వందన శివ

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
Vandana Shiva
Vandana Shiva, environmentalist, at Rishikesh, 2007.jpg
జననం (1952-11-05) నవంబరు 5, 1952 (వయస్సు: 61  సంవత్సరాలు)
Dehradun, Uttarakhand, India
వృత్తి philosopher, environmentalist

వందన శివ (హిందీ: वन्दना शिवा; జననం. నవంబర్ 5, 1952, డెహ్రాడూన్, ఉత్తరాఖండ్, ఇండియా), ఒకతత్వవేత్త, పర్యావరణ ఉద్యమకారిణి, పర్యావరణ స్త్రీవాది మరియు పలు పుస్తకాల రచయిత్రి.[1] ప్రస్తుతం ఢిల్లీలో ఉంటున్న శివ, ప్రముఖ వైజ్ఞానిక మరియు సాంకేతిక పత్రికలలో ముడువందలకు పైగా వ్యాసాలు రాసారు. “హిడెన్ వేరియబుల్స్ అండ్ లోకాలిటి ఇన్ క్వాంటం థియరీ” పరిశోధనా వ్యాసంతో 1978లో యూనివర్సిటీ అఫ్ వెస్ట్రన్ అంటారియో, కెనడా నుండి తత్వశాస్త్రంలో ఆమె తన Ph.D. ని అందుకుంది.

1970 దశకంలో అహింసాయుత చిప్కో ఉద్యమంలో శివ పాల్గొనింది. ఈ ఉద్యమంలో ముఖ్య కార్యకర్తలలో కొంతమంది స్త్రీలు కూడా ఉన్నారు, చెట్ల చుట్టూ మానవాహారాలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా వాటిని కూల్చకుండా కాపాడే పద్ధతిని వారు అనుసరించారు. (జెర్రీ మందర్, ఎడ్వర్డ్ గోల్డ్ స్మిత్ , రాల్ఫ్ నాదర్, జేర్మి రిఫ్కిన్) లతోపాటు ఆమె ప్రపంచీకరణపై అంతర్జాతీయ వేదికకు నాయకులలో ఒకరు, మరియు ప్రపంచీకరణ-మార్పు ఉద్యమం అని పిలవబడే గ్లోబల్ సాలిడారిటీ ఉద్యమంలో ప్రముఖ వ్యక్తి. భారతదేశం యొక్క వైదిక వారసత్వాన్ని గురించి వ్రాయబడిన వేదిక్ ఎకాలజి (రాంచోర్ ప్రైమ్ చే రచింపబడిన) పుస్తకంలో తన ఇంటర్వ్యూ నందు ఎన్నో సాంప్రదాయక ఆచారాల యొక్క వివేకతను గురించి తెల్పింది.

బాల్యము మరియు విద్యాభ్యాసము[మార్చు]

వందన శివ 2007 ఇన్ కలోగ్నే, జర్మనీ

అటవీ సంరక్షకుడైన తండ్రి, ప్రకృతి ప్రేమికురాలు, వ్యవసాయదారిణి అయిన తల్లికి డెహ్రాడున్ లోయనందు వందన శివ జన్మించింది. ఆమె నైనిటాల్ నందలి సెయింట్ మేరీ స్కూల్ నందు మరియు డెహ్రాడున్ నందలి కాన్వెంట్ ఆఫ్ జీసస్ అండ్ మేరీ నందు విద్యను అభ్యసించింది.[2] శివ జిమ్నాస్ట్ గా శిక్షణ పొందింది మరియు భౌతికశాస్త్రంలో డిగ్రీ పట్టా పొందిన తరువాత "చేంజెస్ ఇన్ ది కాన్సెప్ట్ ఆఫ్ పిరియాడిసిటి ఆఫ్ లైట్" అనే పరిశోధనా వ్యాసంతో (అంటారియో, కెనడా) యూనివర్సిటీ ఆఫ్ గుఎల్ఫ్ నుండి తత్వశాస్త్రంలో ఆమె M.A. పూర్తి చేసింది. 1979లో ఆమె తన Ph.D. పూర్తి చేసి, యూనివర్సిటీ ఆఫ్ వెస్ట్రన్ అంటారియో నుండి పట్టా పొందింది. ఆమె యొక్క పరిశోధన అంశము "హిడెన్ వేరియబుల్స్ అండ్ లోకాలిటి ఇన్ క్వాంటం థిరీ".[3] తరువాత ఆమె బెంగుళూరు నందలి ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్సు మరియు ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజిమెంట్ ల నందు విజ్ఞాన, సాంకేతికశాస్త్రము మరియు పర్యావరణ పాలసీలపై బహుళశాస్త్ర పరిశోధనకు వెళ్ళింది.

