ముహమ్మద్ రఫీ

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
మహమ్మద్ రఫీ
మహమ్మద్ రఫీ
మహమ్మద్ రఫీ
పూర్వరంగ సమాచారం
జననం డిసెంబరు 24, 1924
ప్రాంతము కోట్లా సుల్తాన్ సింగ్, పంజాబ్, బ్రిటిష్ ఇండియా
మరణం 1980(1980-07-31) (వయసు 55)
సంగీత రీతి హిందీ, ఉర్దూ మరియు ప్రాంతీయ గాయకుడు
వృత్తి గాయకుడు
వాయిద్యం నేపధ్యగాయకుడు
క్రియాశీలక సంవత్సరాలు 1944–1980

మహమ్మద్ రఫీ (Mohammed Rafi) (డిసెంబర్ 24, 1924 - జూలై 31, 1980)

ప్రముఖ ఉత్తర భారత నేపథ్యగాయకుడు. హిందీ సినీ వినీలాకాశంలో అతిపెద్ద తారగా విలసిల్లినవాడు. సంగీతాభిమానులందరికీ చిరపరిచితుడు అయిన రఫీ హిందీ, ఉర్దూ, మరాఠీ మరియు తెలుగు భాషలలో పాటలు పాడాడు. 17 భాషలలో తన గానంతో అందరినీ అబ్బురపరచాడు. హిందీ సినిమా (బాలీవుడ్) జగతులో గుర్తింపబడ్డాడు. భారత ఉపఖండంలో ప్రఖ్యాతిగాంచిన గాయకుడు.

హిందీ సినిమా గాన జగతులో 1950 నుండి 1970 కాలం మహమ్మద్ రఫీ యుగం అంటే అతిశయోక్తి గాదు. రఫీ మరియు లతా మంగేష్కర్ ల గాయక జోడీ, హిందీ నేపథ్యగాన చరిత్రలో కొత్త ఒరవడిని, రికార్డును సృష్టించింది. కేవలం రఫీ పాటలతో వందల కొద్దీ చిత్రాలు విజయం పొందాయి. రాజేంద్రకుమార్ మరియు షమ్మీ కపూర్ రఫీ పాటలతోనే హిట్టయ్యారు. రాజేంద్రకుమార్ కేవలం రఫీ పాటలతోనే సిల్వర్ జూబిలీ హీరో అయ్యాడు. రఫీ, ముకేష్, మన్నాడే, కిషోర్ కుమార్ మరియు మహేంద్ర కపూర్ ల కాలం సువర్ణాక్షరాలతో లిఖింపదగ్గది.

రఫీ గురించి[మార్చు]

పంజాబ్ లోని కోట్లా సుల్తాన్ పూర్ లో జన్మించాడు. తండ్రి హాజి అలి మహమ్మద్. రఫీ హిందుస్థానీ క్లాసికల్ సంగీతం ఉస్తాద్ బడే గులాం అలీ ఖాన్, ఉస్తాద్ అబ్దుల్ వహీద్ ఖాన్, పండిత్ జీవన్ లాల్ మట్టూ మరియు ఫిరోజ్ నిజామి ల వద్ద నేర్చుకున్నాడు. ఒక రోజు తన మామ హమీద్ తోడు ప్రఖ్యాత గాయకుడు కె.ఎల్. సెహ్ గల్ గానకచ్చేరి చూడడానికి వెళ్ళాడు. విద్యుత్ అంతరాయం వలన సెహ్ గల్ పాడడానికి నిరాకరించాడు. హమీద్ నిర్వాహకుల అనుమతి పొంది రఫీను పాడనిచ్చాడు. అపుడు రఫీ వయస్సు 13 సంవత్సరాలు. శ్యాంసుందర్ అనే సంగీతకారుడు రఫీ ని గుర్తించి పంజాబీ సినిమా (1942) గుల్ బలోచ్ లో జీనత్ బేగం తోడుగా పాడనిచ్చాడు.

