మానవజాతి శాస్త్రం

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

మానవజాతి శాస్త్రం (గ్రీకు నుండిἔθνος , ఎథోన్స్ అంటే "ప్రజలు, దేశం, జాతి") అనేది మానవ జాతి యొక్క మూలాలు, విస్తరణ, సాంకేతికత, మతం, భాష మరియు నిర్దిష్టజాతి, జాతి యొక్క సామాజిక నిర్మాణం మరియు/లేదా దేశీయ విభాగాలను సరిపోల్చే మరియు విశ్లేషించే మానవ పరిణామ శాస్త్రంలో ఒక విభాగం.[1]

శాస్త్రీయ క్రమశిక్షణ[మార్చు]

సంస్కృతితో ప్రత్యక్ష సంబంధం ద్వారా ఒక్కొక్క సమూహ అధ్యయనం అయిన మానవజాతి శాస్త్రంతో సరిపోల్చినప్పుడు, మానవజాతి శాస్త్ర పరిశోధనలో మానవజాతి శాస్త్రజ్ఞులు వేర్వేరు సంస్కృతులను సంకలనం చేసి, తర్వాత సరిపోల్చి, వ్యత్యాసాలను పేర్కొంటారు. మానవజాతి శాస్త్రం అనే పదాన్ని ఆడమ్ ఫ్రాంజ్ కొల్లార్ పరిచయం చేశాడు, ఇతను దీనిని 1783లో వియన్నాలో ప్రచురించబడిన తన Historiae ivrisqve pvblici Regni Vngariae amoenitates లో ఉపయోగించాడు మరియు విశదీకరించాడు.[2] భాష మరియు సాంస్కృతిక వైవిధ్యంలో కొల్లార్ యొక్క ఆసక్తి అతని స్థానిక బహు-భాషా హంగేరీ సామ్రాజ్యంలో పరిస్థితులు మరియు దాని స్లోవాక్‌ల్లో అతని మూలాలు మరియు ఒట్టామాన్ సామ్రాజ్యంలోని వ్యక్తులు అత్యంత సుదూర బల్కాన్స్‌కు అత్యధిక పలాయనాల తర్వాత వెలుగులోకి వచ్చిన వలసలచే ప్రేరేపించబడింది.[3]

మానవజాతి శాస్త్రం యొక్క లక్ష్యాల్లో మానవ చరిత్ర పునఃవ్యవస్థీకరణ మరియు వరుసకాని స్త్రీ పురుష సంగమం నిషేధం మరియు సాంస్కృతిక మార్పు వంటి సాంస్కృతిక స్థిరరాశుల నిర్మితీకరణ మరియు పలు తత్వవేత్తలచే (హెజెల్, మార్క్స్, నిర్మాణవాదం మొదలైన) 19వ శతాబ్దం నుండి విమర్శించబడుతున్న ఒక అంశం "మానవ స్వభావం" గురించి సాధారణ అంశాల నిర్మితీకరణ వంటి అంశాలు ఉన్నాయి. ప్రపంచంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో మానవజాతి శాస్త్రం, పరిశీలన యొక్క స్వతంత్ర మార్గాలు మరియు బోధనకు సంబంధించిన సిద్ధాంతాలతో అభివృద్ధి చేయబడింది, సాంస్కృతిక మానవజాతి శాస్త్రం ప్రధానంగా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ప్రాధాన్యతను సంతరించుకోగా, గ్రేట్ బ్రిటన్‌లో సామాజిక మానవజాతి శాస్త్రం ప్రాధాన్యతను సంతరించుకుంది. మూడు పదాల మధ్య తేడా మరింత అస్పష్టంగా మారింది. 18వ శతాబ్దం చివరి నుండి ప్రధానంగా ఐరోపాలో మానవజాతి శాస్త్రాన్ని ఒక విద్యావిషయక రంగం వలె పరిగణిస్తున్నారు మరియు కొన్నిసార్లు దీనిని ఏదైనా మానవ సమూహాల అధ్యయనం వలె కూడా పేర్కొంటారు.

