మాత్ర

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
సాధారణ బిళ్ళ రూపంలోని మాత్రలు

ఒక మాత్ర (బహువచనం: మాత్రలు; ఆంగ్లం: Tablet) అనేది ఒక ఔషధీయ మోతాదు రూపం. ఇది సక్రియాత్మక పదార్ధాలు మరియు తటస్థ పదార్ధాల మిశ్రమాన్ని సాధారణంగా పొడి రూపంలో కలిగి ఉంటుంది, ఈ పొడి ఒక ఘన మోతాదుగా నొక్కబడి లేదా అణచబడి ఉంటుంది. సమర్థవంతమైన మాత్రల తయారీ నిర్ధారించడానికి తటస్థ పదార్ధాల్లో విలీనకారులు, బైండర్లు లేదా కణాంకుర కారకాలు, గ్లిండాంట్లు (ప్రవాహ మద్దతు) మరియు స్నేహకాలు; జీర్ణ భాగంలో మాత్ర కరిగేందుకు దోహదపడే విభజన పదార్ధాలు; రుచిని పెంచే తియ్యని పదార్థాలు లేదా రుచులు మరియు మాత్రలను చూసేందుకు ఆకర్షణీయంగా చేసే వర్ణద్రవ్యాలు ఉన్నాయి. మింగడానికి మాత్రను సులభంగా మరియు నున్నగా చేయడానికి, సక్రియాత్మక పదార్ధాల విడుదల స్థాయిని నియంత్రించడానికి, పర్యావరణంలో మరింత నిరోధకంగా చేయడానికి (దాని జీవిత కాలాన్ని పెంచడానికి) లేదా మాత్ర కనిపించే తీరును మెరుగుపర్చడానికి తరచూ ఒక అణుపుంజం విలేపనాన్ని వర్తింపచేస్తారు.

సంపీడన మాత్ర అనేది నేడు వాడుకలో ఉన్న ప్రముఖ మోతాదు రూపం. సుమారు మూడింట రెండు వంతుల ఔషధ సూచనలు ఘన మోతాదు రూపాల్లో ఇస్తారు మరియు వీటిలో సగం మాత్రల రూపంలో ఉంటాయి. ఒక మాత్రను ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతానికి ఒక ఖచ్చితమైన మోతాదును అందించడానికి తయారు చేస్తారు; దీనిని నోటి ద్వారా తీసుకుంటారు, కాని నాలుక కింది ఉంచి, ఆస్యం ద్వారా, పురీషనాళం లేదా ఇంట్రావాజిన్ ద్వారా కూడా పంపుతారు. మాత్ర అనేది సిరప్‌లు, ఔషధాలు, వ్యాక్షేపాలు మరియు రసాయనాలు వంటి నోటి ద్వారా తీసుకునే మందు వలె పలు రూపాల్లో ఒకటి. ఔషధ మాత్రలు వాస్తవానికి కలిగి ఉండే పదార్ధాల రంగులో ఒక డిస్క్ ఆకృతిలో తయారు చేస్తారు, కాని ప్రస్తుతం వేర్వేరు మందులను గుర్తించడానికి అనువుగా పలు ఆకారాలు మరియు రంగుల్లో తయారు చేస్తున్నారు. మాత్రలపై తరచూ గుర్తించడానికి అనువుగా చిహ్నాలు, అక్షరాలు మరియు సంఖ్యలను ముద్రిస్తారు. మాత్రల పరిమాణాలు మింగడానికి వీలుగా కొన్ని మిల్లీమీటర్లు నుండి సుమారు ఒక సెంటిమీటరు వరకు ఉంటాయి. కొన్ని మాత్రలు నాళికల ఆకృతిలో ఉంటాయి మరియు వాటిని "క్యాప్లెట్‌లు" అని పిలుస్తారు. ఔషధ మాత్రలు మరియు నాళికలను తరచూ గుళికలు అని పిలుస్తారు. ఇది సాంకేతికంగా తప్పు, ఎందుకంటే మాత్రలను అణచివేయడం ద్వారా తయారు చేస్తారు అయితే గుళికలు అనేవి ఒక మెత్తని పదార్ధాన్ని ఒక గుండ్రని ఆకృతిలోకి చేసే పురాతన ఘన మోతాదు రూపాలు. ఇతర ఉత్పత్తులను కరిగిపోవడానికి లేదా విరిగిపోవడానికి రూపొందించిన మాత్రల రూపాల్లో తయారు చేస్తారు, ఉదా. శుభ్రపరిచే మరియు నిర్గంధీకరణ ఉత్పత్తులు.

