మక్‌బెత్

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
ఒక ప్రదర్శన కొరకు పోస్టర్ థామస్ W. కీనే నటించిన మక్‌బెత్ యొక్క 1884 నాటి అమెరికన్ నిర్మాణంఅపసవ్య దిశలో ఎడమవైపు-పైనుండి: మక్‌బెత్ మరియు బంక్వో మాంత్రికులను కలుసుకుంటారు.డంకన్ యొక్క హత్య జరిగిన వెంటనే, బంక్వో యొక్క దెయ్యం, మక్‌బెత్, మక్డఫ్ మరియు మక్‌బెత్‌గా కనిపిస్తాడు.

ది ట్రాజెడీ ఆఫ్ మక్‌బెత్ (సాధారణంగా మక్‌బెత్ ‌గా పిలువబడుతుంది) ఒక రాజుహత్య మరియు దాని తదనంతర పరిమాణాల గురించి విలియం షేక్‌స్పియర్ యొక్క ఒక నాటకం. ఇది షేక్‌స్పియర్ యొక్క అత్యంత సంక్షిప్త దుఃఖాంతం మరియు ఇది 1603 మరియు 1607ల మధ్యకాలంలో ఏదో ఒక సమయంలో రచింపబడినట్లు భావించబడుతుంది. షేక్‌స్పియర్ యొక్క తొలి నమోదు చేయబడిన ప్రదర్శనగా భావించబడేది ఏప్రిల్ 1611లో, సైమన్ ఫోర్మాన్ ఆ విధమైన నాటకాన్ని గ్లోబ్ థియేటర్‌లో చూస్తూ రికార్డ్ చేసినపుడు జరిగింది. ఇది ఫోలియో ఆఫ్ 1623లో మొదటిసారి ప్రచురింపబడింది, బహుశా ఒక ప్రత్యేక ప్రదర్శన కొరకు ప్రేరణ పుస్తకం నుండి అయిఉంటుంది.

ఈ విషాదాంతం కొరకు షేక్‌స్పియర్ యొక్క మూలాలు స్కాట్లాండ్ యొక్క రాజు మక్‌బెత్, మక్డఫ్, మరియు హోలిన్షెడ్'స్ క్రానికల్స్ (1587)లోని డంకన్, ఇంగ్లాండ్, స్కాట్లాండ్ మరియు ఇర్లాండ్‍‌ల చరిత్ర షేక్‌స్పియర్ మరియు అతని సమకాలీనులకు సుపరిచితం. ఏదేమైనా, మక్‌బెత్ ఒక అభిమానించబడిన మరియు సమర్ధుడైన చక్రవర్తి కావడం వలన షేక్‌స్పియర్ చెప్పిన మక్‌బెత్ కథ స్కాటిష్ చరిత్రలోని వాస్తవ సంఘటనలతో ఏ విధమైన సంబంధాన్నీ కలిగిలేదు.

ప్రపంచ రంగస్థల నేపధ్యంలో, కొందరు ఈ నాటకాన్ని శపించబడినదిగా నమ్మి దాని పేరును బిగ్గరగా ఉచ్ఛరించకుండా, దానిని "స్కాటిష్ నాటకం" వంటి పేర్లతో సూచిస్తారు. శతాబ్దాలుగా, మక్‌బెత్ మరియు లేడీ మక్‌బెత్ పాత్రలలో ఈ నాటకం కొంతమంది అత్యంత గొప్ప నటులను ఆకర్షించింది. ఇది చలనచిత్రం, టెలివిజన్, ఒపేరా, నవలలు, కామిక్ పుస్తకాలు, మరియు ఇతర మాధ్యమాలలోకి అనువదించబడింది.

పాత్రలు[మార్చు]

  • డంకన్స్కాట్లాండ్
    • మాల్కం – డంకన్ యొక్క ప్రధమ పుత్రుడు
    • డోనాల్బైన్ – డంకన్ యొక్క కనిష్ట పుత్రుడు
  • మక్‌బెత్ – డంకన్ రాజు యొక్క సైన్యంలో సైన్యాధ్యక్షుడు, ప్రారంభంలో థేన్ ఆఫ్ గ్లమిస్, ఆ తరువాత థేన్ ఆఫ్ కావ్డర్, పిమ్మట స్కాట్లాండ్ రాజు అవుతాడు
  • లేడీ మక్‌బెత్ – మక్‌బెత్ భార్య, తరువాత స్కాట్లాండ్ యొక్క రాణి
  • బంక్వో – మక్‌బెత్ యొక్క స్నేహితుడు మరియు రాజు డంకన్ యొక్క సైన్యంలో సైన్యాధ్యక్షుడు
    • ఫ్లేయన్స్ – బంక్వో యొక్క పుత్రుడు
  • మక్డఫ్ – థేన్ ఆఫ్ ఫిఫే
    • లేడీ మక్డఫ్ – మక్డఫ్ భార్య
    • మక్డఫ్ యొక్క పుత్రుడు
  • రాస్ , లెనోక్స్ , అన్గుస్ , మెంటేయిత్ , కైత్నేస్ – స్కాటిష్ థేన్స్
  • సివార్డ్ – ఎర్ల్ ఆఫ్ నోర్తంబర్లాండ్, ఆంగ్ల సైన్యాల అధ్యక్షుడు
    • యంగ్ సివార్డ్ – సివార్డ్ యొక్క పుత్రుడు
  • సెటాన్ – మక్‌బెత్ యొక్క సేవకుడు మరియు అనుచరుడు
  • హెకాటే – మంత్రవిద్య యొక్క దేవత
  • ముగ్గురు మాంత్రికులు –మక్‌బెత్ రాజు అవుతాడని మరియు బంక్వో యొక్క వారసులు రాజులు అవుతారని జోస్యం చెప్తారు.
  • ముగ్గురు హంతకులు
  • పోర్టర్ (లేదా సందేశకుడు) – మక్‌బెత్ యొక్క గృహంలో ద్వారపాలకుడు
  • స్కాటిష్ వైద్యుడు – లేడీ మక్‌బెత్ యొక్క వైద్యుడు
  • ది జెంటిల్ వుమన్ – లేడీ మక్‌బెత్ యొక్క సంరక్షకురాలు

సారాంశం[మార్చు]

మక్‌బెత్ నుండి దృశ్యం, అంకము IV, దృశ్యం I లో మాంత్రికులు ఒక పిశాచాన్ని అభిమంత్రణం చేయడాన్ని వర్ణిస్తుంది- విలియం రిమ్మర్ యొక్క వర్ణచిత్రం

నాటకం యొక్క మొదటి అంకం ఉరుములు మరియు మెరుపుల మధ్య ముగ్గురు మాంత్రికులు వారి తరువాత కలయిక మక్‌బెత్‌తో అని నిర్ణయించుకోవడంతో మొదలవుతుంది. తరువాత దృశ్యంలో, ఒక గాయపడిన సైనికుడు స్కాట్లాండ్ రాజు డంకన్‌కు అతని సైనికాధికారులైన– గ్లామిస్ యొక్క థేన్ అయిన మక్‌బెత్ మరియు బంక్వో –మోసగాడైన మక్ డోనాల్డ్ నేతృత్వంలోని నార్వే మరియు ఐర్లాండ్‌ల మిత్రసైన్యాలను అప్పుడే ఓడించారని నివేదిస్తాడు. రాజు యొక్క బంధువైన మక్‌బెత్, అతని ధైర్యం మరియు పోరాట పరాక్రమాలకు ప్రస్తుతించబడతాడు.

ఆ దృశ్యం మారుతుంది. మక్‌బెత్ మరియు బంక్వో, వాతావరణాన్ని మరియు వారి విజయాన్ని గురించి చర్చించుకుంటూ ప్రవేశిస్తారు ("ఇలాంటి వర్షంతో కూడిన మరియు మబ్బులేని రోజును నేను చూడలేదు").[1] వారు పొద వద్ద సంచరిస్తుండగా, భవిష్యత్తు గురించి వారిని అభినందించడానికి వేచియున్న, ముగ్గురు మాంత్రికులు ప్రవేశిస్తారు. బంక్వో వారిని మొదట సవాలు చేసినప్పటికీ, వారు మక్‌బెత్‌ను సంబోధిస్తారు. మొదటి మాంత్రికుడు మక్‌బెత్‌ను "థేన్ ఆఫ్ గ్లామిస్" అని, రెండవ మాంత్రికుడు "థేన్ ఆఫ్ కవ్డర్ " అని, మరియు మూడవవాడు "ఇప్పటి నుండి రాజుగా వర్ధిల్లు" అని ప్రకటిస్తారు. మక్‌బెత్ ఆశ్చర్యంతో నిశ్శబ్దంలోకి జారుకోగా, మరలా బంక్వోనే వారిని సవాలు చేస్తాడు. ఈ మాంత్రికులు బంక్వోకి అతను రాజు కాలేనప్పటికీ, రాజుల యొక్క శ్రేణికి అతను తండ్రి అవుతాడని తెలుపుతారు. ఈ ఇద్దరు వ్యక్తులు ఈ తీర్మానాలపై ఆశ్చర్యపడుతుండగా, మాంత్రికులు అదృశ్యమవుతారు, ఇంకా రాస్ అనే పేరు గల మరొక థేన్, రాజు నుండి ఒక సందేశం తీసుకొని వచ్చి మక్‌బెత్‌కు అతని నూతన బిరుదును తెలుపుతాడు: థేన్ ఆఫ్ కవ్డర్. మొదటి భవిష్యవాణి ఆ విధంగా నిజమవుతుంది. వెంటనే, మక్‌బెత్ రాజు కావాలనే ఆశను రహస్యంగా ప్రోదిచేసుకోవడం ప్రారంభిస్తాడు.

మక్‌బెత్ తన భార్యకు మాంత్రికుల యొక్క భవిష్యవాణిలను గురించి వ్రాస్తాడు. డంకన్, మక్‌బెత్ యొక్క ఇన్వరనేస్ భవనంలో నివసించడానికి నిర్ణయించగా, లేడీ మక్‌బెత్ అతనిని హత్య చేసి, సింహాసనాన్ని తన భర్తకు ఇవ్వడానికి ప్రణాళికలను సిద్ధంచేస్తుంది. మక్‌బెత్ రాజహత్య గురించి సంశయాలను వ్యక్తం చేస్తాడు, చివరికి లేడీ మక్‌బెత్ అతనిని సాధించి, తన ప్రణాళికలను అనుసరించవలసిందిగా అతని మగతనాన్ని సవాలుచేస్తుంది.

రాజు సందర్శించిన రోజు రాత్రి, మక్‌బెత్, డంకన్‌ను చంపివేస్తాడు. ఈ చర్యను ప్రేక్షకులు చూడరు, కానీ మక్‌బెత్ బాగా చలించిపోవడంతో లేడీ మక్‌బెత్ చర్యలను చేపడుతుంది. ఆమె ప్రణాళిక ప్రకారం, రక్తం అంటిన కత్తులను వారి వద్ద ఉంచడం ద్వారా ఆమె నిద్రపోతున్న డంకన్ సేవకులను ఈ హత్యకు బాధ్యులను చేస్తుంది. తరువాత రోజు ఉదయాన, ఒక స్కాటిష్ కులీనుడైన మక్డఫ్, మరియు నమ్మకస్తుడైన థేన్ ఆఫ్ ఫైఫ్, వస్తారు.[2] ఒక ద్వారపాలకుడు గేటు తెరువగా మక్‌బెత్ వారిని రాజు గదికి తీసుకువస్తాడు, అక్కడ మక్డఫ్, డంకన్ శవాన్ని కనుగొంటాడు. కపటపు క్రోధంతో, భద్రతా సైనికులు తమ నిర్దోషిత్వాన్ని గురించి తెలుపక ముందే మక్‌బెత్ వారిని హత్యచేస్తాడు. మక్డఫ్‌కు వెంటనే మక్‌బెత్‌పై అనుమానం వస్తుంది, కానీ తన అనుమానాన్ని బహిరంగంగా వ్యక్తంచేయడు. ప్రాణాలకు భయపడి, డంకన్ కుమారులైన మాల్కం ఇంగ్లాండ్‌కు మరియు డోనాల్బైన్, ఐర్లాండ్‌కు పారిపోతారు. నిజమైన వారసులు పారిపోవడం వారిని అనుమానితులుగా చేస్తుంది మరియు చనిపోయిన రాజు యొక్క సన్నిహితుడైన మక్‌బెత్, స్కాట్లాండ్ యొక్క రాజుగా సింహాసనాన్ని అధిరోహిస్తాడు.

థియోడర్ చసేరియు (1819–1856), బంక్వో యొక్క దయ్యాన్ని చూస్తున్న మక్‌బెత్, 1854.

