వ్యావహారికసత్తావాదం

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

వ్యావహారికసత్తావాదం అనేది ఒక సిద్ధాంతం లేదా ప్రతిపాదన సంతృప్తికరంగా పనిచేసినపుడే, అది వాస్తవమైనదనే భావనను నమ్మే ఒక తత్వ సంబంధ ఉద్యమం, అంటే ఒక ప్రతిపాదన యొక్క అర్ధాన్ని దాని వాస్తవ వినియోగ ఫలితాన్నిబట్టి అంగీకరించి, ఆచరణసాధ్యం కాని వాటిని త్రుణీకరించాలనే వాదన. విలియం జేమ్స్ వీక్షణలో ఒక ఆలోచన యొక్క వాస్తవికతను దాని విశ్వసనీయత నిరూపించటానికి పరీక్షించాలని చెప్పేది వ్యావహారికసత్తావాదం. పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం చివరిలో చార్లెస్ శాండర్స్ పీర్సే మరియు అతని ప్రయోగ సిద్ధాంతంతో వ్యావహారికసత్తావాదం ప్రారంభమైంది. ఇరవయ్యవ శాతాబ్దమంతా అది విలియం జేమ్స్, జాన్ డ్యూయీ మరియు—మరింత సాంప్రదాయ పద్ధతిలో జార్జ్ సంటాయనల రచనలలో మరింత అభివృద్ధి చెందింది. వ్యావహారికసత్తావాదం యొక్క ముఖ్యమైన అంశాలలో తీవ్ర అనుభవవాదం, కారణవాదం, పరిశీలనావాదం, భావాత్మక సాపేక్షత, వాస్తవ-విలువ విభేద తిరస్కరణ, శాస్త్రంపట్ల అత్యంత గౌరవం, మరియు దోషవాదం ఉన్నాయి.

1930ల నుండి యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు బ్రిటన్ లలో ఆధిపత్యం వహించిన తార్కిక అనుకూలవాదాన్ని విమర్శిస్తూ 1960లలో ఒక నూతన విశ్లేషణ తత్వశాస్త్ర ఆలోచన అయిన పునరుద్ధరించబడిన వ్యావహారిక సత్తావాదాన్ని (W. V. O. క్వైన్ మరియు విల్ఫ్రిడ్ సెల్లర్స్) వినియోగించినపుడు వ్యావహారికసత్తావాదం తిరిగి అందరి దృష్టినీ ఆకర్షించింది. సహజీకృత అనుభవవాదం అనే భావనను రిచర్డ్ రోర్టీ మరింత అభివృద్ధి పరచి ప్రాచుర్యం కల్పించారు; ఆయన తరువాత రచనలు ఖండ తత్వశాస్త్రంకి దగ్గరగా ఉండి విమర్శకులచే సంబంధం కలిగినవిగా భావించబడ్డాయి.

సమకాలీన వ్యావహారికసత్తావాదం, ఒక నియమబద్ధ విశ్లేషక సంప్రదాయంగా విభజింపబడి, మరింత సాపేక్షమైన గమ్యంచేరి( రోర్టీ మార్గదర్శకత్వంలో), పీర్స్, జేమ్స్ మరియు డెవె వంటి వారి పనితనంతో "నవ్య-సాంప్రదాయ" వ్యావహారికసత్తావాదం(సుసాన్ హాక్ వంటి)గా స్థిరపడింది.

విషయ సూచిక

మూలాలు[మార్చు]

చార్లెస్ పియర్స్: వ్యావహారికసత్తావాదాన్ని మొదటగా గుర్తించిన అమెరికన్ బహుళ శాస్త్రజ్ఞుడు.

ఒక తాత్విక ఉద్యమంగా వ్యావహారికసత్తావాదం యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో 1800 చివరిలో ప్రారంభమైంది. చార్లెస్ సాండర్స్ పియర్స్ (pronounced /ˈpɜrs/ "పర్స్" వలె) మరియు విలియం జేమ్స్ (ఇరువురూది మెటా ఫిజికల్ క్లబ్ సభ్యులు) వారితో పాటు జాన్ డ్యూయీ, జార్జ్ హెర్బర్ట్ మీడ్, మరియు చాన్సీ రైట్ ల ఆలోచన మరియు క్రియల ద్వారా దీని పూర్తి దిశానిర్దేశం జరిగింది. వ్యావహారికసత్తావాదం అనే పదం మొదటిసారి ముద్రణలో జేమ్స్ చే ఉపయోగించబడింది, ఈయన 1870ల ప్రారంభంలో పియర్స్ ఈ పదాన్ని కనుగొన్నట్లు ప్రశంసించారు.[1] జేమ్స్, వ్యావహారికసత్తావాదంపై పియర్స్ యొక్క సిద్ధాంత పత్రాలను "ది ఫిక్సేషన్ అఫ్ బిలీఫ్" (1877) మరియు "హౌ టు మేక్ అవర్ ఐడియాస్ క్లియర్" (1878)గా గౌరవించారు.

1906లో[2], పియర్స్ రాస్తూ, దశాబ్దాల పూర్వం మెటాఫిజికల్ క్లబ్ లో దశాబ్దాల పూర్వం, నికోలస్ సెయింట్. జాన్ గ్రీన్

తరచూ నమ్మకంపై బెయిన్ యొక్క "దేని గురించి అయితే మానవుడు చర్యకు ఉపక్రమిస్తాడో" అనే నిర్వచనాన్ని అన్వయించవలసిన ఆవశ్యకతను పేర్కొన్నాడు. ఈ నిర్వచనాన్ని అనుసరించి, వ్యావహారికసత్తావాదం ఒక ఉపసిద్ధాంతం కంటే ఎక్కువనడంలో సందేహం లేదు; అందువలన నేను ఆయనను వ్యావహారికసత్తావాదం యొక్క పితామహుడిగా భావించడానికి ఇష్టపడతాను.

నమ్మకం, ప్రవర్తన, మరియు గుణముల మధ్య కీలక సంధానాలతో ప్రేరణ పొందిన జేమ్స్ మరియు పియర్స్, గ్రీన్ తో ఏకీభవించారు. పియర్స్ మరియు జేమ్స్ పేర్కొన్నట్లుగా, తార్కిక అంచనాకు ఒక బలమైన ప్రత్యామ్నాయంగా, ఇంద్రియవాద మరియు దోషవాద అనుభవవాదంను చూపిన చాన్సీ రైట్ కు కూడా తగినంత గుర్తింపు ఇవ్వాలని జాన్ షుక్ పేర్కొన్నాడు.[3]

ప్రయోగాత్మక భేదంలేని నమ్మకాలను, ఆలోచనల నుండి వేరుచేసే పద్ధతుల కొరకు ఒకరు దృష్టి సారించడంవలన (కొన్ని సందర్భాలలో ఉపయోగకరమైన సాధారణ భేదం ఉన్నప్పటికీ), ఒక విచారణ అనేది మౌఖిక లేదా ఆతిశయోక్తితో కూడిన సంశయంగా కాక ఒక వాస్తవ అనుమానంపై ఆధారపడుతుందనే భావనను పియర్స్ అభివృద్ధి పరచారు[4], ఒక విషయాన్ని ప్రయోజనాత్మకంగా అర్ధం చేసుకోవడానికి, "మీ భావన యొక్క లక్ష్యాలు ఏ ప్రయోజనాత్మక ఫలితాలను కలిగి ఉండాలని మీరు భావిస్తారో వాటిని ప్రభావితం చేయగలిగిన వాటిని పరిశీలించండి. అప్పుడు, ఆ ప్రభావాల గురించి మీ భావన లక్ష్యం యొక్క మీ మొత్తం భావనపై ఫలితాన్ని చూపుతుంది"[5] —తరువాత ఆయన దీనిని వ్యావహారికసత్తావాద సిద్ధాంతం గా పిలిచారు. వ్యావహారిక పద్ధతి కొరకు భావించబడే ఫలితాల ప్రభావాన్ని ఒక సాధారణ పరిధిలో, ఇది లక్ష్యం యొక్క భావనను లక్ష్య ప్రభావాల భావనతో సమతుల్యం చేస్తుంది. భావించదగిన నిశ్చిత మరియు అనిశ్చిత పరిస్థితులలో భావనలను ఏర్పరచే ప్రయోగాత్మక మానసిక పరావర్తన పద్దతిగా ఆయన వ్యావహారికసత్తావాద కేంద్ర భావన ఉంది—వివరాణాత్మక కల్పనల ఉత్పత్తికి, మరియు పరిశీలన జరిపి దానిని అభివృద్ధి పరచడానికి ఈ పద్ధతి అనువుగా ఉంటుంది. పియర్స్ ఒక గణిత తార్కికవాది మరియు సాంఖ్యకశాస్త్ర నిర్మాత అయినప్పటికీ, వివరణాత్మక ఊహనలకు ఫలితాలను గురించి, నిగమన తార్కికవాదం మరియు ఆగమన అనుభవవాదం లలో దేనిని సాధారణ పునాదిగా స్వీకరించాలనే దాని గురించే ఆయన ఆలోచించాడు.

1897 లో జేమ్స్ యొక్క [6] ప్రోద్బలంతో పియర్స్ మరియు అతని ఆలోచనలు ప్రసిద్ధిలోకిరావటం ప్రారంభమై, వ్యావహారికసత్తావాదంపై లోతుగా తన స్వంత ఆలోచనలను తెలియచేయటానికి పియర్స్ ఉపన్యసించటం మరియు రాయటం మొదలుపెట్టాడు. ఒక భావన యొక్క అర్ధాన్ని అనువైన పరీక్షలలో రూపొందిస్తూ, ఒక ప్రత్యేకమైన వాస్తవ పరిస్థితుల (లేదా నికష ఫలితాలు) బదులుగా ఒక భావన సాధారణమైనది కాబట్టి దాని అర్ధం, దాని కేంద్రభావన, దానిని సాధారణ వినియోగంలో అంగీకరించటంవల్ల కలిగే ఫలితాలతో సమతుల్యపరచటానికి ప్రాముఖ్యత ఇచ్చాడు; ఒక భావన యొక్క విపులార్ధం దానికి అనువైన పరిశీలనలను సూచించాలి, కానీ వాస్తవ ఫలితాలు దాని ఫలితాలే కానీ అర్ధాలు కాదు. పియర్స్ తన స్వంత ఆలోచనగా భావించినదానిని సూచించటానికి, స్పష్టత కొరకు మరియు బహుశా (ఖచ్చితంగా కాకపోయినా) ఆయన జేమ్స్ తో ఏకీభవించనందువలన (మొదటి దానిపై వ్యాఖ్యానం కొరకు మెనండ్ 2001ని చూడండి; రెండవ దానిపై వ్యాఖ్యానం కొరకు ప్రాగ్మాటిజంచూడండి) 1905లో వ్యావహారికసత్తావాదం అనే పదాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు,. ఈ పదం చాలా అసహ్యకరమైనదని, ఎవ్వరికీ దానిని దొంగిలించాలని అనిపించదని ఆయన అన్నారు.(హాక్ 1998). సత్యం శాశ్వతమని మరియు అనంతం వాస్తవమని భావించిన పియర్స్ అభిప్రాయాలు ఇతర వ్యావహారికకసత్తావాదులచే వ్యతిరేకించబడినప్పటికీ, ఆయన ఇతర విషయాలపై వారితో ఏకీభవించారు.[7]

అనేకమంది వ్యావహారికసత్తావాదులకు ప్రేరణలలో:

కేంద్ర వ్యావహారికసత్తావాద సిద్ధాంతాలు[మార్చు]

==[మార్చు]

వ్యావహారికసత్తావాది సూత్రీకరించ కలిగే మానవ నైపుణ్యం సమాకలితమైనదనే ప్రాధమిక భావననుండి నైపుణ్యతా అనుసరణకు దారితీస్తాడు. సిద్ధాంతమూ, ఆచరణా, విభిన్నములు కాదు; బదులుగా, సిద్ధాంతాలు మరియు స్పష్టతలూ ప్రపంచంలో మన మార్గాన్ని వెతుక్కోవటానికి తగిన పరికరాలు లేదా మార్గాలు. జాన్ డ్యూయీ చెప్పినట్లుగా, సిద్ధాంతానికి విరుద్ధంగా ఆచరణ అనే ప్రశ్నే లేదు కానీ నైపుణ్యత ఆచరణకుకు విరుద్ధంగా మూసలాంటి, మొరటి పధ్ధతి మాత్రమే ఉన్నాయి మరియు విలియం పెప్పేరెల్ మొన్తగుతో జరిపిన సంభాషణలో గమనించినట్లుగా "[అతని] ప్రయత్నం ఆచరణాత్మక వివేకం కాదు కానీ వివేచనాత్మక ఆచరణ". (ఎల్ద్రిద్జ్ 1998, పుట. 5) ప్రత్యక్ష అనుభవం యొక్క సారమే సిద్ధాంతం అంతేగాక చివరికి తిరిగి అది అనుభవానికి రావలసిందే. కావునా వ్యావహారికసత్తావాది విచారణకు అతని లేదా ఆమె పరిసరాలను తెలుసుకోవటానికి ఒక వ్యవస్థ ఆధారమైనది.