రఫీ పాడిన తెలుగు పాటలు[మార్చు]

రఫీ తో జగ్గయ్య తొలి సారి తెలుగులో పాడించారు. భక్త రామదాసు(నాగయ్య) చిత్రంలో కబీరు (గుమ్మడి?) పాత్రకు నేపధ్యగానం చేశారు. ఎన్.టి.రామారావు సొంత సినిమాల్లో రఫీ ఎక్కువ పాడారు.(భలే తమ్ముడు, తల్లా? పెళ్ళామా?, రామ్ రహీమ్, ఆరాధన, తిరుపతి వెంకటేశ్వర కళ్యాణం, అక్బర్ సలీం అనార్కలి. ఎన్.టి.రామారావు కుటుంబ సభ్యులు ముగ్గురికి (ఎన్.టి.ఆర్, హరికృష్ణ, బాలకృష్ణ లకు) రఫీ పాటలు పాడారు.

రఫీ పాడిన ప్రముఖ భజన్ లు[మార్చు]

షకీల్ బదాయూనీ రచన చేస్తే, నౌషాద్ సంగీత దర్శకత్వం వహిస్తే రఫీ గానంచేస్తే ఇలాంటి భజన్ లే వుంటాయి మరి.

  • హరీ ఓం, మన్ తడ్ పత్ హరీ దర్షన్ కో ఆజ్ (బైజూ బావరా)
  • భగవాన్, ఓ దునియా కే రఖ్ వాలే, సున్ దర్ద్ భరే మేరె నాలే (బైజూ బావరా)
  • సుఖ్ కే సబ్ సాథీ, దుఖ్ మే నా కోయీ, మేరే రామ్ తేరా నామ్ ఏక్ సాచా దూజా నా కోయీ (కోహినూర్)

రఫీ పాడిన కొన్ని మధుర హిందీ గీతాలు[మార్చు]

  • ఏ దునియా ఏ మెహ్ ఫిల్, మెరే కామ్ కీ నహీఁ (హీర్ రాంఝా)
  • సుహానీ రాత్ ఢల్ చుకీ, నా జానే తుమ్ కబ్ ఆవోగీ (దులారి)
  • యే జిందగీ కే మేలే యే జిందగీ కే మేలే, దునియా మేఁ కమ్ నా హోంగే అఫ్సోస్ హమ్ నా హోంగే (మేలా)
  • బాబుల్ కీ దువాయేఁ లేతీజా (నీల్ కమల్)

అవార్డులు మరియు గుర్తింపులు[మార్చు]

భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు[1]
సం. పాట సినిమా సంగీత నిర్దేశకుడు గేయరచన ఫలితం
1977[2] "క్యా హువా తేరా వాదా" హం కిసీ సే కమ్ నహీఁ ఆర్.డి.బర్మన్ మజ్రూహ్ సుల్తాన్ పురి విజేత
ఫిలిం ఫేర్ అవార్డులు[3]
సం. పాట సినిమా సంగీత దర్శకుడు గేయ రచన ఫలితం
1960 "చౌధవీఁ కా చాంద్ హో" చౌధవీ కా చాంద్ రవి షకీల్ బదాయూని విజేత
1961 "తేరి ప్యారీ ప్యారీ సూరత్ కో" ససురాల్ శంకర్-జైకిషన్ హస్రత్ జైపురి విజేత
1961 "హుస్న్ వాలే తెరా జవాబ్ నహీఁ" ఘరానా రవి షకీల్ బదాయూనీ ప్రతిపాదన
1962 "అయ్ గుల్ బదన్ అయ్ గుల్ బదన్" ప్రొఫెసర్ శంకర్-జైకిషన్ హస్రత్ జైపురి ప్రతిపాదన
1963 "మేరే మెహబూబ్ తుఝే" మేరే మెహబూబ్ నౌషాద్ అలీ షకీల్ బదాయూనీ ప్రతిపాదన
1964 "చాహూంగా మై తుఝే సాంఝ్ సవేరే" దోస్తి లక్ష్మీకాంత్ ప్యారేలాల్ మజ్రూహ్ సుల్తాన్ పురి విజేత
1965 "ఛూ లేనే దో నాజుక్ హోంటో కోం " కాజల్ రవి షకీల్ బదాయూనీ ప్రతిపాదన
1966 "బహారో ఫూల్ బర్సావో" సూరజ్ శంకర్-జైకిషన్ హస్రత్ జైపురి విజేత
1968 "దిల్ కే ఝారోంకే మే తుఝ్ కో" బ్రహ్మచారి శంకర్-జైకిషన్ హస్రత్ జైపురి విజేత
1968 "మై గావూ తుమ్ సోజావో" బ్రహ్మచారి శంకర్-జైకిషన్ శైలేంద్ర ప్రతిపాదన
1969 "బడీ మస్తానీ హై" జీనే కీ రాహ్ శంకర్-జైకిషన్ ఆనంద్ బక్షి ప్రతిపాదన
1970 "ఖిలోనా జాన్ కర్" ఖిలోనా లక్ష్మీకాంత్ ప్యారేలాల్ ఆనంద్ బక్షి ప్రతిపాదన
1973 "హమ్ కో తో జాన్ సే ప్యారీ" నైనా శంకర్-జైకిషన్ హస్రత్ జైపురి ప్రతిపాదన
1974 "అచ్ఛా హీ గువా దిల్ టూట్ గయా" మా బహెన్ ఔర్ బీవీ శారద ఖమర్ జలాలాబాది, వేదపాల్ వర్మ ప్రతిపాదన
1977 "క్యా హువా తేరా వాదా" హమ్ కిసీ సే కమ్ నహీఁ ఆర్.డి.బర్మన్ మజ్రూహ్ సుల్తాన్ పురి విజేత
1977 "పర్దా హై పర్దా" అమర్ అక్బర్ ఆంథోనీ లక్ష్మీకాంత్ ప్యారేలాల్ ఆనంద్ బక్షి ప్రతిపాదన
1978 "ఆద్మీ ముసాఫిర్ హై" అప్నాపన్ లక్ష్మీకాంత్ ప్యారేలాల్ ఆనంద్ బక్షీ ప్రతిపాదన
1979 "చలోరే డోలీ ఉఠావో కహార్" జానీ దుష్మన్ లక్ష్మీకాంత్ ప్యారేలాల్ వర్మా మలిక్ ప్రతిపాదన
1980 "మేరే దోస్త్ కిస్సా యే" దోస్తానా లక్ష్మీకాంత్ ప్యారేలాల్ ఆనంద్ బక్షి ప్రతిపాదన
1980 "దర్దే దిల్ దర్దే జిగర్ " కర్జ్ లక్ష్మీకాంత్ ప్యారేలాల్ ఆనంద్ బక్షి ప్రతిపాదన
1980 "మైనే పూఛా చాంద్ సే" అబ్దుల్లా ఆర్.డి.బర్మన్ ఆనంద్ బక్షి ప్రతిపాదన
బెంగాల్ ఫిలిం జర్నలిస్ట్స్ అసోసియేషన్ అవార్డ్స్
సం. సినిమా సంగీత దర్శకుడు గేయరచన ఫలితం
1957 తుమ్ సా నహీఁ దేఖా ఓ.పి.నయ్యర్ మజ్రూహ్ సుల్తాన్ పురి విజేత
1965[4] దోస్తి లక్ష్మీకాంత్ ప్యారేలాల్ మజ్రూహ్ సుల్తాన్ పురి విజేత
1966[5] ఆర్జూ శంకర్-జైకిషన్ హస్రత్ జైపురి విజేత
సుర్ శ్రింగార్ అవార్డ్
సం. సినిమా సంగీత దర్శకుడు గేయరచన ఫలితం
1964 చిత్రలేఖ రోషన్ సాహిర్ లూధియానవి[6] విజేత
గౌరవాలు
  • 1948 - స్వతంత్ర భారత మొదటి సాంవత్సరిక ఉత్సవాలలో రజత పతాకాన్ని జవహర్లాల్ నెహ్రూ చేతుల ద్వారా ప్రదానం చేయబడినది. [7]
  • 1967 - భారత ప్రభుత్వంచే పద్మశ్రీ బిరుదు ప్రదానం చేయబడినది.
