మెషిన్‌గా తెలిసిన ఇండస్ క్రీడ్ అనే రాక్ బ్యాండ్ ఈ సమయం నుంచి అంతర్జాతీయ వేదిలపై "రాక్ ఎన్ రోల్ రెనెగేడ్" వంటి హిట్ పాటలతో గుర్తింపు పొందింది. ఇతర బ్యాండ్‌లు తరువాత వెంటనే ఏర్పాటయ్యాయి. ఇప్పటివరకు, భారతదేశంలో రాక్ సంగీత దృశ్యం రోజురోజుకు విస్తరిస్తుంది, మరింత మద్దతు పొందుతుంది. 1990వ దశకంలో MTV పరిచయం కావడంతో, భారతీయులు గ్రుంజ్ మరియు స్పీడ్ మెటల్ వంటి వివిధ రకాల రాక్ సంగీతాలకు భారతీయులు చేరువయ్యారు. ఈ ప్రభావం అనేక భారతీయ సంగీత బృందాలపై ఈ రోజు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. కోల్‌కతా, చెన్నై, ఢిల్లీ, ముంబయి మరియు బెంగళూరు నగరాల్లో రాక్ మరియు మెటల్ సంగీతాభిమానులకు ప్రధాన కేంద్రాలుగా మారాయి. కొన్ని ప్రసిద్ధ బ్యాండ్‌లు ఇండియన్ ఓషన్, దెమంత్రా, పరిక్రమ, పెంటాగ్రామ్, రివర్స్ పొలారిటీ, హోలోగ్రామ్, థర్మల్ అండ్ ఎ క్వార్టర్, నో ఐడియా, జీరో, హాఫ్ స్టెప్ డౌన్, స్క్రైబ్, ఈస్ట్రన్ ఫేర్, ఇండస్ క్రీడ్, డెమొనిక్ రీసరెక్షన్, బెలియాల్, భూమి ఇన్ఫెర్నల్ వ్రాత్, థోర్, పృథ్వీ, అగ్నిA, ఎగ్జైల్డ్, కాసినీస్ డివిజన్, ది సూపర్‌సోనిక్స్, స్పాన్, కామౌఫ్లాగ్, ఫైవ్ లిటిల్ ఇండియన్స్ మరియు నెక్సస్. గ్రీన్ ఓజోన్, డోగ్మాటోన్ రికార్డ్స్, ఈస్ట్రన్ ఫేర్ మ్యూజిక్ ఫౌండేషన్ వంటి సంస్థలు ఏర్పాటు కావడంతో భారతీయ రాక్ సంగీతం భవిష్యత్ ఆశాజనకంగా కనిపిస్తుంది, ఈ సంస్థలు భారతీయ రాక్ సంగీతానికి మద్దుతు ఇచ్చేందుకు మరియు ప్రోత్సహించేందుకు ప్రత్యేకించబడ్డాయి. ప్రపంచంలో అత్యంత ప్రముఖ రాక్ సంగీత కళాకారుల్లో ఒకరు దివంగత ఫ్రెడ్డీ మెర్క్యూరీ (క్వీన్. ఆయన జాంజీబార్‌లో భారతీయ దంపతులకు జన్మించారు, ముంబయి సమీపంలోని పంచ్‌గానీలో పెరిగారు. బాలీవుడ్ నేపథ్య గాయని లతా మంగేష్కర్ మరియు పశ్చిమ సంగీతానికి చెందిన లెడ్ జెప్పెలీన్, జిమీ హెండ్రిక్స్, జాన్ లెనోన్ మరియు ది బీటల్స్ తదితరులు నుంచి మెర్క్యూరీ స్ఫూర్తి పొందారు. ===నృత్య సంగీతం===

==పశ్చిమ సాంప్రదాయిక సంగీతం== పశ్చిమ సాంప్రదాయిక సంగీతానికి భారతదేశంలో పూర్తిగా ఆదరణ మరియు ఉనికి లేకుండా లేదు. భారతీయ జోరాస్ట్రియన్ సమూహం దీనిని ఆదరించింది, చారిత్రాత్మకంగా పశ్చిమ సంప్రదాయిక సంగీతంతో పరిచయం ఉన్న చిన్న విశేష సమూహాలు కూడా దీనిని ఆదరించాయి. దీనిని బాగా ఆదరించిన మరో విశేష సమూహంగా చెన్నై మరియు బెంగళూరు నగరాల్లోని ప్రొటెస్టంట్ క్రిస్టియన్ వర్గం గుర్తింపు