భావనల మరియు సిద్ధాంతాల వ్యతిరేక-పదార్ధరూపణ[మార్చు]

డ్యూయీ తన ది క్వెస్ట్ ఫర్ సెర్టెనిటీ లో, తాను "తత్వపరమైన మిధ్యా హేతువు" గా పిలచిన దానిని విమర్శించాడు: తత్వవేత్తలు వర్గాలుగా విభజిస్తారు (మానసిక మరియు భౌతిక వర్గాలు), దీనికి కారణం ఇవి కొన్ని ప్రత్యేక సమస్యలను పరిష్కరించటానికి కనుగొనబడిన నామమాత్రపు భావనలేనని వారు గుర్తించకపోవటం. ఇది తత్వశాస్త్ర సిద్ధాంతాల మరియు భావనల గందరగోళానికి దారితీస్తుంది. వివిధ ఉదాహరణలలో హెగెలియన్ తత్వవేత్తల "కడపటి ఉనికి", "విలువైన రాజ్యము", తర్కానికి చెందిన ఆలోచన, అది నిర్మాణాత్మకమైన ఆలోచనల సారమని అనుకోవటం, కానీ దానికి నిర్మాణాత్మక ఆలోచనతో సంబంధంలేదు, మరియు ఇలాంటివి చాలా ఉన్నాయి. డేవిడ్ ఎల్. హిల్డేబ్రాండ్ సమస్యను క్లుప్తీకరించి: "విచారణ అవసరమైన ప్రత్యేక విధులపట్ల మానసిక నిర్లిప్తత వాస్తవికవాదులు మరియు ఆదర్శవాదులు, విస్తృత సంక్షిప్తత యొక్క ఫలితాన్ని అనుభవంవైపు చూపే జ్ఞానపు ఘటనలను సూత్రీకరించటంలో ఒకే విధంగా ఉంటారు." (హిల్డేబ్రాండ్ 2003)

ప్రాకృతికవాదం మరియు కార్టీజియన్ వాద -వ్యతిరేకత[మార్చు]

ప్రారంభం నుండి, వ్యావహారికసత్తావాదులు తమకు అర్ధమైన రీతిలో తత్వశాస్త్రాన్ని శాస్త్రీయ పద్ధతిలోకి మళ్ళించాలని కోరుకున్నారు. ఆదర్శవాద మరియు వాస్తవికవాద తత్త్వంలో, మానవ జ్ఞానం, శాస్త్రం గ్రహించగలిగిన దాని కంటే అతీతమైనదనే భావనను కలిగిఉన్నదని వారు వాదించారు. ఈ తత్వశాస్త్రాలు కాంట్ చే స్ఫూర్తి పొందిన రూపదర్శకశాస్త్రంతో గానీ లేదా జ్ఞానానికి మరియు సత్యానికి సంబంధించిన సాదృశ్య సిద్ధాంతాలతో ఆశ్రయం పొందాయి. వ్యావహారికసత్తావాదులు ఆదర్శవాదాన్ని దాని సిద్ధాంత ప్రాముఖ్యతపట్ల, విశ్లేషించలేని సత్యంతో దానికి గల సారూప్యతవల్ల వాస్తవికవాదాన్ని విమర్శించారు. దీనికి బదులుగా వ్యావహారికసత్తావాదం, మానసికంగా మరియు జీవపరంగా ప్రపంచంలో తెలుసుకునేవానికి మరియు తెలిసినదానికి మధ్య సంబంధం ఎలా 'పనిచేస్తుంది'అనే దానిని వివరించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.

"ది ఫిక్సేషన్ ఆఫ్ బిలీఫ్" (1877)లో, సి.ఎస్. పియర్స్ తత్వ పరిశోధనకు తనను తాను పరిశీలించుకోవటం మరియు అంతర్ దృష్టి (కనీసం డెస్కార్టేస్ కాలం నుండి ముఖ్యమైన తత్వశాస్త్ర ఉపకరణాలు) తగిన పద్ధతులనే వాదనను తిరస్కరించాడు. అంతర్ దృష్టి దోషపూరిత హేతువాదానికి దారితీస్తుందని ఆయన వాదించాడు, ఉదా: అనంతం గురించి అంతర్ దృష్టితో హేతువును అన్వేషించడం. అంతేకాక, అంతర్ దృష్టి మనసుకు చెందిన జ్ఞానానికి విశేష ప్రవేశాన్ని కల్పించదు-బాహ్య ప్రపంచంతో మన చర్యల ఫలితంగానే స్వీయ భావన ఏర్పడుతుంది కానీ ఇతర మార్గాలలో కాదు. (డి వాల్ 2005, పేజీలు 7–10) అదే సమయంలో ఆయన ఒక ప్రత్యేక శాస్త్రంగా భావించబడే మనస్తత్వశాస్త్ర సూత్రాల నుండి వ్యావహారికసత్తావాదం మరియు అనుభవవాదం ఆవిర్భవించవని ఆయన స్థిరంగా పేర్కొన్నారు[8]: మనం తప్పనిసరిగా ఆలోచించేది మనం ఆలోచించవలసిన దానికంటే పూర్తిగా విభిన్నంగా ఉంటుంది.[9] ప్రాకృతికవాదం మరియు మనస్తత్వశాస్త్ర అనుకూలురైన అనేక ఇతర వ్యావహారికసత్తావాదులతో ఈ అంశం ప్రముఖంగా విభేదిస్తుంది.

రిచర్డ్ రోర్టీ దీనిని మరియు ఇతర వాదనలను ఫిలాసఫీ అండ్ ది మిర్రర్ అఫ్ నేచర్ లో విస్తృతపరచారు, అనుభవశాస్త్రాలకు-పూర్తిగా సంబంధించని-మరియు కొన్నిసార్లు దానికంటే ఆధిక్యమైన అనుభవవాదం కొరకు స్థాయిని కల్పించడానికి ప్రయత్నించిన అనేక మంది తత్వవేత్తల ప్రయత్నాలను ఆయన దీనిలో విమర్శించారు. W.V. క్వైన్, తన వ్యాసం ఎపిస్టమాలజీ నేచురలైజ్ద్ (క్వైన్ 1969) ద్వారా స్వాభావిక జ్ఞానశాస్త్రాన్ని తిరిగి వాడుకలోనికి తీసుకురావడానికి కారణమై, 'సాంప్రదాయ' జ్ఞానశాస్త్రాన్ని మరియు సంపూర్ణ ఖచ్చితత్వం యొక్క దాని "కార్టీజియన్ కల"ను విమర్శించారు. ఆయన వాదనలో, ఈ కల సాధ్యం కానిది కావడంతోపాటు తప్పు త్రోవ పట్టించేదిగా ఉంది దీనికి కారణం ఇది జ్ఞానశాస్త్రాన్ని శాస్త్రీయ విచారణ నుండి వేరు చేస్తుంది.

సందేహాతీతవాదం మరియు దోషవాదముల యొక్క కలయిక వ్యావహారికసత్తావాదం యొక్క ముఖ్య లక్షణము అని హిలరీ పుట్నం నొక్కి చెప్తున్నారు.

వ్యతిరేక-సందేహవాదం మరియు మిధ్యావాదాల అనుకూల్యత[మార్చు]

వ్యతిరేక సందేహవాదం మరియు మిధ్యావాదముల అనుకూల్యత అమెరికన్ వ్యావహారికసత్తావాదం యొక్క కేంద్ర లక్ష్యమని హిలరీ పుత్నం సూచించాడు. మానవ విజ్ఞానమంతా 'దైవ-దృష్టి' లేని పాక్షికమైనదైనప్పటికీ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా సందేహమయ వైఖరి ఉన్నదని భావించనక్కరలేదు. డెస్కార్టేస్ యొక్క మెడిటేషన్స్ ఆన్ ఫస్ట్ ఫిలాసఫీలో చెప్పబడిన ప్రసిద్ధ మరియు ప్రభావాన్విత విధానానికి విరుద్ధంగా పియర్స్, తత్వ విచారణకు సందేహాన్ని లేనిది ఉన్నట్లు కనిపించేటట్లు చేయటంగానీ లేదా సృష్టించడం కానీ చేయలేమని వక్కాణించాడు. సందేహం, నమ్మకంలాగే, నిరూపణ అవసరమైనది. ఒక సత్యంపై అవిధేయత చూపే ప్రత్యేక విషయంపై జరిపే తీవ్రఘర్షణలో ఇది జనిస్తుంది( డ్యూయీ దీనినే 'సందర్భం' అన్నాడు), దీనివల్ల ప్రత్యేక ప్రతిపాదనలో మన నమ్మకం కొంత సడలింపబడుతుంది. ఆ విషయంపై స్థిరమైన నమ్మకం తిరిగి ఏర్పడటానికి చేసే హేతుబద్ధ మనో-నిశ్చయ ప్రక్రియే విచారణ. డెస్కార్టేస్ ప్రవేశంతో ఆధునిక విద్యా సందేహవాదానికి ప్రతిస్పందనగా వ్యతిరేక-సందేహవాదముందని గమనించవలసిన విషయం. నిజానికి విజ్ఞానమంతా అస్థిరమైనదనే వాస్తవికసత్తావాదుల వక్కాణింపు పురాతన సందేహవాద సాంప్రదాయానికి అనుగుణమైనది.

సత్యం మరియు జ్ఞానశాస్త్రాల వ్యావహారికసత్తావాదం[మార్చు]

ప్రారంభ వ్యావహారికసత్తావాద అనుభవవాదం చార్లెస్ డార్విన్ చే బాగా ప్రభావితమైంది. జ్ఞాన సిద్ధాంతాలకు పరిణామాన్ని అన్వయించిన మొదటిది వ్యావహారికసత్తావాదం కాదు: స్కోపెన్హ్యుఎర్ సమర్ధించిన జీవ ఆదర్శ వాదం ప్రకారం ఒక జీవికి ఉపయోగకరమైనదని నమ్మినది వాస్తవం నుండి విభిన్నంగా ఉండవచ్చు. ఇక్కడ జీవితానికి ఉపయోగపడే ఏ విధమైన విచారణా విధానానికి ఉన్నతంగా మరియు దాని పరిధిని మించిన సమగ్ర లేదా భావాతీత సత్యంతో రెండు ప్రత్యేక విభాగాలుగా జ్ఞానం మరియు చర్య చూపబడ్డాయి. వ్యావహారికసత్తావాదం జ్ఞానం యొక్క ఒక "పర్యావరణ" అంశంతో ఈ ఆదర్శవాదాన్ని సవాలు చేస్తుంది: విచారణ అనేది జీవులు ఏవిధంగా వాటి పరిసరాలపై అదుపు సంపాదిస్తాయో తెలిపేది. వాస్తవం మరియు సత్యం అనేవి విచారణలో క్రియాత్మక నామాలే కానీ విషయానికి బాహ్యంగా వాటిని అర్ధం చేసుకోకూడదు. వాస్తవవాదం యొక్క ధృడ సాంప్రదాయ అర్ధంలో వాస్తవమైనది కాదు (తరువాత కాలంలో హిలరీ పుట్నం దీనిని అధిభౌతిక వాస్తవవాదంగా పేర్కొన్నారు), అయితే తప్పనిసరిగా వ్యవహరించవలసిన బాహ్య ప్రపంచంతో ఏ విధంగా సర్దుబాటు చేసుకుంటుంది అనేది వాస్తవమైనది.

అన్ని రకాల అభిప్రాయాలను ఆదర్శవాదంగా లేదా వాస్తవవాదంగా వర్గీకరించాలనే తత్వవేత్తల వైఖరితో, (ప్రజా అవగాహనకు పరీక్షగా విలియం జేమ్స్ యొక్క ఆసక్తికరమైన ప్రసంగకళతో కూడిన), వ్యావహారికసత్తావాదం ఆత్మాశ్రయవాదం లేదా ఆదర్శవాదం యొక్క ఒక రూపంగా చూడబడింది. జేమ్స్ యొక్క ఉత్తమంగా-మార్చబడిన పదబంధాలు —సత్యం యొక్క నగదు విలువ (జేమ్స్ 1907, పుట. 200) మరియు మన ఆలోచనా విధానంలో సత్యం మాత్రమే లక్ష్యాన్ని చేరుకోవటానికి సాధనం (జేమ్స్ 1907, పుట. 222)— సమకాలీన సాహిత్యంలో సందర్భానికి విరుద్ధంగా మరియు వ్యంగ్యంగా, ప్రయోగ ఉపయోగం ఉన్న ఏ ఆలోచన అయినా సత్యమైనదనే అభిప్రాయం కలిగేవిధంగా ఉపయోగించబడ్డాయి. విలియం జేమ్స్ వ్రాశారు:

It is high time to urge the use of a little imagination in philosophy. The unwillingness of some of our critics to read any but the silliest of possible meanings into our statements is as discreditable to their imaginations as anything I know in recent philosophic history. Schiller says the truth is that which 'works.' Thereupon he is treated as one who limits verification to the lowest material utilities. Dewey says truth is what gives 'satisfaction'! He is treated as one who believes in calling everything true which, if it were true, would be pleasant. (James 1907, p. 90)

వాస్తవంగా, ఈ సిద్ధాంతం గొప్ప నిర్వహణ, అధిక ఉదాత్తమైనదని జేమ్స్ వక్కాణించారు. ('FAQ' కొరకు డ్యూయీ 1910 చూడుము)

వాస్తవికతను ప్రతిపాదించటంలో నమ్మకం యొక్క పాత్ర వ్యావహారికసత్తావాదంలో విస్తృతంగా చర్చించబడింది. వాస్తవికతకు ప్రతినిధి అయితే ఆ నమ్మకం ఆమోదించదగినదేనా? అనుసరించడం అనేది తెలుసుకోవడానికి ఒక (మరియు ఒకే ఒకసారి) యదార్ధమైన మార్గం, (జేమ్స్ 1907, పుట. 91). విచారణలోనూ మరియు చర్యలోనూ యెంత సహాయకారిగా ఉంటాయో అనే దానిపై ఆధారపడి సత్యమా లేక అసత్యమా అని నిర్ణయించబడే నమ్మకాలు అంగీకరింపదగినవేనా? పరిసర పర్యావరణంతో వివేక జీవుల పెనుగులాటలో మాత్రమే నమ్మకాలకు అర్ధముంటుందా? ఈ పెనుగులాటలో సఫలమైతేనే ఆ నమ్మకం సత్యమౌతుందా? వ్యావహారికసత్తావాదంలో ప్రయోగార్హమైనది లేదా ఉపయోగకరమైనదంతా లేదా క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే ఉనికిని కాపాడుకోవటానికి ఉపయోగపడేది సత్యమే కావలసిన అవసరం లేదు. ఉదాహరణకు, నన్ను మోసగిస్తున్న నా వివాహ భాగస్వామిని నమ్మడం నాకు ప్రస్తుతం సహాయకారిగా ఉండవచ్చు, కానీ అది ఖచ్చితంగా దీర్ఘకాలిక దృష్టిలో ఉపయోగకరంగా ఉండదు దీనికి కారణం అది సత్యానికి అనుగుణంగా లేదు (కాబట్టి అది సత్యం కాదు).