తాను విజయాన్ని సాధించినప్పటికీ, మక్‌బెత్, బంక్వో పట్ల భవిష్యవాణి గురించి కలత చెందుతూ ఉంటాడు. అందువలన మక్‌బెత్ అతనిని రాజరిక విందుకు ఆహ్వానిస్తాడు, అక్కడ అతనికి బంక్వో మరియు అతని చిన్న కుమారుడు ఫ్లేయాన్స్ ఆ రాత్రి స్వారీకి వెళ్లనున్నట్లు తెలుస్తుంది. అతను వారిని హత్య చేయడానికి ఇద్దరిని కిరాయికి తీసుకోగా, హత్యకు ముందు మూడవ వ్యక్తి కూడా ఉద్యానవనం ముందు కనిపిస్తాడు. హంతకులు బంక్వోను హత్య చేయగా, ఫ్లేయాన్స్ పారిపోతాడు. విందులో, బంక్వో యొక్క దయ్యం ప్రవేశించి, మక్‌బెత్ స్థానంలో కూర్చుంటుంది. కేవలం మక్‌బెత్ మాత్రమే ఆ దయ్యాన్ని చూడగలుగుతాడు; ఖాళీ కుర్చీలో మక్‌బెత్ లేవడాన్ని చూసి మిగిలినవారు భయపడతారు, లేడీ మక్‌బెత్ వారిని వెళ్ళిపొమ్మని ఆజ్ఞాపిస్తుంది.

వ్యాకులత చెందిన మక్‌బెత్ ముగ్గురు మాంత్రికులను మరొకసారి సందర్సిస్తాడు. వారు మూడు ఆత్మలు, మరొక మూడు హెచ్చరికలు మరియు భవిష్యవాణిలతో మంత్రిస్తారు, అది అతనికి "మాక్డఫ్‌తో జాగ్రత్త," అని చెప్తుంది[3] కానీ "స్త్రీకి పుట్టిన వాడెవ్వడూ మక్‌బెత్‌కు హానిచేయడు" మరియు అతను, "గ్రేట్ బిర్నాం వుడ్ నుండి ఎత్తైన డన్సినేన్ హిల్ అతనికి వ్యతిరేకంగా వచ్చే వరకు అతను నశించడు" అని కూడా అంటుంది. మక్డఫ్ దేశబహిష్కారం కారణంగా ఇంగ్లాండ్‌లో ఉండటం వలన, తాను సురక్షితంగా ఉన్నట్లు మక్‌బెత్ భావిస్తాడు; అందువలన అతను మక్డఫ్ భార్య మరియు చిన్న పిల్లలతో సహా మక్డఫ్ యొక్క కోటలో వారందరినీ చంపిస్తాడు.

తాను మరియు తన భర్త చేసిన నేరాల కారణంగా లేడీ మక్‌బెత్ అపరాధభావంతో శిధిలమైపోతుంది. ఆమె నిద్రలో నడచి తన చేతులకు ఉన్న ఊహాత్మక రక్తపు మరకలను కడుక్కుంటూ, తనకు తెలిసిన భయంకరమైన విషయాలను మాట్లాడుతూ ఉంటుంది.

లేడీ మక్‌బెత్ నిద్రలో నడక, హెన్రీ ఫుసేలిచే.

ఇంగ్లాండ్‌లో, మక్డఫ్, రాస్‌చే "నీ కోట ఆశ్చర్యానికి లోనైంది; నీ భార్య మరియు పిల్లలు/ కిరాతకంగా నరికివేయబడ్డారు" అని తెలియచేయబడతాడు.[4] మక్‌బెత్, ఇప్పుడు ఒక క్రూరుడైన రాజుగా చూడబడి, అతని థేన్స్‌లో అనేకమందిని తక్కువగా చూస్తాడు. మాల్కం, మక్‌డఫ్ మరియు ఆంగ్లేయుడైన ఎర్ల్ ఆఫ్ నోర్తంబర్లాండ్, సివార్డ్ (ది ఎల్డర్) లతో కలసి డన్సినేన్ ప్రాసాదానికి వ్యతిరేకంగా సైన్యానికి సారధ్యం వహిస్తాడు. బిర్నామ్వుడ్ శిబిరంలో ఉన్నపుడు, సైనికుల మారు వేషాలని లెక్కించడానికి వారిని చెట్టు అవయవాలను తేవలసిందిగా ఆజ్ఞాపించబడుతుంది, ఆ విధంగా మాంత్రికుల మూడవ జోస్యం పూర్తవుతుంది. ఇదిలాఉండగా, మక్‌బెత్ తన భార్య అయిన లేడీ మక్‌బెత్ మరణం గురించి విన్నపుడు స్వగతాన్ని ("రేపు, మరియు రేపు, మరియు రేపు)"[5] ప్రకటిస్తాడు (దీనికి కారణం వెల్లడించబడదు అయితే కొందరు ఆమె ఆత్మహత్య చేసుకుందని భావిస్తారు, ఆమె గురించి మాల్కం యొక్క చివరి సూచన ఈ విధంగా వెల్లడిస్తుంది, "స్వయంగా మరియు దుర్మార్గుల చేతల కారణంగా ఈ ఆలోచన/ ఆమె జీవితాన్ని బలితీసుకుంది").[6]

ఈ యుద్ధం యువ సివార్డ్ యొక్క ఊచకోత మరియు మాక్డఫ్, మక్‌బెత్‌ను ఎదుర్కోవడంతో ముగుస్తుంది. మక్‌బెత్ తాను మక్డఫ్ గురించి భయపడటం లేదనీ, దీనికి కారణం తాను స్త్రీకి పుట్టిన వాని చేతిలో చంపబడనని చెప్తాడు. మక్డఫ్, "తన తల్లి గర్భం నుండి/చివరకు కోసి తీయబడ్డానని"[7] (అనగా సిజేరియన్ ద్వారా) అందువలన "స్త్రీ నుండి పుట్టలేదని" ప్రకటిస్తాడు (సాహిత్యపరమైన శ్లేషకు ఇది ఒక ఉదాహరణ). మక్‌బెత్ చాలా ఆలస్యంగా తాను మాంత్రికుల పదాలను తప్పుగా అర్ధం చేసుకున్నానని తెలుసుకుంటాడు. మక్డఫ్, మక్‌బెత్ యొక్క తలను రంగస్థలంపై నుండి ఎగురగొడతాడు, ఆ విధంగా చివరి జోస్యం పూర్తవుతుంది.

ఫ్లేయన్స్ కాక మాల్కంను సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టినప్పటికీ, బంక్వోకు సంబంధించి మాంత్రికుని జోస్యం, "నీ వారు రాజులవుతారు" అనేది షేక్‌స్పియర్ కాలంలోని ప్రేక్షకులకు నిజమవుతుంది, స్కాట్లాండ్‌కు చెందిన జేమ్స్ VI (తరువాత ఇంగ్లాండ్ కి చెందిన జేమ్స్ I) బంక్వో యొక్క వారసునిగా భావించబడతాడు.[citation needed]

మూలాలు[మార్చు]

మక్‌బెత్ షేక్‌స్పియర్ యొక్క అంటోనీ అండ్ క్లియోపాత్రాతో పోల్చబడింది. పాత్రలుగా అంటోనీ మరియు మక్‌బెత్ ఒక నూతన ప్రపంచాన్ని కోరుకుంటారు, దీని కొరకు వారు పాత దాన్ని నష్టపోవడానికి కూడా సిద్ధపడతారు. ఇద్దరూ సింహాసనం కొరకు పోరాడుతుంటారు మరియు దానిని సాధించడం కొరకు ఒక 'దుష్టకార్య ప్రతిఫలం' పొందుతారు. ఆంటోనీకి ఈ ప్రతిఫలం ఆక్టేవియస్ రూపంలో ఉండగా, మక్‌బెత్‌కు అది బంక్వోగా ఉంటుంది. ఒక సందర్భంలో మక్‌బెత్ తనను ఆంటోనీతో కూడా పోల్చుకొని, "బంక్వో క్రింద నా తెలివి / సీజర్ క్రింద మార్క్ అంటోనీ వలె / అడ్డగించబడింది" అని అనుకుంటాడు. చివరికి రెండు నాటకాలు, అధికారవంతమైన మరియు శక్తివంతమైన స్త్రీ పాత్రలను కలిగిఉన్నాయి: క్లియోపాత్రా మరియు లేడీ మక్‌బెత్.[8]

షేక్‌స్పియర్ ఈ కథను హోలిన్షెడ్స్ క్రానికల్స్ ‌లోని అనేక కథల నుండి తీసుకున్నట్లు తెలుస్తుంది, బ్రిటిష్ ద్వీపాల యొక్క ఈ ప్రసిద్ధ చరిత్ర షేక్‌స్పియర్ మరియు అతని సమకాలికులకు విదితం. క్రానికల్స్ ‌లో డాన్వాల్డ్ అనే వ్యక్తి తన కుటుంబ సభ్యులలో అనేకమంది మంత్ర శక్తులతో వ్యవహరించినందుకు రాజు అయిన డఫ్‌చే చంపించబడ్డారని తెలుసుకుంటాడు. భార్యచే వత్తిడి చేయబడిన తరువాత, అతను తన నలుగురు సేవకులతో కలసి రాజుని అతని స్వంత ఇంటిలోనే హత్యచేస్తాడు. క్రానికల్స్ ‌లో, మక్‌బెత్, రాజు డంకన్ అప్రయోజకత్వం కారణంగా రాజ్యానికి మద్దతు ఇవ్వడానికి బాధపడినట్లుగా చిత్రీకరించబడ్డాడు. అతను మరియు బంక్వో ముగ్గురు మాంత్రికులను కలుసుకోగా, వారు షేక్‌స్పియర్ యొక్క రూపంలో వలెనే అదేవిధమైన జోస్యాలను చెప్తారు. లేడీ మక్‌బెత్ కోరికపై, అతను మరియు బంక్వో, డంకన్ యొక్క హత్యకు పథకరచన చేస్తారు. చివరికి మక్డఫ్ మరియు మాల్కంలచే పదవీచ్యుతి పొందక ముందు, మక్‌బెత్ పదిసంవత్సరాల పాటు పాలన కొనసాగిస్తాడు. ఈ రెండు రూపాల మధ్య సమాంతరాలు నిశ్చయంగా ఉన్నాయి. ఏదేమైనా, కొందరు పండితులు జార్జ్ బుచానన్ యొక్క రేరం స్కాటికారం హిస్టోరియా , షేక్‌స్పియర్ రూపంతో మరింత ఎక్కువగా పోలిఉందని అంటారు. షేక్‌స్పియర్ కాలం నాటికి బుచానన్ గ్రంధం లాటిన్‌లో లభ్యమవుతోంది.[9]

కథ యొక్క మరే ఇతర రూపంలోనూ మక్‌బెత్, రాజుని మక్‌బెత్ యొక్క స్వంత కోటలో హత్యచేయడు. షేక్‌స్పియర్ రూపంలో ఈ మార్పును పండితులు, ఆతిధ్యం యొక్క అత్యంత హీనమైన అతిక్రమణగా మక్‌బెత్ యొక్క నేరానికి మరింత చీకటిని అద్దడంగా పేర్కొన్నారు. ఆ సమయంలో సాధారణంగా ఉన్న కథ యొక్క ఈ రూపాలలో డంకన్, కోటలో కాక, ఇన్వర్నేస్‌లో ఒక ఆకస్మిక దాడిలో చనిపోతాడు. షేక్‌స్పియర్, డాన్వాల్డ్ మరియు రాజు డఫ్ యొక్క ఈ కథకు గుర్తించదగిన మార్పులో దీనిని ఏకీకరించాడు.[10]

షేక్‌స్పియర్ మరొక వెల్లడించదగిన మార్పును చేసాడు. క్రానికల్స్ ‌లో, మక్‌బెత్, రాజు డంకన్‌ను హత్యచేయడమనే దుష్క్రుత్యంలో బంక్వో ఒక సహకారిగా ఉంటాడు. తరువాత అనుసరించబడిన అధికార కూల్చివేతలో మాల్కం కాక మక్‌బెత్ గద్దెను అధిరోహించడంలో అతను ముఖ్యపాత్ర వహిస్తాడు.[11] షేక్‌స్పియర్ రోజులలో, బంక్వో, స్టువర్ట్ కింగ్ జేమ్స్ I యొక్క ప్రత్యక్ష పూర్వికునిగా భావించబడ్డాడు.[12][13] చారిత్రక ఆధారాలలో చిత్రీకరించబడిన బంక్వో, షేక్‌స్పియర్ సృష్టించిన బంక్వో నుండి విభిన్నంగా ఉన్నాడు. విమర్శకులు ఈ మార్పుకు అనేక కారణాలను ప్రతిపాదించారు. మొదటిది, రాజు యొక్క పూర్వికుని ఒక హంతకునిగా చిత్రీకరించడం హానికరం కావచ్చు. ఆ సమయంలోని రచయిత అయిన జీన్ డి స్కేలాండ్రే తన స్టువర్టైడ్ లో రచించిన విధంగానే, ఇతర రచయితలు కూడా బహుశా అవే కారణాలతో బంక్వోను ఒక హంతకునిగా కాక కులీనుడిగా చరిత్రను మార్చారు.[14] రెండవది, హత్యకు నాటకీయంగా మరొకరి సహాయం అవసరం లేనందు వలన కూడా షేక్‌స్పియర్ బంక్వో యొక్క పాత్రను మార్చి ఉండవచ్చు; ఏదేమైనప్పటికీ, మక్‌బెత్ పాత్రకు నాటకీయంగా వ్యతిరేకమైన మరొక పాత్ర యొక్క అవసరం-అనేక మంది పండితుల వాదన ప్రకారం బంక్వో పాత్రతో పూరించబడింది.[11]


కాలము మరియు సారాంశము[మార్చు]

ఫస్ట్ ఫోలియో నుండి మక్‌బెత్ యొక్క మొదటి పేజీ నమూనా, 1623లో ప్రచురించబడింది.