మాత్ర తయారీలో సూత్రీకరణ[మార్చు]

క్యాపింగ్ (ఎగువ) మరియు లామినేషన్ (కుడి) మాత్ర వైఫల్య రూపాలు

మాత్రను అణిచే విధానంలో, అన్ని పదార్ధాలు బాగా పొడిగా, గుండ లేదా పూస కట్టినట్లు, ఒకే పరిమాణంలో మరియు స్వేచ్ఛగా కదలగల రూపంలో ఉండటం చాలా ముఖ్యం. మిశ్రమ కణ పరిమాణాలు గల పొడులను వేర్వేరు సాంద్రతల కారణంగా తయారీ కార్యక్రమాల్లో వేరు చేస్తారు, ఇది బలహీనమైన మందు లేదా సక్రియాత్మక ఔషధీయ అంశం (API) పదార్ధ ఏకరూప మాత్రలకు కారణంకావచ్చు, కాని దీనిని కణాంకురణం నివారించవచ్చు. పదార్ధ ఏకరూపత అనేది ప్రతి మాత్రతో సమాన API మోతాదు అందించబడిందని నిర్ధారిస్తుంది.

కొన్ని APIలు స్వచ్ఛమైన పదార్ధాలు వలె మాత్ర చేయబడతాయి, కాని చాలా అరుదుగా సంభవిస్తుంది; అత్యధిక సూత్రీకరణల్లో తటస్థ పదార్ధాలు ఉంటాయి. సాధారణంగా, బైండర్ అని పిలిచే ఒక ఔషధీయ నిష్క్రియ అంశాన్ని (నిష్క్రియ పదార్ధం) మాత్రను పట్టి ఉంచడానికి మరియు దానికి శక్తిని అందించడానికి సహాయంగా జోడిస్తారు. వివిధ రకాల బైండర్లను ఉపయోగించవచ్చు, సాధారణంగా ఉపయోగించే వాటిలో లాక్టోజ్, డిబేసిక్ కాల్షియం పాస్పేట్, సుక్రోజ్, మొక్కజొన్న (జొన్న) పిండి పదార్ధం, మైక్రోక్రిస్టలైన్, సెల్యూలోజ్, పోవిడోన్ పాలీవినేల్పేరోలిడన్ మరియు మెరుగుపర్చిన సెల్యూలజ్ (ఉదాహరణకు, హైడ్రాక్సీప్రోపేల్ మేథేల్‌సెల్యూలోజ్ మరియు హైడ్పాక్సీఎథేల్‌సెల్యూలోజ్) ఉంటాయి.

తరచూ, ఒక పదార్ధం మింగిన తర్వాత శోషణకు APIను విడుదల చేస్తూ, మాత్ర విక్షేపణలో సహాయంగా ఒక విక్షేపణకారి వలె పని చేయడానికి కూడా అవసరమవుతుంది. పిండి పదార్ధం మరియు సెల్యూలోజ్ వంటి కొన్ని బైండర్లు కూడా ఉత్తమమైన విక్షేపణకారకాలు.

అలాగే కొద్ది మొత్తంలో స్నేహకాలను జోడిస్తారు. సర్వసాధారణంగా ఉపయోగించే వాటిలో మాగ్నిషియం స్టిరేట్ మరియు కాల్షియం స్టిరేట్‌లు ఉంటాయి; అయితే, సాధారణంగా ఉపయోగించే ఇతర మాత్ర స్నేహకాల్లో స్టిరిక్ ఆమ్లం (స్టెయారిన్), హైడ్రోజెన్ గల నూనె మరియు సోడియం స్టిరేల్ ఫ్యూమారేట్‌లు ఉన్నాయి. ఇవి ఒకసారి నొక్కినప్పుడు మాత్రలను రంగు నుండి మరింత సులభంగా బయట పడేందుకు మరియు మాత్రల ఉత్తమ ఆకృతిని అందించడానికి సహాయపడతాయి.

ప్రయోజనాలు మరియు అప్రయోజనాలు[మార్చు]

ఒక సాధారణ మాత్ర నమూనాలో వైవిధ్యాలు, వీటిని రంగు మరియు ఆకృతి ఆధారంగా గుర్తించవచ్చు

మాత్రలు ఉపయోగించడానికి సులభంగా మరియు సౌకర్యవంతంగా ఉంటాయి. ఇవి ఒక సౌకర్యవంతమైన చిన్న ప్యాకేజీలో సక్రియాత్మక అంశాల ఒక ఖచ్చితమైన మోతాదును అందిస్తాయి మరియు అస్థిర ఔషధప్రయోగాలు లేదా ప్రచ్ఛన్నత నిస్సార అంశాలకు రక్షణ కోసం తయారు చేయడినవి. మాత్ర గుర్తింపు కోసం రంగుల పూతలు, గుబకలు గల చిహ్నాలు మరియు ముద్రణను ఉపయోగించవచ్చు. తయారీ విధానాలు మరియు సాంకేతిక ప్రక్రియలు మాత్రలకు ప్రత్యేక లక్షణాలను అందిస్తాయి, ఉదాహరణకు, నిరంతరంగా వెదజల్లడం లేదా వేగంగా కరిగిపోయే సూత్రీకరణలు.