తత్వశాస్త్రం యొక్క ఇతర రంగాలలో అధివాస్తవికవాదం[మార్చు]

వ్యావహారికసత్తావాదం కేవలం అర్ధం యొక్క లక్షణంగా మాత్రమే ప్రారంభమయినప్పటికీ, అది త్వరగా విస్తృత సంబంధాలతో మొత్తం తత్వశాస్త్రరంగానికి పూర్తిస్థాయి ప్రమాణ అనుభవవాదం గా విస్తరించింది. ఈ రంగాలలో పనిచేసే వ్యావహారిక సత్తావాదులు ఒక ఉమ్మడి ప్రేరణను కలిగియున్నప్పటికీ, వారి క్రియ విభిన్నంగా ఉంది మరియు వారు వేరొకరి అభిప్రాయాలను గ్రహించలేదు.

విజ్ఞానం యొక్క తత్వశాస్త్రం[మార్చు]

విజ్ఞానం యొక్క తత్వశాస్త్రంలో, భావనలు మరియు సిద్ధాంతాలు కేవలం ఉపయోగకరమైన పరికరాలు మాత్రమేనని మరియు వాటి విలువ ఆ భావాలు మరియు సిద్ధాంతాలు వాస్తవాన్ని ఏ విధంగానైనా ప్రతిబిస్తాయా అనే దానిపై ఆదారపడి వాటి విలువను లెక్కించడం జరగదని, అయితే విషయాన్ని ఊహించి మరియు వివరించడంలో అవి ఎంత ఆచరణీయంగా ఉన్నాయనే దృష్టికోణంలో కారణవాదం ఉంటుంది. కారణవాదం సత్యం అవసరం లేనిదని పేర్కొనదు, కానీ సత్యం మరియు అసత్యం అంటే ఏమిటి మరియు విజ్ఞానంలో అవి ఏ విధంగా పనిచేస్తాయనే ప్రశ్నకు స్పష్టమైన సమాధానాన్ని అందిస్తుంది.

C.I. లెవిస్ యొక్క ముఖ్య వాదనలలో ఒకటైన మైండ్ అండ్ ది వరల్డ్ ఆర్డర్: ఔట్లైన్ అఫ్ ఎ థియరీ అఫ్ నాలెడ్జ్ లో శాస్త్రం కేవలం వాస్తవం యొక్క ప్రతిరూపాన్ని మాత్రమే అందించదు అది వ్యావహారిక కారణాలతో ఎంపిక చేయబడిన భావాత్మక వ్యవస్థలతో పనిచేయవలసి ఉంటుంది, అనగా, అవి విచారణకు సహాయపడతాయి. ఈ సందర్భంలో లేవిస్ యొక్క బహుళ నమూనా తర్కములు ప్రస్తావించదగినవి. ఈ కారణం వలన లెవిస్ కొన్ని సందర్భాలలో 'భావాత్మక వ్యావహారికసత్తావాది'గా పిలువబడతారు. (లెవిస్ 1929)

మరొక అభివృద్ధి చార్లెస్ W. మోరిస్ మరియు రుడోల్ఫ్ కార్నాప్ రచనలలో తార్కిక అనుకూలవాదం మరియు వ్యావహారికసత్తావాదం యొక్క సహకారం. ఈ రచయితలపై వ్యావహారికసత్తావాదం ప్రభావంలో అధికభాగం వారి అనుభవవాదం లో వ్యావహారికసత్తావాద సిద్ధాంతం చేర్చడానికి పరిమితమైంది. ఈ ఉద్యమంపై విశాల భావం కలిగిన వ్యావహారికసత్తావాదులు తరచూ వారిని ప్రస్తావించరు.

1951లో ప్రచురించబడిన W. V. క్వైన్ యొక్క పత్రం "టూ డాగ్మాస్ అఫ్ ఎమ్పిరిసిజం," తత్వశాస్త్రంలోని విశ్లేషనాత్మక సాంప్రదాయంలో ఇరవైఒకటో శతాబ్దంలో ప్రసిద్ధిచెందిన పత్రాలలో ఒకటి. తార్కిక అనుకూలవాదుల తత్వశాస్త్రంలోని రెండు కేంద్ర సిద్ధాంతాలపై ఈ పత్రం దాడి చేస్తుంది. వీటిలో ఒకటి, విశ్లేషనాత్మక నిజాలు, పదాల అర్ధాల విలువ పరంగా నిజమైన ప్రకటనలు('బ్రహ్మచారులందరూ పెళ్లికానివారు'), మరియు జ్ఞానాత్మక సత్యంపై ఆధారపడిన సంశ్లేషక నిజాలు. మరొకటి తగ్గింపువాదం, ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం ప్రతి అర్ధవంతమైన ప్రకటన దాని అర్ధాన్ని కొన్ని పదాల తార్కిక నిర్మాణం ద్వారా పొంది ప్రత్యేకించి వెంటనే పొందే అనుభవాన్ని సూచిస్తుంది. ప్రత్యక్ష సిద్ధాంతాలు ముందు జరిగిన వాస్తవాలు కాక సంస్లేషక ప్రకటనలనే పియర్స్ పట్టుదలను క్వైన్ వాదన జ్ఞప్తికి తెస్తుంది.

తర్కం[మార్చు]

తన జీవితంలోని తరువాత కాలంలో స్కిల్లర్ తన గ్రంధం "ఫార్మల్ లాజిక్"లో తర్కశాస్త్రంపై దాడికి ప్రసిద్ధి చెందారు. అప్పటికి, స్కిల్లర్ యొక్క వ్యావహారికసత్తావాదం, ఏ సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదుల సాధారణ తత్వశాస్త్రభాషకైనా సమీపమయ్యింది. వాస్తవ సందర్భంలో వాడినపుడు మాత్రమే పదాలు అర్ధం కలిగి ఉన్నాయని చూపడం ద్వారా, స్కిల్లర్ సాంప్రదాయ తర్క సాధ్యతను తగ్గించాలని అనుకున్నారు. స్కిల్లర్ ప్రధాన రచనలలో అతి తక్కువ ప్రసిద్ధి చెందినది అతని వినాశకర గ్రంధానికి నిర్మాణాత్మక కొనసాగింపు అయిన "ఫార్మల్ లాజిక్." ఈ కొనసాగింపు, "లాజిక్ ఫర్ యూస్,"లో స్కిల్లర్ తాను అప్పుడే "ఫార్మల్ లాజిక్"లో నాశనం చేసిన సాంప్రదాయ తర్కం స్థానంలో నూతన తర్కాన్ని నిర్మించడానికి ప్రయత్నించాడు. ఆయన అందించిన దానిని నేడు తత్వశాస్త్రవేత్తలు ఆవిష్కారం యొక్క సందర్భాన్ని తెలిపే తర్కం మరియు సిద్ధాంత-నిగమన పద్ధతిగా గుర్తిస్తున్నారు.

అయితే F.C.S. స్కిల్లర్ వ్యావహారిక తర్కం యొక్క సాధ్యతను త్రోసిపుచ్చారు, అనేకమంది వ్యావహారిక సత్తావాదులు దాని అంతిమ ప్రామాణికత విషయంపై ఆక్షేపిస్తారు మరియు తర్కాన్ని ఇతరమైనవాటితో పాటు తార్కిక పరికరంగా చూస్తారు- లేదా బహుశా, సాంప్రదాయక తర్కాల బహుళత వలన, ఇతరమైనవాటిలో పరికరాల సమితి గా పరిగణిస్తారు. ఇది C.I. లెవిస్ అభిప్రాయం. C.S.పియర్స్ వ్యావహారిక తర్కం చేయుటకు అనేక పద్ధతులను అభివృద్ధి పరచాడు.

స్టీఫెన్ టౌల్మిన్ యొక్క ది యూసెస్ అఫ్ ఆర్గ్యుమెంట్ వ్యావహారిక తర్కం మరియు వాక్యాలంకార అధ్యయనాలలో పండితులకు ప్రేరణ ఇచ్చింది.

అధిభౌతికశాస్త్రం[మార్చు]

అధిక సరళప్రవర్తనగల పద్ధతిలో జేమ్స్ మరియు డ్యూయీ జ్ఞానాత్మక ఆలోచనాపరులు: అనుభవమే అంతిమ పరీక్ష మరియు వివరించవలసిన అవసరం కలిగినది కూడా అనుభవమే. హ్యూమ్ కాలం నుండి ఉన్న సాంప్రదాయ సాధారణ అనుభవవాదం తో వారు అసంతృప్తి చెందారు, జ్ఞానశాస్త్రవాదులు అనుభవమంటే వ్యక్తిగత అనుభూతి కంటే ఎక్కువైనది కాదనే ఆలోచనా ధోరణిని కలిగి ఉన్నారు. వ్యావహారికసత్తావాదులకు, ఇది జ్ఞానశాస్త్ర ఆత్మకు విరుద్ధంగా ఉంది: కేవలం అర్ధాన్ని వివరించి సమాచారాన్ని ప్రతిపాదించడమే అంతిమ వాస్తవంగా కాక, ఒక అనుభవం యొక్క సంబంధాలు మరియు అర్ధంతోసహా దానిని వివరించడానికి ప్రయత్నించాలి. డ్యూయీ మాటలలో రాడికల్ ఎమ్పిరిసిజం, లేదా ఇమ్మేడియేట్ ఎమ్పిరిసిజం, కేవలం శబ్దం చేసే పరమాణువుల కూర్పుగా కాక, అనుభవం యొక్క అర్ధానికి మరియు విలువకు ఒక స్థానాన్ని ఇవ్వాలని కోరుతుంది.

దస్త్రం:Chicago Club 1896.jpg
వైట్ హెడ్, మీడ్ మరియు డ్యూయీలతో కూడిన "చికాగో క్లబ్".వ్యావహారికసత్తావాదం కొన్నిసార్లు అమెరికన్ వ్యావహారికసత్తావాదంగా పిలువబడుతుంది దీనికి కారణం దానిప్రతిపాదించిన, ప్రతిపాదిస్తున్న వారిలో అనేకమంది అమెరికన్లు కావడం.

విలియం జేమ్స్ ఈ తత్వశాస్త్ర లోపానికి ఒక ఆసక్తికరమైన ఉదాహరణను ఇస్తారు:

[A young graduate] began by saying that he had always taken for granted that when you entered a philosophic classroom you had to open relations with a universe entirely distinct from the one you left behind you in the street. The two were supposed, he said, to have so little to do with each other, that you could not possibly occupy your mind with them at the same time. The world of concrete personal experiences to which the street belongs is multitudinous beyond imagination, tangled, muddy, painful and perplexed. The world to which your philosophy-professor introduces you is simple, clean and noble. The contradictions of real life are absent from it. [...] In point of fact it is far less an account of this actual world than a clear addition built upon it [...] It is no explanation of our concrete universe (James 1907, pp. 8-9)

F.C.S. స్కిల్లర్ యొక్క మొదటి పుస్తకం, "రిడిల్స్ అఫ్ ది స్ఫింక్స్", అమెరికాలో పెరుగుతున్న వ్యావహారికసత్తావాద ఉద్యమం గురించి ఆయనకు తెలియకముందే ప్రచురించబడింది. దీనిలో, స్కిల్లర్ భౌతికవాదం మరియు పరమ అధిభౌతికశాస్త్రం మధ్య ఒక మధ్యస్థ స్థాయి కొరకు ప్రయత్నించాడు. విలియం జేమ్స్ చే పోల్చబడిన రెండు ధృఢ-మనస్క అనుభవవాదం మరియు సున్నిత మనస్క హేతువాదాల వివరణాత్మక ప్రక్రియల మధ్య విభేద ఫలితంగా, స్కిల్లర్ ప్రశ్నిస్తూ, యాంత్రిక ప్రాకృతికవాదం మన ప్రపంచం యొక్క "ఉన్నత" అంశాలను అర్ధవంతం చేయలేదు (స్వేచ్ఛాకాంక్ష, స్పృహ, ప్రయోజనం, సార్వత్రికాలు మరియు కొందరు దేవుణ్ణి కూడా చేర్చుతారు), కాగా పరమ అధిభౌతిక శాస్త్రం మన ప్రపంచం యొక్క "నిమ్న" అంశాలను అర్ధవంతం చేయలేదని చెప్పాడు(అసమగ్రత, మార్పు, భౌతికత్వం). స్కిల్లర్, ఖచ్చితమైన మధ్యస్థ స్థాయి గురించి అస్పష్టంగా ఉన్నప్పటికీ, అధిభౌతిక శాస్త్రాన్ని విచారణకు ఉపయోగపడే ఒక పరికరంగా సూచిస్తూ, వివరణలో అది వాస్తవంగా ఉపయోగపడినంత వరకే దానికి విలువ ఉంటుందని నిరూపించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు.

ఇరవయ్యవ శతాబ్ద రెండవ అర్ధభాగంలో, స్టీఫెన్ తౌల్మిన్ వాస్తవికతకు మరియు ప్రదర్శనకు మధ్య భేదాన్ని గమనించవలసిన అవసరం కేవలం ఒక వివరణాత్మక ప్రకియలోనే అవసరమౌతుందని అందువలన 'అంతిమ వాస్తవం' దేనిని కలిగి ఉంటుంది అని అడగటంలో అర్ధం లేదని వాదించారు. ఇటీవలి కాలంలో, ఇదే విధమైన భావన విశ్లేషణానంతర తత్వవేత్త అయిన డానియెల్ డెన్నెట్ చే సూచింపబడింది, ప్రపంచాన్ని అర్ధం చేసుకోవాలని కోరుకునే వారెవరైనా ఉద్దేశపూర్వక స్థితిని కలిగి ఉండి వాస్తవికత యొక్క "కూర్పు"ను గురించిన అంశాలను (అనగా ధ్వని చేసే పరమాణువులు) మరియు దాని నుండి ఉద్భవించిన 'అర్ధ లక్షణాలను'(అనగా అర్ధం మరియు విలువ) రెండింటినీ అంగీకరించాలని ఆయన వాదించాడు.

