వ్యాపార చక్రం

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

మూస:Economics sidebar

వ్యాపార చక్రం (లేదా ఆర్థిక చక్రం ) అనే పదం అనేక నెలలు లేదా సంవత్సరాల కాలంలో ఉత్పత్తి లేదా ఆర్థిక కార్యకలాపంలో ఆర్థికవ్యవస్థ వ్యాప్తంగా సంభవించే ఒడిదుడుకులను తెలుపుతుంది. ఈ ఒడిదుడుకులు ఒక దీర్ఘకాల వృద్ధి పంథా సమయంలో ఏర్పడతాయి. ఫలితంగా ఇవి కాలానుగతంగా సాపేక్ష శరవేగ ఆర్థిక వృద్ధి (విస్తరణ లేదా అభివృద్ధి) కాలాలు మరియు సాపేక్ష స్తబ్దత లేదా తిరోగమన (సంకోచం లేదా మాంద్యం) కాలాల మధ్య పునరావృతమవుతుంటాయి.[1]

ఈ ఒడిదుడుకులను తరచూ వాస్తవిక స్థూల జాతీయోత్పత్తి వృద్ధి రేటు ఆధారంగా లెక్కిస్తారు. వీటిని చక్రాలు అని పిలిచినప్పటికీ, ఆర్థిక కార్యకలాపానికి సంబంధించిన ఇలాంటి పలు ఒడిదుడుకులు ఒక యాంత్రికమైన లేదా ఊహాజనితమైన ఆవర్తన క్రమాన్ని అనుసరించవు,[2]

చరిత్ర[మార్చు]

సిద్ధాంతం[మార్చు]

ప్రస్తుతమున్న ఆర్థిక సమతులన సిద్ధాంతానికి భిన్నంగా ఉన్న ఆవర్తన ఆర్థిక సంక్షోభాల తొలి క్రమమైన వివరణగా 1819లో జీన్ చార్లెస్ లియోనార్డ్ డి సిస్‌మోండి ఆవిష్కరించిన నోవియాక్స్ ప్రిన్సిపల్స్ డికోనామీ పాలిటిక్‌ ను చెప్పుకోవచ్చు.[3] అంతకుముందు ప్రామాణిక అర్థశాస్త్రం వ్యాపార చక్రాల ఉనికిని తోసిపుచ్చడం, బాహ్య అంశాల పరంగా ప్రముఖంగా యుద్ధానికి వాటిని నిందించడం లేదా దీర్ఘకాల పరిస్థితిని మాత్రమే అధ్యయనం చేసింది. 1825 ఆందోళనకు సిస్‌మోండి పరిష్కారాన్ని కనుగొన్నాడు. ఇది ప్రశాంత సమయంలో సంభవించిన తొలి నిర్వివాద అంతర్గత ఆర్థిక సంక్షోభంగా పేర్కొనబడింది. సిస్‌మోండి మరియు ఆయన సమకాలీకుడు రాబర్ట్ ఓవెన్‌ ఇద్దరూ 1817 నాటి రిపోర్ట్ టు ది కమిటీ ఆఫ్ ది అసోసియేషన్ ఫర్ ది రిలీఫ్ ఆఫ్ ది మాన్యుఫ్యాక్షరింగ్ పూర్‌ లో ఒకే విధమైన మరియు తక్కువ సైద్ధాంతికత కలిగిన అభిప్రాయాలను వెలిబుచ్చారు. వ్యాపార చక్రాలకు అధికోత్పత్తి మరియు అల్ప వినియోగం ప్రత్యేకించి, సంపద అసమానతలు కారణమని పేర్కొన్నారు. దీనికి పరిష్కార మార్గంగా ప్రభుత్వ జోక్యం మరియు సామ్యవాదాన్ని వారు సూచించారు. అర్థశాస్త్రంలో ఒక అత్యాధునిక విభాగంగా అవతరించిన అల్ప వినియోగ సిద్ధాంతాన్ని 1930ల్లో కీనేసియన్ అర్థశాస్త్రం‌‌లో క్రమ పరచినప్పటికీ, ఇది సంప్రదాయక ఆర్థికవేత్తల్లో ఆసక్తిని రేకెత్తించలేకపోయింది.

సిస్‌మోండి యొక్క ఆవర్తన సంక్షోభ సిద్ధాంతం చార్లెస్ డునోయర్‌,[4] చేత పర్యాయ చక్రాల సిద్ధాంతంగా అభివృద్ధి చేయబడింది. అలాగే సిస్‌మోండి ప్రేరణతో రూపొందించబడినట్లు సంకేతాలు వెలువడిన ఇతర సారూప్య సిద్ధాంతాలను జోహన్ కార్ల్ రాడ్‌బెర్టస్ అభివృద్ధి చేశాడు. పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థలోని ఆవర్తన సంక్షోభాలు కార్ల్ మార్క్స్‌ సిద్ధాంత రూపకల్పనకు పునాది వేశాయి. ఈ సంక్షోభాలు మరింత ఉధృతమవుతాయని మరియు కమ్యూనిస్టు తిరుగుబాటుకు దారితీస్తాయని ఆయన హెచ్చరించారు. అంతేకాక దాస్ కేపిటల్‌ అనే పుస్తకంలో సంక్షోభాలపైనే ఆయన వందలాది పేజీలు వెచ్చించారు.

కాలాల వారీగా వర్గీకరణ[మార్చు]

మూస:Economic Waves 1860లో ఫ్రెంచ్ ఆర్థికవేత్త క్లెమెంట్ జుగ్లార్‌ ఏదైనా కఠినమైన సక్రమతను వెల్లడించడంలో అప్రమత్తంగా వ్యవహరించనప్పటికీ, ఆయన 8 నుంచి 11 ఏళ్లపాటు కొనసాగిన ఆర్థిక చక్రాల ఉనికిని గుర్తించారు.[5] తర్వాత జుగ్లార్ చక్రానికి నాలుగు దశలున్నాయని ఆస్ట్రియా ఆర్థికవేత్త జోసెఫ్ షమ్‌పీటర్ వాదించారు. అవి (i) విస్తరణ (ఉత్పత్తి, ధరల పెరుగుదల మరియు వడ్డీరేట్లు తక్కువగా ఉండటం); (ii) సంక్షోభం (స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీల పతనం మరియు అనేక సంస్థలు దివాలా తీయడం); (iii) మాంద్యం (ధరలు, ఉత్పత్తుల్లో తగ్గుదల మరియు అధిక వడ్డీరేట్లు); (iv) స్వస్థత (ధరలు మరియు ఆదాయాలు తగ్గడం వల్ల స్టాకులు పుంజుకోవడం). ఈ నమూనాలో స్వస్థత మరియు సంపద రెండూ కూడా ఉత్పాదకత, వినియోగదారుడి విశ్వాసం, సమిష్టి డిమాండ్ మరియు ధరల పెరుగుదలతో అనుబంధం కలిగి ఉంటాయి.

20వ శతాబ్దం మధ్యలో, షమ్‌పీటర్ మరియు ఇతరులు వ్యాపార చక్రాలకు వారి ఆవర్తనకాలాన్ని బట్టి ఒక వర్గీకరణ విధానాన్ని ప్రతిపాదించారు. దానిని అనుసరించి, ప్రత్యేకమైన అసంఖ్యాక చక్రాలకు వాటి యొక్క ఆవిష్కర్తలు లేదా ప్రతిపాదకుల పేర్లు పెట్టడం జరిగింది.[6]

ఆధునిక మాక్రోఎకనామిక్స్ అభివృద్ధితో ఈ తరహా చక్రాల విభిన్న వర్గీకరణ విధానాలపై ఆసక్తి సన్నగిల్లింది. సాధారణ ఆవర్తన చక్రాల ఆలోచనకు ఇది కొద్దిపాటి తోడ్పాటును అందించింది.

