వాస్కులైటిస్

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
Vasculitis
Classification and external resources
Vasculitis.JPG
Petechia and purpura on the low limb due to medication induced vasculitis.
ICD-10 I77.6, I80, L95, M30-M31
ICD-9 446, 447.6
DiseasesDB 13750
MeSH D014657

వాస్కులైటిస్ (Vasculitis) (బహువచనం: వాస్కులిటిడెస్ )[1] అనేది రక్తనాళాల్లో మంటతో, అవి నాశనమయ్యే లక్షణాలను ప్రదర్శించే వివిధ రకాల వ్యాధులను సూచిస్తుంది.[2] ధమనులు మరియు సిరలు రెండు రక్త నాళాలు ఈ వ్యాధి కారణంగా దెబ్బతింటాయి. లింఫాన్‌జైటిస్ (లింఫ్ నాళంలో మంట) కొన్నిసార్లు ఒక రకమైన వాస్కులైటిస్‌గా పరిగణించబడుతుంది.[3] వాస్కులైటిస్ ప్రధానంగా ల్యూకోసైట్ వలస మరియు తద్వారా జరిగే నష్టం ద్వారా సంభవిస్తుంది.

సిరలు (ఫ్లెబిటిస్) లేదా ధమనుల్లో (ఆర్టెరిటిస్) మంట రెండూ వాస్కులైటిస్‌లో భాగంగా ఉన్నప్పటికీ, ఇవి ఒకదానితో ఒకటి సంబంధంలేని వ్యాధులుగా గుర్తించబడుతున్నాయి.

వర్గీకరణ[మార్చు]

వాస్కులైటిస్‌ను వర్గీకరించేందుకు అనేక పద్ధతులు ఉన్నాయి.

  • మూల కారణం తో దీనిని వర్గీకరించవచ్చు. ఉదాహరణకు, సిఫిలిటిక్ ఆవోర్టిటిస్ అనేది సాంక్రమిక రోగం (ఆవోర్టిటిస్ సాధారణంగా ఆవోర్టా అనే ధమనిలో మంటను సూచిస్తుంది.) అయితే, వాస్కులైటిస్ యొక్క అనేక రకాల కారణాలు స్పష్టంగా అర్థం కాలేదు. దీనిలో సాధారణంగా ఒక రక్షిత భాగం ఉంటుంది, అయితే వ్యాధి ప్రారంభాన్ని తరచుగా గుర్తించలేరు. ఇటువంటి సందర్భాల్లో, గుర్తించిన ప్రతిరక్షక పదార్థాన్ని కొన్నిసార్లు వర్గీకరణకు ఉపయోగిస్తారు, ఉదాహరణకు ANCA-అనుబంధ వాస్కులైటిడెస్‌లో ఈ వర్గీకరణను ఉపయోగించడం జరుగుతుంది.
  • ప్రభావిత నాళాల ప్రదేశం ద్వారా కూడా ఈ వ్యాధిని వర్గీకరించవచ్చు. ఉదాహరణకు, చర్మ పరిస్థితుల ("L" పరిధిలో) ఆధారంగా "చర్మానికి పరిమితమైన వాస్కులైటిస్"ను వమరియు కండరఅస్తిపంజర వ్యవస్థ మరియు అనుబంధ కణాజాల పరిస్థితుల ("M" పరిధిలో)తో "నెక్రోటైజింగ్ వాస్కులోపాథీస్"ను ICD-10 వర్గీకరిస్తుంది. ధమనులు/సిరల్లో మంటను సొంతగా రక్త ప్రసరణ పరిస్థితులతో వర్గీకరించవచ్చు ("I" పరిధిలో).
  • వాస్కులైటిస్ వ్యాధులను అవి ప్రధానంగా నష్టపరిచిన రక్త నాళాల రకం లేదా పరిమాణం ఆధారంగా వర్గీకరించవచ్చు.[4] ధమనుల్లో మంట/సిరల్లో మంట మధ్య పైనపేర్కొన్న వ్యత్యాసాలతో కాకుండా, వాస్కులైటిస్‌ను నాళం దెబ్బతిన్న కొలత ఆధారంగా కూడా వర్గీకరించవచ్చు. అయితే, రక్తనాళాలు దెబ్బతిన్న పరిమాణంలో కొంత వ్యత్యాసం ఉండవచ్చు.