రాడికల్ ఎమ్పిరిసిజం శాస్త్రం యొక్క పరిమితులకు చెందిన ప్రశ్నలు ఏవైనా ఉంటె వాటికి ఆసక్తికరమైన సమాధానాలను ఇస్తుంది, పరిమాణవాదం యొక్క అర్ధం మరియు విలువ మరియు క్రియాశీలత. ఈ ప్రశ్నలు మతం మరియు శాస్త్రానికి సంబంధించిన నేటి చర్చలలో ప్రముఖంగా కనిపిస్తాయి, ఎక్కువమంది వ్యావహారిక సత్తవాదులు విభేదించినట్లు- శాస్త్రం అర్ధవంతమైన ప్రతి విషయాన్నీ 'కేవలం' భౌతిక దృగ్విషయంగా స్థాయిని తగ్గించడం ఇక్కడ తరచూ భావించబడుతుంది.

మానసిక తత్వశాస్త్రం[మార్చు]

జాన్ డ్యూయీ నేచర్ అండ్ ఎక్స్పీరిఎన్స్ లో (1929) మరియు అర్ధ శతాబ్దం తరువాత రిచర్డ్ రోర్టీ శాశ్వతమైన తన ఫిలాసఫీ అండ్ ది మిర్రర్ అఫ్ నేచర్ లో (1979) మనసు మరియు శరీర సంబంధాల వాదనలపై ఫలితాలలో అధికభాగం భావాత్మక కలవరం యొక్క ఫలితమేనని వాదించారు. బదులుగా, మనసు లేదా మానసిక స్థితిని సత్వవిచార విభాగంగా ప్రతిపాదించవలసిన అవసరం లేదని వారు వాదించారు.

మనసు-శరీర సమస్యకు తత్వవేత్తలు ఒక నిశ్చలవాద లేదా ప్రాకృతికవాద వైఖరిని అవలంబించాలా అనే దానిపై వ్యావహారికసత్తావాదులు విభేదించారు. ప్రారంభంలోని వారు (రోర్టీ వారిలో ఉన్నారు) ఈ సమస్యను వదలి వేయాలనుకున్నారు దీనికి కారణం ఇది ఒక మిధ్యా సమస్య, అయితే తరువాత కాలంలోని వారు అది ఒక అర్ధవంతమైన జ్ఞానాత్మక ప్రశ్నగా భావించారు.

నీతి శాస్త్రం[మార్చు]

వ్యావహారికసత్తావాదం ప్రయోగ మరియు సిద్ధాంత కారణం మధ్య ఏ విధమైన మౌలిక భేదాన్ని, లేదా వాస్తవాలు మరియు విలువల మధ్య ఏ విధమైన సత్వవిచార భేదాన్ని చూడదు. వాస్తవాలు మరియు విలువలు రెండూ జ్ఞానాత్మక అంశాన్ని కలిగి ఉంటాయి: మనం విశ్వసించ వలసినది జ్ఞానం; చర్యలో ఏది మంచిది అనే సిద్ధాంతమే జ్ఞానం. వ్యావహారిక సత్తావాద నీతి సూత్రాలు విస్తృతంగా మానవీయమైనవి దీనికి కారణం అది మానవులుగా మనకు సంబంధించిన వాటి పరిధిని దాటి నైతికత యొక్క అంతిమ పరీక్షను చూడదు. మనకు మంచి కారణాలు ఉన్నవాటి కొరకే మంచి విలువలు ఉన్నాయి, ఉదా. గుడ్ రీజన్స్ అప్రోచ్. విలువలు మరియు వాస్తవాల మధ్య ముఖ్య సారూప్యతలను నొక్కి చెప్పిన ఇతర తత్వవేత్తలైన జెరోం స్క్నీవిండ్ మరియు జాన్ సియర్లె వంటి వారికంటే వ్యావహారికసత్తావాద సూత్రీకరణ ముందరిది.

దస్త్రం:William james small.png
విలియం జేమ్స్ ఆధ్యాత్మికత యొక్క అర్ధాన్ని (కొన్ని రకాల) వివరించడానికి ప్రయత్నించారు, ఇతర వాస్తవికసత్తావాదుల వలె మతాన్ని నైతికత యొక్క ఆధార భావంగా భావించడాన్ని తిరస్కరించారు.

ఆయన వ్యాసం ది విల్ టు బిలీవ్ లో పేర్కొనబడినట్లు, నీతిశాస్త్రానికి విలియం జేమ్స్ యొక్క సహకారం తరచూ సంబంధవాదం లేదా ఆహేతుకతల కొరకు విన్నపంగా తప్పుగా అర్ధం చేసుకొబడ్డాయి. నీతిశాస్త్రం ఎప్పుడూ విశ్వాసం లేదా నమ్మకం యొక్క కొంత ఖచ్చితత్వాన్ని కలిగి ఉంటుందని మరియు మనం నైతిక నిర్ణయాలు తీసుకునేటపుడు ప్రతిసారీ సరైన నిర్ధారణ కొరకు వేచి ఉండలేమని అది తన స్వంత పదాలలో వాదిస్తుంది.

Moral questions immediately present themselves as questions whose solution cannot wait for sensible proof. A moral question is a question not of what sensibly exists, but of what is good, or would be good if it did exist. [...] A social organism of any sort whatever, large or small, is what it is because each member proceeds to his own duty with a trust that the other members will simultaneously do theirs. Wherever a desired result is achieved by the co-operation of many independent persons, its existence as a fact is a pure consequence of the precursive faith in one another of those immediately concerned. A government, an army, a commercial system, a ship, a college, an athletic team, all exist on this condition, without which not only is nothing achieved, but nothing is even attempted. (James 1896)

సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదులలో, జాన్ డ్యూయీ నైతికత మరియు ప్రజాస్వామ్యం గురించి విస్తృతంగా రచించారు. (ఎడెల్ 1993) తన మహా వ్యాసం త్రీ ఇండిపెండెంట్ ఫాక్టర్స్ ఇన్ మొరల్స్ లో (డ్యూయీ 1930), నైతికతపై మూడు తత్వశాస్త్ర దృగ్విషయాలను అనుసంధానం చేయడానికి ప్రయత్నించాడు:సరైనది, ధర్మమైనది మరియు మంచిది. నీతి ప్రశ్నలపై అర్ధవంతమైన మార్గాలను మొత్తం మూడూ అందించినప్పటికీ, ఈ మూడు అంశాల మధ్య వివాద సాధ్యత ఎల్లప్పుడూ తేలికగా పరిష్కారం కాదని ఆయన పేర్కొన్నారు. (అండర్సన్, SEP)

సాధనాలు మరియు గమ్యాల మధ్య వైరుధ్యాన్ని కూడా డ్యూయీ విమర్శించారు, ఆయన దీనిని మన దైనందిన క్రియా జీవితం మరియు విద్యల క్షీణతకు కారణంగా భావించారు, రెండూ గమ్యం కొరకు సాధానాలుగా భావించబడ్డాయి. ఆయన అర్ధవంతమైన శ్రమ మరియు విద్యాభావనను జీవితం కొరకు ఏర్పాటుగా కాక జీవితంగానే భావించాలని నొక్కి చెప్పాడు. (డ్యూయీ 2004 [1910] అధ్యాయం 7; డ్యూయీ 1997 [1938], పుట 47)

డ్యూయీ తనకాలంలోని ఇతర నైతిక తత్వాలకు, ముఖ్యంగా అల్ఫ్రెడ్ అయెర్ యొక్క భావవాదంకు వ్యతిరేకంగా ఉన్నారు. డ్యూయీ ప్రయోగాత్మక విభాగంగా నైతికశాస్త్ర అవకాశాన్ని ఊహించాడు, మరియు విలువలను భావాలు లేదా విధాయకమైనవిగా కాక, సంతృప్తికరమైన ఫలితాలకు దారితీసే చర్యల ప్రతిపాదనలుగా భావించాడు లేదా ఆయన దానినే సంపూర్ణ అనుభవం అని పిలిచాడు. ఈ అభిప్రాయం యొక్క కొనసాగింపుగా మానవులు తరచుగా తమను ఏది సంతృప్తి పరుస్తుందో తెలుసుకోలేనందువల్ల నైతికశాస్త్రం వాస్తవదూర ప్రయత్నంగా భావించడం.

అది-నైతికతకు ఇటీవలి వ్యావహారికసత్తావాద సహకారం టోడ్ లెకన్ యొక్క "మేకింగ్ మొరాలిటీ" (లేకన్ 2003). నీతి అనేది భ్రమపడదగినదిగా ఉంటుంది కానీ హేతుబద్ధ పధ్ధతి అనియూ, మరియు సాంప్రదాయపరంగా దానిని సిద్ధాంతం లేదా సూత్రాలపై ఆధారపడినదిగా తప్పుగా భావించబడినదని లెకన్ వాదించాడు. బదులుగా, ఆచరణను వివేకవంతమైనదిగా చేయటానికి సిద్ధాంతం మరియు నియమాలు ఉపకరణాలుగా ఉంటాయని చెప్పాడు.

రససౌందర్యం[మార్చు]

హార్వర్డ్ లో విలియం జేమ్స్ ఉపన్యాసాలపై ఆధారపడిన జాన్ డ్యూయీ యొక్క ఆర్ట్ యాస్ ఎక్స్పీరిఎన్స్ , కళ, సంస్కృతి మరియు దైనందిన అనుభవాలను సమైక్యపరచి చూపే ఒక ప్రయత్నం. (Field, IEP)డ్యూయీ దృష్టిలో కళ, అందరి సృజనాత్మక జీవితాలలో భాగంగా ఉండాలి లేదా కావాలి కానీ కొందరు పెద్దలకో లేదా కళాకారులకో కాదు. ప్రేక్షకులను నిరాసక్త గ్రహీతలుగా కంటే ఉన్నతంగా చూడాలని ఆయన నొక్కిచెప్పారు. డ్యూయీ కళను పరికించే విధానం ఇమ్మాన్యుయేల్ కాంట్ యొక్క అవలోకనలో సౌందర్యారాధనపట్ల భావాతీత మార్గానికి దగ్గరగా ఉంది, కాంట్ కళ యొక్క ప్రత్యేక లక్షణాన్ని మరియు సౌందర్యారాధన అభిరుచి పట్ల నిరాసక్తతను ఎత్తిచూపాడు.

గమనార్హమైన సమకాలీన వ్యావహారికసత్తావాద సౌందర్యారాధకుడు జోసెఫ్ మార్గోలిస్. కళాత్మక పనిని ఆయన " భౌతికంగా రూపమిచ్చే, సాంస్కృతికంగా వ్యక్తపరచే ఉనికి" అని, ఉనికిని ప్రకటించటానికి చేసే నాటకీయ మానవ ప్రకటన కాక మానవ చర్యల మరియు సంస్కృతులతో మమేకమైనదిగా నిర్వచించాడు. కళాత్మక పనులు క్లిష్టమైనవి మరియు ప్రమాణీకరణకు కష్టమైనవి, మరియు వాటికి ఖచ్చితమైన వివరణను ఇవ్వలేమని ఆయన నొక్కి చెప్పారు.

మత తత్వశాస్త్రం[మార్చు]

డ్యూయీ ఎ కామన్ ఫెయిత్ లోను మరియు జేమ్స్ ది వెరైటీస్ అఫ్ రెలిజియస్ ఎక్స్పీరిఎన్స్ లోను సమకాలీన వ్యవస్థలో ఇప్పటికీ మతం పోషించగల పాత్రను గురించి పరిశోధించారు.

విలియం జేమ్స్ ప్రకారం, సాధారణ దృష్టి కోణంలో కేవలం ఎప్పటివరకైతే ఒకటి పనిచేస్తుందో అదే సత్యమని గమనించాలి. ఆ విధంగా, ఒక ప్రకటన, ఉదాహరణకు, ప్రార్ధనను వినడం అనేది తత్వశాస్త్ర స్థాయికి పనిచేస్తుంది(a) అయితే మీరు ప్రార్ధించే విషయాలను నిజంగా ఇవ్వడానికి సహాయపడదు(b) ప్రార్ధనలు ఫలిస్తాయనే ఓదార్పు ఫలితాన్ని సూచించడం ద్వారా దీనిని చక్కగా వివరించవచ్చు. ఆ విధంగా, వ్యావహారికసత్తావాదం మతానికి వ్యతిరేకమైనది కాదు అలాగని విశ్వాసానికి క్షమాపణ కోరేదీ కాదు.

జోసెఫ్ మార్గోలిస్, హిస్టరీడ్ థాట్, కన్స్ట్రక్టెడ్ వరల్డ్ లో (కాలిఫోర్నియా, 1995), "ఉనికి" మరియు "వాస్తవం" మధ్య తేడాను చూపిస్తారు. "ఉనికి" అనే పదం వాడకం కేవలం పియర్స్ యొక్క సెకండ్ నెస్ ను చాలినంతగా ప్రదర్శించే వస్తువులకు మాత్రమే అని ఆయన సూచిస్తారు: మన కదలికలకు క్రూర భౌతిక వ్యతిరేకతను అందించే వస్తువులు. ఈ విధంగా, అంకెల వంటి అటువంటి వస్తువులు, "వాస్తవం"గా పేర్కొనబడతాయి, కానీ అవి "ఉనికి"లో ఉండవు. ఆ విధమైన భాషాపరమైన వాడుకలో, దేవుడు "వాస్తవం" కావచ్చు, నమ్మకస్తులకు ఆయావిధాలుగా సహాయపడవచ్చు, కానీ "ఉనికి"లో లేకపోవచ్చు.