సంఘటన[మార్చు]

19వ శతాబ్దం మరియు 20వ శతాబ్దం ప్రథమార్థంలో ఐరోపా మరియు అమెరికాల్లో సంక్షోభాలు తరచూ సంభవించాయి. ప్రత్యేకించి, 1815-1939 మధ్యకాలంలో ఎక్కువ. అంటే 1815లో నేపోలియోనిక్ యుద్ధాలు ఆద్యంతం వరకు. యుద్ధం ముగిసిన వెంటనే యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌‌(1815-30)లో నేపోలియోనిక్ తదనంతర సంక్షోభం తలెత్తింది. 1929-39 మధ్యకాలంలో అది మహా సంక్షోభంగా మారి, రెండో ప్రపంచ యుద్ధంకు నాంది పలికింది. జాబితా మరియు ఇతర వివరాలకు ఆర్థిక సంక్షోభం: 19వ శతాబ్దంను చూడండి. యుద్ధంతో సంబంధం లేని ఈ తరహా సంక్షోభాల్లో మొదటిది 1825 ఆందోళన.

రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత OECDలో పేర్కొన్న వ్యాపార చక్రాలు సాధారణంగా అంతకుముందు వ్యాపార చక్రాల కంటే అత్యంత నియంత్రణలోనే ఉండేవి. ప్రత్యేకించి, పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ స్వర్ణయుగం (1945/50–1970s) మరియు 1945-2008 మధ్యకాలం 2000ల ఆఖర్లో మాంద్యం పరిస్థితులు తలెత్తే ముందు వరకు ప్రపంచ వాణిజ్యం పరంగా ఎలాంటి తిరోగమన పరిస్థితులను చవిచూడలేదు. ఆర్థిక విధానం మరియు ద్రవ్య విధానం ద్వారా రూపొందించిన ఆర్థిక స్థిరీకరణ విధానం లెక్కకుమించిన వ్యాపార చక్రాలకు కళ్లెం వేసిందనే అభిప్రాయం కలిగింది. అలాగే ప్రభుత్వం యొక్క బడ్జెట్‌లోని అంశాల వల్ల ఏర్పడిన స్వీయాత్మ స్థిరీకరణ కూడా విధాన రూపకర్తల క్రియాశీలక చర్యలు లేకుండానే వ్యాపార చక్రం నియంత్రణకు సాయపడింది.

ఈ సమయంలో కనీసం సంక్షోభాలకు సమస్యయైన ఆర్థిక చక్రం కథ సమాప్తమైనట్లు రెండుసార్లు ప్రకటించారు. తొలుత 1960ల ఆఖర్లో, అంటే ఫిలిప్స్ కర్వ్ ఆర్థిక వ్యవస్థను సజావుగా ముందుకు నడిపించగలిగే విధంగా కనిపించినప్పుడు. తర్వాత 1970ల్లో ఏర్పడిన ఆర్థిక తిరోగమనం ఈ సిద్ధాంతాన్ని అపఖ్యాతిపాలు చేసింది. 1980లు మరియు 1990ల్లోని స్థిరత్వం మరియు అభివృద్ధిని చూసి 2000ల మొదట్లో రెండోసారి ప్రకటించారు. అప్పట్లో దీనిని మహా సమన్వయంగా పేర్కొన్నారు. అయితే తర్వాత 2000ల ఆఖర్లో మాంద్యం తలెత్తింది. ప్రముఖంగా 2003లో రాబర్ట్ లూకాస్‌ అమెరికా ఆర్థిక సంఘంను ఉద్దేశించి చేసిన తన అధ్యక్ష ప్రసంగంలో "అన్ని ఆచరణాత్మక పనుల కోసం సంక్షోభం-నివారణకు సంబంధించిన ప్రధాన సమస్య పరిష్కరించబడింది" అని ప్రకటించారు.

వివిధ ప్రాంతాలు సుదీర్ఘ సంక్షోభాల బారిన పడినప్పటికీ, 1989లో పూర్వపు ఈస్టర్న్ బ్లాక్ దేశాలు మరియు సోవియట్ యూనియన్‌ కొన భాగంలో ఆర్థిక సంక్షోభం అత్యంత నాటకీయమైన రీతిలో తాండవించింది. వీటిలోని అనేక దేశాల్లో 1989-2010 మధ్యకాలాన్ని కొనసాగుతోన్న సంక్షోభ కాలంగా పేర్కొనడం జరిగింది. ఆయా దేశాల్లో 1989 కంటే వాస్తవిక రాబడి ఇప్పటికీ తక్కువే.

గుర్తింపు[మార్చు]

దస్త్రం:Businesscycle figure1.jpg
1954–2005 మధ్యకాలంలో USలో ఆర్థిక కార్యకలాపం
దస్త్రం:Businesscycle figure3.jpg
1954–2005 మధ్యకాలంలో USలోని దీర్ఘకాల అభివృద్ధి పంథా తేడాలు

1946లో ఆర్థికవేత్తలు ఆర్థర్ F. బర్న్స్ మరియు వెస్లీ C. మిట్చెల్ తమ పుస్తకం మెజరింగ్ బిజినెస్ సైకిల్స్‌ లో వ్యాపార చక్రాలకు కొత్త నిర్వచనాన్ని పేర్కొన్నారు:[9]

Business cycles are a type of fluctuation found in the aggregate economic activity of nations that organize their work mainly in business enterprises: a cycle consists of expansions occurring at about the same time in many economic activities, followed by similarly general recessions, contractions, and revivals which merge into the expansion phase of the next cycle; in duration, business cycles vary from more than one year to ten or twelve years; they are not divisible into shorter cycles of similar characteristics with amplitudes approximating their own.

A. F. బర్న్స్ ప్రకారం,[10]

Business cycles are not merely fluctuations in aggregate economic activity. The critical feature that distinguishes them from the commercial convulsions of earlier centuries or from the seasonal and other short term variations of our own age is that the fluctuations are widely diffused over the economy--its industry, its commercial dealings, and its tangles of finance. The economy of the western world is a system of closely interrelated parts. He who would understand business cycles must master the workings of an economic system organized largely in a network of free enterprises searching for profit. The problem of how business cycles come about is therefore inseparable from the problem of how a capitalist economy functions.

అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల్లో వ్యాపార చక్రం యొక్క ఉత్థానపతనాలకు సంబంధించిన తేదీల తుది నిర్ణేతగా

నేషనల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఎకనామిక్ రీసెర్చ్ (NBER) వ్యవహరిస్తుందని సాధారణంగా అంగీకరిస్తారు. విస్తరణ అనేది పతన స్థాయి నుంచి ఉత్థానానికి చేరుకునే కాలం. మాంద్యం అనేది ఉత్థానం నుంచి పతనం చెందడం. "ఆర్థిక కార్యకలాపాల్లో చెప్పుకోదగ్గ తిరోగమనం కారణంగా మాంద్యం (సంక్షోభం) కొద్ది నెలల వ్యవథిలోనే ఆర్థిక వ్యవస్థ అంతటా వ్యాపించింది. ఇది సాధారణంగా వాస్తవిక GDP, వాస్తవిక రాబడి, ఉపాథి, పారిశ్రామిక ఉత్పత్తిలో స్పష్టంగా కనిపించింది" అని NBER గుర్తించింది.[11] 

చక్రాలా లేక ఒడిదుడుకులా?[మార్చు]

ఇటీవలి ఏళ్లలో కొందరు ఆర్థికవేత్తలు 'వ్యాపార చక్రం' అనే మాటను ఒక సులభమైన సంక్షిప్తలిపిగా వాడుతున్నప్పటికీ, ఆర్థిక సిద్ధాంతం అనేది 'వ్యాపార చక్రం'[citation needed]పై కంటే ఆర్థిక అస్థిరత (ఒడిదుడుకు) అధ్యయనంపైనే ఎక్కువగా దృష్టి పెడుతోంది. వ్యాపార చక్రంలో చక్రీయేతర లక్షణం వల్ల "చక్రం" అనేది దుర్నామమని మిల్టన్ ఫ్రీడ్‌మన్‌ అభిప్రాయపడ్డారు. అతిపెద్ద సప్లయ్ అఘాతాలు మినహా అధిక భాగం వ్యాపార తిరోగమనాలు ఎక్కువగా ద్రవ్య విధానం వల్లే సంభవిస్తాయని ఫ్రీడ్‌మన్ విశ్వసించారు.[12]

ఏదైనా నిశ్చితత్వ చక్రం నిలకడగా ఉండలేదు. ఎందుకంటే, అది సట్టాబేర అవకాశాలను క్రమం తప్పకుండా సృష్టిస్తుందని హేతుబద్ధమైన అంచనాల సిద్ధాంతం పేర్కొంది.[citation needed] ఆర్థిక వ్యవస్థ అనేది మామూలుగా సమస్థితి వద్దనో లేక దానికి దగ్గరగానో ఉంటుందని పలు ఆర్థిక సిద్ధాంతాలు పేర్కొన్నాయి.[citation needed] ఈ అభిప్రాయాలు ఆర్థిక ఒడిదుడుకులను ఒక వ్యవస్థకు అఘాతాలుగా పరిగణించగలమని భావించిన ఆలోచన యొక్క సూత్రీకరణకు దారితీశాయి.[13]

స్లట్‌స్కై సంప్రదాయంలో, మొత్తంగా చర సగటు శ్రేణిని ఏర్పరిచే యాదృశ్ఛిక అఘాతాల ఫలితాన్ని వ్యాపార చక్రాలుగా పరిగణిస్తారు. అయితే ప్రపంచ GDP డైనమిక్స్‌లో వ్యాపార (జుగ్లార్) చక్రాలు ఆమోదయోగ్యమైన గణాంక విశిష్ట స్థాయిలో ఉన్నాయని వర్ణపట సంబంధ విశ్లేషణ ద్వారా ఇటీవల నిర్వహించిన పరిశోధన స్పష్టం చేసింది.[14]

విశ్లేషణ[మార్చు]

మొత్తం ఆర్థిక కార్యకలాపంలో ఒడిదుడుకుల వివరణ అనేది మాక్రోఎకనామిక్స్లోని ప్రధాన ఆందోళనల్లో ఒకటి. ఇలాంటి ఒడిదుడుకులకు సర్వసాధారణంగా ఉపయోగించే ముసాయిదా కీనేసియన్ ఎకనామిక్స్. కీనేసియన్ ఆలోచన ప్రకారం, ఆర్థిక వ్యవస్థ సంపూర్ణ ఉపాథి స్థాయిలకు పైన గానీ లేదా దిగువ గానీ ఉండే స్వల్పకాలిక సమస్థితిని చేరుకునే సంభావ్యతను వ్యాపార చక్రాలు ప్రతిబింబిస్తాయి. ఒకవేళ ఆర్థికవ్యవస్థ గనుక సంపూర్ణ ఉపాథి కంటే తక్కువగా అంటే అధిక నిరుద్యోగం ద్వారా నిర్వహించబడుతుంటే, వ్యాపార చక్రం యొక్క ఒడిదుడుకులను సరిచేయడంలో ద్రవ్య విధానం మరియు ఆర్థిక విధానం సానుకూల పాత్రను పోషించగలవని కీనేసియన్ సిద్ధాంతం పేర్కొంది.

వ్యాపార చక్రాలకు సంబంధించి అసంఖ్యాక అత్యాధునిక ఆర్థిక సిద్ధాంతాలు కూడా ఉన్నాయి. అవి ఎక్కువగా ప్రత్యేకమైన పాఠశాలలు లేదా సిద్ధాంతకర్తలతో అనుబంధం కలిగి ఉంటాయి. అంతేకాక ప్రధాన స్రవంతి అర్థశాస్త్రం పరిధిలో కొన్ని విభాగాలు మరియు ప్రత్యామ్నాయ సిద్ధాంతాలు కూడా ఉన్నాయి. వాటిలో వాస్తవిక వ్యాపార చక్ర సిద్ధాంతం మరియు రుణ ద్రవ్యోల్బణం, ఆర్థిక అస్థిరత ప్రాతిపదిక వంటి రుణ ఆధారిత వివరణలు ముఖ్యమైనవి.

బహిర్జాత vs. అంతర్జాత[మార్చు]

ప్రధాన స్రవంతి అర్థశాస్త్రంలో ఆర్థిక చక్రాలకు సంబంధించి బాహ్య (బహిర్జాత) మరియు అంతర్గత (అంతర్జాత) కారణాలపై చర్చ అనేది శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతోంది. సంప్రదాయక పాఠశాల (ప్రస్తుతం నియో-క్లాసికల్‌) బహిర్జాత కారణాలపైన మరియు అండర్‌కన్సప్షనిస్ట్ (ప్రస్తుతం కీనేసియన్) పాఠశాల అంతర్గత కారణాలపై వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి. వీటిని విస్తృతంగా "సప్లయ్-వైపు" మరియు "డిమాండ్-వైపు" విశ్లేషణలుగా కూడా వర్గీకరించవచ్చు. సప్లయ్-వైపు విశ్లేషణలు భిన్నమైన శైలిని కలిగి, "సప్లయ్ తనకు తానుగా డిమాండ్‌ను సృష్టించుకుంటుంది" అనే సే చట్టాన్ని అనుసరిస్తాయి. అదే డిమాండ్-వైపు విశ్లేషణలు సప్లయ్ కొరత కారణంగా సమర్థ డిమాండ్ పడిపోతుంది, ఫలితంగా మాంద్యం లేదా సంక్షోభం తలెత్తుతుందని వాదిస్తున్నాయి.