కొన్ని మందులు నోటి ద్వారా ఉపయోగించేందుకు అసౌకర్యంగా ఉండవచ్చు. ఉదాహరణకు, ఇన్యూలిన్ వంటి ప్రోటీన్ మందులు ఉదర ఆమ్లాలతో సహజ గుణాన్ని కోల్పోవచ్చు. ఇటువంటి మందులను మాత్రల రూపంలోకి మార్చడం సాధ్యం కాదు. కొన్ని మందులు కాలేయ ప్రధాన ద్వార సిర ("మొట్టమొదటి ప్రసార ప్రభావం") ద్వారా గ్యాస్ట్రోయింటెస్టినాల్ ట్రాక్ట్ నుండి పోతున్న సమయంలో కాలేయం కారణంగా నిష్క్రియమవుతాయి, దీని వలన వీటిని నోటి ద్వారా ఉపయోగించరాదు. నాలుక కింది ఉంచి తీసుకునే మందులు నోటి ముకోసీ ద్వారా శోషించబడతాయి, కనుక అవి కాలేయాన్ని దాటి వెళ్లగలవు మరియు మొట్టమొదటి ప్రసార ప్రభావానికి గురయ్యే అవకాశం తక్కువగా ఉంటుంది. నోటి ద్వారా తీసుకునే కొన్ని మందుల ప్రభావం గ్యాస్ట్రోయింటెస్టినాల్ ట్రాక్ట్ తక్కువగా శోషించడం వలన తక్కువగా ఉండవచ్చు. ఇటువంటి మందులను అధిక మోతాదులో లేదా ఇంజెక్షన్ ద్వారా ఇవ్వాలి. త్వరిత ప్రభావం లేదా ఇతర తీవ్ర ప్రభావాలు గల మందులను నోటి ద్వారా మింగరాదు. ఉదాహరణకు, ఫుఫుస వ్యవస్థలో సమస్యలకు చికిత్స కోసం ఉపయోగించే సాల్బుటామోల్‌ను నోటి ద్వారా తీసుకున్నట్లయితే, గుండె మరియు ప్రసరణపై ప్రభావాలు చూపవచ్చు; ఈ ప్రభావాలను నేరుగా అవసరమైన ప్రాంతాల్లో కొద్ది మోతాదులో తీసుకోవడం ద్వారా ప్రభావవంతంగా తగ్గించవచ్చు.

మాత్ర లక్షణాలు[మార్చు]

మాత్రలను ఏ ఆకారంలోనైనా తయారు చేయవచ్చు, అయితే రోగులు మరియు మాత్ర తయారీ యంత్రాల అవసరాలు ఆధారంగా ఎక్కువగా గుండ్రంగా, గోళాకార లేదా క్యాప్సిల్ ఆకారాల్లో ఉంటాయి. పలు అసాధారణ ఆకారాల్లో కూడా మాత్రలు రూపొందించబడ్డాయి కాని వాటిని రోగులు మింగడానికి కష్టపడతారు మరియు అవి విభజన లేదా తయారీ సమస్యలకు గురి కావచ్చు.

మాత్ర వ్యాసార్థం మరియు ఆకారాన్ని వాటిని ఉత్పత్తి చేయడానికి ఉపయోగించే యంత్రం పరికరాలు ఆధారంగా నిర్ణయిస్తారు - ఒక ఎగువ మరియు దిగువ పంచ్‌తోపాటు ఒక రంగు వేసే యంత్రం మొదలైనవి. దీనిని పరికరాల ప్రాంతంగా పిలుస్తారు. మందాన్ని సంపీడన సమయంలో ప్రతి ఒక్కదానికి సంబంధించి మాత్ర పదార్ధం మరియు ఘాతాల స్థానాల మొత్తం ఆధారంగా నిర్ణయిస్తారు. ఇది పూర్తి అయిన తర్వాత, మనం సంపీడన సమయంలో వర్తింపచేసిన సంబంధిత పీడనాన్ని అంచనా వేయవచ్చు. ఘాతాలు, మందం మధ్య అత్యల్ప దూరం, సంపీడన సమయంలో అత్యధిక ఒత్తిడిని పెంచుతుంది మరియు కొన్నిసార్లు మాత్రను గట్టిగా చేస్తుంది. మాత్రలు సీసాలో విరగకుండా ఉండేందుకు వీలుగా తగినంత గట్టిగా ఉండాలి, అయినప్పటికీ జీర్ణాశయ నాళంలో కరిగిపోయేందుకు వీలుగా ఉండాలి.