పరిస్థితులు[మార్చు]

కొన్ని రోగాల్లో ప్రధానంగా వాస్కులైటిస్ లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. ఈ కింది పట్టిక ప్రధాన వ్యాధులను ఇవ్వడం జరిగింది:

వాస్కులైటిస్ ప్రభావిత అవయవాలు హిస్టోపాథాలజీ
కుటానెయస్ స్మాల్-వెసల్ వాస్కులైటిస్ చర్మం, మూత్రపిండాలు న్యూట్రోఫిల్‌లు, ఫైబ్రినోయిడ్ నెక్రోసిస్
వెజెనెర్స్ గ్రాన్యులోమాటోసిస్ ముక్కు, ఊపిరితిత్తులు, మూత్రపిండాలు న్యూట్రోఫిల్స్, బృహత్కణాలు
చుర్గ్–స్ట్రాస్ సిండ్రోమ్ ఊపిరితిత్తులు, మూత్రపిండాలు, గుండె, చర్మం హిస్టియోసైట్‌లు, ఇవోసినోఫిల్‌లు
కవాసకీ డిసీజ్ చర్మం, గుండె, నోరు, కళ్లు లింఫోసైట్‌లు, ఎండోథెలియల్ నెక్రోసిస్
బుయెర్జెర్స్ డిసీజ్ కాలి ధమనులు మరియు సిరలు (గ్యాంగ్‌రెనే) న్యూట్రోఫిల్స్, గ్రాన్యులోమాలు

టాకాయాసుస్ ఆర్టెరిటిస్, పాలీఆర్టెరిటిస్ నోడోసా మరియు బృహత్కణ ధమని మంట వ్యాధులను కొన్నిసార్లు వాస్కులైటిస్‌గా వర్గీకరిస్తున్నారు, అయితే ఈ వ్యాధులు ప్రధానంగా ధమనుల్లో ఏర్పడతాయి కాబట్టి వాటిని ధమనుల్లో మంట వ్యాధి వర్గానికి చెందుతాయి.

అంతేకాకుండా, వాస్కులైటిస్ వ్యాధితోపాటు ఇతర లక్షణాలను లేదా ఈ వ్యాధికి సంబంధించిన ఒక రకమైన లక్షణాన్ని ప్రదర్శించే అనేక ఇతర వ్యాధులు కూడా ఉన్నాయి, అవి:

  • రూమటాయిడ్ ఆర్థ్రిటిస్, సిస్టమిక్ ల్యూపస్ ఎరిథిమేటోసస్, మరియు డెర్మాటోమైయోసిటిస్ వంటి రూమాటిక్ వ్యాధులు
  • క్యాన్సర్, లిఫోమస్ వంటివి
  • హెపటైటిస్ C వంటి సంక్రమణలు
  • ఆంఫిటామైనెస్, కొకైన్ మరియు ఆంథ్రాక్స్ టీకాలు వంటి రసాయనాలు మరియు మందుల ప్రభావానికి గురికావడం, ఆంథ్రాక్స్ టీకాలో ఆంథ్రాక్స్ రక్షణాత్మక యాంటీజెన్ ప్రధాన భాగంగా ఉంటుంది.

లక్షణాలు[మార్చు]

సంభవనీయ లక్షణాలు:[6]

  • సాధారణ లక్షణాలు: జ్వరం, బరువు నష్టం
  • చర్మం: స్పష్టమైన పుర్పురా, లివెడో రెటికులారిస్
  • కండరాలు మరియు కీళ్లు: మైయాల్జియా లేదా మైయోసైటిస్, ఆర్థ్రాల్జియా లేదా ఆర్థ్రిటిస్
  • నాడీ వ్యవస్థ: మోనోన్యూరిటిస్ మల్టీప్లెక్స్, తలనొప్పి, పోటు, టిన్నిటస్, దృష్టి రిక్తత మందగించడం, తీవ్రమైన దృష్టి లోపం
  • గుండె మరియు ధమనులు: మైయోకార్డియల్ ఇన్ఫరాక్షన్, రక్తపోటు, గ్యాంగ్‌గ్రీన్
  • శ్వాసకోశానికి సంబంధించిన సమస్యలు: ముక్కు స్రావాలు, రక్తస్రావంతో దగ్గు, ఊపిరితిత్తుల సమస్యలు
  • GI భాగం: కడుపు నొప్పి, మలంలో రక్తం, ఆంత్రచ్ఛేదనాలు
  • మూత్రపిండాలు: గ్లోమెరులోనెఫ్రిటిస్

రోగ నిర్ధారణ[మార్చు]