ఈ చర్చ ముఖ్యమైన విధాన పరిణామాలకు దారితీసింది. నియోక్లాసికల్స్ వంటి సంక్షోభం యొక్క బాహ్య కారణాలను పేర్కొనే ప్రతిపాదకులు బాహ్య అఘాతాలు, మార్కెట్ కార్యకలాపాలను నియంత్రించే విధంగా కనిష్ట ప్రభుత్వ విధానం లేదా క్రమబద్ధీకరణ (లైసెజ్ ఫెయిరీ) ఉండాలని వాదించారు. కీనేసియన్లు వంటి సంక్షోభం యొక్క అంతర్గత కారణాలను తెలిపే ప్రతిపాదకులు మాత్రం విస్తృత ప్రభుత్వ విధానం మరియు క్రమబద్ధీకరణ ఉండాలని వాదించారు. క్రమబద్ధీకరణ (నియంత్రణ) లేకపోతే, మార్కెట్ ఒక సంక్షోభం నుంచి మరో సంక్షోభానికి చేరుకుంటుంది. ఈ విభజన సంపూర్ణమైనది కాదు. కొందరు క్లాసికల్స్ (సే సహా) బాహ్య కారణాలను విశ్వసించినప్పటికీ, ఆర్థిక చక్రాల నష్టాన్ని తగ్గించడానికి ప్రభుత్వ విధానం అవసరమని అభిప్రాయపడ్డారు. అదే ఆస్ట్రియా స్కూల్ ఆర్థికవేత్తలు అంతర్గత కారణాలను నమ్మినప్పటికీ, సంక్షోభం మరింత ముదిరే అవకాశముందంటూ ప్రభుత్వ జోక్యాన్ని వ్యతిరేకించారు.

ఆర్థిక చక్రం బహిర్గతంగా ఏర్పడుతుందనే అభిప్రాయం సే చట్టం ఆవిష్కరణ వరకు ఉండేది. అలాగే ఆర్థిక చక్రం యొక్క అంతర్జాత లేదా బహిర్జాత కారణాలను సే చట్టం తప్పని లేదా దానిని సమర్థించే విధంగా రూపొందించడం జరిగింది. "సాధారణ సమృద్ధి" చర్చగా కూడా దీనిని పేర్కొన్నారు.

మహా సంక్షోభం (మహా మాంద్యం) తలెత్తడంతో ప్రధాన స్రవంతి అర్థశాస్త్రంలో కీనేసియన్ విప్లవం ఏర్పడేంత వరకు క్లాసికల్ మరియు నియోక్లాసికల్ విశ్లేషణలు (బాహ్య కారణాలు) ఆర్థిక చక్రాల యొక్క ప్రధాన వివరణలుగా ఉండేవి. అయితే కీనేసియన్ విప్లవం నేపథ్యంలో నియోక్లాసికల్ మాక్రోఎకనామిక్స్‌ను ఎక్కువగా తిరస్కరించారు. RBC సిద్ధాంతం రూపంలో కొన్ని నియోక్లాసికల్ పద్ధతులు వెల్లువెత్తాయి. అయితే కీనేసియన్ మాత్రమే ప్రధాన స్రవంతి పరిశీలనగా కొనసాగింది.

కీనేసియన్ సంప్రదాయాన్ని వ్యతిరేకించే ఆడమ్ స్మిత్ మరియు డేవిడ్ రికార్డో నియోక్లాసికల్ సంప్రదాయానికి చెందిన ప్రధాన స్రవంతి ఆర్థికవేత్తలు సాధారణంగా బహిర్జాత ప్రభావాల వల్లే మార్కెట్ యొక్క సామరస్యమైన పనితీరు నాశనమైందని అభిప్రాయపడ్డారు. అంటే ప్రభుత్వం లేదా దాని నియంత్రణ, కార్మిక సంఘాలు, వ్యాపార గుత్తాధిపత్యాలు లేదా టెక్నాలజీ లేదా సహజ కారణాలు (ఉదాహరణకు, విలియం స్టాన్లీ జెవాన్స్ యొక్క సూర్యుడి పొడలు, హెన్రీ లుడ్‌వెల్ మూర్ యొక్క శుక్ర గ్రహం కదలికలు)గా వారు పేర్కొన్నారు.

దీనికి విరుద్ధంగా, జీన్ చార్లెస్ డి సిస్‌మోండి, క్లెమెంట్ జుగ్లార్ మరియు మార్క్స్ వంటి అత్యాధునిక సంప్రదాయం మాత్రం మార్కెట్ వ్యవస్థ ప్రస్తుత ఒడిదుడుకులు అనేవి దాని యొక్క అంతర్గత లక్షణాలని అభిప్రాయపడింది.[15]

అండర్‌కన్సప్షనిజం యొక్క 19వ శతాబ్దపు పాఠశాల సైతం వ్యాపార చక్రానికి అంతర్గత కారణాలని భావించింది. ప్రముఖంగా మితవ్యయ భిన్నాభిప్రాయం. గతంలో అత్యాధునిక పాఠశాలగా పిలవబడుతున్న ఇది ఈరోజు కీనేసియన్ విప్లవం ద్వారా కీనేసియన్ అర్థశాస్త్రం రూపంలో ప్రధాన స్రవంతిలోకి ప్రవేశించింది.

కీనేసియన్[మార్చు]

కీనేసియన్ అర్థశాస్త్రం ప్రకారం, సమిష్టి డిమాండ్‌లోని ఒడిదుడుకులు సంపూర్ణ ఉపాథి అవుట్‌పుట్ రేటుతో విభేదించే స్థాయిలకు స్వల్పకాలిక సమస్థితికి ఆర్థికవ్యవస్థ చేరుకునే విధంగా కారణమవుతాయి. ఈ ఒడిదుడుకులు పరిశీలనాత్మక వ్యాపార చక్రాలుగా తమకు తాముగా అగుపిస్తాయి. కీనేసియన్ నమూనాలు ఆవర్తన వ్యాపార చక్రాలకు తప్పనిసరిగా వర్తించవు. అయితే కీనేసియన్ గుణకం మరియు వేగవర్థని యొక్క సంకర్షణతో సంబంధమున్న సాధారణ కీనేసియన్ నమూనాలు ప్రాథమిక అఘాతాలకు చక్రీయ స్పందనల దిశగా ఊతమిస్తాయి. పాల్ శామ్యూల్‌సన్ యొక్క "డోలక నమూనా" గుణకం మరియు వేగవర్థిని సాయంతో వ్యాపార చక్రాలను గణించగలదు. ఆర్థిక అవుట్‌పుట్‌లోని తేడాల విస్తృతి పెట్టుబడి స్థాయిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. పెట్టుబడి అనేది మొత్తం అవుట్‌పుట్ (గుణకం) స్థాయిని నిర్ణయిస్తుంది. ఇది మొత్తం డిమాండ్ (వేగవర్థని) ద్వారా నిర్ణయించబడుతుంది.

కీనేసియన్ సంప్రదాయంలో రిచర్డ్ గుడ్‌విన్ వ్యాపార లాభాలు మరియు కార్మికుల జీతాల మధ్య ఆదాయాన్ని పంపిణీ చేయడం ద్వారా అవుట్‌పుట్‌లోని సైకిళ్లను లెక్కించారు. జీతాల్లో ఒడిదుడుకులు అనేవి దాదాపు ఉపాథి స్థాయి (ఉపాథి చక్రానికి జీతం చక్రం ఒక కాలం వెనుక ఉంటుంది)లో మాదిరిగానే ఉంటాయి. ఆర్థికవ్యవస్థ ఎక్కువ మందికి ఉపాథి కల్పించే స్థితిలో ఉన్నప్పుడు, కార్మికులు జీతాల పెంపుకు డిమాండ్ చేస్తారు. అదే విధంగా నిరుద్యోగం ఎక్కువగా ఉన్న సమయంలో జీతాలు తిరోగమిస్తాయి. గుడ్‌విన్ ప్రకారం, నిరుద్యోగం మరియు వ్యాపార లాభాలు పెరిగినప్పుడు అవుట్‌పుట్ పెరుగుతుంది.