మాత్రలు ఔషధ విక్రేత మరియు రోగి నిర్వహించే ప్యాకేజింగ్, రవాణా మరియు నిర్వహణ పరిస్థితులను తట్టుకునే విధంగా తగిన దృఢత్వాన్ని కలిగి ఉండాలి. మాత్రల యొక్క యాంత్రిక శక్తిని (1) సాధారణ వైఫల్య మరియు క్షయ పరీక్షలు మరియు (2) మరింత సౌకర్యవంతమైన సాంకేతిక పరీక్షల కలయికను ఉపయోగించి అందించవచ్చు. సాధారణ పరీక్షలను తరచూ నాణ్యత నియంత్రణ అవసరాలు కోసం ఉపయోగిస్తారు, అయితే మరింత క్లిష్టమైన పరీక్షలను సూత్రీకరణ రూపకల్పన మరియు పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి అంశంలో తయారీ విధానాల్లో ఉపయోగిస్తారు. మాత్ర లక్షణాలు కోసం ప్రమాణాలను పలు అంతర్జాతీయ ఔషధకోశాల్లో (USP/NF, EP, JP మొదలైనవి) ప్రచురించారు. మాత్రల దృఢత్వం అనేది యాంత్రిక శక్తి యొక్క ప్రధాన అంచనాగా చెప్పవచ్చు. దృఢత్వాన్ని ఒక దృఢత్వాన్ని పరీక్షించే యంత్రం ద్వారా పరీక్షిస్తారు. దృఢత్వం కోసం యంత్రాలు 1930ల నుండి అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.

స్నేహకాలు అంశాలు ఒకదానితో ఒకటి కలిసిపోకుండా మరియు మాత్రలు ఘాతక లేదా క్యాప్సిల్ నింపే యంత్రానికి అతికిపోకుండా నివారిస్తాయి. స్నేహకాలు మాత్ర ఆకృతిని కూడా నిర్ధారిస్తాయి మరియు తొలగింపు అనేది ఘన పదార్ధ మరియు మూస గోడకు మధ్య అత్యల్ప రాపిడితో సంభవిస్తుంది.

భృంగ శిల మరియు సిలికా వంటి సాధారణ ఖనిజాలు మరియు కొవ్వులు, ఉదా. కాయగూరల స్టెరిన్, మాగ్నీషియం స్టీరేట్ మరియు స్టిరేటిక్ ఆమ్లం వంటి వాటిని తరచూ మాత్రలు లేదా గట్టి జెలాటిన్ క్యాప్సిల్‌ల్లో స్నేహకాలు వలె ఉపయోగిస్తారు.[citation needed]

తయారీ[మార్చు]

మాత్ర మిశ్రమాన్ని తయారు చేయడం[మార్చు]

మాత్రను అణిచే విధానంలో, ప్రధాన నియమం ఏమిటంటే ప్రతి మాత్రలో సక్రియాత్మక పదార్ధం సరైన మోతాదులో ఉందని నిర్ధారించడం. కనుక, అన్ని పదార్ధాలను బాగా మిళితం చేయాలి. సాధారణ మిశ్రణ విధానాలతో పదార్ధాల ఒక తగినంత ఏకరీతి మిశ్రమాన్ని పొందలేకపోతే, తుది మాత్రలో సక్రియ సమ్మేళనం యొక్క సమాన పంపిణీని నిర్ధారించడానికి సంపీడనానికి ముందు పదార్ధాలను బాగా పొడి చేయాలి. ఒక మాత్రలోకి సంపీడనం కోసం పొడులను కణాంకురణం చేయడానికి రెండు ప్రాథమిక పద్ధతులను ఉపయోగిస్తారు: తడి కణాంకురణం మరియు పొడి కణాంకురణం. బాగా కలిపిన పొడులకు కణాంకురణం అవసరం లేదు మరియు ప్రత్యక్ష సంపీడనం ద్వారా మాత్రల్లోకి నొక్కుతారు.

తడి కణాంకురణం[మార్చు]

తడి కణాంకురణం అనేది కొద్దిగా పొడి మిశ్రమాన్ని సమీకరించడానికి ఒక ద్రవ బైండర్‌ను ఉపయోగించే ఒక విధానం. ద్రవం యొక్క మొత్తాన్ని సరిగ్గా నియంత్రించాలి ఎందుకంటే అధిక ద్రవాన్ని జోడించడం వలన కణాలు చాలా గట్టిగా అవుతాయి మరియు అత్యల్ప ద్రవాన్ని జోడించడం వలన అవి మరింత సున్నితంగా మరియు సులభంగా పొడి అవుతాయి. ద్రావకం ఆధారిత వ్యవస్థల కంటే నిర్వహించడానికి సజల ద్రావణాలు సురక్షితంగా ఉంటాయి, కాని ఈ పద్ధతి జల విశ్లేషణం ద్వారా స్థాయిలోపానికి గురయ్యే మందులకు అనుకూలమైనది కాదు.