  • రోగుల యొక్క రక్తం లేదా శరీర ద్రవాలపై ప్రయోగశాల పరీక్షలు నిర్వహిస్తారు, తద్వారా వాస్కులైటిస్‌ను నిర్ధారిస్తారు. వారి ఫలితాలు సాధారణంగా మంట యొక్క లక్షణాలు ప్రదర్శిస్తాయి, పెరిగిన ఎరిత్రోసైట్ అవక్షేప రేటు (ESR), పైకి వచ్చిన సి-రియాక్టివ్ ప్రోటీన్ (CRP), రక్తహీనత, పెరిగిన శ్వేత రక్త కణాల సంఖ్య మరియు ఇయోసినోఫిలాయా వంటి లక్షణాలు సాధారణంగా కనిపిస్తాయి. ఇతర సంభవనీయ లక్షణాల్లో పెరిగిన యాంటీన్యూట్రోఫిల్ సైటోప్లాస్మిక్ యాంటీబాడీ (ANCA) స్థాయిలు మరియు హెమాట్యూరియా భాగంగా ఉంటాయి.
  • ఇతర అవయవ పనితీరు పరీక్షలు అసాధారణ పరిస్థితుల్లో నిర్వహిస్తారు. నిర్దిష్ట అసాధారణతలు వివిధ అవయవాల ప్రభావిత స్థాయిపై ఆధారపడివుంటాయి.
  • వాస్కులైటిస్ యొక్క ఖచ్చితమైన రోగనిర్ధారణను చర్మం, సరణిలు, ఊపిరితిత్తులు, నాడులు మరియు మూత్రపిండాలు వంటి ప్రభావిత అవయవం లేదా కణజాలంపై జీవాణు పరీక్ష నిర్వహించిన తరువాత చేస్తారు. రక్త నాళం మంట యొక్క క్రమాన్ని జీవాణు పరీక్ష విశదీకరిస్తుంది.
  • జీవాణు పరీక్షకు ఒక ప్రత్యామ్నాయం ఏమిటంటే ఏంజియోగ్రామ్ (రక్తనాళాలపై ఎక్స్-రే పరీక్ష). ప్రభావిత రక్త నాళాల్లో మంట క్రమాల లక్షణాలను ఇది ప్రదర్శిస్తుంది.

చికిత్స[మార్చు]

చికిత్సలు సాధారణంగా మంటను నిలిపివేయడం మరియు నిరోధక వ్యవస్థను నిరోధించడం ద్వారా నిర్వహిస్తారు. ఎక్కువగా, ప్రెడ్నిసోన్ వంటి కార్టిసోన్-సంబంధ మందులు ఉపయోగిస్తారు. అంతేకాకుండా, సైక్లోఫాస్ఫామైడ్ మరియు ఇతరాల వంటి ఇతర రోగనిరోధక శక్తిని తగ్గించే ఔషధాల ఉపయోగాన్ని కూడా పరిగణలోకి తీసుకుంటారు. సంక్రమణ సందర్భంలో, సెపాలెక్సిన్ వంటి యాంటీమోక్రోబియాల్ ఏజెంట్‌లను కూడా సూచిస్తారు. ప్రభావిత అవయవాలకు (గుండె మరియు ఊపిరితిత్తులు వంటివి) నిర్దిష్ట వైద్య చికిత్స అవసరమవుతుంది, వ్యాధి క్రియాశీలకంగా ఉన్నప్పుడు వాటి పనితీరును మెరుగుపరిచేందుకు ఈ చికిత్సలు నిర్వహిస్తారు.

సూచనలు[మార్చు]

  1. "Vasculitis - Definition from the Merriam-Webster Online Dictionary". Retrieved 2009-01-08. 
  2. "Glossary of dermatopathological terms. DermNet NZ". Retrieved 2009-01-08. 
  3. మూస:DorlandsDict
  4. Jennette JC, Falk RJ, Andrassy K, et al. (1994). "Nomenclature of systemic vasculitides. Proposal of an international consensus conference". Arthritis Rheum. 37 (2): 187–92. doi:10.1002/art.1780370206. PMID 8129773. 
  5. పెట్టెల్లో తెలియజేసినవాటికి, సూచన:
    • స్టీవెన్స్ & లోవ్: రోగలక్షణ శాస్త్రం. At Fleshandbones.com
  6. "The John Hopkins Vasculitis Center - Symptoms of Vasculitis". Retrieved 2009-05-07.