సంతులిత ఆహారం (పోషకాహారం)

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
మానవులు భుజించే ఆహార ఎంపిక; గమనిక ఏమిటంటే మనుషుల ఆహారంలో చాలా వత్యాసం ఉంటుంది.
  • పోషణ యొక్క పరిభాషలో సంతులిత ఆహారం అంటే ఒక వ్యక్తి లేదా ఇతర జీవి వినియోగించే ఆహార మొత్తం.[1] ఆహారపు అలవాట్ల నేవి వాడుకలో ఉండే నిర్ణయాలు, తినాల్సిన ఆహారంను ఎంపిక చేసుకునేటప్పుడు ఒక వ్యక్తి లేదా సంస్కృతి ఈ నిర్ణయాన్ని చేస్తుంది. సంతులిత ఆహారం అనే పదాన్ని తరచుగా ఆరోగ్యం లేదా బరువు-నియంత్రించడం కొరకు తీసుకోవాల్సిన నిర్దిష్టమైన పోషకాహార మొత్తం అనే దానికి అన్వయించబడింది(ఈ రెండింటినీ తరచుగా ఓకేదానికి ఉపయోగిస్తారు). మానవులు అన్నింటినీ తినే(సర్వభక్షకులు) వారయినప్పటికీ, ప్రతి వ్యక్తి లేదా ప్రతి సంస్కృతి వ్యక్తిగత రుచులు లేదా నైతికమైన కారణాల వల్ల కొన్ని ఆహార ప్రాధాన్యతలను లేదా కొన్ని ఆహార నిషేధాలను కలిగి ఉంటుంది. వ్యక్తిగత ఆహార ఇష్టాలు కొద్దో గొప్పో ఆరోగ్యకరంగా ఉండవచ్చు. సరైన పోషకాహారంను సరిగ్గా తినటం కూడా అవసరం మరియు విటమిన్లు, ఖనిజాలు, ఇంకా ఆహార శక్తిని పిండిపదార్థాలు, మాంసకృత్తులు, మరియు కొవ్వుల రూపంలో తీసుకోవటం ముఖ్యం. ఆరోగ్యం మరియు మరణాలలో ఆహారపు అలవాట్లు మరియు ఇష్టాలు ప్రముఖ పాత్రను పోషిస్తాయి, అవి సంస్కృతులను కూడా నిర్వచిస్తాయి మరియు మతంలో కూడా పాత్రను పోషిస్తాయి.

సంప్రదాయ ఆహారాలు[మార్చు]

  • స్వదేశ అమెరికన్లు, ఖోసాన్ లేదా ఆస్ట్రేలియన్ అబోరిజిన్స్ వంటివి స్వదేశ జనాభా యొక్క సంప్రదాయ ఆహారాలు. తరచుగా, సాంస్కృతిక వంటలలో ఉత్తీర్ణమవటానికి, సంప్రదాయ ఆహారాలలో సేంద్రీయ సేద్యం మరియు ఆహార మూలాల ప్రకారం నిర్ణీత రుతువులలోని ఆహారం అధికంగా ఉండాలి.
  • స్థానిక వనరుల లభ్యత మీద సంప్రదాయ ఆహారాలు మారతాయి, అవి కోస్తా నగరాలలోని చేపలు, పాము వంటి చేపలు మరియు నదీముఖద్వారాలలో గుడ్లు లేదా పండ్లరసం, మొక్కజొన్న మరియు పట్టణ సేద్యంలోని బీన్స్ ఉన్నాయి, అంతేకాకుండా సాంస్కృతిక మరియు మతపరమైన ఆచారాలు మరియు నిషేధాలు ఉన్నాయి. కొన్ని సందర్భాలలో, సంప్రదాయ ఆహారాన్ని వివరించే పంటలు మరియు పెంపుడు జంతువుల స్థానంలో ఆధునిక అధిక-దిగుబడుల పంటలు ఆక్రమిస్తాయి, కొంతకాలానికి అవి లభ్యం కూడా కావు.[2] ఈ శైలిని నిరోధించటానికి మరియు సంప్రదాయ ఆహారాలను సంరక్షించటానికి ఉత్పత్తి నిదాన ఆహార ఉద్యమం ప్రయత్నించింది.
  • సంప్రదాయ ఆహారాలు ముందుగా అనుకున్నదాని కన్నా సమతులనమైనవిగా ఇటీవల అధ్యయనం సూచించింది. ఇటలీ, రష్యా మరియు చెక్ రిపబ్లిక్ యొక్క ప్రాచీన ప్రజల ఆహారంలో ధాన్యాలు భాగంగా ఉన్నాయని సూచిస్తుంది.[3]