పొందింది. చెన్నైలోని సెయింట్ ఆండ్ర్యూస్ మరియు సెయింట్ జార్జి మరియు బెంగళూరులోని సెయింట్ మార్క్స్ చర్చిలు తరచుగా ఈ సంగీతాన్ని ఉపయోగిస్తున్నాయి. భారతదేశంలో పశ్చిమ సంగీత విద్య బాగా నిర్లక్ష్యం చేయబడటంతోపాటు, చాలా అరుదుగా కనిపిస్తుంది. పశ్చిమ సంగీతానికి చెందిన కీబోర్డు, డ్రమ్‌లు మరియు గిటార్ సంగీత సంప్రదాయాలు మాత్రం దీనికి మినహాయింపు, వీటికి కొంత ఆదరణ ఉంది; సమకాలీన జనరంజక భారతీయ సంగీతానికి సేవలు అందించేందుకు సంగీత కళాకారుల సృష్టికి ఈ సంప్రదాయాలను ప్రధానంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. భారతదేశంలో పశ్చిమ సాంప్రదాయిక సంగీతాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయడానికి అనేక కారణాలు ఉన్నాయి, దేశంలో స్వతఃసిద్ధంగా సంక్రమించిన సంపన్న సంగీత వారసత్వం ఉండటం వీటిలో ఒకటి, అయితే పెద్దగా పరిచయం లేకపోవడం మరియు పెద్దగా ఆసక్తి లేకపోవడం కూడా ఇక్కడ ఈ సంగీతం పెద్దగా కనిపించకపోవడానికి ప్రధాన కారణాలుగా చెప్పబడుతున్నాయి. అంతేకాకుండా పశ్చిమ సంగీత పరికరాలను దిగుమతి చేసుకోవడంలో ఇబ్బందులు మరియు అవి చాలా అరుదుగా కనిపించడం కూడా పశ్చిమ సాంప్రదాయిక సంగీతానికి పెద్దగా ఆదరణ లేకపోవడానికి కారణాలుగా పరిగణిస్తున్నారు. బ్రిటీష్‌వారి రెండు శతాబ్దాల వలసరాజ్య పాలన, పశ్చిమ సాంప్రదాయిక సంగీతం ఒక శతాబ్దానికి పూర్వమే పరిచయం చేసినప్పటికీ, భారతదేశంలో ఈ సాంప్రదాయిక సంగీతం ఎన్నడూ పెద్దగా ప్రాచుర్యం పొందలేకపోయింది. భారతదేశంలో పశ్చిమ సాంప్రదాయిక సంగీతానికి ప్రాచుర్యం కల్పించేందుకు గతంలో చేసిన అనేక ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి, నిరాసక్తి మరియు సమర్థవంతమైన చర్యలు లేకపోవడం ఈ పరిస్థితికి ప్రధాన కారణాలయ్యాయి. ప్రస్తుతం, పశ్చిమ సాంప్రదాయిక సంగీత విద్య భారతదేశంలోని అనేక సంస్థల సాయంతో మెరుగుపడింది. కలకత్తా స్కూల్ ఆఫ్ మ్యూజిక్, బెంగళూరు స్కూల్ ఆఫ్ మ్యూజిక్, ఈస్ట్రన్ ఫేర్ మ్యూజిక్ ఫౌండేషన్, ఢిల్లీ స్కూల్ ఆఫ్ మ్యూజిక్, ఢిల్లీ మ్యూజిక్ అకాడమీ, మెహ్లీ మెహతా మ్యూజిక్ ఫౌండేషన్ వంటి పలు సంస్థలు పశ్చిమ సాంప్రదాయిక సంగీత పురోభివృద్ధికి మరియు ప్రోత్సాహానికి తోడ్పడుతున్నాయి. 1930లో ప్రసిద్ధ మెహ్లీ మెహతా బాంబే సిఫోనీ ఆర్కెస్ట్రాను ఏర్పాటు చేశారు. 