  • విధానం
    • దశ 1: సక్రియాత్మక అంశాలు మరియు తటస్థ పదార్ధాలను సరిగా తూచి, మిశ్రమం చేస్తారు.
    • దశ 2: పొడికి ద్రవ బైండర్-సంసంజనను జోడించి, బాగా కలపడం ద్వారా తడి కణాంకురణాన్ని తయారు చేస్తారు. బైండర్లు/సంసంజనాలకు ఉదాహరణల్లో మొక్కజొన్న గంజి యొక్క జల పదార్థాలు, అకాసియా వంటి సహజ జిగుర్లు, మెథేల్ సెల్యూలోజ్, గెలాటిన్ మరియు పొవిడన్ వంటి సెల్యూలోజ్ ఉత్పన్నాలు వంటి ఉంటాయి.
    • దశ 3: గోలీ లేదా రేణువులను రూపొందించడానికి ఒక జాలిక ద్వారా తడి పదార్దాన్ని పరీక్షించాలి.
    • దశ 4: కణాంకురణాన్ని ఆరబెట్టాలి. ఒక సాంప్రదాయక ట్రే-డ్రేయర్ లేదా ప్రవాహ-ఆధారిత డ్రేయర్‌ను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు.
    • దశ 5: రేణువులు ఎండిన తర్వాత, ఏకరీతి పరిమాణంలో మాత్రలను రూపొందించడానికి పొడి పదార్ధం కోసం ఉపయోగించే దాని కంటే తక్కువ పరిమాణం గల ఒక తెర గుండా పంపుతారు.

అత్యల్ప కర్తన తడి కణాంకురణ విధానాలు చాలా సులభమైన మిశ్రమ పరికరాన్ని ఉపయోగిస్తాయి మరియు ఒక ఏకరీతి మిశ్రమ స్థితిని పొందడానికి కొద్ది సమయాన్ని తీసుకుంటాయి. అధిక కర్తన తడి కణాంకురణ విధానాలు పొడి మరియు ద్రవాన్ని చాలా వేగంగా మిళితం చేసే పరికరాన్ని ఉఫయోగిస్తాయి మరియు కనుక, ఇది తయారీ విధానాన్ని వేగం చేస్తుంది. ద్రవ ప్రవాహ కణాంకురణం అనేది వేడి చేయడానికి ముందు, పొడి చేయడానికి మరియు పొడులను ఆరబెట్టడానికి ఒకే పాత్రను ఉపయోగించే ఒక పలు దశల పొడి కణాంకురణ విధానంగా చెప్పవచ్చు. ఇది కణాంకురణ విధానంలో అత్యధిక నియంత్రణను అనుమతించే కారణంగా దీనిని ఉపయోగిస్తారు.

పొడి కణాంకురణం[మార్చు]

పొడి కణాంకురణ విధానాలు అత్యల్ప పీడనాల్లో పొడిని కొద్దిగా నొక్కడం ద్వారా రేణువులను తయారు చేస్తాయి. ఈ విధంగా ఏర్పడిన సాంద్రాలను రేణువులను ఉత్పత్తి చేయడానికి నెమ్మిదిగా నొక్కుతారు (సమీకరణాలు). కణాంకురణం అవసరమైన ఉత్పత్తి తేమ మరియు వేడికి ప్రభావితం అయ్యే అవకాశం ఉన్నట్లయితే తరచూ ఈ విధానాన్ని ఉపయోగిస్తారు. పొడి కణాంకురణాన్ని మందకొడి సాధనాలను ఉపయోగించి ఒక మాత్ర ప్రెస్‌లో లేదా ఒక రోల్ కంపాక్టర్ అని పిలిచే ఒక రోల్ ప్రెస్‌‌లో అమలు చేస్తారు. పొడి కణాంకురణ సామగ్రి సరైన సంపీడనం మరియు రేణువు రూపకల్పనను సాధించడానికి వేర్వేరు పరిధుల్లో ఒత్తిళ్లను అందిస్తుంది. పొడి కణాంకురణం అనేది తడి కణాంకురణం కంటే చాలా సులభం, కనుక ఖర్చు తక్కువగా ఉంటుంది. అయితే, పొడి కణాంకురణం తరచూ అత్యధిక శాతంలో ఉత్తమ రేణువులను ఉత్పత్తి చేస్తుంది, ఇది మాత్ర నాణ్యత లేదా సమస్యలకు కారణం కావచ్చు. పొడి కణాంకురణానికి బంధన లక్షణాలతో మందులు లేదా తటస్థ పదార్ధాలు అవసరమవుతాయి మరియు రేణువుల ఆకృతికి సహాయంగా సూత్రీకరణలో ఒక 'పొడి బైండర్'ను జోడించవచ్చు.

రేణువు స్నేహనం[మార్చు]

కణాంకురణం తర్వాత, మాత్రను తయారు చేసే విధానంలో మాత్ర మిశ్రమం పరికరానికి అంటుకుని పోకుండా ఉండటానికి ఒక ఆఖరి స్నేహనం దశను ఉపయోగిస్తారు. దీనిలో సాధారణంగా మాగ్నిషియం స్టీరేట్ లేదా స్టీరిక్ ఆమ్లం వంటి ఒక పొడి రూపంలోని స్నేహకంతో రేణువులను అత్యల్ప కర్తన మిశ్రమాన్ని ఉపయోగిస్తారు.