వృత్తి జీవితం[మార్చు]

వ్యవసాయము మరియు ఆహార లక్షణాలు అలవాటులలో మార్పు కొరకు వందన శివ పోరాడింది. మేధో సంపత్తి హక్కులు, జీవ వైవిధ్యము, జీవ సాంకేతిక విజ్ఞానము, జీవ నీతి, జన్యు ఇంజినీరింగ్ మొదలైన క్షేత్రాలలో శివ మేధో సంపత్తితో మరియు ప్రచారోద్యమాల ద్వారా పాల్గొంది. ఆఫ్రికా, ఆసియా, లాటిన్ అమెరికా, ఐర్లాండ్, స్విట్జర్లాండ్, మరియు ఆస్ట్రియాలలో హరిత ఉద్యమాలలో జన్యు ఇంజనీరింగ్ కి వ్యతిరేక ప్రచారాల కొరకు మౌలిక సంఘాలకు తన సహాయాన్ని అందించింది. 1982లో నవ్దన్య ఏర్పాటుకు దారితీసిన వైజ్ఞానిక, సాంకేతిక మరియు జీవావరణ శాస్త్రాల పరిశోధనా సంస్థను ఆమె స్థాపించింది. మూడవ ప్రపంచపు మహిళల సామర్ధ్యాలను పునర్నిర్వచించటానికి ఆమె వ్రాసిన పుస్తకం "స్టేయింగ్ అలైవ్" దోహదపడింది. ప్రపంచీకరణపై అంతర్జాతీయ వేదిక, మహిళల పర్యావరణ మరియు అభివృద్ధి సంస్థ, మరియు థర్డ్ వరల్డ్ నెట్వర్క్ వంటి ప్రభుత్వేతర సంస్థలతో పాటు భారత ప్రభుత్వ మరియు విదేశీ ప్రభుత్వాలకు సలహాదారుగా శివ సేవలందించింది.

2007లో విజన్ ప్రాజెక్ట్ యొక్క స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్ నందు వందన శివ పాల్గొంది.

వరల్డ్ ఫూచర్ కౌన్సిల్ నందు ఆమె ఒక కౌన్సిలర్.

చలన చిత్రం[మార్చు]

సంజీవ్ చటర్జీ మరియు అలీ హబాషిలచే దర్శకత్వం వహింపబడిన అంతర్జాతీయ లఘుచిత్రం *వన్ వాటర్ (లఘుచిత్రం)లో వందనతో ముఖాముఖీ జరిగింది. (http://www.onewaterthemovie.org/). "వన్ వాటర్," అనేది ప్రపంచవ్యాప్తంగా మారుతున్న నీటి సంబంధాలపై తీసిన ఒక అవార్డు గెలిచిన లఘుచిత్రం ఇది 15 దేశాలలో చిత్రీకరింపబడి, స్కూల్ ఆఫ్ కమ్యూనికేషన్, కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ మరియు ది ఫ్రాస్ట్ స్కూల్ ఆఫ్ మ్యూజిక్ ల సహకారంతో యునివర్సిటీ ఆఫ్ మియామి నందు నిర్మించబడింది.

శాం బోజ్జో తీసిన లఘు చలనచిత్రంBlue Gold: World Water Wars నందు వందన నటించింది.

2008 సన్ డాన్స్ చిత్రోత్సవంలో పోటీపడిన ఇరేనా సాలీనా యొక్క లఘుచిత్రం నందు వందన కనపడిందిFlow: For Love of Water .

డర్ట్! లఘుచిత్రం నందు వందన నటించింది. ఈ చిత్రం 2009 సన్ డాన్స్ చిత్రోత్సవంలో పోటీకి నిలబడింది.

పెద్ద నగరపాలక సంస్థలకు వ్యతిరేకంగా మూల ఉద్యమకారిణిగా ది కార్పోరేషన్ లఘుచిత్రము నందు నటించింది"Fed up!:Genetic Engineering, Industrial Agriculture and Sustainable Alternatives."

ఇటీవలనే, ఫ్రెంచ్ స్వతంత్ర జర్నలిస్ట్ మేరీ-మోనిక్యు రాబిన్ నిర్మించిన ది వరల్డ్ అకార్డింగ్ టు మొంసాన్టో లఘుచిత్రం నందు ఆమె నటించింది.