తరువాత కాలంలో పునశ్చరణలకు లోనవడం కారణంగా మక్‌బెత్ ‌కు సంక్షిప్తంగా ఒక తేదీని ఇవ్వడం సాధ్యపడదు. అనేక మంది పండితులు దీని కూర్పు 1603 మరియు 1606ల మధ్యకాలంలో జరిగి ఉండవచ్చని ఊహిస్తారు.[15][16] ఈ నాటకం, 1603లో కింగ్ జేమ్స్ యొక్క పూర్వికులు మరియు స్టువర్ట్ సింహాసన అధిరోహణమును జరుపుకుంటున్నట్లు చూపడంతో (జేమ్స్, బంక్వో యొక్క వారసునిగా భావించబడతాడు),[17] వారు ఈ నాటకం 1603 కంటే ముందు రచింపబడే అవకాశం లేదని వాదిస్తారు; అంకం IVలోని దృశ్యంలో మాంత్రికులు మక్‌బెత్‌కు చూపే-ఎనిమిది మంది రాజుల కవాతు-కింగ్ జేమ్స్‌కు ఒక స్తుతి. ఇతర సంకలనకర్తలు మరింత ఖచ్చితమైన తేదీగా 1605–6ను ఊహిస్తారు, దీనికి ప్రధాన కారణాలు గన్ పౌడర్ ప్లాట్ ఉదహరింపు మరియు దానిని అనుసరించి జరిగే ప్రయత్నాలు. ప్రత్యేకించి పోర్టర్ యొక్క ఉపన్యాసం (సన్నివేశం II, దృశ్యం III, పంక్తులు 1–21), 1606 వసంతరుతువులో జెసూట్ హెన్రీ గార్నెట్ యొక్క విచారణకు చెందిన ఉదహరింపులను కలిగిఉండవచ్చు; "సందేహాస్పాదుడు" (పంక్తి 8) అనేమాట "సందేహాస్పదప్రకటన"కు గార్నెట్ యొక్క సమర్ధింపుకు సంబంధించినది కావచ్చు [చూడుము: మానసిక పరిమిత సిద్ధాంతము], మరియు "వ్యవసాయదారుడు" (4) అనేది గార్నెట్ యొక్క మారుపేరు.[18] ఏమైనప్పటికీ, "వ్యవసాయదారుడు" సాధారణమైన మాట కాగా, "సందేహాస్పదప్రకటన" కూడా ఎలిజబెత్ రాణి యొక్క ముఖ్య కౌన్సిలర్ అయిన లార్డ్ బర్ఘలెచే 1583 నాటి చిన్న పుస్తకం యొక్క ముఖ్యాంశం, మరియు 1590లలో యూరప్ అంతటా మరియు ఇంగ్లాండ్ లోను వ్యాపించిన, స్పానిష్ మతాధికారి అయిన మార్టిన్ అజ్పిల్క్వెట యొక్క 1584 నాటి సందిగ్ధతా సిద్ధాంతంకు చెందినది.[19]

ముగ్గురు "సోదెకత్తెలు" మంత్రవిద్య కలిగిన సోదరీమణులుగా వర్ణించబడిన, 1605 వేసవిలో ఆక్స్ఫర్డ్‌లో కింగ్ జేమ్స్‌చే ఒక సరదా సన్నివేశాన్ని కూడా పండితులు ప్రస్తావిస్తారు; షేక్స్పియర్ దీనిని గురించి విని మంత్రవిద్య కలిగిన సోదరీమణులతో దీనిని సూచించాడని కెర్మోడ్ భావించాడు.[20] ఏదేమైనా, A. R. బ్రాన్ ముల్లర్, న్యూ కేంబ్రిడ్జ్ సంకలనంలో 1605–6 వాదనలు అసంపూర్ణమైనవిగా గుర్తించి, 1603 సరైన కాలంగా సమర్ధిస్తాడు.[21] ఈ నాటకం 1607 తరువాత రచింపబడినట్లుగా పరిగణించబడదు, కెర్మోడ్ ప్రస్తావించినట్లు, "1607లో నాటకానికి నిశ్చితమైన ఉదహరింపులు ఉన్నాయి."[20] ఈ నాటకం యొక్క తొట్టతొలి ప్రదర్శన ఏప్రిల్ 1611గా ఉంది, ఆ సమయంలో సైమన్ ఫోర్మాన్, గ్లోబ్ థియేటర్‌లో దానిని చూసినట్లు నమోదు చేసాడు.[22]

మక్‌బెత్ మొదటసారి 1623లో ఫస్ట్ ఫోలియోలో ముద్రించబడింది మరియు ఈ ఫోలియో మాత్రమే ఈ గ్రంధానికి ఉన్న అసలైన ఆధారం. ఈ గ్రంధం యొక్క మూలం తరువాత అనేక మందిచే మార్పులకు గురైంది. వీటిలో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందినది థామస్ మిడిల్టన్ యొక్క ది విచ్ (1615) నాటకం; మిడిల్టన్, మాంత్రికులు మరియు హెకాటే కలిగి ఉన్న దృశ్యాలని చేర్చినట్లు ఊహించబడింది, ఈ దృశ్యాలు ప్రేక్షకులలో అత్యంత ఆదరణ పొందినట్లు నిరూపించబడింది. ఈ పునశ్చరణలు, 1869 నాటి క్లారెన్డన్ సంకలన కాలం నుండి IIIవ అంకంలోని అన్ని దృశ్యాలను, vవ దృశ్యాన్ని, IVవ అంకంలోని కొంతభాగాన్ని, Iవ దృశ్యాన్ని చేర్చినట్లు ఊహించబడి, తరచు ఆధునిక గ్రంధాలలో సూచింపబడుతున్నాయి.[23] ఈ ఆధారంపై, అనేకమంది పండితులు హెకాటే అనధికారిక దేవతగా ఉన్న మొత్తం మూడు నాటకాలను తిరస్కరిస్తారు. హెకాటే విషయం ఉన్నప్పటికీ, ఈ నాటకం సుస్పష్టంగా చిన్నదిగా ఉన్నది, మరియు ఈ ఫోలియో గ్రంధం ప్రదర్శనకు అనువుగా బాగా సంక్షిప్తం చేయబడిన ఒక ప్రేరణ పుస్తకం నుండి వచ్చి ఉండవచ్చు, లేదా అదే గ్రంధం యొక్క అనుసరణ కావచ్చు.

నేపథ్యాలు మరియు మూలాంశాలు[మార్చు]

షేక్‌స్పియర్ యొక్క విషాదాంతాలలో కొన్ని విమర్శనాత్మక విషయాలలో మక్‌బెత్ విపరీతమైనది. ఇది తక్కువ నిడివి కలది: ఒథెల్లో మరియు కింగ్ లియర్ కంటే వెయ్యి కంటే ఎక్కువ పంక్తులు చిన్నది, మరియు హామ్లెట్ లో దాదాపు సగానికి కొంచెం పెద్దదిగా ఉంటుంది. ఈ సంక్షిప్తత అనేక మంది విమర్శకులకు ఈ రూపం, వనరు యొక్క భారీ కుదింపుల తరువాత ఏర్పడిందని సూచిస్తుంది, బహుశా ఈ పుస్తకం ఒక ప్రత్యేక ప్రదర్శన కొరకు ప్రేరణ కావచ్చు. ఈ సంక్షిప్తత ఇతర అసాధారణ లక్షణాలకు కూడా జతపరచబడింది: మొదటి అంకం యొక్క వేగగమనం, "చర్య కొరకు విడదీయబడినది"గా కనిపిస్తుంది; మక్‌బెత్ మినహా మిగిలిన పాత్రల పోల్చదగిన ఉత్తేజరాహిత్యం; మక్‌బెత్ యొక్క విచిత్ర వ్యక్తిత్వం ఇతర షేక్‌స్పియర్ విషాదాంత కథానాయకులతో పోల్చబడుతుంది.

ఒక విషాదాంత పాత్రగా[మార్చు]

కనీసం అలెక్జాండర్ పోప్ మరియు సామ్యూల్ జాన్సన్ కాలం నుండి, ఈ నాటకం విశ్లేషణ మక్‌బెత్ యొక్క ఆశయంపై కేంద్రీకృతమై ఉంది, సాధారణంగా ఇది ఆధిపత్య లక్షణాంశంగా ఉండి పాత్రను నిర్వచించేదిగా చూడబడుతుంది. మక్‌బెత్, తన సైనికపరమైన వీరత్వానికి గౌరవించబడినప్పటికీ, పూర్తిగా దూషించబడ్డాడని జాన్సన్ స్థిరపరచాడు. ఈ అభిప్రాయం విమర్శనాత్మక సాహిత్యంలో కూడా పునరావృతమవుతుంది, మరియు, కారోలిన్ స్పర్జన్ ప్రకారం, షేక్‌స్పియర్ కూడా దీనికి మద్దతునిచ్చాడు, అతను నిశ్చయంగా తన కథానాయకుడికి నప్పని వస్త్రాలని ఇచ్చి అతనిని కించపరచాడు మరియు మక్‌బెత్, అతను చేసుకొనే అతి కారణంగా పరిహాసపూర్వకంగా కనిపిస్తాడు: అతని దుస్తులు అతనికి మరీ పెద్దవి లేదా మరీ చిన్నవిగా కనిపిస్తాయి– అతని ఆశయం అతని పాత్రకు మరీ పెద్దది మరియు అతని నూతన ఇంకా హక్కుపూర్వకం కాని రాజుకు మరీ చిన్నది అయినట్లుగా. మాంత్రికులు జోస్యం చెప్పిన విధంగా, అతనికి నూతన బిరుదు థేన్ ఆఫ్ కవ్డర్ వచ్చిన తరువాత, అతను "అరువు తెచ్చుకున్న బట్టలు ధరించిన విధంగా ఉంది" అని భావించినపుడు, రాసే దానిని ధృవీకరిస్తాడు.(I, 3, ll. 108–109), బంక్వో మాట్లాడుతూ: "నూతన గౌరవాలు అతనికి రావాలి, /మన వింత వస్త్రాల వలె, వారి అచ్చులు బద్దలు కావద్దు / కానీ అవసరానికి ఉపయోగపడాలి" అంటాడు(I, 3, ll. 145–146). చివరికి, ఈ క్రూర రాజు డన్సినేన్ వద్ద శత్రువులను ఎదిరిస్తున్నపుడు, కైత్నేస్ అతనిని చాలా పెద్ద వస్త్రాన్ని చిన్న బెల్టుతో తనపై నిలుపుకోవడానికి విఫల ప్రయత్నం చేస్తుండగా చూస్తాడు: "అతను తన అనియంత్ర కారణాన్ని నియంత్రించలేడు/ తన పాలన యొక్క బెల్టుతో" (V, 2, ll. 14–15), అన్గుస్, ఇదే విధమైన అతిశయోక్తితో, మక్‌బెత్ అధికారం పొందినప్పటి నుండి అందరూ ఏ విధంగా అనుకుంటారో చెప్తాడు: "ఇప్పుడు అతను తన బిరుదును అనుభవిస్తున్నాడు / అతనికి అది పెద్ద గౌను వలె వదులుగా వ్రేలాడుతోంది / ఒక మరుగుజ్జు దొంగపై" (V, 2, ll. 18–20).[24]

రిచర్డ్ III వలె, అయితే పాత్ర యొక్క వక్రబుద్ధి యొక్క అతిశయోక్తి లేకుండా, మక్‌బెత్ తప్పించుకోలేని అంతం సమీపించే వరకు రక్తంలో ప్రయాసతో సాగుతుంటాడు. కెన్నెత్ ముయిర్ రచించిన విధంగా, "మక్‌బెత్ హత్యకు ఒక సంసిద్ధతను కలిగిలేడు; కిరీటాన్ని పొందడంలో వైఫల్యం కంటే హత్య తక్కువ చెడ్డదిగా కనిపించే మితిమీరిన ఆశయాన్ని మాత్రమే అతను కలిగిఉన్నాడు." E. E. స్టోల్ వంటి కొందరు విమర్శకులు, ఈ స్వభావ చిత్రీకరణను సెనెకన్ లేదా మధ్యయుగ సాంప్రదాయ అభిప్రాయంగా వివరిస్తారు. ఈ దృష్టిలో షేక్‌స్పియర్ యొక్క ప్రేక్షకులు, ప్రతినాయకులు పూర్తి చెడ్డగా, సెనెకన్ శైలిలో, ప్రతినాయక కథానాయకుడిని విడిచి, ఆ విధంగా ఉండాలని ఆశిస్తారు.