యూరోపియన్ అన్వేషకులచే అమెరికా యొక్క 15వ శతాబ్ద అన్వేషణ "ఇతర" యొక్క ఉద్దేశ్యం వలె పాశ్చాత్య అంశాల నూతన ఉద్దేశ్యాలను రూపొందించడంలో ప్రముఖ పాత్ర పోషించింది. ఈ పదాన్ని "కిరాతుకులు" పదంతో కలిపి ఉపయోగిస్తారు, వీరిని ఒక క్రూరమైన అనాగరిక వ్యక్తి లేదా బదులుగా "ఉదాత్త కిరాతుకులు" వలె భావిస్తారు. కనుక, నాగరకత అనేది కిరాతక స్వభావానికి ఒక ద్వైత పద్ధతిలో విరుద్ధంగా ఉంటుంది, ఒక ప్రామాణిక వ్యతిరేకత మరిన్ని సాధారణ భాగస్వామ్య స్వజాతి సంస్కృతి వ్యామోహాన్ని కలిగి ఉంటుంది. మానవజాతి శాస్త్ర ప్రగతి ఉదాహరణకు క్లౌడ్ లెవీ-స్ట్రౌస్ యొక్క నిర్మాణ మానవజాతి శాస్త్రంతో ఒక దీర్ఘ ప్రగతి అంశం యొక్క విమర్శకు మరియు "చరిత్రలు గల సమాజాలు" మరియు "చరిత్ర రహిత సమాజాలు" మధ్య బూటకపు-వ్యతిరేకతకు దారి తీసింది, సమిష్ట వృద్ధిచే రూపొందించబడినట్లు చరిత్రపై పరిమిత వీక్షణపై ఆధారపడి నిర్ణయించబడుతుంది.

లెవీ-స్ట్రౌస్ తరచూ నరమాంస భక్షణపై మోంటైగ్నే యొక్క వ్యాసాన్ని మానవజాతి శాస్త్రానికి ప్రారంభ ఉదాహరణకు పేర్కొన్నాడు. లెవీ-స్ట్రౌస్ ఒక నిర్మాణ పద్ధతి ద్వారా మానవ సమాజంలో విశ్వవ్యాప్త స్థిరరాశులను గుర్తించడానికి ప్రయత్నించాడు, వీటిలో ప్రధాన అంశంగా అతను వరుసకాని స్త్రీ పురుష సంగమ నిషేధాన్ని పేర్కొన్నాడు. అయితే, ఇటువంటి సాంస్కృతిక సార్వత్రికవాదం వంటి వాదనలు మార్క్స్, నైట్జ్‌ష్, ఫౌకాల్ట్, అల్తుసెర్ మరియు డెలౌజ్ వంటి పలువురు 19వ మరియు 20వ శతాబ్ద ఆలోచనాపరులచే విమర్శించబడ్డాయి.

మానవజాతి శాస్త్రం యొక్క ఫ్రెంచ్ పాఠశాల ప్రారంభ 1950ల నుండి మార్సెల్ గ్రియౌలే, గెర్మానే డైటెర్లెన్, క్లౌడ్ లెవీ-స్ట్రౌస్ మరియు జీన్ రౌంచ్‌లతో ఈ రంగం అభివృద్ధిలో ప్రధాన పాత్ర పోషించింది.

విద్వాంసులు[మార్చు]

  • మానవ జాతి విద్వాంసుల జాబితా

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

  • మానవ శాస్త్రం
  • మానవజాతి శాస్త్రం
  • సాంస్కృతిక మనుగడ
  • సంస్కృతి
  • స్వజాతి సంస్కృతి వ్యామోహం
  • పరిణామవాదం
  • వ్యవహరణ వాదం
  • స్వదేశీ ప్రజలు
  • అగోచర సాంస్కృతిక పూర్వ సంస్కృతి
  • మార్క్సిజం
  • ఆధునికవాదం
  • అత్యాధునికత
  • పోస్ట్‌కాలనీయల్
  • ఆదిమ సంస్కృతి
  • ఆదిమ వాదం
  • జాత్యహంకారవాదం
  • సమాజం
  • నిర్మాణ మానవ శాస్త్రం
  • నిర్మాణ వ్యవహరణ వాదం