దలై లామా రినైసెంస్ అనే పేరుతో దలైలామాపై నిర్మించిన లఘుచిత్రం నందు కూడా వందన నటించింది.[4]

ఆన్ థిన్ ఐస్ అనే పేరు గలిగిన PBS నౌ లఘుచిత్రం నందు వందన నటించింది.[5]

WTO పై 1999లో తలెత్తిన నిరసనలపై తీసిన థిస్ ఇస్ వాట్ డెమోక్రసీ లుక్స్ లైక్ నందు Dr. శివ నటించింది.[6]

గుర్తింపు[మార్చు]

1993లో వందన రైట్ లైవ్లిహుడ్ అవార్డు(ప్రత్యామ్నాయ నోబుల్ బహుమతిగా పేరుపొందిన) స్వీకరించింది...మహిళలకు, జీవావరణానికి ఆధునిక అభివృద్ధి ప్రసంగాలలో ప్రముఖ స్థానం యిచ్చినందుకు."[7] భూగోళాన్ని రక్షించడానికి ఆమె అంకితభావంతో, నిబద్ధతతో ప్రదర్శించిన చర్యలు, నాయకత్వాలు మిగతా ప్రపంచానికి ఉదాహరణగా ఉండేలా ఆమె సాధించిన అవార్డులలో ఐక్యరాజ్య సమితి పర్యావరణ కార్యక్రమము (UNEP) 1993[8] గ్లోబల్ 500 అవార్డు మరియు ఐక్యరాజ్యసమితి (UN)ఎర్త్ డేఅంతర్జాతీయ అవార్డులు ఉన్నాయి.

అదనపు పురస్కారములలో ఉన్నవి:

వందన శివ ఇన్ జోహన్నేస్బుర్గ్, 2002
  • 1993: సంరక్షణా మరియు జీవావరణలలో అద్భుతమైన సేవలు అందించినందుకు మహారాజ రాజశ్రీ ప్రిన్స్ బెర్నార్డ్ ఆఫ్ ది నెదర్లాండ్స్ ఇచ్చిన ఆర్డర్ ఆఫ్ ది గోల్డెన్ ఆర్క్ మరియు జీవావరణము మరియు ఆహార భద్రతలపై ఆమె సేవలకు ఇచ్చిన స్పెయిన్ దేశ VIDA SANA అంతర్జాతీయ అవార్డు
  • 1995: తమ ప్రాంతంలో గమనించదగ్గ కార్యక్రమాల నిర్వహణకు గుర్తింపుగా భారత్ లోని డెహ్రాడూన్ నందలి డూన్ సిటిజెన్ కౌన్సిల్ వారు ఇచ్చిన "ప్రైడ్ ఆఫ్ ది డూన్" అవార్డు
  • 1997: జీవావరణ, పర్యావరణాలకు అందించిన అద్వితీయ సహకారానికి డెన్మార్క్ ది గోల్డెన్ ప్లాంట్ అవార్డు (జీవావరణంలో అంతర్జాతీయ అవార్డు) భారతదేశంలోని జీవావరణ మరియు మహిళా ఉద్యమాలకు వైజ్ఞానికపరంగా మరియు వ్యక్తిగతంగా అందించిన ముఖ్యమైన సహకారానికి గాను బార్సిలోనా, స్పెయిన్, వారి అల్ఫోంసో కామిన్ అవార్డు
  • 1998: బ్యాంకాక్ నందలి ఆసియా మరియు పసిఫిక్ FAO రీజినల్ కార్యాలయముచే నిర్వహింపబడిన 18వ ప్రపంచ ఆహార దినోత్సవ వేడుక సందర్భంగా ఇచ్చిన గౌరవనీయ థైలాండ్ యువరాణి మహా చక్రి సిరిందోర్న్ స్మారక పతకము, "ది హారిజాన్స్ ఆఫ్ హీర్మేస్" అంశముపై XXIV పియో మంజు ఇంటర్ నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్ సందర్భంగా రిమినీ, ఇటలీ నందలి అంతర్జాతీయ వైజ్ఞానిక కమిటీ వారి ప్రెసిడెన్సీ ఆఫ్ ది ఇటాలియన్ రిపబ్లిక్ పతకము
  • 2000: మానవులు మరియు ఆహారముల మధ్య సంబంధాల ప్రభావంపై వాస్తవ సహకారానికి ఇటలీ పెల్లెగ్రిన్ అర్టసి అవార్డు
  • 2001: 3వ ప్రపంచ దేశాలలో నిష్పాక్షిక అభివృద్ధిపై దృష్టి మరియు మానవ హక్కుల రక్షణ మరియు శాంతి స్థాపనలకు చేసిన ఉపయోగవంతమైన సేవలకు గుర్తింపుగా ఆస్ట్రియా దేశపు హారిజన్ 3000 అవార్డు
  • 2009: సేవ్ ది వరల్డ్ అవార్డు స్వీకరించింది
  • 2010: సిడ్నీ పీస్ ప్రైజ్ స్వీకరించింది.[9]