పరపతి/రుణ చక్రం[మార్చు]

ఆర్థిక చక్రాలకు ప్రాథమిక కారణంగా పరపతి చక్రం అనే ఒక ప్రత్యామ్నాయ సిద్ధాంతం ఉంది. అంటే, పరపతి యొక్క నికర విస్తరణ (GDP శాతం లెక్కన రుణానికి సమానంగా ప్రైవేటు పరపతి పెరగడం) ఆర్థిక విస్తరణలకు అవకాశమిస్తుంది. నికర సంకోచం మాంద్యాలకు కారణమవుతుంది. అది ముదిరితే సంక్షోభం తలెత్తుతుంది. ప్రత్యేకించి, ఊహాజనిత బుడగలు పగిలిపోవడం సంక్షోభాలు తలెత్తడానికి దగ్గరి కారణంగా భావించబడుతుంది. ఈ సిద్ధాంతం డబ్బు మరియు బ్యాంకులను వ్యాపార చక్రం కేంద్రంలో ఉంచుతుంది.

దీనికి సంబంధించిన ప్రాథమిక సిద్ధాంతంగా ఇర్వింగ్ ఫిషర్ యొక్క రుణ ద్రవ్యోల్బణం సిద్ధాంతంగా చెప్పుకోవచ్చు. మహా మాంద్యంను వివరించడానికి ఆయన దీనిని ప్రతిపాదించారు. ఇటీవలి అత్యంత ప్రశంసనీయ సిద్ధాంతంగా హైమన్ మిన్‌స్కీ యొక్క ఆర్థిక అస్థిరత ప్రతిపాదనను చెప్పుకోవచ్చు. అలాగే ఆర్థిక చక్రాల రుణ సిద్ధాంతం తరచూ స్టీవ్ కీన్ వంటి కీనేసియన్ తదనంతర అర్థశాస్త్రంతో ముడిపడి ఉంటుంది.

కీనేసియన్ తదనంతర ఆర్థికవేత్త హైమన్ మిన్‌స్కీ చక్రాల విశ్లేషణకు రుణ, వడ్డీరేట్లు మరియు ఆర్థిక అస్థిరత ఒడిదుడుకుల ద్వారా గుర్తించిన ఆర్థిక అస్థిరత ప్రతిపాదనను ప్రతిపాదించారు. విస్తరణ సమయంలో వడ్డీరేట్లు తక్కువగా ఉంటాయి. అందువల్ల కంపెనీలు తమ పెట్టుబడికి అవసరమైన రుణాలను బ్యాంకుల నుంచి సులువుగా పొందగలుగుతాయి. వాటికి రుణాలు మంజూరు చేయడానికి బ్యాంకులు సైతం విముఖత చూపవు. ఆర్థిక కార్యకలాపాల విస్తరణ ద్వారా వ్యాపారం పెరిగి నగదు ప్రవాహాలు పెరుగుతాయి. తద్వారా తీసుకున్న రుణాలను కంపెనీలు తిరిగి సులువుగా చెల్లించగలవు. ఈ ప్రక్రియ వల్ల కంపెనీలు అధికంగా రుణపడిపోయాయి. అందువల్ల పెట్టుబడి పెట్టడం ఆపేశాయి. ఫలితంగా ఆర్థికవ్యవస్థను మాంద్యం చుట్టుముట్టింది.

రుణ కారణాలు అనేవి ప్రధాన స్రవంతి పరిధిలోని ఆర్థిక చక్రం యొక్క ప్రాథమిక సిద్ధాంతం కాదు. అయితే అవి (Eckstein & Sinai 1986) వంటి సందర్భోచిత ఉదహరింపును సంతరించుకున్నాయి. (Summers 1986) చేత ఆమోదించబడినట్లు చూపబడినది.

వాస్తవిక వ్యాపార చక్ర సిద్ధాంతం[మార్చు]

ప్రధాన స్రవంతి అర్థశాస్త్రంలో కీనేసియన్ అభిప్రాయాలను సాంకేతిక అఘాతాల వల్ల ఒడిదుడుకులు సంభవించే వాస్తవిక వ్యాపార చక్రం నమూనాలు సవాలు చేశాయి. ఈ సిద్ధాంతం చాలావరకు ఫిన్ E. కిడ్‌ల్యాండ్ మరియు ఎడ్వర్డ్ C. ప్రెస్‌కాట్‌తో మరియు సాధారణంగా చికాగో స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ (ఫ్రెష్‌వాటర్ ఎకనామిక్స్)తోనూ సంబంధం కలిగి ఉంది. ఆర్థిక సంక్షోభం మరియు ఒడిదుడుకులు ద్రవ్య అఘాతం వల్ల ఉత్పన్నం కావని, అవి కేవలం సృజనాత్మకత వంటి బాహ్య అఘాతం వల్లనే సంభవిస్తాయని వారు అభిప్రాయపడ్డారు.

RBC సిద్ధాంతాన్ని (Summers 1986) మరియు పాల్ క్రుగ్మాన్ వంటి కీనేసియన్ సంప్రదాయంలోని పలువురు ప్రధాన స్రవంతి ఆర్థికవేత్తలు స్పష్టంగా తిరస్కరించారు.

ప్రత్యామ్నాయ ప్రతిపాదన[మార్చు]

ఇక్కడ తెలిపిన శేష విశ్లేషణలను ప్రధాన స్రవంతి ఆర్థికవేత్తలు విశ్వసించదగినవిగా భావించలేదు.

రాజకీయ ఆధారిత వ్యాపార చక్రం[మార్చు]

మరో జత నమూనాలు వ్యాపార చక్రం రాజకీయ కారణాల వల్ల ఏర్పడుతుందని చెప్పే ప్రయత్నం చేశాయి. విభిన్న విధాన పద్ధతులు కలిగిన యంత్రాంగాలు వరుసగా ఎన్నికవడం వల్ల చక్రాలు ఏర్పడుతాయని పక్షపాత వ్యాపార చక్రం అభిప్రాయపడింది. పరిపాలనా పద్ధతి A విస్తరణ విధానాలను అవలంభించింది. ఫలితంగా వృద్ధితో పాటు ద్రవ్యోల్బణం ఏర్పడ్డాయి. అయితే ఆమోదయోగ్యం కాని రీతిలో ద్రవ్యోల్బణం గరిష్ట స్థాయికి చేరుకోవడంతో దానిని అధికారం నుంచి తప్పించారు. దాని స్థానంలో B ప్రభుత్వం అధికారం చేపట్టి, సంకోచ విధానాలను అనుసరించింది. ఫలితంగా ద్రవ్యోల్బణం మరియు అభివృద్ధి తగ్గుముఖం పట్టాయి. దాంతో పతనాలు చక్రం నుంచి వేలాడాయి. ఫలితంగా నిరుద్యోగం హెచ్చుమీరడంతో దానిని కూడా గద్దె దింపి, దాని స్థానంలో అధికారాన్ని తిరిగి A పార్టీకి అప్పగించారు.