అయితే ఇతర విమర్శకులకు, మక్‌బెత్ ప్రేరణ యొక్క ప్రశ్నను పరిష్కరించడం అంత సులభం కాదు. ఉదాహరణకు రాబర్ట్ బ్రిడ్జెస్, ఒక అసమత్వాన్ని గ్రహించారు: డంకన్ యొక్క హత్యకు ముందు ఆ విధమైన భయోత్పాతం కలిగించగల పాత్ర నేరం చేయగల సమర్ధతను కలిగి ఉండదు. అనేకమంది విమర్శకులకు, మక్‌బెత్ యొక్క ప్రేరణలు ప్రారంభంలో సందిగ్దమైనవి మరియు సరిపోనివిగా కనిపిస్తాయి. జాన్ డోవర్ విల్సన్, షేక్‌స్పియర్ యొక్క అసలు గ్రంధం భార్యాభర్తలు తమ ప్రణాళికలను చర్చించే అదనపు దృశ్యం లేదా దృశ్యాలను కలిగిఉందని సిద్ధాంతీకరించారు. ఈ వ్యాఖ్యానం పూర్తిగా నిరూపించదగినదే; ఏదేమైనా, మక్‌బెత్ ఆశయం యొక్క ప్రేరణాత్మక పాత్ర విశ్వజనీనంగా గుర్తించబడింది. అతని ఆశయంచే ప్రేరణ పొందిన దుష్టచర్యలు అతనిని పెరుగుతున్న దుష్టచక్రంలో బంధిస్తాయి, మక్‌బెత్ తనకు తాను గుర్తించుకున్నట్లు: "నేను రక్తంలో ఉన్నాను/చాలా దూరం వచ్చేసాను, నేను ఇంక ముందుకు వెళ్ళలేకపోతే,/ వెనుకకు వెళ్ళడం కూడా ముందుకు వెళ్ళడం అంత కష్టమే."

నైతిక క్రమం యొక్క విషాదాంతంగా[మార్చు]

మక్‌బెత్ ఆశయం యొక్క దురదృష్టకర పర్యవసానాలు అతనికి మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. దాదాపు హత్య జరిగిన క్షణం నుండి, ఈ నాటకం స్కాట్లాండ్‌ను సహజ క్రమం తారుమారు కావడం వలన కంపించిన భూమిగా వర్ణించింది. షేక్‌స్పియర్ ఉనికి యొక్క గొప్ప శ్రుంఖలానికి సూచనగా ఉద్దేశించి ఉండవచ్చు, అయితే సవివరమైన పాండిత్య పఠనాలకు మద్దతుగా నాటకం యొక్క క్రమము లేని చిత్రాలు అంత అధికంగా సరిపోవు. ఆయన, జేమ్స్ నమ్మకమైన రాజుల యొక్క దైవత్వ హక్కుకు విస్తృతమైన పూరకంగా కూడా ఉద్దేశించి ఉండవచ్చు, అయితే, ఈ సిద్ధాంతం హెన్రీ N. పాల్‌చే అధిక నిడివిలో వివరించబడి, సార్వత్రికంగా తిరస్కరించబడింది. జూలియస్ సీజర్ ‌లో వలె, రాజకీయ రంగంలోని ఆందోళనలు ప్రతిధ్వనించి, భౌతిక ప్రపంచంలోని సంఘటనల ద్వారా విస్తరించడం కూడా జరిగింది. సహజ క్రమం తారుమారు అయ్యి అత్యంత తరచుగా వర్ణించబడినది నిద్ర. తాను "నిద్రని హత్యచేసాను" అనే మక్‌బెత్ ప్రకటన లేడీ మక్‌బెత్ యొక్క నిద్రలో నడకను ఉపమానంగా ప్రతిబింబించింది.

మధ్యయుగ విషాదాంతాలకు మక్‌బెత్ యొక్క సాధారణంగా అంగీకరించబడిన ఋణత్వ అంశాలు నాటకం యొక్క నైతిక క్రమ ఆదరణలో తరచు ప్రముఖంగా చూడవచ్చు. గ్లిన్నె విక్హామ్ ఈ నాటకాన్ని పోర్టర్ ద్వారా, నరకం యొక్క హింసపై ఒక రహస్య నాటకంకు జతచేస్తాడు. హోవార్డ్ ఫెల్పెరిన్, ఈ నాటకం తరచు అంగీకరించిన దాని కంటే అధిక సంక్లిష్ట "సనాతన క్రైస్తవ సాంప్రదాయ" వైఖరిని కలిగిఉందని వాదిస్తారు; ఆయన ఈ నాటకానికి మరియు మధ్యయుగ పూజా సంబంధ నిరంకుశ నాటకాలకు మధ్య సాన్నిహిత్యాన్ని చూస్తారు.

అర్ధనారీశ్వర తత్వం, తరచు క్రమం లేకపోవడం యొక్క ప్రత్యేక అంశంగా చూడబడింది. సాధారణ లింగ పాత్రలు తారుమారు కావడం ఎక్కువగా మాంత్రికులు మరియు ఆమె మొదటి అంకంలో కనిపించినపుడు లేడీ మక్‌బెత్‌కి సంబంధం కలిగిఉండటం ఎక్కువ ప్రసిద్ధిచెందింది. ఈ విధమైన తారుమారులకు షేక్‌స్పియర్ యొక్క సానుభూతి ఏ స్థాయిలో ఉన్నప్పటికీ, నాటకం సాధారణమైన లింగ విలువలకు పూర్తిగా మరలడంతో అంతమవుతుంది. జానెట్ ఆడెల్మాన్ వంటి కొందరు స్త్రీవాద మనోవిశ్లేషక విమర్శకులు, తారుమారైన సహజ క్రమం అనే పెద్ద అంశంలో భాగంతో నాటకం యొక్క లింగ పాత్రల ఆదరణను జతచేశారు. ఈ దృష్టిలో, మక్‌బెత్, ప్రకృతి యొక్క చక్రాలను తొలగించి నైతిక క్రమాన్ని అతిక్రమించినందుకు శిక్షించబడ్డాడు (స్త్రీగా పోల్చబడుతుంది); ప్రకృతి దానికదే (బిర్నాం వుడ్ యొక్క కదలికలో వ్యక్తీకరించినట్లు) నైతిక క్రమ పునరుద్ధరణలో భాగంగా ఉంటుంది.

ఒక పద్యరూప విషాదాంతంగా[మార్చు]

ఇరవయ్యవ శతాబ్ద ప్రారంభంలోని విమర్శకులు ఈ నాటకం యొక్క విమర్శలో పాత్ర యొక్క అధ్యయనంపై అతిగా ఆధారపడటాన్ని గమనించి దానికి వ్యతిరేకంగా ప్రతిస్పందించారు. ఈ ఆధారపడటం, అధికంగా ఆండ్రూ సిసిల్ బ్రాడ్లీతో సంబంధం కలిగి ఉన్నప్పటికీ, ఇది నిశ్చయంగా మేరీ కౌడెన్ క్లార్క్ యొక్క కాలమంత ప్రారంభానికి చెందినది, ఈమె ఊహాత్మకమైనప్పటికీ, షేక్‌స్పియర్ స్త్రీ ప్రధాన పాత్రల నాటక పూర్వ జీవితాల సంక్షిప్త వివరణను అందించారు. ఉదాహరణకు, మొదటి అంకంలో సూచించబడిన బాల లేడీ మక్‌బెత్ ఒక తెలివి తక్కువ సైనిక చర్యలో చనిపోయిందని ఆమె సూచించారు.

మంత్రవిద్య మరియు దుష్టత్వం[మార్చు]

మాంత్రికులతో మక్‌బెత్ మరియు బంక్వో, హెన్రీ ఫుసేలిచే.

నాటకంలో, ముగ్గురు మాంత్రికులు చీకటి, అవ్యక్త స్థితి, మరియు సంక్షోభాన్ని సూచిస్తారు, వారి పాత్రలు ప్రతినిధులుగా మరియు సాక్ష్యులుగా ఉంటాయి.[25] వారి ఉనికి రాజద్రోహం మరియు సంభవించనున్న నాశనాన్ని సూచిస్తుంది. షేక్‌స్పియర్ రోజులలో మాంత్రికులు తిరుగుబాటుదారుల కంటే దారుణంగా చూడబడేవారు, "ఉండగలిగినంత తీవ్రమైన విశ్వాసఘాతకుడు మరియు తిరుగుబాటుదారు."[26] వారు కేవలం రాజకీయ విశ్వాసఘాతకులు మాత్రమే కాక, ఆధ్యాత్మికంగా కూడా మోసగాళ్ళుగా ఉండేవారు. నాటకం యొక్క సరిహద్దులను వాస్తవం మరియు అతీతం మధ్య నడిపే వారి సామర్ధ్యం నుండి ఎక్కువ అయోమయం ఏర్పడుతుంది. వారు రెండు ప్రపంచాలను ఎంత తీవ్రంగా ఆక్రమించి ఉంటారంటే, వారు విధిని నియంత్రించగలరా, లేదా కేవలం దాని ప్రతినిధులా అనే విషయం అనిశ్చితంగా ఉంటుంది. వారు తర్కాన్ని ధిక్కరిస్తూ, వాస్తవ ప్రపంచం యొక్క నియమాలకు లోబడి ఉండరు.[27] మొదటి అంకంలో ఈ మాంత్రికుల పదాలు: "న్యాయమైనది అక్రమము, మరియు అక్రమమే న్యాయం: పొగమంచు మరియు మురికి గాలిలో తేలుతూ ఉంటుంది" అనేవి ఒక విధమైన గందరగోళాన్ని సృష్టించి తరచు నాటకంలోని మిగిలిన భాగం యొక్క ధోరణిని ఏర్పరుస్తాయి. నిజానికి, ఈ నాటకం చెడు, మంచిగా, మరియు మంచి, చెడుగా వర్ణించబడే అనేక సంఘటనలతో నిండి ఉంది. "డబల్, డబల్ టాయిల్ అండ్ ట్రబుల్,"(జంట, జంట శ్రమ మరియు సమస్య) అనే వాక్యం (దాని అర్ధం పోయేటంతగా తరచు ఉత్తేజపరచబడింది), మాంత్రికుల ఉద్దేశ్యాన్ని స్పష్టంగా తెలియచేస్తుంది: వారు తమ చుట్టూ ఉన్న మనుష్యుల సమస్యలను మాత్రమే కోరుకుంటారు.[28]

మాంత్రికులు మక్‌బెత్‌కు ప్రత్యక్షంగా రాజు డంకన్‌ను చంపమని చెప్పనప్పటికీ, వారు మక్‌బెత్‌కు అతను రాజు కావాలని నిర్ణయించబడిందని చెప్పినపుడు ఒక యుక్తితో కూడిన ప్రేరణ యొక్క రూపాన్ని ఉపయోగిస్తారు. అతని మెదడులో ఈ ఆలోచనను నాటడం ద్వారా, వారు అతన్ని తన స్వంత వినాశకర త్రోవలోకి సమర్ధవంతంగా నడిపిస్తారు. ఇది షేక్‌స్పియర్ కాలంలో దెయ్యం ఉపయోగించినట్లు అనేక మంది నమ్మిన పద్ధతిని అనుసరిస్తుంది. మొదట, ఒక ఆలోచనను ఒక వ్యక్తి మెదడులో ప్రవేశపెడితే, అతను దాని ప్రకారం నడుచుకోవచ్చు లేదా దానిని తిరస్కరించవచ్చని వారు వాదిస్తారు. మక్‌బెత్ దాని ప్రకారం నడుచుకోగా, బంక్వో దానిని తిరస్కరించాడు.[28]

ఒక దృష్టాంతంగా[మార్చు]

J. A. బ్రయంట్ జూనియర్ ప్రకారం, మక్‌బెత్‌ను ఒక దృష్టాంతంగా– ప్రత్యేకించి, బైబిల్ యొక్క ఓల్డ్ మరియు న్యూ టెస్టమెంట్‌ల భాగాల దృష్టాంతంగా కూడా అర్ధం చేసుకోవచ్చు. షేక్‌స్పియర్ యొక్క కొన్ని క్రైస్తవ అంశాల నుండి:

No matter how one looks at it, whether as history or as tragedy, Macbeth is distinctively Christian. One may simply count the Biblical allusions as Richmond Noble has done; one may go further and study the parallels between Shakespeare's story and the Old Testament stories of Saul and Jezebel as Miss Jane H. Jack has done; or one may examine with W. C. Curry the progressive degeneration of Macbeth from the point of view of medieval theology.[29][30]

బ్రయంట్, రాజు డంకన్ మరియు మరియు క్రీస్తుల హత్యల మధ్య తీవ్రమైన సమాంతరాలను పరిశోధించడానికి పూనుకున్నాడు, కానీ సామాన్య పరిశీలకునికి నాటకంలోని దృష్టాంతాలను గమనించడం సులభం. మక్‌బెత్ యొక్క క్షీణత జెనెసిస్ 3లోని మానవుని క్షీణతతో అధిక సారూప్యతను కలిగి ఉంది మరియు సలహా కొరకు మాంత్రికుల వద్దకు అతని తిరిగిరాక 1 సామ్యూల్ 28లోని కింగ్ సాల్ కథకు ప్రత్యక్ష సమాంతరంగా ఉంది.[31][32] వీటిని షేక్‌స్పియర్ యొక్క ప్రేక్షకులు వెంటనే అందుకోగలరు, మరియు ఈ నాటకానికి మరియు బైబిల్‌కు మధ్య మరిన్ని సమంతరాల కొరకు పరిశోధన ఈ రచన చేయడానికి షేక్‌స్పియర్ యొక్క అదనపు ప్రేరణలను గురించి తెలుపుతుంది.