సూచనలు[మార్చు]

  1. Newman, Garfield, et al. (2008). Echoes from the past: world history to the 16th century. Toronto: McGraw-Hill Ryerson Ltd. ISBN 0-07-088739-X. 
  2. Zmago Šmitek and Božidar Jezernik, "ది ఆంత్రోపాలాజికల్ ట్రెడిషన్ ఇన్ స్లోవేనియా." దీనిలో: హ్యాన్ F. వెర్మౌలెన్ మరియు ఆర్టురో అల్వారెజ్ రోల్డాన్, eds. ఫీల్డ్‌వర్క్ అండ్ ఫూట్‌నోట్స్: స్టడీస్ ఇన్ ది హిస్టరీ ఆఫ్ యూరోపియన్ ఆంథ్రోపాలజీ. 1995.
  3. Gheorghiţă Geană, "డిస్కవరింగ్ ది వోల్ ఆఫ్ హ్యూమన్‌కైండ్: ది జెనెసిస్ ఆఫ్ ఆంథ్రోపాలజీ త్రూ ది హెగైలియాన్ లుకింగ్-గ్లాస్." దీనిలో: హాన్ F. వెర్మౌలెన్ మరియు ఆర్టురో అల్వారెజ్ రోల్డాన్, eds. ఫీల్డ్‌వర్క్ అండ్ ఫూట్‌నోట్స్: స్టడీస్ ఇన్ ది హిస్టరీ ఆఫ్ యూరోపియన్ ఆంథ్రోపాలజీ. 1995.

గ్రంథ సూచిక[మార్చు]

  • జాన్ జార్జ్ అడమ్ ఫ్రోస్టెర్ వోయేజ్ రౌడ్ ది వరల్డ్ ఇన్ హిజ్ బ్రిటానిక్ మెజెస్టీస్ స్లోప్, రిజల్యూషన్, కమాండెడ్ బై కెప్టెన్ జేమ్స్ కూక్, డ్యూరింగ్ ది ఇయర్స్ 1772, 3, 4, అండ్ 5 (2 vols), లండన్ (1777)
  • లెవీ-స్ట్రౌస్, క్లౌడ్, ది ఎలిమెంటరీ స్ట్రక్చర్స్ ఆఫ్ కిన్షిప్ , (1949), స్ట్రక్చరల్ ఆంథ్రోపాలజీ (1958)
  • మార్సెల్ మౌస్, వాస్తవానికి Essai sur le don వలె ప్రచురించబడింది.1925లో Forme et raison de l'échange dans les sociétés archaïques , ఆంగ్ల సంచికలో ఈ ప్రామాణిక పాఠం గిఫ్ట్ ఎకానమీ ది గిఫ్ట్: ది ఫారమ్ అండ్ రీజన్ ఫర్ ఎక్స్చేంజ్ ఇన్ ఆర్చాయిక్ సొసైటీస్ వలె కనిపిస్తుంది.
  • మేబరే-లెవిస్, డేవిడ్, Akwe-Shavante సొసైటీ . (1967), ది పాలిటిక్స్ ఆఫ్ ఎథ్నిసిటీ: ఇండిజెనౌస్ పీపుల్స్ ఇన్ అమెరికన్ స్టేట్స్ (2003)[1].
  • క్లాస్ట్రెస్, పైరే, సొసైటీ ఎగైనెస్ట్ ది స్టేట్ (1974),
  • పాప్, మిహాయి మరియు గ్లౌకో సాంగా, Problemi generali dell'etnologia europea La Ricerca Folklorica, నం. 1, La cultura popolare. Questioni teoriche (Apr., 1980), pp. 89–96

బాహ్య లింకులు[మార్చు]