రాజకీయ వ్యాపార చక్రం అనేది ఒక ప్రత్యామ్నాయ సిద్ధాంతం. ఏ పార్టీకి చెందిన యంత్రాంగమైనా సరే ఎన్నికైనప్పుడు, ద్రవ్యోల్బణాన్ని తగ్గించడానికి మరియు ఆర్థిక పోటీ దిశగా పేరు సంపాదించడానికి ప్రాథమికంగా సంకోచ విధానాన్ని అవలంభిస్తుంది. తర్వాత తదుపరి ఎన్నికల్లో ముందుండే విధంగా ఎన్నికల రోజున ఏకకాలంలో ద్రవ్యోల్బణం మరియు నిరుద్యోగాన్ని తగ్గించగలమనే ఆకాంక్షతో అది విస్తరణ సిద్ధాంతాన్ని అనుసరిస్తుంది.

రాజకీయ వ్యాపార చక్ర సిద్ధాంతం మిచల్ కాలెక్కి[16] పేరుతో బలంగా ముడిపడింది. పెట్టుబడిదారీవిధానం కలిగిన ఎలాంటి ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వమైనా సంపూర్ణ ఉపాథి స్థిరతను సాధించగలదని ఆయన స్పష్టీకరించారు. అందువల్ల మాంద్యాలు రాజకీయ నిర్ణయాల ద్వారానే ఏర్పడవచ్చనేది ఆయన వాదన. నిలకడ కలిగిన సంపూర్ణ ఉపాథి అంటే జీతాలు పెంచుకునే దిశగా కార్మికుల బేరసారాల అధికారాన్ని పెంచడం మరియు లాభదాయకతను సమర్థవంతంగా దెబ్బతీయకుండా చెల్లింపులు లేని కార్మికులను కొనసాగనివ్వకుండా చేయడం అని అర్థం. (నియంతృత్వం కిందకు వచ్చే ఈ సిద్ధాంతాన్ని ఆయన గుర్తించలేదు. ఇది కార్మికుల అధికారాన్ని ప్రత్యక్షంగా కాలరాస్తుంది). ఇటీవల కొన్నేళ్లలో అధికారంలో ఉన్న రాజకీయవేత్తలు తిరిగి ఎన్నికలు జరిగేలా సొమ్మును ఆర్జిస్తున్నారు. ఫలితంగా తర్వాత తలెత్తే మాంద్యాలకు పౌరులు మూల్యం చెల్లించుకుంటున్నారని "ఎన్నికల వ్యాపార చక్ర" సిద్ధాంత ప్రతిపాదకులు వాదిస్తున్నారు.

మార్క్సిస్ట్ అర్థశాస్త్రం[మార్చు]

మార్క్స్‌కు సంబంధించినంత వరకు, మార్కెట్‌లో విక్రయించడానికి ఉద్దేశించిన వర్తక సరకుల ఉత్పత్తి అనేది అంతర్గతంగా సంక్షోభానికి దారితీస్తుంది. మార్క్సియన్ ఆలోచనలో రాబడి అనేది మార్కెట్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు భారీ ఇంజిను వంటిది. అయితే వ్యాపార (మూలధన) లాభదాయకతకు క్షీణించే ప్రవృత్తి ఉంటుంది. అది సంక్షోభాలను పునరావృతం చేస్తుంది. ఫలితంగా నిరుద్యోగం పెరగడం, వ్యాపారాలు నష్టపోవడం, మిగిలిన మూలధనం కేంద్రీకృతమవడం మరియు లాభదాయకత స్వస్థత పొందడం జరుగుతుంది. సుదీర్ఘకాలంలో ఈ సంక్షోభాల ఒరవడి మరింత ప్రమాదకరంగా ఉంటుంది. చివరకు వ్యవస్థ కుప్పకూలుతుంది.[17] రోసా లగ్జంబర్గ్ వంటి కొందరు మార్క్సిస్ట్ రచయితలు కీనేసియన్ నమూనాతో సారూప్యతలు కలిగిన ఈ నమూనాలో కార్మికుల యొక్క కొనుగోలు శక్తిలేమిని డిమాండ్ కంటే సప్లయ్ ప్రవృత్తి అధికంగా ఉండటమే కారణంగా భావించారు. ఫలితంగా సంక్షోభం తలెత్తుతుంది. వాస్తవానికి పలువురు ఆధునిక రచయితలు మార్క్స్ మరియు కీనెస్ అభిప్రాయాలను జతచేసే ప్రయత్నం చేశారు. మరికొందరు విరుద్ధమైన రీతిలో మార్క్సియన్ మరియు కీనేసియన్ దృష్టికోణం మధ్య ప్రధాన తేడాలను నొక్కి చెప్పారు. పెట్టుబడిదారీవ్యవస్థ అనేది సమర్థవంతమైనది మరియు సమర్థవంతమైన నియంత్రణకు లోబడుతుందని కీనెస్ పేర్కొనగా, మార్క్స్ మాత్రం పెట్టుబడిదారీవ్యవస్థ అనేది చారిత్రాత్మకంగా నాశనమైందని, దానిని సాంఘిక సంబంధి నియంత్రణలో పెట్టలేమని స్పష్టం చేశారు.[18]

ఆస్ట్రియా స్కూల్[మార్చు]

వ్యాపార చక్రాలు అనేవి కేంద్రీయ బ్యాంకులు తరచూ చేపట్టే ద్రవ్య విస్తరణ మరియు ఆధునిక ఆర్థిక వ్యవస్థల్లోని ఆంశిక రిజర్వు బ్యాంకింగ్ విధానం వల్ల ఏర్పడుతాయని ఆస్ట్రియా స్కూల్ ఆర్థికవేత్తలు పేర్కొన్నారు.

ఒకానొక ప్రాథమిక ఆస్ట్రియా స్కూల్ వ్యాపార చక్ర సిద్ధాంత సవిమర్శక పరిశీలనగా 19వ శతాబ్దంలో అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలు మళ్లీ మళ్లీ ఎదుర్కొన్న ఆర్థిక సంక్షోభాలను చెప్పవచ్చు. వాటిలో 1907లో U.S. సెంట్రల్ బ్యాంకు స్థాపనకు ముందు తలెత్తిన 1873 భయం నేపథ్యంలో ఏర్పడిన సుదీర్ఘ సంక్షోభం ప్రముఖమైనది. సహచరులు, థామస్ వుడ్స్ వంటి చరిత్రకారుడు మెల్ట్‌డౌన్ అనే తన పుస్తకంలో ఈ విమర్శను ఖండించాడు. అంతకుముందు తలెత్తిన సంక్షోభాలు రుణాల విస్తరణ దిశగా ప్రబలమైన బంగారు ప్రమాణం (గోల్డ్ స్టాండర్డ్) నుంచి అవరోధాలు ఎదురైనప్పటికీ, ప్రభుత్వం మరియు బ్యాంకర్లు చేసిన ప్రయత్నాల వల్లనే అని వివరించాడు. అందువల్ల ఆయన వాదన ఆస్ట్రియా వ్యాపార చక్ర సిద్ధాంతానికి అనుగుణంగా ఉంది.

హెన్రీ జార్జ్[మార్చు]

జార్జ్ సిద్ధాంతం ఎప్పుడూ తిరస్కరించబడకపోయినా, సంబంధిత అంశంపై జరిపే నేటి చర్చల్లో దానిని పూర్తిగా విస్మరించారు. (హ్యాన్సన్, అల్విన్ H. బిజినెస్ సైకిల్స్ అండ్ నేషనల్ ఇన్‌కమ్. న్యూయార్క్: W. W. నార్టాన్ & కంపెనీ, 1964, పేజీ 39.)