మూఢనమ్మకము మరియు "స్కాటిష్ నాటకం"[మార్చు]

ఈ కాలంలో చాలామంది ఒక నాటకానికి సంబంధించి ఏదైనా దురదృష్టకర అనుభవాన్ని కేవలం ఒక యాదృచ్చిక సంఘటనగా కొట్టివేసినా, ఒక ధియేటర్లో ఉన్నపుడు నటులు మరియు ఇతర ధియేటర్ సంబంధిత వ్యక్తులు మక్‌బెత్ ‌ను ఆ పేరుతో పేర్కొనడం దురదృష్టంగా తరచూ భావించేవారు, మరియు కొనిసార్లు దానిని పరోక్షంగా ప్రస్తావించేవారు, ఉదాహరణకు "స్కాటిష్ నాటకం",[33] లేదా "మక్ బీ", లేదా నాటకాన్ని కాకుండా పాత్రని పేర్కొనేటపుడు "మిస్టర్. మరియు మిసెస్. ఎమ్" అని, లేదా "స్కాటిష్ రాజు" అని పేర్కొనేవారు.

ఇలా ఎందుకంటే షేక్స్పియర్ తన వచనంలో వాస్తవ మంత్రగాళ్ళ పేర్లను ఉద్దేశ్యపూర్వకంగా ఉపయోగించాడనీ, దానితో వారు కోపోద్రిక్తులై నాటకాన్ని శపించారని భావించారు.[34] అందువల్ల, ధియేటర్లో నాటకం పేరును ఉచ్ఛరించటం నాటకం యొక్క వైఫల్యానికి, మరియు బహుశా పాత్రధారులు భౌతికంగా గాయపడటమో లేదా వారి మరణానికి దారితీస్తుందని కూడా నమ్మడం జరిగింది. మక్‌బెత్ యొక్క ప్రదర్శనలు జరుగుతున్నపుడు ప్రమాదాలు, దురదృష్టకర సంఘటనలు మరియు మరణాలు కూడా సంభవించిన కథనాలు ఉన్నాయి(లేదా ఆ పేరుని ఉచ్ఛరించిన నటులైనా).[33]

ఈ మూఢనమ్మకానికి దారితీసిన ఒక ప్రత్యేక సంఘటన ఆస్టర్ ప్లేస్ దాడి. దీనికి కారణం ఈ దాడులకు కారణం మక్‌బెత్ యొక్క రెండు ప్రదర్శనల వివాదంపై ఆధారపడిఉంది, ఇది శాపవశాత్తూ జరిగినదిగానే భావించబడుతోంది.[35]

శాపాన్ని పోగొట్టుకోవటానికి, నటునిపై ఆధారపడి అనేక పద్ధతులు ఉన్నాయి. మైఖేల్ యార్క్‌కు ఆరోపింపదగిన ఒక పధ్ధతి ప్రకారం, పేరును ఉచ్ఛరించిన వ్యక్తితో ప్రదర్శన జరుగుతున్న భవనం నుండి వెంటనే వెలుపలకు వచ్చి, మూడు పర్యాయాలు దాని చుట్టూ నడిచి, అతని ఎడమ భుజం మీదుగా ఉమ్మి, ఒక అసభ్య వ్యక్తీకరణ చేసి తిరిగి భవనంలోకి పిలిచేంతవరకూ వేచిఉండాలి.[36] దీనికి అనుబంధమైన ఒక పధ్ధతి ప్రకారం అదే ప్రదేశంలో మూడు పర్యాయాలు తనచుట్టూ తను తిరుగుతూ, కొన్నిసార్లు దానితోపాటే వారి భుజం మీదుగా ఉమ్మితోపాటుగా ఒక అసభ్య వ్యక్తీకరణను కొనసాగించాలి. మరియొక ప్రసిద్ధి చెందిన "తంతు" ప్రకారం ఆ గదిని విడిచి, మూడుసార్లు తలుపు తట్టి, లోపలికి పిలువబడిన తర్వాత, హామ్లెట్ ‌లోనుండి ఒక వాక్యాన్ని ఉచ్ఛరించాలి. మరియొక దాని ప్రకారం, అదృష్టకరమైనదిగా భావించబడే నాటకం ది మర్చంట్ ఆఫ్ వెనిస్ నుండి వాక్యాలను వల్లించటం.[37]

ప్రదర్శన చరిత్ర[మార్చు]

షేక్‌స్పియర్ కాలం[మార్చు]

ఫోర్మాన్ పత్రంలో పేర్కొనబడినది కాక, షేక్‌స్పియర్ కాలంలో ఖచ్చితంగా తెలిసిన ప్రదర్శనలు లేవు. దీని స్కాటిష్ విషయం కారణంగా, ఈ నాటకం కొన్నిసార్లు కింగ్ జేమ్స్ కొరకు రచింపబడి, ప్రారంభించబడిందని చెప్పబడుతుంది ; ఏదేమైనా, ఈ సిద్ధాంతానికి మద్దతుగా బహిరంగ సాక్ష్యం ఏదీ లేదు. ఈ నాటకం యొక్క సంక్షిప్తత మరియు దానిని ప్రదర్శనలోని నిర్దిష్ట అంశాలు (ఉదాహరణకు, రాత్రి-పూట దృశ్యాల నిష్పత్తి ఎక్కువగా ఉండటం మరియు అసాధారణంగా పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్న రంగస్థల వెలుపలి శబ్దాలు) అంతర్భాగాలలో, బహుశా రాజు యొక్క వ్యక్తులు 1608లో పొందిన బ్లాక్ ఫ్రియర్స్ థియేటర్ వద్ద ప్రదర్శించడానికి ఈ గ్రంధం ఇప్పటికీ నశించకుండా ఉందని సూచిస్తున్నాయి.[38]

పునరుద్ధరణ మరియు 18వ శతాబ్దం[మార్చు]

పునరుద్ధరణలో, సర్ విలియం డవేనంట్, మక్‌బెత్, యొక్క ఒక అద్భుతమైన "కార్య సాధక" అనుసరణను నిర్మించారు "దానిలో గానం మరియు నృత్యాలతో" మరియు "మాంత్రికుల కొరకు ఎగరడం" వంటి ప్రత్యేక దృశ్యాలు ఉన్నాయి (జాన్ డౌన్స్, రోసియస్ అంగ్లికానస్, 1708). డవేనంట్ యొక్క పునశ్చరణ లేడీ మక్డఫ్ పాత్రను కూడా పెంచి, ఆమె లేడీ మక్‌బెత్‌ను విషయపరంగా భంగపరచేటట్లు చేసారు.[39] ఏప్రిల్ 19, 1667న, తన డైరీ నమోదులో, సామ్యూల్ పెపిస్, డవేనంట్ యొక్క మక్‌బెత్ ‌ను, "రంగస్థలం కొరకు ఉత్తమమైన నాటకాలలో ఒకటి, మరియు నృత్యం మరియు సంగీతాలలో విభిన్నంగా, నేను ఎప్పుడూ చూడని విధంగా ఉంది" అని రాసుకున్నాడు.[39] డవేనంట్ రూపాంతరం తరువాత శతాబ్దం యొక్క మధ్యకాలం వరకు రంగస్థలంపై ఉంది. 18వ శతాబ్ద ప్రారంభ ప్రసిద్ధ మక్‌బెత్ రూపాలైన జేమ్స్ క్విన్ వంటివి ఈ రూపాన్ని వినియోగించుకున్నాయి.

చార్లెస్ మక్లిన్, మరొక విధంగా గొప్ప మక్‌బెత్‌గా తిరిగి పిలువబడనప్పటికీ, 1773లో కోవెంట్ గార్డెన్ ప్రదర్శన కారణంగా జ్ఞాపకం ఉంటాడు, ఈ ప్రదర్శనలో గారిక్ మరియు విలియం స్మిత్‌తో మక్లిన్ శత్రుత్వం కారణంగా అల్లర్లు జరిగాయి. గతంలో మక్‌బెత్‌ను ఆంగ్ల సైనికాధికారిగా చూపించే ధోరణికి వ్యతిరేకంగా మక్లిన్ స్కాటిష్ దుస్తులలో ప్రదర్శించాడు; అతడు గారిక్ యొక్క మరణ ఉపన్యాసాన్ని తొలగించి, లేడీ మక్డఫ్ యొక్క పాత్రను కూడా కుదించాడు. ఈ ప్రదర్శన సాధారణంగా గౌరవనీయమైన సమీక్షలనే పొందింది, అయితే జార్జ్ స్టీవెన్స్, మక్లిన్ (అప్పటికి ఎనభైలలో ఉన్నాడు) ఈ పాత్రకు సరిపోవకపోవడంపై ఎత్తి చూపాడు.

గారిక్ తరువాత 18వ శతాబ్దంలో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన మక్‌బెత్, జాన్ ఫిలిప్ కేమ్బ్లె; అతను ఈ పాత్రను అతని సోదరి, సారా సిడ్డన్స్‌తో ప్రముఖంగా ప్రదర్శించాడు, ఆమె లేడీ మక్‌బెత్ అధిగమించలేనిదిగా విస్తృతంగా గౌరవించబడింది. కేమ్బ్లె వాస్తవిక వస్త్రధారణ మరియు మక్లిన్ యొక్క నిర్మాణం గుర్తింపు ఇచ్చిన షేక్‌స్పియర్ భాష వైపు ధోరణిని కొనసాగించాడు; వాల్టర్ స్కాట్ అతను నిరంతరం స్కాటిష్ వస్త్రాలతోనే నాటకంలో ప్రయోగాలు చేసాడని నివేదించాడు. కేమ్బ్లె యొక్క వ్యాఖ్యానానికి ప్రతిస్పందన విభిన్నంగా ఉంది; ఏదేమైనా, సిడ్డన్స్ మాత్రం ఏకగ్రీవంగా ప్రస్తుతించబడింది. ఐదవ అంకంలో "నిద్రలో నడకలో" ఆమె ప్రదర్శన ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించబడింది ; లెయ్ హంట్ దానిని "అత్యద్భుతం" అని పిలిచాడు. కేమ్బ్లె-సిడ్డన్స్ ప్రదర్శనలు లేడీ మక్‌బెత్ యొక్క ప్రతినాయకత్వం మక్‌బెత్ కంటే మరింత తీవ్రంగా మరియు ప్రభావంతంగా మొదటిసారి విస్తృతంగా చూపబడిన నిర్మాణాలు. ఇక్కడే మొదటిసారి బంక్వో యొక్క దెయ్యం రంగస్థలంపై కనబడదు.

కేమ్బ్లె యొక్క మక్‌బెత్‌ను విమర్శకులు షేక్‌స్పియర్ గ్రంధం కంటే మరీ ప్రవర్తనాయుతంగా ఇంకా సంస్కారవంతంగా ఉందని అన్నారు. లండన్ యొక్క ప్రధాన నటుడిగా అతని వారసుడు, ఎడ్మండ్ కీన్, తరచు అతి భావుకతను, ప్రత్యేకించి ఐదవ అంకంలోనిదానిని విమర్శించేవాడు. కీన్ యొక్క మక్‌బెత్ సార్వత్రికంగా ప్రశంశలు పొందలేదు; ఉదాహరణకు, విలియం హాజ్లిట్, కీన్ యొక్క మక్‌బెత్, తన రిచర్డ్ III వలె ఉందని ఫిర్యాదు చేసాడు. అతను ఇతర పాత్రలలో చేసిన విధంగానే, మక్‌బెత్ యొక్క మానసిక భంగపాటుకు ఒక కీలక అంశంగా తన క్రీడాతత్వాన్ని కీన్ ఉపయోగించుకున్నాడు. మక్‌బెత్‌ను కులీనుడిగా చూపిన కేమ్బ్లె యొక్క దృష్టికి వ్యతిరేకంగా, అతనిని అపరాధభావన మరియు భయాల బరువు క్రింద భంగపడే నిర్దయుడైన రాజకీయవేత్తగా చూపాడు. ఏదేమైనా, దృశ్యాలు మరియు వస్త్రధారణలో ఆడంబర ధోరణిని ఆపడానికి కీన్ ఏమీ చేయలేకపోయాడు.