పర్యావరణస్త్రీవాదం[మార్చు]

పర్యావరణస్త్రీవాద ఉద్యమమునందు వందన శివ ముఖ్య పాత్రను పోషించింది. ఆమె వ్రాసిన వ్యాసము ఎంపవరింగ్ ఉమెన్ ప్రకారం శివ సలహా ఇస్తూ, వ్యవసాయరంగంలో భరించదగిన నిర్మాణాత్మక సామీప్యతను శ్రామిక మహిళల చుట్టూ ఎక్కువగా కేంద్రీకృతమై ఉండే వ్యవసాయ పద్ధతిని తిరిగి ప్రవేశపెట్టుట ద్వారా సాధించవచ్చు అని తెల్పింది. స్త్రీల "బహిష్కరణపై పూర్వకాల తర్క" ప్రాబల్యానికి వ్యతిరేకంగా వాదిస్తూ, స్త్రీలు ప్రధాన కేంద్రముగా కలిగిన పధ్ధతి ప్రస్తుత వ్యవస్థను పూర్తి ప్రయోజనకర రీతిలో మార్చుతుంది అని ప్రతిపాదించింది.[10]

ఈ విధంగా, వ్యవసాయ పద్ధతులలో మహిళలను సమ్మిళితము చేసి సాధికారిత కేంద్రీకృతం ద్వారా భారత మరియు ప్రపంచ ఆహార భద్రతకు ప్రయోజనం చేకూరుతుంది.[10]

వందన శివ వెలిబుచ్చిన ఈ అభిప్రాయాలు చాలామంది ఆధునిక పరిశోధకులచే ఆదర్శ స్వరూపము గలవిగా విమర్శించబడ్డాయి. [11]

ప్రచురణలు[మార్చు]