ఆర్థికవ్యవస్థ అభివృద్ధి చెందడం ద్వారా అన్ని రకాల ఉత్పాదక భూమి ధర శరవేగంగా పెరిగే స్వాభావిక లక్షణం ఖచ్చితంగా అవసరమవుతుందని ఒకానొక అంశంగా జార్జ్ పరిశీలించాడు. దీనికి కారణం భూమి యొక్క నాణ్యత (ప్రాంతాలు మరియు సహజ వనరుల నిల్వ) స్థరమైనది. దాని యొక్క సప్లయ్ మాత్రం పెరగదు. అందువల్ల భూమికి గిరాకీ పెరిగినప్పుడు దాని ధర కూడా పెరుగుతుంది.

ఈ ప్రవృత్తి (లక్షణం)ని గుర్తించిన పెట్టుబడిదారులు భూమిని కొనుగోలు చేస్తారు. భవిష్యత్తులో పెరిగే దాని ధర ప్రయోజనం పొందడానికి దానిని ఉపయోగించడం ఉపసంహరించుకుంటారు. ప్రతిఒక్క అభివృద్ధికర ఆర్థికవ్యవస్థలో, భూమి, గృహాల ధరలు మరియు అద్దెలు ద్రవ్యోల్బణం సరాసరి రేటు కంటే శరవేగంగా పెరగడం మనం చూస్తున్నాం. తనఖా ఆధారిత సెక్యూరిటీలు వంటి ప్రత్యామ్నాయాల ద్వారా భూమి కొనుగోలుపై ఊహాగానాలు మొదలవుతాయి.

ఫలితంగా, భూ మీమాంస ఒక నిర్మిత సప్లయ్ అఘాతాన్ని సృష్టిస్తుంది. ఇది ఆర్థికవ్యవస్థ యొక్క దైహిక మాంద్యం. భూ మీమాంస ఉన్నంత వరకు ఇది నిర్వహించబడుతుంది. ఫలితంగా ద్రవ్యోల్బణం లేదా మాంద్యం దిశగా పరిస్థితులు మారుతాయి. కాబట్టి భూ మీమాంస అనేది జార్జ్ ప్రకారం, ఆర్థిక పతనాలకు కారణభూతం. దీనికి మరిన్ని ఇతర కారణాలు కూడా ఉండొచ్చు. అంటే చమురు ధర అఘాతాలు, వినియోగదారు విశ్వాస సంక్షోభాలు, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య ఒడిదుడుకులు, ప్రకృతి వైపరీత్యాలు వంటివి. అయితే ఇవేవీ కూడా పతనాలను సృష్టించవు.

భూ మీమాంస ఆర్థికవ్యవస్థ జోరును రెండు విధాలుగా అడ్డుకుంటుంది. ఇది భూమి ధరను సాధారణం కంటే మరింత ఎక్కువగా (AS వంపు ఊర్థ్వముఖంగా మారుతుంది) చేయడం ద్వారా ఉత్పాదక వ్యయాలను పెంచుతుంది. అలాగే అత్యుత్తమ ప్రదేశాల్లో ప్రవేశం లేకుండా అడ్డుకోవడం ద్వారా ఉత్పాదకతను తగ్గిస్తుంది. AS వంపు ఎడమవైపుకు బదిలీ అవడం మరియు "సంభావ్య అవుట్‌పుట్" తగ్గుతుంది.

http://www.henrygeorge.org/charts/hgonbust.htm

అదుపు చేయడం[మార్చు]

ఆర్థిక మాంద్యాల సమయంలో అనేక సామాజిక పరిస్థితులు (మానసిక ఆరోగ్యం, నేరాలు, ఆత్మహత్యలు) క్షీణించాయి. ఉద్యోగాలు కోల్పయిన వారు ఆర్థిక తిరోగమన సమయాల్లో అత్యంత బాధాకరమైన పరిస్థితులను ఎదుర్కొన్నారు. మాంద్యాలను తగ్గించడానికి ప్రభుత్వాలపై తరచూ రాజకీయ ఒత్తిళ్లు కూడా పెరిగాయి. 1940ల నుంచి కీనేసియన్ విప్లవం నేపథ్యంలో పలు అభివృద్ధి చెందిన దేశాల ప్రభుత్వాలు [[స్థిరీకరణ వి ధానం]] కింద ప్రభుత్వ బాధ్యతలో భాగంగా వ్యాపార చక్రం తగ్గింపుకు కృషి చేశాయి.

కీనేసియన్ అభిప్రాయం ప్రకారం, మాంద్యాలు అనేవి సమిష్టి డిమాండ్ తగినంత లేకపోవడం వల్లే ఏర్పడుతాయి. మాంద్యం తలెత్తినప్పుడు సమిష్టి డిమాండ్ మొత్తాన్ని ప్రభుత్వం తప్పక పెంచాలి. తద్వారా ఆర్థికవ్యవస్థను తిరిగి సమస్థితిలోకి తేవాలి. దీనిని ప్రభుత్వం రెండు మార్గాల్లో చేయగలదు. మొదటిది డబ్బు పంపిణీని పెంచడం (విస్తరణ ద్రవ్య విధానం) మరియు రెండోది ప్రభుత్వ వ్యయాలను పెంచడం లేదా పన్నులను తగ్గించడం (విస్తరణ ఆర్థిక విధానం).

దీనికి విరుద్ధంగా, న్యూ క్లాసికల్ ఆర్థికవేత్త రాబర్ట్ లూకాస్ వంటి కొందరు ఆర్థికవేత్తలు వ్యాపార చక్రాల యొక్క సంక్షేమ వ్యయం దాదాపు చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. అందువల్ల స్థిరీకరణపై కంటే దీర్ఘకాల వృద్ధిపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారించాలని సూచించారు.

అయితే కీనేసియన్ సిద్ధాంతం ప్రకారం కూడా వ్యాపార చక్రాన్ని సున్నితంగా తొలగించే విధంగా ఆర్థిక విధానం యొక్క నిర్వహణ అనేది క్లిష్టమైన ఆర్థికవ్యవస్థ కలిగిన సమాజంలో చాలా కష్టమైన పని అవుతుంది. కొందరు సిద్ధాంతకర్తలు, ప్రముఖంగా మాక్సియన్ ఎకనామిక్స్‌పై విశ్వాసం ఉన్నవారు ఈ క్లిష్టతను అసాధ్యమైనదిగా భావించారు. పునరావృతమయ్యే వ్యాపార చక్ర సంక్షోభాలు అనేవి పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ నిర్వహణల అనివార్య ఫలితమే అని కార్ల్ మార్క్స్ స్పష్టం చేశారు. ఈ అభిప్రాయం ప్రకారం, ప్రభుత్వం చేయగలిగిందల్లా ఆర్థిక సంక్షోభాల సమయాన్ని మార్చడమే. సంక్షోభం భిన్నమైన రూపం లో గోచరించవచ్చు. ఉదాహరణకు, తీవ్రమైన ద్రవ్యోల్బణం లేదా ప్రభుత్వ లోటు స్థిరంగా పెరగడం. సంక్షోభం ఆలస్యమవడం ద్వారా ఏర్పడిన గడ్డు పరిస్థితిని ప్రభుత్వ విధానం మరింత నాటకీయం గానూ మరియు తద్వారా బాధాకరంగానూ మార్చినట్లు అర్థం చేసుకోబడుతుంది.