మాత్రల తయారీ[మార్చు]

మాత్ర మిశ్రమాన్ని తయారు చేయడానికి ఏ విధానాన్ని ఉపయోగించినప్పటికీ, పొడి సంపీడనం ద్వారా ఒక మాత్రను తయారు చేసే విధానాన్ని పోలి ఉంటుంది. ముందుగా, పైన నుండి మూసలోకి పొడిని నింపుతారు. పొడి మొత్తాన్ని మూసలోని దిగువ ఘాతం యొక్క స్థానం, మూస యొక్క అడ్డుకోత పరిధి మరియు పొడి సాంద్రతలచే నిర్ణయిస్తారు. ఈ దశలో, దిగువ ఘాతాన్ని మార్చడం ద్వారా సాధారణంగా మాత్ర యొక్క బరువును సర్దుబాటు చేస్తారు. మూసను నింపిన తర్వాత, ఎగువ మూతను కిందకి దింపాలి మరియు పొడి 5 మరియు 20% మధ్య ఒక సచ్చిద్రతకు నొక్కబడుతుంది. ఈ సంపీడన ఒకటి లేదా రెండు దశల్లో జరుగుతుంది (ప్రధాన సంపీడనం మరియు కొన్నిసార్లు పూర్వ సంపీడనం లేదా సవరించడం) మరియు వ్యాపార ఉత్పత్తి కోసం మరింత వేగంగా జరుగుతుంది (మాత్రకు 500-50 మిల్లీసెకన్లు). చివరిగా, ఎగువ మూతను పైకి తీసి, మూస నుండి తొలగిస్తారు (ఒత్తిడి తగ్గించడం) మరియు దిగువ మూతను దాని ఎగువ ఉపరితలం మూస యొక్క ఎగువ భాగంతో జేగరించే వరకు ఎత్తడం ద్వారా మాత్ర మూస నుండి బయట పడుతుంది. పలు మాత్రలను తయారు చేయడానికి ఈ విధానాన్ని పలుసార్లు పునరావృతం చేస్తారు.

మాత్ర తయారీ కార్యక్రమాల్లో సంభవించే సాధారణ సమస్యల్లో ఇవి ఉంటాయి:

  • తక్కువ (అత్యల్ప) బరువు ఏకరూపత, సాధారణంగా మూసలోకి అసమాన పొడి ప్రసారం కారణంగా సంభవిస్తుంది
  • అత్యల్ప (తక్కువ) పదార్ధ ఏకరూపత, మాత్ర మిశ్రమంలోకి అసమాన API పంపిణీ కారణంగా ఏర్పడుతుంది
  • తగని స్నేహకం, అరిగిపోయిన లేదా మలినపూరిత సాధనాలు మరియు ఉప-ఆప్టిమల్ పదార్ధ లక్షణాలు కారణంగా పొడి మాత్ర పరికరాలకు అంటుకుని పోవడం
  • క్యాపింగ్, లామినేషన్ లేదా చిప్పింగ్. ఇటువంటి యాంత్రిక వైఫల్యం తగని సూత్రీకరణ నమూనా లేదా చెడిపోయిన పరికర కార్యాచరణ వలన సంభవిస్తుంది.

మాత్ర సంపీడన అనుకరణ యంత్రం[మార్చు]

మాత్ర సూత్రీకరణలను ఒక టాబ్లెట్ కంపాక్షన్ సిమ్యులేటర్ లేదా పౌడర్ కంపాక్షన్ సిమ్యులేటర్ అని పిలిచే ఒక ప్రయోగశాల యంత్రాన్ని ఉఫయోగించి రూపొందిస్తారు మరియు పరీక్షిస్తారు. ఇది ఒక కంప్యూటర్ నియంత్రించే పరికరం, ఇది పీడన స్థానాలు, పీడన ఒత్తిళ్లు, సంఘర్షణ బలాలు, మూస గోడ పీడనాలు మరియు కొన్నిసార్లు సంపీడన సమయంలో మాత్ర అంతర్గత ఉష్ణోగ్రతను అంచనా వేస్తుంది. ఒక సూత్రీకరణను నిర్ధారించడానికి కొద్ది మొత్తంలో వేర్వేరు మిశ్రమాలతో పలు ప్రయోగాలు నిర్వహించబడతాయి. గణన పరంగా సరైన పీడన కదలికలను యొక్క ఏదైనా రకం మరియు నమూనా మాత్ర పీడనాన్ని అనుకరించడానికి ప్రోగ్రామ్ చేస్తారు. సక్రియాత్మక ఔషధ అంశాల ప్రారంభ మొత్తాలను ఉత్పత్తి చేయడానికి ఎక్కువ వ్యయం అవుతుంది మరియు ఒక సంపీడన అనుకరణ యంత్రాన్ని ఉపయోగించడం ద్వారా ఉత్పత్తి అభివృద్ధికి అవసరమైన పొడి మొత్తాన్ని తగ్గించవచ్చు.