2006లో, సింఫోనీ ఆర్కెస్ట్రా ఆఫ్ ఇండియా స్థాపించబడింది, ఇది ముంబయిలోని NCPAలో కార్యకలాపాలు సాగిస్తుంది. ఆ తరువాత నుంచి ఇది ఏడాదికి రెండు చిన్న సంగీత కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తుంది. పశ్చిమ సాంప్రదాయిక సంగీతంలో ప్రసిద్ధి చెందిన కొందరు భారతీయులు: ఆధునిక సంగీత సారథి *జుబీన్ మెహతా. జుబీన్ తండ్రి *మెహ్లీ మెహతా వయలిన్ విధ్వాంసుడు, బాంబే సింఫోనీ ఆర్కెస్ట్రాను ఆయన స్థాపించారు. *నరేష్ సోహాల్, బ్రిటీష్ భారతీయ-సంతతికి చెందిన స్వరకర్త. *పారమ్ వీర్, బ్రిటీష్ భారతీయ-సంతతి చెందిన స్వరకర్త. *కరీష్మా ఫెల్ఫెలీ, భారతదేశంలో జన్మించిన ఇరానీ పియానో వాద్యకారుడు మరియు రేడియో ప్రసారకుడు. *శాండీ భగవతీ, జర్మన్ భారతీయ సంతతికి చెందిన స్వర్తకర్త. *ఒపెరా గాయకులు: అమర్ మచ్చలా, ఆనందో ముఖర్జీ ==మరింత చదవడానికి== * కిల్లియస్, రోల్ఫ్. రితువల్ మ్యూజిక్ అండ్ హిందూ రితువల్స్ ఆఫ్ కేరళ. న్యూఢిల్లీ: B.R. రిథమ్స్, 2006.  * మాన్యేల్, పీటర్. థుమ్రీ ఇన్ హిస్టారికల్ అండ్ స్టైలిస్టిక్ పెర్‌స్పెక్టివ్స్. న్యూఢిల్లీ: మోతీలాల్ బనార్సీదాస్, 1989.  * మాన్యేల్, పీటర్. క్యాసెట్ కల్చర్: పాపులర్ మ్యూజిక్ అండ్ టెక్నాలజీ ఇన్ నార్త్ ఇండియా. యూనివర్శిటీ ఆఫ్ చికాగో ప్రెస్, 1993. ISBN 0-226-50401-8.  *మేకాక్, రాబర్ట్ మరియు హంట్, కెన్. "హౌ టు లిజన్ - ఎ రూట్‌మ్యాప్ ఆఫ్ ఇండియా". 2000. ఇన్ బ్రాంటన్, సైమన్ మరియు ఎల్లింగామ్, మార్క్ విత్ మెక్‌కొన్నాచీ, జేమ్స్ అండ్ డువాన్, ఓర్లా (Ed.), వరల్డ్ మ్యూజిక్, వాల్యూమ్. 2: లాటిన్ & నార్త్ అమెరికా, కరేబియన్, ఇండియా అండ్ పసిఫిక్, పేజీలు 63–69. రోగ్ గైడ్స్ లిమిటెడ్, పెంగ్విన్ బుక్స్. ISBN 1-85828-636-0 *హుంట్, కెన్. "రాగాస్ అండ్ రిచెస్". 2000. ఇన్ బ్రాంటన్, సైమన్ మరియు ఎల్లింగామ్, మార్క్ విత్ మెక్‌కొన్నాచీ, జేమ్స్ అండ్ డువాన్, ఓర్లా (Ed.), వరల్డ్ మ్యూజిక్, వాల్యూమ్. 2: లాటిన్ & నార్త్ అమెరికా, కరేబియన్, ఇండియా అండ్ పసిఫిక్, పేజీలు 70–78. రోగ్ గైడ్స్ లిమిటెడ్, పెంగ్విన్ బుక్స్. ISBN 1-85828-636-0. ==ఇవి కూడా చూడండి== * భారతీయ సంగీత వాయిద్యాలు * ప్రాంతీయ సంగీత కళా ప్రక్రియల జాబితా * కర్ణాటక సంగీతం * దక్షిణాసియా సంగీతం * మధ్యప్రాచ్య సంగీతం * హిందుస్థానీ సంగీతం * ఈస్ట్రన్ ఫేర్ మ్యూజిక్ ఫౌండేషన్ * సంగీత రత్నకర ==సూచనలు== మూస:కామన్‌స్కాట్ మూస:రెఫ్లిస్ట్ మూస:భారతీయ అంశాలు మూస:ఆసియా సంగీతం


ఉదహరింపు పొరపాటు: <ref> tags exist, but no <references/> tag was found