అదనంగా, 1960లకు చెందిన నియోక్లాసికల్ ఆర్థికవేత్తలు ఆర్థికవ్యవస్థ నిర్వహణకు ఉద్దేశించిన కీనేసియన్ విధానాల సామర్థ్యాన్ని తగ్గించారు. 1960ల నుంచి నోబెల్ గ్రహీతలు మిల్టన్ ఫ్రీడ్‌మన్ మరియు ఎడ్మండ్ ఫెల్ప్స్ వంటి ఆర్థికవేత్తలు ద్రవ్యోల్బణాత్మక అంచనాలు ఫిలిప్స్ వంపును దీర్ఘకాలంలో ఖండిస్తాయనే తమ వాదనలను మరింత బలపరుచుకున్నారు. 1970ల్లోని స్థిర ద్రవ్యోల్బణం వారి సిద్ధాంతాలకు మరింత బలాన్ని చేకూర్చింది. మాంద్యాలు మరియు ద్రవ్యోల్బణం రెండూ ఒకేసారి సంభవించవన్న సాధారణ కీనేసియన్ అంచనాను తోసిపుచ్చారు.[original research?] ఫ్రీడ్‌మన్ మరో అడుగు ముందుకేసి, దేశంలోని అన్ని కేంద్రీయ బ్యాంకులు భారీ తప్పిదాలు చేయకుండా జాగ్రత్త పడాలని సూచించారు. వాల్ స్ట్రీట్ పతనం 1929 సమయంలో అవి నగదు పంపిణీని శరవేగంగా నాశనం చేశాయని, ఫలితంగా మాంద్యం ముదిరి మహా సంక్షోభంగా మారిందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

గమనికలు[మార్చు]

  1. O'Sullivan, Arthur; Steven M. Sheffrin (2003). Economics: Principles in action. Upper Saddle River, New Jersey 07458: Pearson Prentice Hall. pp. 57,310. ISBN 0-13-063085-3. 
  2. Korotayev, Andrey V., & Tsirel, Sergey V. A Spectral Analysis of World GDP Dynamics: Kondratieff Waves, Kuznets Swings, Juglar and Kitchin Cycles in Global Economic Development, and the 2008–2009 Economic Crisis. Structure and Dynamics. 2010. Vol. 4. no. 1. pp. 3–57.
  3. ఓవర్ ప్రొడక్షన్ అండ్ అండర్ కన్సంప్షన్, స్కార్లెట్, హిస్టరీ ఆఫ్ ఎకనామిక్ థియరీ అండ్ థాట్
  4. చార్లెస్ డునోయర్ అండ్ ది ఎమర్జెన్స్ ఆఫ్ ది ఐడియా ఆఫ్ ఎన్ ఎకనామిక్ సైకిల్, రబా బెంకీమౌనీ, హిస్టరీ ఆఫ్ పొలిటికల్ ఎకానమీ 2009 41(2):271-295; DOI:10.1215/00182702-2009-003
  5. M. W. లీ, ఎకనామిక్ ఫ్లక్షుయేషన్స్ . హోమ్‌వుడ్, IL, రిచర్డ్ D. ఇర్విన్, 1955
  6. Schumpeter, J. A. (1954). History of Economic Analysis. London: George Allen & Unwin. 
  7. Kitchin, Joseph (1923). "Cycles and Trends in Economic Factors". Review of Economics and Statistics (The MIT Press) 5 (1): 10–16. doi:10.2307/1927031. 
  8. Kondratieff, N. D.; Stolper, W. F. (1935). "The Long Waves in Economic Life". Review of Economics and Statistics (The MIT Press) 17 (6): 105–115. doi:10.2307/1928486. 
  9. A. F. బర్న్స్ అండ్ W. C. మిట్చెల్, మెజరింగ్ బిజినెస్ సైకిల్స్ , న్యూయార్క్, నేషనల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఎకనామిక్ రీసెర్చ్, 1946.
  10. A. F. బర్న్స్, ఇంట్రడక్షన్. ఇన్: వెస్లీ C. మిచెల్, వాట్ హ్యాపెన్స్ డ్యూరింగ్ బిజినెస్ సైకిల్స్: ఎ ప్రోగ్రెస్ రిపోర్ట్ . న్యూయార్క్, నేషనల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఎకనామిక్ రీసెర్చ్, 1951
  11. "US Business Cycle Expansions and Contractions". NBER. Retrieved 2009-02-20. 
  12. ఫ్రీడ్‌మన్, మిల్టన్; అన్నా జాకబ్సన్ షివార్ట్జ్ (1993). ఎ మోంటరీ హిస్టరీ ఆఫ్ ది యునైటెడ్ స్టేట్స్, 1867-1960. ప్రిన్స్‌టన్: ప్రిన్స్‌టన్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్. పేజీలు .678
  13. Korotayev, Andrey V., & Tsirel, Sergey V.(2010). A Spectral Analysis of World GDP Dynamics: Kondratiev Waves, Kuznets Swings, Juglar and Kitchin Cycles in Global Economic Development, and the 2008–2009 Economic Crisis. Structure and Dynamics. Vol.4. #1. P.3-57.
  14. ఉదాహరణ చూడండి కొరోతయేవ్, ఆండ్రీ V., & టిసైరెల్, సెర్జీ V. ఎ స్పెక్ట్రల్ ఎనాలిసిస్ ఆఫ్ వరల్డ్ GDP డైనమిక్స్: కొండ్రాటీఫ్ వేవ్స్, కుజ్నెట్స్ స్వింగ్స్, జుగ్లార్ అండ్ కిట్చిన్ సైకిల్స్ ఇన్ గ్లోబల్ ఎకనామిక్ డెవలప్‌మెంట్, అండ్ ది 2008–2009 ఎకనామిక్ క్రైసిస్. స్ట్రక్షర్ అండ్ డైనమిక్స్ . 2010. వాల్యూమ్ 4. #1. పేజీ. 3-57.
  15. మేరీ S. మోర్గాన్, ది హిస్టరీ ఆఫ్ ఎకనామెట్రిక్ ఐడియాస్ , కేంబ్రిడ్జి యూనివర్శిటీ ప్రెస్, 1991.
  16. మిచల్ కాలెక్కి, 1899-1970.
  17. Henryk Grossmann Das Akkumulations- und Zusammenbruchsgesetz des kapitalistischen Systems (Zugleich eine Krisentheorie) , Hirschfeld, Leipzig, 1929
  18. పాల్ మ్యాటిక్, మార్క్స్ అండ్ కీనెస్: ది లిమిట్స్ ఆఫ్ మిక్సిడ్ ఎకానమీ , బోస్టన్, పోర్టర్ సర్జంట్, 1969

సూచనలు[మార్చు]

.MrRKరథ్,బాల్కటి,భువనేశ్వర్

క్రిస్టోఫర్ J. ఎర్సెజ్. "మానిటరీ బిజినెస్ సైకిల్ మోడల్స్ (స్టిక్కీ ప్రైసెస్ అండ్ వేజెస్)." [javascript:void(0); అబ్‌స్ట్రాక్ట్.]
క్రిస్టియన్ హెల్‌విగ్. "మానిటరీ బిజినెస్ సైకిల్స్ (అసంపూర్ణ సమాచారం)." అబ్‌స్ట్రాక్ట్
ఎలెన్ R. మెక్‌గ్రాటన్ "రియల్ బిజినెస్ సైకిల్స్." అబ్‌స్ట్రాక్ట్.