మాత్ర ముద్రణ యంత్రాలు[మార్చు]

మాత్ర సంపీడన కార్యక్రమం
ఒక పురాతన కాడ్మాచ్ రోటరీ మాత్ర ముద్రణ యంత్రం

మాత్ర తయారీ యంత్రాలు అని కూడా పిలిచే మాత్ర ముద్రణ యంత్రాలు సగం టన్ను పీడనంతో మాత్రమే ఒకసారి ఒక మాత్రను మాత్రమే తయారు చేసే చిన్న, చౌకైన బల్లపై ఉంచగల నమూనాల (సింగిల్-స్టేషన్ ప్రెసెస్) నుండి అత్యధిక ఒత్తిడితో ఒక గంటకు వేల నుండి మిలియన్ల మాత్రలను ఉత్పత్తి చేసే అతిపెద్ద, కంప్యూటరీకరణ, పారిశ్రామిక నమూనాలు (మల్టీ స్టేషన్ రోటరీ ప్రెసెస్) వరకు ఉన్నాయి. మాత్ర ముద్రణ యంత్రం అనేది ఏదైనా ఔషధ మరియు న్యూట్రాసెటికల్ తయారీదారుకు అత్యవవసరమైన యంత్రం. సాధారణ మాత్ర ముద్రణ యంత్రాల తయారీదారుల్లో ఫెట్టే, కోర్శ్, కికుసుయి, మానెస్టే మరియు కోర్టాయ్‌లు ఉన్నాయి. మాత్ర ముద్రణ యంత్రాలు ఎగువ మరియు దిగువ మూతలను సరిగా సర్దుబాటు చేయడానికి నిర్వాహకుడిని అనుమతించాలి, ఈ విధంగా ప్రతి మాత్ర యొక్క బరువు, మందం మరియు సాంద్రతను నియంత్రించవచ్చు. దీనిని మాత్ర సామగ్రి (పంచ్స్) వలె పనిచేసే క్యామ్స్, రోలర్లు, మరియు/లేదా ట్రాక్‌ల క్రమాన్ని ఉఫయోగించి సాధించవచ్చు. మూసను నింపడానికి మరియు సంపీడన తర్వాత ముద్రణ యంత్రం నుండి మాత్రలను తొలగించడానికి యాంత్రిక వ్యవస్థలను కూడా ఉపయోగిస్తారు. ఔషధ మాత్ర ముద్రణ యంత్రాలు శుభ్రపర్చడానికి మరియు వేర్వేరు సామగ్రితో శీఘ్ర పునఃనిర్మితీకరణకు సులభంగా ఉండాలి ఎందుకంటే వాటిని సాధారణంగా పలు వేర్వేరు ఉత్పత్తులను తయారు చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు.

మాత్ర విలేపనం[మార్చు]

నేడు పలు మాత్రలకు సంపీడన తర్వాత పూత పూస్తున్నారు. గతంలో పంచదార పూతను ఎక్కువగా ఉపయోగించినప్పటికీ, ఈ విధానం పలు చిక్కులను కలిగి ఉంది. ఆధునిక మాత్ర విలేపనాల్లో అణుపుంజం మరియు ప్లాస్టిసిజర్‌లతో పాలీసాచారైడ్ ఆధారిత పదార్థాలు మరియు వర్ణాలు ఉంటాయి. మాత్ర విలేపనాలు మాత్ర నిర్వహణను తట్టుకుని ఉండటానికి వీలుగా స్థిరంగా మరియు బలంగా ఉండాలి, విలేపన విధానంలో మాత్రలు ఒకదానితో ఒకటి అంటుకోకుండా చూడాలి మరియు మాత్రలపై ఉత్తమ గుబుకల గల అక్షరాలు మరియు చిహ్నాల ఆకృతిలను అనుసరించాలి. విలేపనాలు అనేవి చేదు రుచిని కలిగి ఉండే మాత్రలకు చాలా అవసరం మరియు ఒక నున్నని ఆకృతి పెద్ద మాత్రలను మింగిడానికి సులభతరం చేస్తుంది. మాత్ర విలేపనాలు తేమ మరియు ఆక్సీకరణానికి గురయ్యే పదార్ధాల అల్మారా జీవిత కాలాన్ని పెంచడానికి కూడా ఉపయోగపడతాయి. టైటానియమ్ డయాక్సైడ్ వంటి అపారదర్శక పదార్ధాలు పోటోడిగ్రేడ్షియన్ నుండి కాంతి సూక్ష్మగ్రాహక చర్యలను రక్షిస్తుంది.[citation needed] ప్రత్యేక విలేపనాలు (ఉదాహరణకు, పెర్ల్‌సెంట్ ప్రభావాలు) బ్రాండ్ గుర్తింపును పెంచుతాయి.