విశ్లేషక, నూతనసాంప్రదాయ మరియు నూతనవ్యావహారికసత్తావాదం[మార్చు]

నూతనవ్యావహారికసత్తావాదం అనే సమకాలీన విస్తృత విభాగం అనేక మంది ఆలోచనాపరులచే ఉపయోగించబడింది, వీరిలో కొందరు ఒకరితో ఒకరు తీవ్రంగా విభేదించారు. సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదుల ముఖ్య అంతరార్ధాలను ఆలోచనాపరులు తీసుకున్నప్పటికీ, వారి నుండి ప్రముఖంగా విభేదించడాన్ని నూతన వ్యావహారికసత్తావాదం సూచిస్తుంది. ఈ విభేదం వారి తత్వశాస్త్ర పద్ధతివలన (వారిలో అనేక మంది విశ్లేషక సాంప్రదాయం పట్ల విశ్వాసాన్ని కలిగి ఉన్నారు) లేదా సహజ భావ ఏర్పాటు వలన సంభవించవచ్చు (C.I. లెవిస్ డ్యూయీని తీవ్రంగా విమర్శించాడు; రిచర్డ్ రోర్టీ పియర్స్ ను ఇష్టపడలేదు). ప్రముఖ విశ్లేషక నూతన వ్యావహారికసత్తావాదులలో పైన పేర్కొన్న లెవిస్, W.V.O. క్వైన్, డోనాల్డ్ డేవిడ్సన్, హిలరీ పుట్నం మరియు మొదటివాడైన రిచర్డ్ రోర్టీ ఉన్నారు. స్టాన్లీ ఫిష్, అతని తరువాత రోర్టీ మరియు జూర్గెన్ హబెర్మాస్ ఖండ ఆలోచనకు సమీపంలో ఉన్నారు.

నూతనసాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదం తమను తాము సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదుల కల్పనలకు వారసులమని భావించుకునే ఆలోచనాపరులని సూచిస్తుంది. సిడ్నీ హుక్ మరియు సుసాన్ హాక్ (ఫౌండ్ హెరెంటిజం సిద్ధాంతానికి పేరు పొందారు) ప్రసిద్ధ ఉదాహరణలు.

అందరు వ్యావహారికసత్తావాదులను తేలికగా స్వాభావీకరించలేము. విశ్లేషనానంతర తత్వశాస్త్రం కనుగొనబడటం మరియు ఆంగ్లో-అమెరికన్ తత్వశాస్త్ర విభజన వలన, అనేకమంది తత్వశాస్త్రజ్ఞులు వారు ఏ తత్వశాస్త్ర ఆలోచనావిభాగానికి చెందినవారో బహిరంగంగా ప్రకటించకుండానే వ్యావహారికసత్తావాదంతో ప్రభావితమవుతారు. క్వైన్ యొక్క విద్యార్ధి అయిన డానియెల్ డెన్నెట్, విట్ట్గెన్ స్టీన్ ద్వారా తన తత్వశాస్త్రస్థాయికి చేరి, "మెరుగైన వ్యావహారికసత్తావాదిగా" తానూ పేర్కొనే స్టీఫెన్ టౌల్మిన్ (1988 సంకలనం డ్యూయీ 1929 కి ముందుమాట, పేజీ xiii)ఈ విభాగంలోకి వస్తారు. మరియొక ఉదాహరణ మార్క్ జాన్సన్ యొక్క సంస్థాగత తత్వశాస్త్రం (లకోఫ్ మరియు జాన్సన్ 1999) దాని మనస్తత్వవాదాన్ని, ప్రత్యక్ష వాస్తవికవాదాన్ని, మరియు వ్యతిరేక- కార్టీజియన్ వాదాలను వ్యావహారికసత్తావాదంతో పంచుకుంటుంది. భావ వ్యావహారికసత్తావాదం, తత్వవేత్త మరియు తర్కవేత్త అయిన క్లారెన్స్ ఇర్వింగ్ లూయిస్ యొక్క ఆలోచనలో రూపుదిద్దుకున్న జ్ఞాన సిద్ధాంతం. భావ వ్యావహారికసత్తావాదం యొక్క ప్రామాణికశాస్త్ర జ్ఞానమంతా మొదటిసారిగా 1929 నాటి గ్రంధమైన మైండ్ అండ్ ది వరల్డ్ ఆర్డర్: అవుట్లైన్ ఆఫ్ ఎ థియరీ ఆఫ్ నాలెడ్జ్ లో సూత్రీకరించబడింది.

'ఫ్రెంచ్ వ్యావహారికసత్తావాదం' బ్రునో లతౌర్, మిచెల్ క్రోజియెర్, లుక్ బోల్తాన్స్కి మరియు లారెంట్ తెవెనోట్ వంటి సిద్ధాంతకర్తలచే వ్యవహరించబడింది. ఇది తరచుగా పిఎర్రే బోర్డ్యు యొక్క ఫ్రెంచ్ విమర్శ సిద్ధాంతంతో సంబంధమున్న నిర్మాణాత్మక సమస్యలతో విభేదిస్తున్నట్లు భావించబడుతుంది.

సమకాలీన ప్రతిధ్వనులు[మార్చు]

ఇరవయ్యవ శతాబ్దంలో, తార్కిక అనుకూలవాదం మరియు సాధారణ భాషా తత్వశాస్త్ర ఉద్యమాలు వ్యావహారికసత్తావాదంతో పోలికను కలిగి ఉన్నాయి. వ్యావహారికసత్తావాదం వలె, తార్కిక అనుకూలవాదం కూడా అర్ధంలేని అధిభౌతికశాస్త్రం నుండి మనల్ని తప్పిస్తుందని భావించే అర్ధం యొక్క పరిశీలనా ప్రమాణాన్ని అందిస్తుంది. అయితే, తార్కిక అనుకూలవాదం, వ్యావహారికసత్తావాదం వలె చర్యపై వత్తిడి చేయదు. అంతేకాక, అధిభౌతిక శాస్త్రాన్ని అర్ధంలేనిదిగా కొట్టివేయడానికి వ్యావహారికసత్తావాదులు వారి అర్ధ సిద్ధాంతాన్ని అరుదుగా ఉపయోగించారు. సాధారణంగా, వ్యావహారికసత్తావాదం, అధిభౌతికశాస్త్ర సిద్ధాంతాలను సరిచేయడానికి లేదా మొత్తాన్ని తిరస్కరించకుండా పరిశీలించదగిన వాటిని జ్ఞానాత్మకంగా నిర్మించడానికి వినియోగించబడింది.

ఇతర భాషా తత్వశాస్త్రాల కంటే సాధారణ భాషా తత్వశాస్త్రం వ్యావహారికసత్తావాదానికి సమీపంగా ఉంటుంది దీనికి కారణం దీని నామవాద స్వభావం మరియు ఇది భాష మరియు ప్రపంచ సంక్షిప్త సంబంధాలపై దృష్టి కేంద్రీకరించడానికి బదులు ఒక పరిసారంలో భాష యొక్క విస్తృత విధిని తీసుకుంటుంది.

వ్యావహారికసత్తావాదానికి ప్రక్రియా తత్వశాస్త్రంతో సంబంధాలు ఉన్నాయి. సంభాషణలో అభివృద్ధి చెందిన వారి చర్యలో అధికభాగం హెన్రి బెర్గ్సన్ మరియు అల్ఫ్రెడ్ నార్త్ వైట్హెడ్ వంటి ప్రక్రియా తత్వవేత్తలతో జరిగింది, ఇతర అంశాలపై విరుద్ధంగా ఉండటం వలన వీరిని సాధారణంగా వ్యావహారికసత్తావాదులుగా పరిగణించరు. (డగ్లస్ బ్రౌనింగ్ తదితరులు 1998; రెస్చెర్, SEP)

మనస్తత్వశాస్త్రం మరియు సామాజిక శాస్త్రాలలోని ప్రవర్తనావాదం మరియు కార్యవాదం కూడా వ్యావహారికసత్తావాదంతో సంబంధాలను కలిగి ఉన్నాయి, జేమ్స్ మరియు డ్యూయీ మనస్తత్వశాస్త్ర పండితులు మరియు మీడ్ సామాజికవాదిగా మారాడని పరిగణించడం ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించదు.

ప్రయోజనవాదం వ్యావహారికసత్తావాదంతో కొన్ని ముఖ్యమైన తేడాలను కలిగి ఉంది మరియు జాన్ స్టువర్ట్ మిల్ ఈ విధమైన విలువలనే బలపరచాడు.

సాంఘికశాస్త్రాలలో వ్యావహారికసత్తావాద ప్రభావం[మార్చు]

సాంఘిక శాస్త్ర విజ్ఞాన స్థితిపై వివిధ వివాదాలతో పోరాడిన, వ్యావహారికసత్తావాద జ్ఞానశాస్త్రానికి సాంఘికశాస్త్రాలలో ప్రాధాన్యత పెరిగింది. [10][11]

వ్యావహారికసత్తావాదం దాని బహుళత మరియు ప్రయోగితల వలన ఒక పద్ధతిని అందిస్తుందని ఔత్సాహికులు సూచిస్తారు[12].

ప్రభుత్వ పరిపాలనలో వ్యావహారికసత్తావాద ప్రభావం[మార్చు]

జాన్ డ్యూయీ, విలియం జేమ్స్ మరియు చార్లెస్ సాండర్స్ పియర్స్ల సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదం ప్రభుత్వ పరిపాలనలో పరిశోధనను ప్రభావితం చేసింది. ప్రభుత్వ పరిపాలన రంగం యొక్క మూలంపై సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదం గొప్ప ప్రభావాన్ని కలిగి ఉందని పండితులు పేర్కొంటారు.[13][14] బాగా ఆధార స్థాయిలో, బహుళమైన, సమస్యాత్మక పరిస్థితులలో కార్యక్రమాలు "కార్య"రూపం దాల్చటానికి ప్రభుత్వ పరిపాలకులు బాధ్యులు అవుతారు. పౌరుల దైనందిన కార్యక్రమాలకు కూడా ప్రభుత్వ అధికారులు బాధ్యత వహిస్తారు. ఈ పరిస్థితులకు డ్యూయీ యొక్క ప్రాతినిధ్య ప్రజాస్వామ్యాన్ని అన్వయించవచ్చు. డ్యూయీ మరియు జేమ్స్ ల సిద్ధాంత పరికర భావన, పరిపాలకులు, విధాన మరియు పరిపాలనా సమస్యల పరిష్కారానికి సిద్ధాంతాలు రూపొందించుకోవడానికి సహాయపడుతుంది. అంతేకాక, అమెరికన్ ప్రభుత్వ పరిపాలన పుట్టుక సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదులు గొప్ప ప్రభావం చూపిన కాలంలోనే జరిగింది.

ఏ విధమైన వ్యావహారికసత్తావాదం (సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదం లేదా నూతన-వ్యావహారికసత్తావాదం ) ప్రభుత్వ పరిపాలనలో అధిక ప్రభావాన్ని చూపుతుందనేది వివాద కారరంగా ఉంది. పాట్రీషియా షీల్డ్స్, డ్యూయీ యొక్క భావనను కమ్యూనిటీ అఫ్ ఇంక్వైరీలో ప్రవేశ పెట్టినపుడు ఈ వివాదం ప్రారంభమైంది.[15] హాగ్ మిల్లర్ కమ్యూనిటీ అఫ్ ఇంక్వైరీలో ఒక అంశమైన (సమస్యాత్మక పరిస్థితి, శాస్త్రీయ వైఖరి, ప్రాతినిధ్య ప్రజాస్వామ్యం) -శాస్త్రీయ వైఖరిని వ్యతిరేకించాడు.[16] ఈ వివాదంలో ఒక వృత్తి అవలంబికుడు[17], ఒక ఆర్ధికవేత్త,[18] ఒక ప్రణాళికావేత్త ,[19] ఇతర ప్రభుత్వ పరిపాలనా పండితుల ప్రతిస్పందనలు చేర్చబడ్డాయి,[20][21] మరియు ప్రసిద్ధ తత్వశాస్త్రవేత్తలు [22][23] అనుసరించారు. మిల్లర్ [24] మరియు షీల్డ్స్ [25][26] కూడా ప్రతిస్పందించారు.

అదనంగా, ఒప్పంద పాఠశాలల ప్రభుత్వ పరిపాలన యొక్క అనువర్తిత ఉపకార వేతనాన్ని[27], ఒప్పందానికి ఇవ్వడం లేదా అవుట్ సోర్సింగ్[28], విత్త నిర్వహణ,[29] నిర్వహణ మదింపు[30], జీవన చోదకాల నాగరిక లక్షణం[31], మరియు నగరప్రాంత ప్రణాళిక[32] లు తమ భావనలకు ఆధారమైన ముఖ్యాంశాలు మరియు విశ్లేషణ యొక్క కేంద్రీకరణకు అవసరమైన అభివృద్ధికి కావలసిన ఆలోచనలను సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదం నుండి గ్రహించాయి.