  • 1981, సోషల్ ఎకనామిక్ అండ్ ఎకలాజికల్ ఇంపాక్ట్ ఆఫ్ సోషల్ ఫారెస్ట్రి ఇన్ కోలార్ , వందన శివ, H.C. శరత్చంద్ర, J. బయోపధ్యాయ్, ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజిమెంట్ బెంగుళూరు
  • 1988, స్టేయింగ్ ఎలివ్: ఉమెన్, ఎకాలజి అండ్ సర్వైవల్ ఇన్ ఇండియా , జెడ్ ప్రెస్, న్యూఢిల్లీ, ISBN 0-86232-823-3
  • 1991, ఎకాలజి అండ్ ది పాలిటిక్స్ ఆఫ్ సర్వైవల్: కాంఫ్లిక్ట్స్ ఓవర్ నాచురల్ రిసోర్సెస్ ఇన్ ఇండియా , సేజ్ పబ్లికేషన్స్, థౌజండ్ ఓక్స్, కాలిఫోర్నియా, ISBN 0-8039-9672-1
  • 1992, ది వైలెన్స్ ఆఫ్ ది గ్రీన్ రివల్యూషన్: ఎకలాజికల్ డిగ్రెడేషన్ అండ్ పొలిటికల్ కాన్ఫ్లిక్ట్ ఇన్ పంజాబ్ , జెడ్ ప్రెస్, న్యూఢిల్లీ
  • 1992, బయోడైవర్సిటి: సోషల్ అండ్ ఎకలాజికల్ పెర్స్పెక్టివ్స్ (ఎడిటర్); జెడ్ ప్రెస్, యునైటెడ్ కింగ్డమ్
  • 1993, ఉమెన్, ఎకాలజి అండ్ హెల్త్: రీబిల్డింగ్ కనెక్షన్స్ (ఎడిటర్), దాగ్ హమ్మర్ స్క్జోల్ద్ ఫౌండేషన్ అండ్ కలి ఫర్ ఉమెన్, న్యూఢిల్లీ
  • 1993, మోనోకల్చర్స్ ఆఫ్ ది మైండ్: బయోడైవర్సిటి, బయోటెక్నాలజీ అండ్ అగ్రికల్చర్ , జెడ్ ప్రెస్, న్యూఢిల్లీ
  • 1993, ఎకోఫెమినిజం , మరియా మీస్ మరియు వందన శివ, ఫెర్న్ వుడ్ పబ్లికేషన్స్, హాలిఫాక్స్ , నోవ స్కాటియ, కెనడా, ISBN 1-895686-28-8
  • 1994, క్లోజ్ టు హోమ్: ఉమెన్ రీకనెక్ట్ ఎకాలజి, హెల్త్ అండ్ డెవలప్మెంట్ వరల్డ్ వైడ్ , ఎర్త్ స్కాన్, లండన్, ISBN 0-86571-264-6
  • 1995, బయో పాలిటిక్స్ (విత్ ఇంగుంన్ మోసర్), జెడ్ బుక్స్, యునైటెడ్ కింగ్డమ్
  • 1997, బయోపైరసీ: ది ప్లన్డర్ ఆఫ్ నేచర్ అండ్ నాలెడ్జ్ , సౌత్ఎన్డ్ ప్రెస్, కేంబ్రిడ్జ్ మసాచుసెట్స్, I ISBN 1-896357-11-3
  • 1999, స్టోలెన్ హార్వెస్ట్: ది హైజాకింగ్ ఆఫ్ ది గ్లోబల్ ఫుడ్ సప్లై , సౌత్ ఎన్డ్ ప్రెస్, కేంబ్రిడ్జ్ మసాచుసెట్స్, ISBN 0-89608-608-9
  • 2000, టుమారోస్ బయోడైవర్సిటి , థామస్ అండ్ హడ్సన్, లండన్, ISBN 0-500-28239-0
  • 2001, పేటెంట్స్, మిత్స్ అండ్ రియాలిటీ , పెంగ్విన్ ఇండియా
  • 2002, వాటర్ వార్స్; ప్రైవేటైజేషన్, పొల్యుషన్, అండ్ ప్రాఫిట్ , సౌత్ ఎన్డ్ ప్రెస్, కేంబ్రిడ్జ్ మసాచుసెట్స్
  • 2005, గ్లోబలైజేషన్స్ న్యూ వార్స్: సీడ్, వాటర్ అండ్ లైఫ్ ఫోరమ్స్ ఉమెన్ అన్లిమిటెడ్, న్యూఢిల్లీ, ISBN 81-88965-17-0
  • 2005, బ్రేక్ ఫాస్ట్ ఆఫ్ బయోడైవర్సిటి: ది పొలిటికల్ ఎకాలజి ఆఫ్ రైన్ ఫారెస్ట్ డిస్స్ట్రక్షన్ , ISBN 0-935028-96-X
  • 2005, ఎర్త్ డెమోక్రసి; జస్టిస్, సస్టైనబిలిటి, అండ్ పీస్ , సౌత్ ఎన్డ్ ప్రెస్, ISBN 0-89608-745-X
  • 2007, మానిఫెస్టోస్ ఆన్ ది ఫ్యూచర్ ఆఫ్ ఫుడ్ అండ్ సీడ్ , ఎడిటర్, సౌత్ ఎన్డ్ ప్రెస్ ISBN 978-0-89608-777-4
  • 2008, సాయిల్ నాట్ ఆయిల్ , సౌత్ ఎన్డ్ ప్రెస్ ISBN 978-0-89608-782-8

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

  • బయోపైరసీ
  • హరితవిప్లవం

సూచికలు[మార్చు]

  1. స్త్రీలు మరియు పర్యావరణంలో ఎవరెవరు - వందన శివ ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమము (UNEP).
  2. "Seeds of Self-Reliance". Time. Retrieved March 2, 2007. 
  3. తీసేస్ కెనడా రికార్డు
  4. http://www.dalailamafilm.com
  5. http://www.pbs.org/now/shows/516/index.html
  6. http://www.akpress.org/2005/items/thisiswhatdemocracydvd
  7. http://www.rightlivelihood.se/recip1993_3.html
  8. http://www.global500.org/ViewLaureate.asp?ID=191
  9. www.abc.net.au/news/stories/2010/05/10/2894784.htm?సెక్షన్=జస్టిన్
  10. 10.0 10.1 వందన శివ: అధికార దక్షత గల స్త్రీ బై BBC న్యూస్
  11. C జాక్సన్: రాడికల్ ఎన్విరాన్మెంటల్ మిత్స్: అ జెండర్ పర్స్పెక్టివ్, 1995

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

Wikiquote-logo-en.svg
వికీవ్యాఖ్యలో ఈ విషయానికి సంబంధించిన వ్యాఖ్యలు చూడండి.

మూస:Sydney Peace Prize laureates


"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=వందన_శివ&oldid=1214676" నుండి వెలికితీశారు