మతపరమైన మరియు సాంస్కృతిక ఆహార ఇష్టాలు[మార్చు]

  • ఏ పదార్థాలను వారి ఆహారంలో అనుమతించాలనే నింయత్రణలు కొన్ని సంస్కృతులు మరియు మతాలు కలిగి ఉన్నాయి. ఉదాహరణకి, కేవలం కోషెర్ ఆహారాలను జుడాయిజంలో మరియు హలాల్ పదార్థాలను ఇస్లాం మతంలో అనుమతిస్తారు.

సంతులిత ఆహారం మరియు జీవితం మీద ప్రభావం[మార్చు]

  • బ్రిటీష్ వైద్య పత్రిక ది లాన్సెట్ లో మూడు దశాబ్దాలపాటు ప్రచురించిన అధ్యయనంలో, పుట్టిన కొద్దికాలానికే బాగా తినిపించిన గౌటెమాలన్ పురుషుల సగటు జీతం బాగా తినపించని వారి కన్నా 50% ఎక్కువగా ఉంది. కేవలం పరిశోధకులు మాత్రమే ఏ ఆహారం ఎవరికి ఇచ్చారనే సమాచారంను కలిగి ఉండి కొద్ది మంది పిల్లలకు అధిక-పోషకాహార పరిపూరకాన్ని అందించి మరియు ఇతరులకు తక్కువ-పోషకాహార ఆహారాన్ని అందించి గుడ్డి ప్రయత్నం చేయబడింది. అధిక-పోషకాహారం పొందిన పిల్లలు పెద్దయిన తరువాత అధికమొత్తంలో సగటు జీతాలను స్వీకరించారు[4].

వ్యక్తిగత ఆహార ఇష్టాలు[మార్చు]

  • మెరుగైన ఆరోగ్యం మరియు పర్యావరణం మీద తగ్గించబడిన ప్రభావం కొరకు మాంసాహార వినియోగాన్ని అభివృద్ధి చెందిన ప్రపంచంలో తగ్గించమని రచయితలు మైఖేల్ పోలన్ మరియు మార్క్ బిట్మాన్[5] వంటివారు కోరారు. అనేకమంది ప్రజలు ఆరోగ్యం లేదా మృత్యువు చుట్టూ సమస్యలు లేదా పరిసరాల మీద వ్యక్తిగత ప్రభావాన్ని తగ్గించటానికి ఆహారాన్ని జంతు మూలాల నుండి వివిధ దశలలో వదులుకోవటానికి ఇష్టపడుతున్నారు (శాకాహారం, సంపూర్ణ శాకాహారి, ఫల భక్షకులు). రా ఫుడిజం అనేది ఒక సమకాలీన శైలి. సాధారణ పోషకాహార అవసరాలను తీర్చటానికి ఈ ఆహారాలకు సమానత లేదా పరిపూరకం అవసరం కావచ్చు.

ఆర్థికస్థితి ప్రభావం[మార్చు]

  • సంస్కృతి, మతం మరియు వ్యక్తిగత ఎంపికలతో పాటు ఆర్థికస్థితులు కూడా ఆహారం మీద ప్రభావం చూపుతాయి. చరిత్ర మరియు సమకాలీన జీవితం మొత్తం అంతటా, పేదరికం తరచుగా మాంసాన్ని కొనగల సామర్థ్యం లేకపోవటం లేదా పోషకాహార లేమితో సంబంధం కలిగి ఉంది.

బరువు నిర్వహణలో ఆహారాలు[మార్చు]