వ్యావహారికసత్తావాదం మరియు స్త్రీవాదం[మార్చు]

1990ల మధ్య వరకు, స్త్రీవాద తత్వవేత్తలు సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదాన్ని స్త్రీవాద సిద్ధాంతాల ఆధారంగా తిరిగి కనుగొన్నారు. సీగ్ఫ్రీడ్,[33] డ్యురాన్,[34] కీత్,[35] మరియు విప్స్ [36]రచనలు స్త్రీవాద మరియు వ్యావహారికసత్తావాదాల మధ్యగల సంబంధాన్ని అన్వేషిస్తాయి. వ్యావహారికసత్తావాదం మరియు స్త్రీవాదాల మధ్య సంబంధం తిరిగి కనుగొనడానికి చాలా సమయం పట్టింది దీనికి కారణం మధ్య శాతాబ్దాలైన 20వ శతాబ్దంలో తార్కిక అనుకూలవాదంచే వ్యావహారికసత్తావాదం క్షీణించింది. ఫలితంగా ఇది స్త్రీలకు బహిర్గతం కాకుండా పోయింది. వ్యావహారిక సత్తావాదం యొక్క క్షీణదశకు దారితీసిన కారణాలే నేడు స్త్రీవాదులు వారి గొప్ప బలంగా భావించే కారణాలుగా ఉన్నాయి. ఇవి “శాస్త్రీయ పరిశీలనా పద్ధతి యొక్క కొనసాగుతున్న మరియు ప్రారంభ విమర్శల అనుకూల వ్యాఖ్యానాలు; వాస్తవ ప్రస్తావనల యొక్క విశ్వసనీయ కోణాన్ని వెల్లడించడం”; సౌందర్యారాధనను దైనందిక అనుభవంగా భావించడం; రాజకీయ, సాంస్కృతిక మరియు సాంఘిక విషయాలకు తార్కిక విశ్లేషణను ఆధారంగాచేయటం; ఆధిపత్య ఉపన్యాసాలను ఆధిపత్య స్థానంతో అనుసంధానించడం; “సిద్ధాంతాన్ని ఆచరణతో ఏకీభవింపచేయటం; మరియు ప్రామాణిక జ్ఞాన శాస్త్రానికి పరిమితి విధించి బదులుగా అనుభవ జ్ఞానంపై దృష్టి పెట్టడం” [37]. ఈ స్త్రీవాద తత్వవేత్తలు జేన్ ఆడమ్స్ ను సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాద నిర్మాతగా భావిస్తారు. దీనితోపాటు, డ్యూయీ, మీడ్ మరియు జేమ్స్ యొక్క భావాలు అనేక స్త్రీవాద భావాలతో అనుగుణ్యంగా ఉన్నాయి. జేన్ ఆడమ్స్, జాన్ డ్యూయీ & జాన్ హెర్బర్ట్ మీడ్ ముగ్గురూ వారి తత్వాలను అభివృద్ధి పరుస్తూ స్నేహితులయ్యారు, ఒకరిచే ఒకరు ప్రభావితమయ్యారు మరియు హుల్-హౌస్ అనుభవంలో స్త్రీల హక్కుల కొరకు పనిచేసారు.

విమర్శ[మార్చు]

తరువాత కాలంలోని వ్యావహారికసత్తావాదులలో W.V.O.క్వైన్ వంటి అనేకమంది విశ్లేషక తత్వవేత్తలు అయినప్పటికీ, సాంప్రదాయక వ్యావహారికసత్తావాదంపై తీవ్రమైన విమర్శలు విశ్లేషక తత్వవేత్తలనుండే వచ్చాయి. తాను జ్ఞానాత్మక సాపేక్షతావాదం కంటే కొంచెం ఎక్కువ మరియు హ్రస్వ దృష్టి కలిగిన ప్రయోగవాదంగా భావించిన దానిపై తన దూషణ పూర్వక దాడులకు బెర్ట్రాండ్ రస్సెల్ ప్రత్యేక ప్రసిద్ధి పొందారు. వ్యావహారిక సత్తావాదులు తమను తాము అనుభవవాదులుగా లేదా వాస్తవిక ఆలోచనాపరులుగా భావించి, వ్యావహారికసత్తావాద జ్ఞానశాస్త్రాన్ని మాత్రమే మారురూపంలో ఉన్న ఆదర్శవాదంగా అంగీకరిస్తారో వాస్తవికవాదులు సాధారణంగా అర్ధం చేసుకోలేరు. (హిల్డేబ్రాండ్ 2003)

లూయిస్ మెనండ్ వాదన ప్రకారం[38] ప్రచ్చన్న యుద్ధకాలంలో, యునైటెడ్ స్టేట్స్ లోని మేధో జీవితం ఆదర్శవాదాల ఆధిపత్యంలోకి వెళ్ళింది. వ్యావహారికసత్తావాదం "ఊహాజనిత భావనలోని అహింసను వీడాలని" కోరడం వలన, ఆ కాలంలో అది అంత ప్రజాదరణ పొందలేదు.

రిచర్డ్ రూర్టీచే ప్రతిపాదించబడిన నూతనవ్యావహారికసత్తావాదం సుసాన్ హాక్ (హాక్ 1997) వంటి నూతనసాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదులచే మరియు అనేక మంది విశ్లేషక తత్వవేత్తలచే (డెన్నెట్ 1998) సాపెక్షమైనదిగా విమర్శించబడింది. ఏదేమైనా, రోర్టీ యొక్క ప్రారంభ విశ్లేషక రచన, ఆయన తరువాత రచనలతో ప్రముఖంగా విభేదిస్తుంది, రోర్టీతో సహా అనేకమంది దీనిని తత్వశాస్త్రం కంటే సాహిత్యపరమైన విమర్శకు సమీపంగా భావిస్తారు-అధికభాగం విమర్శ రూర్టీ ఆలోచన యొక్క తరువాత దశకు ఉద్దేశింపబడినది.

వ్యావహారికసత్తావాదుల జాబితా[మార్చు]

సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదులు (1850-1950)[మార్చు]

ముఖ్యులైన ప్రాధమిక వ్యావహారికసత్తావాదులు లేదా సంబంధిత మేధావులు

చివరి వ్యక్తులు

  • గియోవాన్ని పాపిని (1881–1956): ఇటాలియన్ వ్యాసకర్త, జేమ్స్ అతనిని అప్పుడప్పుడు ఉటంకించడం వలన ప్రసిద్ధిచెందాడు.
  • గియోవాన్ని వైలటి (1863–1909): ఇటాలియన్ విశ్లేషక మరియు వ్యావహారికసత్తావాద తత్వవేత్త.
  • హు షి (1891–1962): చైనీయుల మేధావి మరియు సంస్కర్త, డ్యూయీ యొక్క విద్యార్ధి మరియు అనువాదకుడు మరియు చైనాలో వ్యావహారికసత్తావాద అనుకూలుడు.
  • రేయిన్హోల్డ్ నీబుర్ (1892–1971): అమెరికన్ తత్వవేత్త మరియు మతవేత్త, వ్యావహారికసత్తావాదమును తన సిద్ధాంతమైన క్రిస్టియన్ రియలిజంలో పొందుపరచాడు.

నూతన సాంప్రదాయవాద వ్యావహారిక సత్తావాదులు(1950-)[మార్చు]

నూతన వ్యావహారికసత్తావాదుల కంటే సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదుల కల్పనలకు నూతన సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాదులు సమీపంగా ఉంటారు.

  • సిడ్నీ హుక్ (1902–1989): న్యూ యార్క్ కు చెందిన ప్రముఖ మేధావి మరియు తత్వవేత్త, కొలంబియాలో డ్యూయీ యొక్క శిష్యుడు.
  • ఇసాక్ లెవి (1930): నిర్ణయ-సిద్ధాంత దృక్కోణంలో వ్యావహారికసత్తావాద ఆలోచనను అన్వయించాలని కోరతాడు.
  • సుసాన్ హాక్ (1945): యూనివర్సిటీ అఫ్ మయామిలో బోధకురాలు, కొన్నిసార్లు C.S. పియర్స్ యొక్క మేధావి మనుమరాలుగా పిలువబడింది, ముఖ్యంగా తన ఫౌండ్ హెరెంటిజం కు ప్రసిద్ధి చెందింది.
  • లారీ హిక్మాన్: సాంకేతిక తత్వవేత్త మరియు సెంటర్ ఫర్ డ్యూయీ స్టడీస్ అధినేతగా ప్రముఖ డ్యూయీ పండితుడు.
  • డేవిడ్ హిల్డేబ్రాండ్: ఇతర సాంప్రదాయ వ్యావహారికసత్తావాద పండితులవలె, హిల్డేబ్రన్ద్ట్ నూతనవ్యావహారికసత్తావాదంతో అసంతృప్తి చెంది జాన్ డ్యూయీ రచనలు మరింత ప్రాచుర్యాన్ని పొందాలని వాదిస్తారు.
  • నికోలస్ రెస్చర్

విశ్లేషక, నూతన- మరియు ఇతర వ్యావహారికసత్తావాదులు (1950-)[మార్చు]

(తరచు నూతనవ్యావహారికసత్తావాదంగా కూడా ముద్రవేయబడుతుంది.)

ఇతర వ్యావహారికసత్తావాదులు[మార్చు]

చట్ట వ్యావహారికసత్తావాదులు

విస్తృతార్ధంలో వ్యావహారికసత్తావాదులు

గ్రంథ పట్టిక[మార్చు]

IEP ఇంటర్నెట్ ఎన్సైక్లోపీడియ అఫ్ ఫిలాసఫీ SEP స్టాన్ఫోర్డ్ ఎన్సైక్లోపీడియా అఫ్ ఫిలాసఫీ


  • ఎలిజబెత్ అండర్సన్. డ్యూయీ'స్ మోరల్ ఫిలాసఫీ . స్టాన్ఫోర్డ్ ఎన్సైక్లోపీడియా అఫ్ ఫిలాసఫీ
  • డగ్లస్ బ్రౌనింగ్, విలియం T. మయేర్స్ (Eds.) ఫిలాసఫర్స్ అఫ్ ప్రాసెస్. 1998.
  • రాబర్ట్ బుర్చ్. చార్లెస్ సాండర్స్ పియర్స్ . స్టాన్ఫోర్డ్ ఎన్సైక్లోపీడియా అఫ్ ఫిలాసఫీ
  • జాన్ డ్యూయీ. డోనాల్డ్ F. కోచ్ (ed.) లెక్చర్స్ ఆన్ ఎథిక్స్ 1900–1901. 1991
  • డానియెల్ డెన్నెట్. పోస్ట్ మోడర్నిజం అండ్ ట్రూత్. 1998.
  • జాన్ డ్యూయీ ది క్వెస్ట్ ఫర్ సర్టైనిటీ:ఎ స్టడీ అఫ్ ది రిలేషన్ అఫ్ నాలెడ్జ్ అండ్ యాక్షన్. 1929.
  • జాన్ డ్యూయీ. త్రీ ఇండిపెండెంట్ ఫాక్టర్స్ ఇన్ మోరల్స్ 1930.
  • జాన్ డ్యూయీ. ది ఇన్ఫ్లుఎన్స్ అఫ్ డార్విన్ ఆన్ ఫిలాసఫీ అండ్ అదర్ ఎస్సేస్ . 1910.
  • జాన్ డ్యూయీ. ఎక్స్పీరిఎన్స్ & ఎడ్యుకేషన్. 1938.
  • కర్నేలిస్ డి వాల్. ఆన్ ప్రాగ్మాటిజం. 2005
  • అబ్రహాం ఎడెల్. ప్రగ్మాటిక్ టెస్ట్స్ అండ్ ఎథికల్ ఇన్సైట్స్. ఇన్: ఎథిక్స్ ఎట్ ది క్రాస్రోడ్స్: నార్మాటివ్ ఎథిక్స్ అండ్ ఆబ్జెక్టివ్ రీజన్. జార్జ్ ఎఫ్. మక్ లీన్, రిచర్డ్ వల్లాక్ (eds.) 1993
  • మైక్జేల్ ఎల్డ్ రిడ్జ్ ట్రాన్స్ఫార్మింగ్ ఎక్స్పీరిఎన్స్: జాన్ డ్యూయీస్ కల్చరల్ ఇన్స్ట్రుమెంటలిజం. 1998.
  • రిచర్డ్ ఫీల్డ్. జాన్ డ్యూయీ (1859-1952) . ఇంటర్నెట్ ఎన్సైక్లోపీడియా అఫ్ ఫిలాసఫీ.
  • డేవిడ్ L. హిల్డేబ్రాండ్. బియాండ్ రియలిజం & యాంటి-రియలిజం. 2003.
  • డేవిడ్ L. హిల్డేబ్రాండ్. ది నియో ప్రాగ్మాటిస్ట్ టర్న్ . సౌత్వెస్ట్ ఫిలాసఫీ రివ్యూ వాల్యూం. 19, నెం. 1. జనవరి, 1998
  • విలియం జేమ్స్. ప్రాగ్మాటిజం, ఎ న్యూ నేమ్ ఫర్ సం ఓల్డ్ వేస్ అఫ్ థింకింగ్, పాపులర్ లెక్చర్స్ ఆన్ ఫిలాసఫీ . 1907.
  • విలియం జేమ్స్ ది విల్ టు బిలీవ్ . 1896.
  • జార్జ్ లాక్ ఆఫ్ అండ్ మార్క్ జాన్సన్. ఫిలాసఫీ ఇన్ ది ఫ్లెష్ : ది ఎంబోడీడ్ మైండ్ అండ్ ఇట్స్ చాలెంజ్ టు వెస్ట్రన్ థాట్. 1929.
  • టోడ్ లెకన్. మేకింగ్ మొరాలిటీ: ప్రాగ్మాటిస్ట్ రికన్స్ట్రక్షన్ ఇన్ ఎథికల్ థియరీ. 2003.
  • C.I. లూయిస్. మైండ్ అండ్ ది వరల్డ్ ఆర్డర్: అవుట్ లైన్ అఫ్ ఎ థియరీ అఫ్ నాలెడ్జ్. 1929.
  • కేయ మైత్రా. ఆన్ పుట్నం. 2003.
  • జోసెఫ్ మార్గోలిస్. హిస్టరీడ్ థాట్, కన్స్ట్రక్టెడ్ వరల్డ్. 1995.
  • లూయిస్ మెనాండ్. ది మెటా ఫిజికల్ క్లబ్. 2001
  • హిలరీ పుట్నం రీజన్, ట్రూత్ అండ్ హిస్టరీ. 1981.
  • W.V.O. క్వైన్. టూ డాగ్మాస్ అఫ్ ఎమ్పిరిసిజం . ఫిలసాఫికల్ రివ్యూ. జనవరి, ౧౯౫౧.
  • W.V.O. క్వైన్ ఒంటోలాజికల్ రిలేటివిటీ అండ్ అదర్ ఎస్సేస్. 1969.
  • N. రేస్చెర్. ప్రాసెస్ ఫిలాసఫీ . ది స్టాన్ఫోర్డ్ ఎన్సైక్లోపీడియా అఫ్ ఫిలాసఫీ.
  • రిచర్డ్ రోర్టీ రోర్టీ ట్రూత్ అండ్ ప్రోగ్రెస్: ఫిలసాఫికల్ పేపర్స్. వాల్యూం 3. 1998.
  • స్టీఫెన్ టౌల్మిన్. ది యూసెస్ అఫ్ ఆర్గ్యుమెంట్. 1958.
  • విలియం ఎగిన్టన్/మైక్ సాండ్బోతే (Eds.) ది ప్రాగ్మాటిక్ టర్న్ ఇన్ ఫిలాసఫీ. కాన్టేంపరరీ ఎంగేజ్మెంట్ బిట్వీన్ అనలిటిక్ అండ్ కాంటినెంటల్ థాట్. 2004.
  • మైక్ సాండ్బోతే. ప్రాగ్మాటిక్ మీడియా ఫిలాసఫీ. 2005

సూచనలు మరియు ఇతర ఆధారాలు[మార్చు]

పత్రములు మరియు ఆన్లైన్ ఎన్సైక్లోపెడియాలు గ్రంధసూచీలో భాగములు. ఇతర వనరులలో ఇంటర్వ్యూలు, రివ్యూలు మరియు వెబ్సైటులు ఉంటాయి.