  • 2001 - హీరో హోండా మరియు స్టార్ డస్ట్ మేగజైన్ లద్వారా "బెస్ట్ సింగర్ ఆఫ్ ద మిలీనియం గౌరవ ప్రదానం.[8]
  • 2013 - CNN-IBN పోల్ లో గ్రేటెస్ట్ వాయిస్ ఇన్ హిందీ సినిమా గా ఎన్నికయ్యాడు.
భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు
భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం : ఫీచర్ ఫిల్మ్స్
ఉత్తమ సినిమా | ఉత్తమ నటుడు | ఉత్తమ నటి | ఉత్తమ సహాయ నటుడు | ఉత్తమ సహాయ నటి
ఉత్తమ కళా దర్శకుడు | ఉత్తమ బాల నటుడు | ఉత్తమ ఛాయా గ్రహకుడు | ఉత్తమ కాస్ట్యూమ్ డిజైనర్ | ఉత్తమ దర్శకుడు | ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే
ఉత్తమ నృత్య దర్శకుడు | ఉత్తమ గీత రచయిత | ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు | ఉత్తమ నేపథ్య గాయకుడు | ఉత్తమ నేపథ్య గాయని
ఉత్తమ శబ్దగ్రహణం | ఉత్తమ కూర్పు | ఉత్తమ స్పెషల్ అఫెక్ట్స్ | ఉత్తమ బాలల సినిమా | ఉత్తమ కుటుంబ కధా చిత్రం
ప్రత్యేక జ్యూరీ పురస్కారం | ఉత్తమ ఏనిమేషన్ సినిమా
ఉత్తమ అస్సామీ సినిమా | ఉత్తమ బెంగాలీ సినిమా | ఉత్తమ ఆంగ్ల సినిమా | ఉత్తమ హిందీ సినిమా
ఉత్తమ కన్నడ సినిమా | ఉత్తమ మళయాల సినిమా | ఉత్తమ మరాఠీ సినిమా
ఉత్తమ ఒరియా సినిమా | ఉత్తమ పంజాబీ సినిమా | ఉత్తమ కొంకణి సినిమా | ఉత్తమ మణిపురి సినిమా
ఉత్తమ తమిళ సినిమా | ఉత్తమ తెలుగు సినిమా
జాతీయ సినిమా పురస్కారం : విరమించిన పురస్కారాలు
ఉత్తమ ద్వితీయ సినిమా
ఇందిరా గాంధీ జాతీయ ఉత్తమ నూతన దర్శకుడు పురస్కారం
ఇందిరా గాంధీ పురస్కారం
నర్గీస్ దత్ జాతీయ ఉత్తమ సమైక్యత సినిమా పురస్కారం
నర్గీస్ దత్ పురస్కారం
జీవితకాల గుర్తింపు పురస్కారం
దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే పురస్కారము
ఉత్తమ సినిమా పుస్తకం
ఉత్తమ సినిమా పుస్తకం

మూలాలు[మార్చు]

  1. Gulzar; Govind Nihalani; Saibal Chatterjee (2003). Encyclopaedia of Hindi Cinema. Popular Prakashan. పేజీలు. 633–. ISBN 978-81-7991-066-5. సంగ్రహించిన తేదీ 4 September 2012. 
  2. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; tribuneindia_sang_for_kishore అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  3. "Filmfare Awards list". The Times Of India. 
  4. "1965- 28th Annual BFJA Awards - Awards For The Year 1964". Bengal Film Journalists' Association. సంగ్రహించిన తేదీ 14 December 2008.  [dead link]
  5. "1966: 29th Annual BFJA Awards - Awards For The Year 1965". Bengal Film Journalists' Association. సంగ్రహించిన తేదీ 22 October 2009.  [dead link]
  6. "His Voice swayed millions". సంగ్రహించిన తేదీ 25 December 2010. 
  7. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; sangeetmahal_hall_of_fame అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  8. October 2009+12:28:13/ "Mohd Rafi and Lata: Singers of Millennium". సంగ్రహించిన తేదీ 25 October 2009. 

బయటి లింకులు[మార్చు]