ఒక మాత్రలోని సక్రియాత్మక పదార్థాలు ఆమ్లాలకు సున్నితమైనవి అయితే లేదా ఉదర పూతకు ప్రకోపనకారి అయితే, ఒక ఆంత్రసంబంధిత విలేపనాన్ని ఉపయోగిస్తారు, ఇది ఉదర ఆమ్లాలకు నిరోధకంగా పని చేస్తుంది మరియు పేగుల్లోని తక్కువ ఆమ్ల ప్రాంతాల్లో కరిగిపోతుంది. చిన్న పేగును చేరుకోవడానికి అత్యధిక సమయాన్ని తీసుకోవడం ద్వారా ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చూపే మందులకు కూడా ఆంత్రసంబంధిత విలేపనాన్ని ఉపయోగిస్తారు, ఇక్కడ అవి శోషించబడతాయి. విలేపనాలను తరచూ గ్యాస్ట్రోఇంటెస్టినల్ ట్రాక్ట్‌లో మందు కరిగే స్థాయిని నియంత్రించడానికి ఉపయోగిస్తారు. కొన్ని మందులు జీర్ణ వ్యవస్థలో ఇతర ప్రాంతాల్లో ఉత్తమంగా శోషించబడతాయి. ఒక మందు ఉదరంలో అత్యధికంగా శోషించబడినట్లయితే, ఆమ్లంలో వేగంగా మరియు సులభంగా కరిగిపోయే ఒక విలేపనాన్ని ఎంచుకుంటారు. శోషణ శాతం పెద్ద పేగులో ఉత్తమంగా ఉన్నట్లయితే, అప్పుడు ఆ మందు విడిపోవడానికి ముందు ఆ స్థానానికి చేరుకునేందుకు ఆమ్ల నిరోధక మరియు నెమ్మదిగా కరిగే ఒక విలేపనాన్ని ఎంచుకుంటారు. ఏదైనా నిర్దిష్ట మందు కోసం ఉత్తమ శోషణ శాతం గల గ్యాస్ట్రోఇంటెస్టినాల్ ట్రాక్ ప్రాంతాన్ని సాధారణంగా వైద్య పరీక్షల్లో గుర్తిస్తారు.

మాత్ర-విభాజకాలు[మార్చు]

కొన్నిసార్లు మాత్రలను అర్ధబాగాలు లేదా పావుభాగాలు వలె విభజించాల్సి ఉంటుంది. విభజన గుర్తులు ఉన్నట్లయితే మాత్రలను సులభంగా, కచ్చితంగా విభజించవచ్చు, కాని గుర్తులు మరియు గుర్తులు లేని మాత్రలను కత్తిరించే మాత్ర విభాజకాలు అని పిలిచే పరికరాలు ఉన్నాయి. ప్రత్యేక విలేపనాలు గల మాత్రలు (ఉదాహరణ ఆంత్రసంబంధిత విలేపనాలు లేదా నియంత్రణ విడుదల విలేపనాలు) ఉపయోగించడానికి ముందు విభజించకూడదు ఎందుకంటే ఇది మాత్ర ప్రధాన భాగాన్ని జీర్ణ రసాలకు బహిర్గతం చేస్తుంది, ఉద్దేశిత ఆలస్య విడుదల ప్రభావాన్ని తగ్గిస్తుంది.

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

  • ఔషధ సూత్రీకరణ
  • ఔషధ యాంత్రికీకరణ - మాత్ర ప్రతివాదన

సూచనలు[మార్చు]

  • కిబ్బే, A.H., మొదలైనవారు. హ్యాండ్‌బుక్ ఆఫ్ ఫార్మాసూటికల్ ఎక్సిపియెంట్స్. 3వ ఎడిషన్. 2000, అమెరికన్ ఫార్మాసూటికల్ అసోసియేషన్ & ఫార్మాసూటికల్ ప్రెస్: వాషింగ్టన్, DC & లండన్, UK.
  • హియెస్టాండ్, E.N., 2003. మెకానిక్స్ అండ్ ఫిజికల్ ప్రిన్సిపల్స్ ఫర్ పౌడర్స్ అండ్ కంపాక్ట్స్, SSCI ఇంక్., వెస్ట్ లాఫాయేట్టే, In, USA.
  • యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఫార్మాకోపియా, యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఫార్మాకోపియా / నేషనల్ ఫార్ములారీ (USP25/NF20). 2002, రాక్‌విల్లే, MD: యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఫార్మాకోపియా కన్వెషన్ ఇంక్.
"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=మాత్ర&oldid=1201019" నుండి వెలికితీశారు