పందొమ్మిదో శతాబ్దం[మార్చు]

తరువాత వచ్చిన మక్‌బెత్ యొక్క లండన్ ప్రముఖ నటుడు, విలియం చార్లెస్ మక్రెడీ, కీన్‌కి వలెనె కనీసం మిశ్రమ ప్రతిస్పందనలను పొందాడు. మక్రెడి ఈ పాత్రను మొదటిసారి 1820లో కోవెంట్ గార్డెన్ వద్ద పోషించాడు. హాజ్లిట్ పేర్కొన్నట్లు, మక్రెడి యొక్క ఈ పాత్ర పఠనం పూర్తి మానసికమైనది ; మాంత్రికులు అతీతశక్తి అంతటినీ పోగొట్టుకున్నారు, మరియు మక్‌బెత్ యొక్క పతనం పూర్తిగా మక్‌బెత్ పాత్రలోని సంక్షోభం వల్లనే ఏర్పడింది. మక్రెడి యొక్క అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన లేడీ మక్‌బెత్, హెలెనా ఫుసిట్, ఆమె ఈ పాత్రను మొదటిసారి 20ల మధ్యలో ఉండగానే నిరాశాజనకంగా నటించింది, కానీ తరువాత ఈ పాత్ర పోషణకు ప్రసిద్ధి చెంది, సిడ్డన్స్ వలె కాక, సమకాలీన స్త్రీల మర్యాదతో ఉన్నదనే వ్యాఖ్యానాన్ని పొందింది. మక్రెడి, అమెరికాకు "విరమించి" వెళ్ళిన తరువాత, ఆయన ఈ పాత్రను ప్రదర్శించడం కొనసాగించాడు; 1849లో, అతను అమెరికన్ నటుడు ఎడ్విన్ ఫారెస్ట్‌తో శత్రుత్వంలో చిక్కుకున్నాడు, అతని పక్షం వారు మక్రెడికి అస్టార్ ప్లేస్‌లో అతనికి నిరసనను తెలియచేస్తారు, ఇది సామాన్యంగా అస్టార్ ప్లేస్ రయట్‌గా పిలువబడేదానికి దారితీసింది.

చారిత్రకంగా ఖచ్చితంగా ఉండాలనే లక్ష్యం కలిగిన వస్త్రధారణతో(1858), మక్‌బెత్ మరియు లేడీ మక్‌బెత్‌గా చార్లెస్ కీన్ మరియు అతని భార్య.

శతాబ్దం-మధ్య నాటి రెండు మక్‌బెత్ పాత్రలు, సామ్యూల్ ఫెల్ప్స్ మరియు చార్లెస్ కీన్, ఇరివురూ విమర్శనాత్మక ద్వైధీభావనను మరియు ప్రసిద్ధ విజయాన్ని పొందారు. ఇద్దరూ ప్రదర్శన యొక్క నిర్దిష్ట అంశాల కారణంగా కాక పాత్రకు వారి వ్యాఖ్యానం కారణంగా తక్కువ ప్రసిద్ధిచెందారు. సాడ్లర్'స్ వెల్స్ థియేటర్ వద్ద, ఫెల్ప్స్ దాదాపు షేక్‌స్పియర్ యొక్క మూలగ్రంధాన్ని అంతటినీ తిరిగి తీసుకువచ్చాడు. డవేనంట్ కాలం నుండి దర్శకులందరూ వదలివేసిన పోర్టర్ దృశ్యం యొక్క మొదటి భాగాన్ని అతను తిరిగితెచ్చాడు; దానిలోని బూతుమాటల కారణంగా రెండవభాగం కత్తిరించబడింది. అతను జతచేయబడిన సంగీతాన్ని వదలివేసి, మాంత్రికులను గ్రంధంలోని వారి పాత్రకు కుదించాడు. మక్‌బెత్ యొక్క మరణాన్ని అతను గ్రంధంలో చూపిన విధంగానే తిరిగి చూపాడు.[40] విక్టోరియన్ కాలంలో ఈ నిర్ణయాలన్నీ అనుసరించలేదు, మరియు 1844 మరియు 1861 మధ్య పన్నెండుకు పైగా ఉన్న తన ప్రదర్శనలలో ఫెల్ప్స్, షేక్ స్పియర్ మరియు డవేనంట్ యొక్క అనేక మిశ్రమాలతో ప్రయోగాలు చేసాడు. అతని అత్యంత విజయవంతమైన లేడీ మక్‌బెత్, ఇసబెల్లా గ్లిన్, ఆమె యొక్క ఆధిపత్య ప్రదర్శన కొందరు విమర్శకులకు సిడ్డన్స్‌ను గుర్తుచేసింది.

1850ల తరువాత ప్రిన్సెస్'స్ థియేటర్ లో కీన్స్ ప్రదర్శనల అత్యుత్తమ లక్షణం వస్త్రధారణలో వారి ఖచ్చితత్వం. కీన్ తన గొప్ప విజయాన్ని ఆధునిక నాటకీయ ప్రవర్తనలో సాధించాడు, మరియు అత్యంత గొప్ప ఎలిజబెతన్ పాత్రలకు తగినంత హృదయాకర్షణ లేదని అతను విస్తృతంగా గుర్తించబడ్డాడు. ఏదేమైనా, ప్రేక్షకులు దీనిని పట్టించుకోలేదు; 1853లోని ఒక ప్రదర్శన ఇరవై వారాలు నడిచింది. దీనికి పాక్షిక కారణం బహుశా కీన్ తన ప్రదర్శనలలో చారిత్రక ఖచ్చితత్వంపై దృష్టి కేంద్రీకరించడానికి ప్రసిద్ధిచెందడం; అల్లర్డైస్ నికోల్ పేర్కొన్నట్లు, అతని ప్రదర్శనలలో "వృక్షశాస్త్రం కూడా చారిత్రకంగా సరైనదే."

లిసెయం థియేటర్, లండన్‌లో 1875వ సంవత్సరంలో ఈ పాత్రపోషణకు హెన్రీ ఇర్వింగ్ యొక్క మొదటి ప్రయత్నం విఫలమైంది. సిడ్నీ ఫ్రాన్సెస్ బటేమన్ నిర్మాణం క్రింద, మరియు కేట్ జోసెఫైన్ బటేమన్ ప్రక్కన నటిస్తూ, ఇర్వింగ్ ఇటీవల చనిపోయిన తన నిర్వాహకుడు హెజెకియ లింతికుం బటేమన్ యొక్క మరణంచే ప్రభావితమయ్యాడు. ఈ నిర్మాణం ఎనభై ప్రదర్శనలు నడచినప్పటికీ, అతని మక్‌బెత్, అతని హామ్లెట్ కంటే తక్కువస్థాయి కలదిగా నిర్ణయించబడింది. ఎల్లెన్ టెర్రీకి ప్రతిగా లిసెయంలో 1888లో అతని తరువాత ప్రయత్నం, బాగానే ఆడి 150 ప్రదర్శనలు నడిచింది.[41] హెర్మన్ క్లీన్ అభ్యర్ధనపై, ఇర్వింగ్, ఆర్థర్ సుల్లివాన్‌ను ఈ నాటకానికి ఆవశ్యక సంగీత రచన కొరకు నియమించాడు.[42] బ్రాం స్టాకర్ వంటి స్నేహితులు అతని "మనోవైజ్ఞానిక" పఠనాన్ని సమర్ధించారు, నాటకం యొక్క ప్రారంభానికి ముందే మక్‌బెత్, డంకన్‌ను చంపాలని కలగనడం దీనికి ఆధారం. అతనిని తక్కువ చేసే, హెన్రీ జేమ్స్ వంటివారు, అతని నిరంకుశమైన మాటల మార్పును (లేడీ మక్‌బెత్ యొక్క మరణం వద్ద ఉపన్యాసంలో "షుడ్ హావ్" కు బదులుగా "వుడ్ హావ్") మరియు పాత్రతో అతని "విసుగెత్తించే" మరియు "అతి జాగ్రత్త"తో కూడిన పద్దతిని అంగీకరించలేదు.[43]

ఇరవయ్యవ శతాబ్దం నుండి ఇప్పటివరకు[మార్చు]

బారీ విన్సెంట్ జాక్సన్ ప్రభావవంతమైన ఆధునిక వస్త్రధారణతో బర్మింగ్ హామ్ రిపర్టరీతో కలసి 1928లో ప్రదర్శన ఇచ్చారు; రాయల్ కోర్ట్ థియేటర్ లో ప్రదర్శించడంతో ఈ ప్రదర్శన లండన్ చేరింది. ఇది మిశ్రమ సమీక్షలను పొందింది; ఎరిక్ మాటురిన్, మక్‌బెత్ పాత్రకు చాలలేదని పేర్కొనగా, ఆడ దెయ్యంగా మేరీ మెర్రాల్ అనుకూల సమీక్షను పొందింది. ది టైమ్స్ దీనిని ఒక "దౌర్భాగ్య వైఫల్యం"గా పేర్కొన్నప్పటికీ, ఈ ప్రదర్శన చార్లెస్ కీన్‌ను ఉన్నత స్థాయికి చేర్చిన దృశ్యపరమైన మరియు ప్రాచీన అతిశయోక్తి ధోరణిని మార్చడానికి కృషిచేసింది.

ది ఫెడరల్ థియేటర్ ప్రాజెక్ట్ నెగ్రో యూనిట్ మక్‌బెత్ నిర్మాణం, 1935

20వ శతాబ్దం యొక్క అత్యంత ప్రచారం చేయబడిన ప్రదర్శన ఫెడరల్ థియేటర్ ప్రాజెక్ట్‌చే హార్లెంలోని లాఫాయేట్ థియేటర్ లో 14 ఏప్రిల్ నుండి 20 జూన్ 1936 వరకు జరిగింది. ఆర్సన్ వెల్స్ తన మొదటి రంగస్థల ప్రదర్శనలో, జాక్ కార్టర్ మరియు ఎడ్నాథామస్‌‌లను, బంక్వో పాత్రలో కెనడా లీతో, మొత్తం ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ ప్రదర్శనలో దర్శకత్వం వహించారు. వెల్స్ ఈ ప్రదర్శనను వలస-పూర్వ హైతీలో సిద్ధం చేయడం కారణంగా ఇది ఊడూ మక్‌బెత్ అని ప్రసిద్ధిచెందింది. అతని దర్శకత్వం వేడుక మరియు అనిశ్చితిలను నొక్కిచెప్పింది: అనేక డజన్ల "ఆఫ్రికన్" డ్రమ్స్ డవేనంట్ యొక్క మాంత్రికుల బృందగీతాన్ని గుర్తుచేశాయి. 1948లో నాటకం యొక్క చిత్రానుసరణకు వెల్స్ దర్శకత్వం వహించడంతో పాటు ఒక ముఖ్యపాత్రను పోషించాడు.

1929 ప్రదర్శనలో లారెన్స్ ఆలివియర్ మాల్కం పాత్రను మరియు 1937లో ఓల్డ్ విక్ థియేటర్ వద్ద మక్‌బెత్ పాత్రను పోషించాడు, ఈ ప్రదర్శన ప్రారంభానికి ముందు రోజు రాత్రి విక్ యొక్క కళాత్మక దర్శకుడు లిలియన్ బాలిస్ మరణించాడు. అలివియర్ అలంకరణ ఎంత ఎక్కువగా ఉందంటే, వివిఎన్ లే ఈ విధంగా అన్నాడని ఉటంకించబడింది, "మీరు మక్‌బెత్ యొక్క మొదటి లైన్ వింటారు, అప్పుడు లారీ యొక్క అలంకరణ వస్తుంది, ఆ తరువాత బంక్వో వస్తాడు, తరువాత లారీ వస్తాడు".[44] ఆలివియర్ తరువాత 20వ శతాబ్ద అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రదర్శనలలో, గ్లెన్ బ్యాం షాచే 1955లో స్ట్రాట్ఫోర్డ్-అపాన్-ఎవొన్ వద్ద నటించాడు. వివిఎన్ లే, లేడీ మక్‌బెత్ పాత్రను పోషించింది. హరోల్డ్ హోబ్సన్ తృణీకరించిన సహాయక నటులలో, షేక్‌స్పియర్ వృత్తిలో విజయవంతమైన అనేకమంది నటులు ఉన్నారు: ఇయాన్ హోమ్, డోనాల్బైన్‌గా, కీత్ మైకేల్, మక్డఫ్‌గా, మరియు పాట్రిక్ విమార్క్, పోర్టర్‌గా నటించారు. విజయానికి ఆలివియర్ కీలకం అయ్యాడు. అతని ప్రదర్శనలోని తీవ్రత, ప్రత్యేకించి హంతకులతో సంభాషణలతోను మరియు బంక్వో యొక్క దయ్యాన్ని ఎదుర్కోవడంలోను, అనేక మంది విమర్శకులకు ఎడ్మండ్ కీన్‌ను గుర్తుచేసింది. ఆలివియర్ యొక్క రిచర్డ్ III బాక్స్ ఆఫీస్ వద్ద అపజయం పొందిన తరువాత చిత్ర రూపానికి ప్రణాళికలు వెనుకంజ వేసాయి. కెన్నెత్ టినాన్ ఈ ప్రదర్శన గురించి నొక్కి చెప్తూ, ఆలివియర్ వరకు- "ఇప్పటికి ఎవ్వరూ మక్‌బెత్‌గా విజయవంతం కాలేదు".