  • గారీ ఏ. ఒల్సన్ అండ్ స్టీఫెన్ టౌల్మిన్. లిటరరీ థీరీ, ఫిలాసఫీ ఆఫ్ సైన్స్, అండ్ పెర్సుయేసివ్ డిస్కోర్స్: థాట్స్ ఫ్రం ఎ నియో-ప్రీమోడర్నిస్ట్. JAC 13.2లో ఇంటర్వ్యూ. 1993
  • సుసాన్ హాక్. వల్గర్ రోర్టిసం .
రివ్యూ ఇన్ ది న్యూ క్రెటీరియా. నవంబర్ 1997.
  • పైటారినేన్, A.V. “ఇంటర్ డిసిప్లినారిటీ అండ్ పియర్సెస్ క్లాసిఫికేషన్ ఆఫ్ ది సైన్సెస్: ఎ సెంటెన్నియల్ రి అస్సెస్మెంట్," పెర్స్పెక్టివ్స్ ఆన్ సైన్స్ , 14(2), 127-152 (2006). vvv

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

గమనికలు మరియు సూచనలు[మార్చు]

  1. జేమ్స్, విలియం (1907) వ్యావహారికసత్తావాదం , చూడుము లెక్చర్ 2, నాల్గవ పారా.
  2. పియర్స్, C. S., కలెక్టెడ్ పేపర్స్ v. 5, పారాగ్రాఫ్ 12.
  3. షూక్, జాన్(తేదీలేదు), "ది మెటా ఫిజికల్ క్లబ్", ది ప్రాగ్మాటిజం సైబ్రరీ . Eప్రింట్.
  4. పియర్స్, C. S. (1877), ది ఫిక్సేషన్ అఫ్ బిలీఫ్, పాపులర్ సైన్స్ మంత్లీ , వాల్యూం 12, పేజీలు 1–15. తరచూ పునర్ముద్రించబడింది, దానితో పాటు కలెక్టెడ్ పేపర్స్ వాల్యూం 5, పారాగ్రాఫ్ లు 358–87 మరియు ఎస్సెన్షియల్ పియర్స్ వాల్యూం 1, పేజీలు 109–23).
  5. పియర్స్, C.S. (1877), "హౌ టు మేక్ అవర్ ఐడియాస్ క్లియర్", పాపులర్ సైన్స్ మంత్లీ , వాల్యూం 12, 286–302. తరచు పునర్ముద్రించబడింది, దానితోపాటు కలెక్టెడ్ పేపర్స్ వాల్యూం 5, పారాగ్రాఫ్ లు 388–410 మరియు ఎస్సెన్షియల్ పియర్స్ వాల్యూం 1, 124–41.
  6. జేమ్స్, 1897లోని తన విల్ టు బిలీవ్ అండ్ అదర్ ఎస్సేస్ ఇన్ పాపులర్ ఫిలాసఫీ ని పియర్స్ కు అంకితం ఇచ్చారు. 1898లో జేమ్స్ "వ్యావహారికసత్తావాదం" అనే పదాన్ని ఒక ప్రసంగంలో వాడారు(చూడుము జేమ్స్ యొక్క 1907 ప్రాగ్మాటిజం , లెక్చర్ 2, ఐదవ పేరా). జేమ్స్ 1903లో ఏర్పాటు చేసిన హార్వర్డ్ ఉపన్యాసాలతో పాటు, పియర్స్ చే రెండు ధారావాహికలుగా చెల్లించబడిన ఉపన్యాసాలను ఏర్పాటు చేసాడు. చూడుము పేజీలు 261-4, 290-2, & 324 బ్రెంట్, జోసెఫ్ (1998), చార్లెస్ సాండర్స్ పియర్స్: ఎ లైఫ్ , 2వ సంకలనం.
  7. చివరి పేరా చూడుము పియర్స్, C. S. (1908) "ఎ నెగ్లెక్టెడ్ ఆర్గ్యుమెంట్ ఫర్ ది రియాలిటీ అఫ్ గాడ్", హిబ్బెర్ట్ జర్నల్ 7, కలెక్టెడ్ పేపర్స్ వాల్యూం 6, పేరాలు 452-485, ఎస్సెన్షియల్ పియర్స్ వాల్యూం 2, 434-450, మరియు ఇతరాలలో పునర్ ముద్రించబడింది. "కోరికను వ్యక్తం చేయాలనే కాంక్ష లేకపోవటాన్ని(నమ్మాలని కోరుకోవటం)", "తీవ్రంగా కోరుకోవటం(ఆలోచనల నియంత్రణ, అనుమానించటం, మరియు కారణాలను అంచనావేయటంవంటి కోరికలతో)" గా భావించి తికమక పడకూడదని పీర్స్ భావించాడు మరియు అతడు ఇతర వ్యావహారికసత్తావాదుల "ఖచ్చిత తర్కంపట్ల కోపంతో కూడిన అసహ్యాన్ని" గురించి భయపడ్డాడు. ఆయన వారి యొక్క నిర్దేశిక ధోరణులను కూడా తిరస్కరించాడు. అయితే ఆవశ్యకవాదం యొక్క దోషం గురించి, మరియు అవాస్తవమైనా, తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపేవిగా భావించబడిన సాధారనీకరణలు మరియు అలవాట్లను గుర్తించటంలో ఆయన వారితో ఏకీభవించాడు.
  8. కస్సేర్, జెఫ్(1998), "పియర్స్ సపోస్డ్ సైకాలజిజం" ఇన్ ట్రాన్సాక్షన్స్ ఆఫ్ ది చార్లెస్ ఎస్. పియర్స్ సొసైటీ , వాల్యూం 35, n. 3, వేసవి 1999, పేజీలు 501–527. అరిస్బే ఇప్రింట్.
  9. (తత్వశాస్త్ర పరంగా) తర్కమనేది ప్రామాణిక క్షేత్రమని, వ్యావహారికసత్తావాదం దానిలో అభివృద్ధి చెందిన ఒక పద్ధతి అని, గణితం వలె సాధారణమైనది లేదా నిగమనమైనది కానప్పటికీ, సాధారణంగా సానుకూల లక్షణాలు అయిన, పదార్ధం మరియు మేధకు చెందిన విషయాలతో వ్యవహరించి, పియెర్స్ కార్యక్షేత్రమైన దృశా శాస్త్రం మరియు ప్రయోగాత్మక మనస్తత్వశాస్త్రం వంటి ప్రత్యేక అనుభవాలు లేదా ప్రయోగాలపై ఆధారపడనిదాని పియర్స్ పేర్కొన్నారు. కంమేన్స్ డిక్షనరీ ఆఫ్ పియర్స్ టెర్మ్స్ ను "ఫిలాసఫీ" విభాగంలో చూడుము. స్థిరీకరించబడిన నమ్మకాలు మరియు వాస్తవ సంశయాల కలయిక వలన కాక అతిశయోక్తితో కూడిన అనుమానాల నుండి ప్రారంభమైన కార్టీజియన్ పద్ధతిని పియర్స్ తీవ్రంగా విమర్శించాడు. 1868 లోని"సం కాన్సీక్వెన్సెస్ అఫ్ ఫౌర్ ఇన్కెపాసిటీస్", జర్నల్ అఫ్ స్పెక్యులేటివ్ ఫిలాసఫీ వాల్యూం. 2, n. 3, పేజీలు. 140–157. పునర్ ముద్రించబడింది కలెక్టెడ్ పేపర్స్ వాల్యూం 5, పేరాలు 264–317, రైటింగ్స్ వాల్యూం 2, పేజీలు 211–42, మరియు ఎస్సెన్షియల్ పియర్స్ వాల్యూం 1, పేజీలు 28–55. Eప్రింట్.
  10. బఎర్ట్, P. (2004). సాంఘిక శాస్త్రాల తత్వశాస్త్రంగా వ్యావహారికసత్తావాదం. యూరోపియన్ జర్నల్ అఫ్ సోషల్ థియరీ , 7(3), 355-369.
  11. బిఎస్టా, G.J.J. & బుర్బులేస్, N. (2003). ప్రాగ్మాటిజం అండ్ ఎడ్యుకేషనల్ రిసెర్చ్ . లాన్హం, MD: రౌమాన్ అండ్ లిటిల్ఫీల్డ్.
  12. కర్నిష్, F. & గిల్లెస్పీ, A. (2009). ఎ ప్రాగ్మాటిస్ట్ అప్రోచ్ టు ది ప్రాబ్లం అఫ్ నాలెడ్జ్ ఇన్ హెల్త్ సైకాలజీ జర్నల్ అఫ్ హెల్త్ సైకాలజీ , 14(6), 1-10.
  13. షీల్డ్స్, పాట్రీషియా M. 2008. రి డిస్కవరింగ్ ది టాప్ రూట్:ఈస్ క్లాసికల్ ప్రాగ్మాటిజం ది రూట్ టు రెన్యూ పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్? పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ రివ్యూ 68(2) 205-221
  14. హిల్డేబ్రాండ్, డేవిడ్ L. 2008. పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ యాస్ ప్రాగ్మాటిక్, డెమోక్రాటిక్ అండ్ ఆబ్జెక్టివ్. పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ రివ్యూ.68(2) 222-229
  15. షీల్డ్స్, పాట్రీషియా 2003. ది కమ్యూనిటీ అఫ్ ఎంక్వైరీ: క్లాసికల్ ప్రాగ్మాటిజం అండ్ పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్." అడ్మినిస్ట్రేషన్ & సొసైటీ 35(5): 510-538. సంగ్రహం
  16. మిల్లర్, హాగ్. 2004. "వై ఓల్డ్ ప్రాగ్మాటిజం నీడ్స్ యాన్ అప్ గ్రేడ్. అడ్మినిస్ట్రేషన్ & సొసైటీ 36(2), 234-249.
  17. స్టోల్సిస్, గ్రెగొరీ 2004. "ఎ వ్యూ ఫ్రం ది ట్రెంచ్స్: కామెంట్ ఆన్ మిల్లర్'స్ 'వై ఓల్డ్ ప్రాగ్మాటిజం నీడ్స్ యాన్ అప్ గ్రేడ్" అడ్మినిస్ట్రేషన్&సొసైటీ 36(3):326-369
  18. వెబ్, జేమ్స్ "కామెంట్ ఆన్ హాగ్ T. మిల్లర్'స్ 'వై ఓల్డ్ ప్రాగ్మాటిజం నీడ్స్ అండ్ అప్ గ్రేడ్' అడ్మినిస్ట్రేషన్&సొసైటీ, 36(4) 479-495.
  19. హొచ్ C. 2006. "వాట్ కెన్ రోర్టీ టీచ్ యాన్ ఓల్డ్ ప్రాగ్మాటిస్ట్ డూయింగ్ పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ ఆర్ ప్లానింగ్? అడ్మినిస్ట్రేషన్&సొసైటీ. 38(3):389-398.సంగ్రహం
  20. ఎవాన్స్, కరెన్. 2005 "అప్ గ్రేడ్ ఆర్ ఎ డిఫరెంట్ అనిమల్ ఆల్టుగెదర్?: వై ఓల్డ్ ప్రాగ్మాటిజం బెటర్ ఇన్ఫామ్స్ పబ్లిక్ మేనేజ్మెంట్ అండ్ న్యూ ప్రాగ్మాటిజం మిసెస్ ది పాయింట్." అడ్మినిస్ట్రేషన్&సొసైటీ 37(2): 248-255
  21. స్నిడర్, కీత్. 2005 రోర్టియన్ ప్రాగ్మాటిజం: 'వేర్ ఈస్ ది బీఫ్' ఫర్ పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్." అడ్మినిస్ట్రేషన్& సొసైటీ 37(2):243-247
  22. హిల్డేబ్రాండ్, డేవిడ్. 2005 "ప్రాగ్మాటిజం, నియోప్రాగ్మాటిజం అండ్ పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్." అడ్మినిస్ట్రేషన్& సొసైటీ 37(3): 360-374. సంగ్రహం
  23. హిక్మాన్, లారీ 2004. "ఆన్ హాగ్ T. మిల్లర్ ఆన్ 'వై ఓల్డ్ ప్రాగ్మాటిజం నీడ్స్ యాన్ అప్ గ్రేడ్." అడ్మినిస్ట్రేషన్&సొసైటీ 36(4): 496-499.
  24. మిల్లర్, హాగ్ 2005. "రెసిడ్యూస్ అఫ్ ఫౌండేషనలిజం ఇన్ క్లాసికల్ ప్రాగ్మాటిజం. అడ్మినిస్ట్రేషన్&సొసైటీ. 37(3):345-359.
  25. షీల్డ్స్, పాట్రీషియా. 2004. "క్లాసికల్ ప్రాగ్మాటిజం: ఎంగేజింగ్ ప్రాక్టిషనర్ ఎక్స్పీరిఎన్స్." అడ్మినిస్ట్రేషన్&సొసైటీ, 36(3): 351-361
  26. షీల్డ్స్, పాట్రీషియా. 2005 "క్లాసికల్ ప్రాగ్మాటిజం డజ్ నాట్ నీడ్ యాన్ అప్ గ్రేడ్: లెస్సన్స్ ఫర్ పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్. అడ్మినిస్ట్రేషన్&సొసైటీ. 37(4):504-518. సంగ్రహం
  27. పెరెజ్, షివున్, "అసెసింగ్ సర్విస్ లెర్నింగ్ యూసింగ్ ప్రాగ్మాటిక్ ప్రిన్సిపుల్స్ అఫ్ ఎడ్యుకేషన్: ఎ టెక్సాస్ చార్టర్ స్కూల్ కేస్ స్టడీ" (2000). అప్లైడ్ రిసెర్చ్ ప్రాజెక్ట్స్. టెక్సాస్ స్టేట్ యూనివర్సిటీ పేపర్ 76. http://ecommons.txstate.edu/arp/76
  28. అలెక్జాన్డర్, జాసన్ ఫీల్డ్స్, "కాంట్రాక్టింగ్ త్రూ ది లెన్స్ అఫ్ క్లాసికల్ ప్రాగ్మాటిజం: యాన్ ఎక్స్ప్లోరేషన్ అఫ్ లోకల్ గవర్న్మెంట్ కాంట్రాక్టింగ్" (2009). అప్లైడ్ రిసెర్చ్ ప్రాజెక్ట్స్. టెక్సాస్ స్టేట్ యూనివర్సిటీ. పేపర్ 288. http://ecommons.txstate.edu/arp/288
  29. బార్ట్లీ, జాన్ R. అండ్ షీల్డ్స్, పాట్రీషియా M., "అప్లయింగ్ ప్రాగ్మాటిజం టు పబ్లిక్ బడ్జెటింగ్ అండ్ ఫైనాన్షియల్ మేనేజ్మెంట్" (2008). ఫేకల్టీ పబ్లికేషన్స్-పొలిటికల్ సైన్స్. Paper 48. http://ecommons.txstate.edu/polsfacp/48
  30. విల్సన్, తిమోతి L., "ప్రాగ్మాటిజం అండ్ పెర్ఫార్మన్స్ మెజర్మెంట్: యాన్ ఎక్స్ప్లోరేషన్ అఫ్ ప్రాక్టిసెస్ ఇన్ టెక్సాస్ స్టేట్ గవర్న్మెంట్" (2001). అప్లైడ్ రిసెర్చ్ ప్రాజెక్ట్స్. టెక్సాస్ స్టేట్ యూనివర్సిటీ. Paper 71. http://ecommons.txstate.edu/arp/71
  31. హోవార్డ్-వాట్కిన్స్, డెమెట్రియ C., "ది ఆస్టిన్, టెక్సాస్ ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ క్వాలిటీ అఫ్ లైఫ్ ఇనీషియేటివ్ యాస్ ఎ కమ్యూనిటీ అఫ్ ఇంక్వైరీ: యాన్ ఎక్స్ప్లో రేటోరీ స్టడీ" (2006). అప్లైడ్ రిసెర్చ్ ప్రాజెక్ట్స్. టెక్సాస్ స్టేట్ యూనివర్సిటీ. పేపర్ 115. http://ecommons.txstate.edu/arp/115
  32. జాన్సన్, తిమోతీ లీ, "ది డౌన్టౌన్ ఆస్టిన్ ప్లానింగ్ ప్రాసెస్ యాస్ ఎ కమ్యూనిటీ అఫ్ ఇంక్వైరీ: యాన్ ఎక్స్ప్లోరేటరీ స్టడీ" (2008). అప్లైడ్ రిసెర్చ్ ప్రాజెక్ట్స్. పేపర్ 276. http://ecommons.txstate.edu/arp/276.
  33. సీగ్ఫ్రీడ్, C.H. (2001 జాన్ డ్యూయీ యొక్క స్త్రీవాద వ్యాఖ్యానాలు యూనివర్సిటీ పార్క్: పెన్సిల్వేనియా స్టేట్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్; సీగ్ఫ్రీడ్, C.H. (1996). ప్రాగ్మాటిజం అండ్ ఫెమినిజం: రి వీవింగ్ ది సోషల్ ఫాబ్రిక్. చికాగో:ది యూనివర్సిటీ అఫ్ చికాగో ప్రెస్; సీగ్ఫ్రీడ్, C. H. (1992). వేర్ ఆర్ అల్ ది ప్రాగ్మాటిస్ట్స్ ఫెమినిస్ట్స్? హైపటియా, 6, 8-21.
  34. డ్యురాన్, J. (2001 ఎ హోలిస్టికల్లీ డ్యూయియన్ ఫెమినిజం. మెటాఫిలాసఫీ, 32, 279-292. డ్యురాన్, J. (1993 ది ఇంటర్సెక్షన్ అఫ్ ప్రాగ్మాటిజం అండ్ ఫెమినిజం. హైపటియ, 8
  35. కీత్, H. (1999). ఫెమినిజం అండ్ ప్రాగ్మాటిజం: జార్జ్ హెర్బర్ట్ మీడ్’స్ ఎథిక్స్ అఫ్ కేర్. ట్రాన్సాక్షన్స్ అఫ్ ది చార్లెస్ S. పియర్స్ సొసైటీ, 35, 328-344.
  36. విప్స్, J. D. (2004). జేన్ ఆడమ్స్ సోషల్ థాట్ యాస్ ఎ మోడల్ ఫర్ ఎ ప్రాగ్మాటిస్ట్-ఫెమినిస్ట్ కమ్యూనిటేరియనిజం. హైపటియ, 19, 118-113.
  37. సీగ్ఫ్రీడ్, C.H. (1996). ప్రాగ్మాటిజం అండ్ ఫెమినిజం: రి వీవింగ్ ది సోషల్ ఫాబ్రిక్. చికాగో: ది యూనివర్సిటీ అఫ్ చికాగో ప్రెస్. పేజీ 21
  38. హార్వర్డ్ గజట్ ఫిబ్రవరి 26 2004
  39. లో: స్టాన్లీ ఫిష్, దర్ ఇస్ నో సచ్ థింగ్ అస్ ఫ్రీ స్పీచ్, ఆక్స్ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, 1994.
  40. Ed. మోరిస్ డిక్ స్టీన్, డ్యూక్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, 1998
  • డ్యూయీ, జాన్ (1900–1901), లెక్చర్స్ ఆన్ ఎథిక్స్ 1900–1901 , డోనాల్డ్ F. కోచ్ (ed.), సదరన్ ఇల్లినాయిస్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, కార్బోన్డేల్ అండ్ ఎడ్వర్డ్స్ విల్లె, IL, 1991.
  • డ్యూయీ, జాన్ (1910), హౌ వుయ్ థింక్ , D.C. హీత్, లెక్సింగ్టన్, MA, 1910. రిప్రిన్టడ్, ప్రొమేథియస్ బుక్స్, బఫలో, NY, 1991.
  • డ్యూయీ, జాన్ (1929), ది క్వెస్ట్ ఫర్ సర్టైనిటీ: ఎ స్టడీ ఆఫ్ ది రిలేషన్ ఆఫ్ నాలెడ్జ్ అండ్ యాక్షన్ , మింటన్, బాల్చ్, అండ్ కంపెనీ, న్యూ యార్క్, NY. తిరిగి ముద్రించబడినది, పేజీలు. 1–254 జాన్ డ్యూయీ, ది లాటర్ వర్క్స్, 1925–1953, వాల్యూం 4: 1929 , జో ఆన్ బోయ్డ్ స్టన్ (ed.), హరిఎట్ ఫుర్స్ట్ సైమొన్ (టెక్స్ట్. ఎడ్.), స్టీఫెన్ టౌల్మిన్ (ఇంట్రో.), సదరన్ ఇల్లినాయిస్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, కార్బొండేల్ అండ్ ఎడ్వర్డ్స్విల్లె, IL, 1984.
  • డ్యూయీ, జాన్ (1932), థియరీ అఫ్ ది మోరల్ లైఫ్ , పార్ట్ 2 అఫ్ జాన్ డ్యూయీ అండ్ జేమ్స్ H. టఫ్ట్స్, ఎథిక్స్ , హెన్రీ హాల్ట్ అండ్ కంపెనీ, న్యూ యార్క్, NY, 1908. 2వ సంకలనం, హాల్ట్, రినేహర్ట్, అండ్ విన్స్టన్, 1932. పునర్ముద్రించబడింది, ఆర్నాల్డ్ ఐసేన్బెర్గ్ (ed.), విక్టర్ కేస్టేన్బామ్ (pref.), ఇర్విన్గ్టన్ పబ్లిషర్స్, న్యూ యార్క్, NY, 1980.
  • జేమ్స్, విలియం (1902), "ప్రాగ్మాటిక్ అండ్ ప్రాగ్మాటిజం ", 1 వ పేరా, వాల్యూం. 2, పేజీలు 321–322 J.M. బాల్డ్విన్ లో (ed., 1901–1905), డిక్షనరీ అఫ్ ఫిలాసఫీ అండ్ సైకాలజీ , 4లో 3సంపుటాలు, మాక్ మిలన్, న్యూ యార్క్, NY. పునర్ముద్రించబడింది, CP 5.2 in C.S. పియర్స్, కలెక్టడ్ పేపర్స్ .
  • పియర్స్, C.S., ది ఎస్సెన్షియల్ పియర్స్, ఎంపిక చేసిన తత్వశాస్త్ర రచనలు, వాల్యూం 2 (1893–1913) , పియర్స్ ఎడిషన్ ప్రాజెక్ట్ (eds.), ఇండియానా యూనివర్సిటీ ప్రెస్, బ్లూమింగ్టన్ అండ్ ఇండియానాపోలిస్, IN, 1998.
  • పుట్నం, హిలరీ (1994), వర్డ్స్ అండ్ లైఫ్ , జేమ్స్ కనంట్ (ed.), హార్వర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, కేంబ్రిడ్జ్, MA.
  • క్వైన్, W.V. (1951), "టూ డాగ్మాస్ అఫ్ ఎమ్పిరిసిసం", ఫిలసాఫికల్ రివ్యూ (జనవరీ 1951). పునర్ముద్రించబడింది, పేజీలు. 20–46 in W.V. క్వైన్, ఫ్రమ్ ఎ లాజికల్ పాయింట్ అఫ్ వ్యూ , 1980.
  • క్వైన్, W.V. (1980), ఫ్రమ్ ఎ లాజికల్ పాయింట్ అఫ్ వ్యూ, లాజికల్-ఫిలాసఫికల్ ఎస్సేస్ , 2వ సంకలనం, హార్వర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, కేంబ్రిడ్జ్, MA, 1980.
  • రామ్సే, F.P. (1927), "ఫాక్ట్స్ అండ్ ప్రిపోజిషన్స్", అరిస్టోటెలియన్ సొసైటీ సప్లిమెంటరీ వాల్యూం 7 , 153–170. పునర్ముద్రించబడింది, పేజీలు. 34–51 F.P. రామ్సే, ఫిలసాఫికల్ పేపర్స్ లో, డేవిడ్ హాగ్ మెల్లోర్ (ed.), కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, కేంబ్రిడ్జ్, UK, 1990.
  • రామ్సే, F.P. (1990), ఫిలసాఫికల్ పేపర్స్ , డేవిడ్ హాగ్ మెల్లోర్ (ed.), కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, కేంబ్రిడ్జ్, UK.