1937లో అతని ఓల్డ్ విక్ థియేటర్‌లో ఆలివియర్ యొక్క సహనటి ఐన జూడిత్ అండర్సన్ ఈ నాటకంతో సమానమైన గొప్ప అనుబంధాన్ని కలిగిఉంది. ఆమె బ్రాడ్వేలో మౌరిస్ ఎవాన్స్‌కు ప్రతిగా లేడీ మక్‌బెత్‌గా నటించింది, మార్గరెట్ వెబ్స్టర్ దర్శకత్వంలో 1941లో 131 ప్రదర్శనలు నడచి, బ్రాడ్వే చరిత్రలో అతి దీర్ఘకాలం నడిచిన నాటకంగా నిలిచింది. అండర్సన్ మరియు ఎవాన్స్ ఈ ప్రదర్శనను రెండు సార్లు టెలివిజన్లో 1954 మరియు 1962లలో ప్రదర్శించారు, 1962 నిర్మాణానికి మౌరిస్ ఎవాన్స్ ఒక ఎమ్మి అవార్డును గెలుపొందగా, అండర్సన్ రెండు ప్రదర్శనలకు ఈ పురస్కారాన్ని పొందాడు. 1971లో ది ట్రాజెడీ ఆఫ్ మక్‌బెత్ పేరుతో వచ్చిన చిత్రానుసరణకు రోమన్ పోలన్స్కి దర్శకత్వం వహించగా హుగ్ హెఫ్నర్ కార్యనిర్వాహక-నిర్మాతగా వ్యవహరించాడు.

ఒక జపనీస్ చిత్ర అనుసరణ, త్రోన్ ఆఫ్ బ్లడ్ (కుమోనోసు జో, 1957), తొషిరో మిఫ్యూన్‌ను ప్రధాన పాత్రలో చూపుతుంది మరియు దీనికి భూస్వామ్య జపాన్ నేపధ్యంగా ఉంది. ఇది చాలా బాగా ఆడింది, నాటకం యొక్క ప్రతులు దాదాపుగా ఏవీ లేనప్పటికీ, విమర్శకుడు హరోల్డ్ బ్లూమ్ దీనిని "మక్‌బెత్ యొక్క అత్యంత విజయవంతమైన రూపం"గా పేర్కొన్నాడు.[45]

20వ శతాబ్దం యొక్క అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రదర్శనలలో 1976లో రాయల్ షేక్ స్పియర్ కంపెనీకి ట్రెవర్ నన్ యొక్క ప్రదర్శన ఉంది. రెండు సంవత్సరాలకు ముందు, నన్, నికోల్ విలియంసన్ మరియు హెలెన్ మిర్రెన్‌లకు దర్శకత్వం వహించాడు, కానీ ఈ ప్రదర్శన అంతగా ప్రభావం చూపలేకపోయింది. 1976లో, నన్ ఈ నాటకాన్ని ది అదర్ ప్లేస్ వద్ద ప్రాధమిక నేపధ్యంతో చిత్రీకరించాడు; ఈ చిన్నదైన, దాదాపు గుండ్రని రంగస్థలం పాత్రల మానసిక ఉత్సాహంపై దృష్టి కేంద్రీకరించింది. ప్రధాన పాత్రలో ఇయాన్ మక్ కెల్లెన్ మరియు లేడీ మక్‌బెత్‌గా జూడి డెంచ్ అసాధారణమైన అనుకూల సమీక్షలను పొందారు. డెంచ్ 1977లో తన నటనకు SWET అత్యుత్తమ నటి పురస్కారాన్ని పొందింది మరియు 2004లో RSC సభ్యులు ఆమె నటనను సంస్థలో ఒక నటిచే అత్యుత్తమ నటనగా ఓటు వేసారు.

నన్ యొక్క నిర్మాణం 1977లో లండన్‌కు బదిలీ అయింది మరియు తరువాత టెలివిజన్ కొరకు చిత్రీకరించబడింది. ఇది, మక్‌బెత్‌గా ఆల్బర్ట్ ఫిన్నీ మరియు లేడీ మక్‌బెత్‌గా డొరొతి ట్యుటిన్ నటించిన 1978 నాటి పీటర్ హాల్ నిర్మాణంపై నుండి దృష్టి తొలగించడానికి తీయబడింది. అయితే ఏ మాత్రం కీర్తి పొందని ఇటీవలి మక్‌బెత్ ఓల్డ్ విక్‌లో 1980లో ప్రదర్శించబడింది. పీటర్ ఓ'టూలె మరియు ఫ్రాన్సెస్ టోమేల్టీ (బ్రయాన్ ఫోర్బ్స్ చే) నిర్మాణంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించగా, దాని అపకీర్తి కారణంగా అమ్ముడైనప్పటికీ, ప్రారంభానికి ముందురోజు రాత్రి అది థియేటర్ యొక్క కళా దర్శకుడైన తిమోతి వెస్ట్‌చే బహిరంగంగా తనది కానిదిగా పేర్కొనబడింది. విమర్శకుడు జాక్ టింకర్ డైలీ మెయిల్ లో పేర్కొన్న విధంగా: "ఈ ప్రదర్శన చారిత్రకంగా పరిహాసాస్పదం అయ్యేంత చెడ్డదిగా లేదు."[46]

రంగస్థలంపై, లేడీ మక్‌బెత్ షేక్‌స్పియర్ యొక్క నాటక పాత్రలలో మరింత "ఆధిపత్య మరియు సవాలు విసిరే" పాత్రగా భావించబడింది.[47] ఈ పాత్రను పోషించిన ఇతర నటీమణులలో, గ్వెన్ ఫ్ఫ్రంగ్కన్-డేవీస్, జానెట్ సుజ్మాన్, గ్లెండా జాక్సన్, మరియు జేన్ లపోటైర్ ఉన్నారు.

2001లో స్కాట్లాండ్, PA చిత్రం విడుదలైంది. కార్యక్రమం ఇప్పుడు 1970ల పెన్సిల్వేనియాకు మారింది మరియు జో మక్‌బెత్ మరియు అతని భార్య నార్మ్ డంకన్ నుండి ఒక హంబర్గర్ కేఫ్ యొక్క నియంత్రణను పొందడం చుట్టూ తిరుగుతుంది. ఈ చిత్రానికి బిల్లీ మొరిసేట్ దర్శకత్వం వహించగా, జేమ్స్ లేగ్రోస్, మౌరా టిఎర్నే మరియు క్రిస్టఫర్ వాకెన్ నటించారు.

మక్‌బెత్ యొక్క వాస్తవ గృహమైన మోరేలో, నేషనల్ థియేటర్ ఆఫ్ స్కాట్లాండ్‌చే ఎల్జిన్ కెథడ్రల్లో ప్రదర్శించడానికి ఒక ప్రదర్శన చేయబడింది. హైలాండ్ ఇయర్ ఆఫ్ కల్చర్ (2007)లో ఒక ముఖ్య సంఘటనగా దీనిలో మోరే ప్రాంతం యొక్క వృత్తిపరమైన నటులు, నాట్యకారులు, సంగీత కారులు, పాఠశాల విద్యార్ధులు, మరియు సమాజంలోని రూపాలు పాల్గొన్నారు.

అదే సంవత్సరంలో, చిచేస్టర్ ఫెస్టివల్ 2007 కొరకు పాట్రిక్ స్టీవర్ట్ మరియు కేట్ ఫ్లీట్వుడ్ నటించిన రుపర్ట్ గూల్డ్ యొక్క నిర్మాణం ట్రెవర్ నన్ యొక్క ప్రసిద్ధిచెందిన 1976 RSC నిర్మాణంతో పోటీపడిందని విమర్శకుల సాధారణ ఏకాభిప్రాయం. మరియు ఇది లండన్‌లోని గీల్గుడ్ థియేటర్‌కి బదిలీ అయినపుడు, డైలీ టెలిగ్రాఫ్ కొరకు సమీక్ష చేస్తున్న చార్లెస్ స్పెన్సర్ ఇది తాను ఇప్పటివరకు చూసిన అత్యుత్తమ మక్‌బెత్ అని తీర్మానించాడు.[48] ఈవెనింగ్ స్టాండర్డ్ థియేటర్ అవార్డ్స్ 2007లో ఈ నిర్మాణం స్టీవర్ట్ కొరకు ఉత్తమ నటుడి పురస్కారాన్ని మరియు గూల్డ్ కొరకు ఉత్తమ దర్శకుని పురస్కారాన్ని సాధించింది.[49] అదే నిర్మాణం USలో 2008లో బ్రూక్లిన్ అకాడెమి ఆఫ్ మ్యూజిక్‌లో ప్రారంభించబడి, మొత్తం అమ్ముడైన తరువాత బ్రాడ్వే(లెసియం థియేటర్) కి మారింది. 2009లో గూల్డ్ మరలా వారి నిర్మాణం యొక్క ప్రసిద్ధి చెందిన చిత్ర రూపాంతరంలో స్టీవర్ట్ మరియు ఫ్లీట్వుడ్‌లకు దర్శకత్వం వహించాడు, ఇది PBS యొక్క గ్రేట్ పెర్ఫార్మెన్సెస్ ధారావాహికలో అక్టోబర్ 6, 2010న ప్రసారం చేయబడింది.

2003లో, బ్రిటిష్ నాటక సంస్థ అయిన పంచ్‌డ్రంక్ లండన్‌లోని పురాతన విక్టోరియన్ పాఠశాల అయిన ది బ్యుఫోయ్ బిల్డింగ్‌ను మక్‌బెత్ కథను "స్లీప్ నో మోర్ " అనే పేరుతో హిచ్‌కాక్ ఉత్కంఠ రూపంలో ప్రదర్శించడానికి ఉపయోగించి, సాంప్రదాయ హిచ్‌కాక్ చిత్రాలలోని సంగీతం తిరిగి ఉపయోగించింది.[50] అమెరికన్ రిపర్టరీ థియేటర్ సహకారంతో, అక్టోబర్ 2009లో బ్రూక్లిన్, మసాచుసెట్స్‌లోని ఒక విడిచిపెట్టబడిన పాఠశాలలో, నూతన విస్తరించబడిన రూపంలో పంచ్‌డ్రంక్ ఈ నిర్మాణాన్ని మరలా ఉచ్ఛస్థితికి చేర్చింది.[51]

2004లో, భారతీయ దర్శకుడు విశాల్ భరద్వాజ్, మక్బూల్ అనే పేరుతో మక్‌బెత్ యొక్క తన స్వంత అనుసరణకు దర్శకత్వం వహించాడు. సమకాలీన ముంబై చీకటి ప్రపంచం నేపధ్యంలో తీయబడిన ఈ చిత్రంలో, ఇర్ఫాన్ ఖాన్, టబు, పంకజ్ కపూర్, ఓం పూరి, నసీరుద్దిన్ షా మరియు పీయుష్ మిశ్రా ప్రధానపాత్రలలో నటించారు. ఈ చిత్రం చక్కని ప్రశంసలు పొంది, దర్శకుడు భరద్వాజ్ మరియు ఇర్ఫాన్ ఖాన్‌లకు కీర్తిని తెచ్చింది.[citation needed]

ఇతర రచయితలచే కొనసాగింపులు[మార్చు]

2006లో, హార్పర్ కొలిన్స్, ఆస్ట్రేలియన్ రచయిత జాకీ ఫ్రెంచ్‌చే మక్‌బెత్ అండ్ సన్ గ్రంధాన్ని ప్రచురించింది. 2008లో, పెగాసస్ బుక్స్, ది ట్రాజెడీ ఆఫ్ మక్‌బెత్ పార్ట్ II: ది సీడ్ ఆఫ్ బంక్వో ను అమెరికన్ రచయిత మరియు నాటకకారుడు అయిన నోవ లూక్మన్ నాటకంగా ప్రచురించింది, ఇది అసలైన మక్‌బెత్ వదలి వేసిన దాన్ని పట్టుకోవడానికి, మరియు దానిలోని విడిపోయిన భాగాలను పరిష్కరించడానికి ప్రయత్నించింది.

డేవిడ్ గ్రెయిగ్ యొక్క 2010 నాటకం డన్సినేన్ తన ప్రారంభ దృశ్యంగా డన్సినేన్‌లో మక్‌బెత్ యొక్క పతనాన్ని తీసుకుంది, మాల్కంకు విరుద్ధంగా, మక్‌బెత్ యొక్క అప్పుడే ముగిసిన పరిపాలన సుదీర్ఘమైనది మరియు స్థిరమైనదిగా ఉంది.[citation needed]

సూచనలు[మార్చు]

  • Coursen, Herbert (1997). Macbeth. Westport: Greenwood Press. ISBN 031330047X. 
  • Kliman, Bernice; Rick Santos (2005). Latin American Shakespeares. Madison: Fairleigh Dickinson University Press. ISBN 0838640648. 

గమనికలు[మార్చు]

  1. "Macbeth, Act 1, Scene 3, Line 38.". shakespeare-navigators.com. 
  2. చూడుము ఆన్ ది నాకింగ్ ఎట్ ది గేట్ ఇన్ మక్‌బెత్ .
  3. మక్‌బెత్ , అంకం 4, దృశ్యం 1, లైన్ 72.
  4. మక్‌బెత్ , అంకం 4, దృశ్యం 3, లైన్ 204.
  5. మక్‌బెత్ , అంకం 5, దృశ్యం 5, లైన్లు 17-28.
  6. "Macbeth, Act 5, Scene 8, Lines 71-72". shakespeare-navigators.com. 
  7. మక్‌బెత్ , అంకం 5, దృశ్యం 8, లైన్లు 15-16.
  8. కోర్సెన్ (1997, 11–13)
  9. కోర్సెన్ (1997, 15–21)
  10. కోర్సెన్ (1997, 17)
  11. 11.0 11.1 నాగరాజన్, S. "ఎ నోట్ ఆన్ బంక్వో." షేక్‌స్పియర్ క్వార్టర్లీ. (అక్టోబర్ 1956) 7.4 పేజీలు  371–376.
  12. పాల్మెర్, J. ఫోస్టర్. "ది సెల్ట్ ఇన్ పవర్: ట్యూడర్ అండ్ క్రాంవెల్" ట్రాన్సాక్షన్స్ ఆఫ్ ది రాయల్ హిస్టారికల్ సొసైటీ. 1886 వాల్యూం 3 పేజీలు  343–370.
  13. బంక్వో యొక్క స్టువర్ట్ వారసత్వం 19వ శతాబ్దంలో ఖండించబడింది, ఆ సమయంలో ఫిట్జాలన్స్ నిజానికి బ్రెటన్ కుటుంబ వారసుడని కనుగొనబడింది.
  14. మాస్కెల్, D. W. "ది ట్రాన్స్ఫర్మేషన్ ఆఫ్ హిస్టరీ ఇంటు ఎపిక్: ది 'స్టువర్టైడ్' (1611) ఆఫ్ జీన్ డి స్కేలాండ్రే." ది మోడరన్ లాంగ్వేజ్ రివ్యూ (జనవరి 1971) 66.1 పేజీలు 53–65.
  15. చార్లెస్ బోయ్స్, ఎన్సైక్లోపీడియా ఆఫ్ షేక్‌స్పియర్ , న్యూ యార్క్, రౌండ్‌టేబుల్ ప్రెస్, 1990, పేజీ 350.
  16. A.R. బ్రూన్‌ముల్లర్, సంకలనం. మక్‌బెత్ (CUP, 1997), 5–8.
  17. బ్రూన్‌ముల్లర్, మక్‌బెత్, పేజీలు. 2–3.
  18. ఫ్రాంక్ కెర్మోడ్, "మక్‌బెత్," ది రివర్సైడ్ షేక్‌స్పియర్ (బోస్టన్: హౌటన్ మిఫ్ఫ్లిన్, 1974), పేజీ 1308; గార్నెట్ పై వివరాలకు, చూడుము పెరెజ్ జాగోరిన్, "ది హిస్టారికల్ సిగ్నిఫికెన్స్ ఆఫ్ లయ్యింగ్ అండ్ డిస్సిములేషన్—ట్రూత్-టెల్లింగ్, లయ్యింగ్, అండ్ సెల్ఫ్-డిసెప్షన్," సోషల్ రిసెర్చ్, ఫాల్ 1996.
  19. మార్క్ ఆండర్సన్, షేక్‌స్పియర్ బై అనదర్ నేమ్, 2005, పేజీలు 402–403.
  20. 20.0 20.1 కెర్మోడ్, రివర్‌సైడ్ షేక్‌స్పియర్, పేజీ 1308.
  21. బ్రూన్‌ముల్లర్, మక్‌బెత్, కేంబ్రిడ్జ్, కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, 1997; పేజీలు 5-8.
  22. అది, ఆవిధంగా ఉంటే ఫోర్మన్ పత్రం సరైనదే; బుక్ ఆఫ్ ప్లేస్ యొక్క సాధికారత కొరకు సైమన్ ఫోర్మన్ యొక్క నమోదును చూడుము.
  23. బ్రూక్, నికోలస్, సంకలనం. ది ట్రాజెడీ ఆఫ్ మక్‌బెత్ ఆక్స్ఫర్డ్: ఆక్స్ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, 1998:57.
  24. కారోలిన్ స్పర్జన్, షేక్‌స్పియర్స్ ఇమేజరీ అండ్ వాట్ ఇట్ టెల్స్ అస్ . ఇన్: జాన్ వెయిన్ (సంకలనం): షేక్‌స్పియర్. మక్‌బెత్. ఎ కేస్ బుక్ . బ్రిస్టల్: వెస్ట్రన్ ప్రింటింగ్ సర్వీసెస్ (1968), పేజీలు  168–177
  25. క్లిమన్, 14.
  26. Perkins, William (1618). A Discourse of the Damned Art of Witchcraft, So Farre forth as it is revealed in the Scriptures, and manifest by true experience. London: Cantrell Legge, Printer to the Universitie of Cambridge. p. 53. Retrieved 2009-06-24. 
  27. కడ్దోన్, కరిన్ S. "'అన్‌రియల్ మాకరీ': అన్‌రీజన్ అండ్ ది ప్రోబలెం ఆఫ్ స్పెక్టకల్ ఇన్ మక్‌బెత్." ELH . (అక్టోబర్ 1989) 56.3 పేజీలు 485–501.
  28. 28.0 28.1 ఫ్ర్యే, రోలాండ్ ముషాట్. "లాంచింగ్ ది ట్రాజెడీ ఆఫ్ మక్‌బెత్: టెంప్టేషన్, డెలిబరేషన్, అండ్ కన్సెంట్ ఇన్ యాక్ట్ I." ది హంటింగ్టన్ లైబ్రరీ క్వార్టర్లీ . (జూలై 1987) 50.3 పేజీలు  249–261.
  29. "Full text of "Hippolyta S View Some Christian Aspects Of Shakespeare S Plays"". Archive.org. 1960-08-28. Retrieved 2009-11-01. 
  30. "Internet Archive: Free Download: Hippolyta S View Some Christian Aspects Of Shakespeare S Plays". Archive.org. Retrieved 2009-11-01. 
  31. "Genesis 3 (New International Version, ©2010)". biblegateway.com. Retrieved 28 November 2010. 
  32. "1 Samuel 28 (New International Version, ©2010)". biblegateway.com. Retrieved 28 November 2010. 
  33. 33.0 33.1 రాబర్ట్ ఫైరెస్, "ది కర్స్ ఆఫ్ ది ప్లే", ఆస్టిన్ క్రానికల్, 13 అక్టోబర్ 2000.
  34. Tritsch, Dina (April 1984). "The Curse of 'Macbeth'. Is there an evil spell on this ill-starred play?". pretallez.com. Retrieved 28 November 2010. 
  35. Dunning, Brian (September 7, 2010). "Toil and Trouble: The Curse of Macbeth". skeptoid.com. Retrieved 28 November 2010. 
  36. బాబిలోన్ 5 – ది స్క్రిప్ట్స్ ఆఫ్ J. మైకెల్ స్త్రక్జిన్స్కి, వాల్యూం 6 బై J. మైకెల్ స్త్రచ్జిన్స్కి, సింథటిక్ లాబ్స్ పబ్లిషింగ్ (2006).
  37. Garber, Marjorie B. (2008). Profiling Shakespeare. Routledge. p. 77. ISBN 9780415964463. 
  38. గ్రహించిన తేదీ కొరకు, చూడుము, ఉదాహరణకు, ఆడమ్స్, J. Q., షేక్‌స్పియరెన్ ప్లే‌హౌసెస్ , బోస్టన్: హౌటన్ మిఫ్ఫ్లిన్, 1917: 224; బెంట్లెయ్, G. E. ది జాకబీన్ అండ్ కారోలిన్ స్టేజ్ , ఆక్స్ఫర్డ్: క్లారెండోన్ ప్రెస్, 1941: 6.13–17; చాంబర్స్, E. K., ది ఎలిజాబెతన్ స్టేజ్ , ఆక్స్ఫర్డ్: క్లారెండోన్ ప్రెస్, 1923: 2.498. మక్‌బెత్ యొక్క అంతర్భాగ ప్రదర్శన కొరకు, చూడుము, ఉదాహరణకు బాల్డ్, R.C., "మక్‌బెత్ అండ్ ది షార్ట్ ప్లేస్," రివ్యూ అఫ్ ఇంగ్లీష్ స్టడీస్ 4 (1928): 430; షిర్లె, ఫ్రాన్సెస్, షేక్ స్పియర్'స్ యూజ్ ఆఫ్ ఆఫ్-స్టేజ్ సౌండ్స్ , లింకన్: యూనివర్సిటీ ఆఫ్ నెబ్రాస్కా ప్రెస్, 1963: 168–89.
  39. 39.0 39.1 సిల్వన్ బార్నెట్, "మక్‌బెత్ ఆన్ స్టేజ్ అండ్ స్క్రీన్," ఇన్ మక్‌బెత్ , సంకలనం. సిల్వన్ బార్నెట్, ఎ సిగ్నెట్ క్లాసిక్, 1998, పేజీ 188.
  40. Odell, George Clinton Densmore (1921). Shakespeare from Betterton to Irving. 274 2. C. Scribner's sons. Retrieved 2009-08-17. 
  41. "హెన్రీ ఇర్వింగ్ యాస్ మక్‌బెత్", పీపుల్‌ప్లే UK వెబ్‌సైట్.
  42. 1888లో మక్‌బెత్ కు సుల్లివాన్ యొక్క యాదృచ్చిక సంగీతం గురించి సమాచారం, ది గిల్బర్ట్ అండ్ సుల్లివన్ ఆర్కైవ్.
  43. Odell, George Clinton Densmore (1921). Shakespeare from Betterton to Irving. 384 2. C. Scribner's sons. Retrieved 2009-08-17. 
  44. రాబర్ట్ టానిచ్, ఒలివిఎర్, అబ్బెవిల్లె ప్రెస్ (1985).
  45. హరోల్డ్ బ్లూం, షేక్‌స్పియర్: ది ఇన్వెన్షన్ ఆఫ్ ది హ్యూమన్ . న్యూయార్క్‌, 1998. ISBN 1-57322-751-X, పేజీ 519.
  46. లండన్ స్టేజ్ ఇన్ ది 20త్ సెంచరీ బై రాబర్ట్ టానిచ్, హుస్ పబ్లిషింగ్ (2007) ISBN 978-1-904950-74-5.
  47. బ్రౌన్, లంగ్డన్. షేక్‌స్పియర్ అరౌండ్ ది గ్లోబ్: ఎ గైడ్ టు నోటబుల్ పోస్ట్‌వార్ రివైవల్స్ న్యూ యార్క్: గ్రీన్ వుడ్ ప్రెస్, 1986: 355.
  48. Spencer, Charles (September 27, 2007). "The best Macbeth I have seen". The Daily Telegraph. Retrieved 2009-10-23. 
  49. "Winning performances on the West End stage | News". Thisislondon.co.uk. Retrieved 2009-11-01. 
  50. "Punchdrunk website – Sleep No More". punchdrunk. Retrieved 2009-05-16. 
  51. "ART website – Sleep No More". ART. Retrieved 2009-12-20. 

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

Wikiquote-logo-en.svg
వికీవ్యాఖ్యలో ఈ విషయానికి సంబంధించిన వ్యాఖ్యలు చూడండి.

ప్రదర్శనలు[మార్చు]

ఆడియో రికార్డింగ్[మార్చు]

నాటకం యొక్క గ్రంధం[మార్చు]

వ్యాఖ్యానం[మార్చు]

మూస:Macbeth

మూస:Shakespeare

[[Category:షేక్‌స్పియర్ దుఃఖాంతాలు ]]

"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=మక్‌బెత్&oldid=1199221" నుండి వెలికితీశారు