మరింత చదవడానికి[మార్చు]

సర్వేలు[మార్చు]

  • జాన్ J. స్టుహ్ర్, ed. వన్ హండ్రెడ్ యియర్స్ అఫ్ ప్రాగ్మాటిజం: విలియం జేమ్స్ రివల్యూషనరీ ఫిలాసఫీ (ఇండియానా యూనివర్సిటీ ప్రెస్; 2010) 215 పేజీలు; వ్యావహారిక సత్తావాదం మరియు అమెరికన్ సంస్కృతి, ఒక ఆలోచనా విధానంగా మరియు వివాదాల పరిష్కారానికి వ్యావహారికసత్తావాదం, సత్య సిద్ధాంతంగా వ్యావహారికసత్తావాదం, ఒక భావావేశం, వైఖరి, లేదా స్వభావంపై వ్యాసాలు.

ముఖ్యమైన పరిచయ ప్రాధమిక గ్రంధాలు
ఇది ఒక పరిచయ జాబితా అని గమనించండి: కొన్ని ముఖ్యమైన గ్రంధాలు వదలివేయబడ్డాయి మరియు అద్భుత పరిచయాలు కలిగిన అంతగా ప్రసిద్ధి చెందని గ్రంధాలు చేర్చబడినాయి.

ద్వితీయ గ్రంధాలు

  • కర్నేలిస్ డి వాల్, ఆన్ ప్రాగ్మాటిజం
  • లూయిస్ మెనాండ్, The Metaphysical Club: A Story of Ideas in America
  • హిలరీ పుట్నం, ప్రాగ్మాటిజం: యాన్ ఓపెన్ క్వస్చెన్
  • అబ్రహాం ఎడెల్, ప్రాగ్మాటిక్ టెస్ట్స్ అండ్ ఎథికల్ ఇన్సైట్స్
  • D. S. క్లార్క్, రేషనల్ యాక్సెప్టెన్స్ అండ్ పర్పస్
  • హాక్, సుసాన్ & లేన్, రాబర్ట్, Eds. (2006). ప్రాగ్మాటిజం ఓల్డ్ అండ్ న్యూ: ఎంపిక చేసిన రచనలు . న్యూ యార్క్: ప్రోమేతేయాస్ బుక్స్.
  • లూయిస్ మెనాండ్, ed., ప్రాగ్మాటిజం: ఎ రీడర్ (పియర్స్, జేమ్స్, డ్యూయీ, రోర్టీ, ఇతరుల యొక్క వ్యాసాలు చేర్చబడినాయి)

విమర్శనాత్మక గ్రంధాలు

పత్రికలు
వ్యావహారికసత్తావాదానికి అంకితమైన అనేక సూక్ష్మ-దృష్టి సమీక్ష చేసే పత్రికలూ ఉన్నాయి, ఉదాహరణకు

ఆన్ లైన్ వనరులు


మూస:Philosophy topics మూస:Analytic philosophy మూస:Philosophy of mind మూస:Philosophy of science