  • బరువు కోల్పోవటం లేదా బరువు పెరగటానికి ఒక ముఖ్యమైన ఆహారాన్ని ఎంపిక చేసుకోవచ్చు. వ్యక్తి యొక్క ఆహారం తీసుకోవటాన్ని మార్చటం లేదా "సమతులన ఆహారం తీసుకోవటం" బలం సమతులనాన్ని మార్చవచ్చు మరియు శరీరంలో కొవ్వు యొక్క మొత్తంను పెంచటం లేదా తగ్గించటం మార్చవచ్చు. ముఖ్యమైన ఆహారం యొక్క అవసరాల అనుగుణ్యత కొరకు కొన్ని ఆహారాలు ముఖ్యంగా సిఫారుసు చేయబడతాయి లేదా ప్రత్యామ్నాయంగా ఉంచబడతాయి. ఈ ఆహారాలు తరచుగా వ్యాయామంతో కలిపి సిఫారుసు చేయబడతాయి. ఖచ్చితమైన బరువు తగ్గే కార్యక్రమాలు ఆరోగ్యానికి హానికరం అవ్వచ్చు, అయితే ఇతరమైనవి లాభదాయకంగా ఉంటాయి (అందుచే వీటిని ఆరోగ్యకరమైన ఆహారాలుగా కూడా పిలవబడతాయి). ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం మరియు సంతులిత ఆహారం బరువు నిర్వహణతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి, ఎందుకంటే ఈ రెండూ ఆరోగ్యకరమైన బరువు నిర్వహణను ప్రోత్సహిస్తాయి.

తినడానికి సంబంధించిన లోపాలు[మార్చు]

  • తినటంలో క్రమభంగం అనేది ఒక మానసిక అస్వస్థత, అది సాధారణ వినియోగంతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. తినటంలోని క్రమభంగాలు తరచుగా ప్రజలను ప్రతికూలమైన దేహ రూపాలతో ప్రభావితం చేస్తుంది.

ఆరోగ్యం[మార్చు]

  • ఆరోగ్యంను చక్కగా చూసుకోవటం లేదా మెరుగుపరచుకోవాలనే కాంక్షతో ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం అనేది వచ్చింది. ఇందులో సాధారణంగా పోషకపదార్థాలను వినియోగించటంచే అన్ని ఆహార సమూహాల నుండి సరిపోయేంత మొత్తాలను తీసుకోవటం జరుగుతుంది, ఇందులో తగినంత నీటి మొత్తం కూడా ఉంటుంది.[6][7][8] మానవ పోషకాహారం క్లిష్టమైనది కావటం వలన, ఆరోగ్యకరమైన సంతులిత ఆహారం విస్తారంగా మారుతుంది మరియు ఇది వ్యక్తి యొక్క జన్యు తయారీ, పరిసరాలు, మరియు ఆరోగ్యంకు లోబడి ఉంటుంది. మానవ జనాభాలో 20% మందికి ఆరోగ్యకరమైనది తినటానికి ఆహారం లేకపోవటం మరియు పోషకాహార లోపం ప్రధానమైన ఆటంకాలుగా ఉన్నాయి. దీనికి విరుద్ధంగా, అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు వ్యతిరేకమైన సమస్యను కలిగి ఉన్నాయి; ఇక్కడ సమస్య ఆహార పరిమాణం కాదు, తగిన ఎంపికలను చేసుకోవటం.[9]

సంతులిత ఆహార పట్టిక[మార్చు]

ఆహార పద్ధతి మాంసాహారి కీటకాహారి సర్వభక్షకుడు చేప తినే శాకాహారి శాకాహారి వేగాన్ రా వేగాన్ హలాల్ హిందూ కోషెర్ పాలియోథిక్ డైట్ పండ్లహారి
పండ్లు మరియు బేర్రీస్ X mark.svg X mark.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg
పచ్చటి ఆకు కూరలు X mark.svg కావచ్చు Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg
కూరగాయలు X mark.svg X mark.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg
చిక్కుళ్ళు X mark.svg X mark.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg X mark.svg
దుంపలు X mark.svg X mark.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg
ధాన్యాలు X mark.svg X mark.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg X mark.svg
కోళ్ళు Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg X mark.svg X mark.svg X mark.svg Yes check.svg X mark.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg
చేప(స్కేల్డ్ ) Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg X mark.svg X mark.svg Yes check.svg X mark.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg
సముద్ర ఆహరం (నాన్-ఫిష్) Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg X mark.svg X mark.svg Yes check.svg X mark.svg X mark.svg Yes check.svg X mark.svg
గొడ్డుమాంసం Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg X mark.svg X mark.svg X mark.svg Yes check.svg X mark.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg
పందిమాసం Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg X mark.svg X mark.svg X mark.svg X mark.svg X mark.svg X mark.svg Yes check.svg X mark.svg
గుడ్ల ఆహారం Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg కావచ్చు X mark.svg X mark.svg Yes check.svg X mark.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg
పాల ఉత్పత్తులు X mark.svg కావచ్చు Yes check.svg Yes check.svg కావచ్చు X mark.svg X mark.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg X mark.svg
గింజ పళ్ళు X mark.svg కావచ్చు Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg
మత్తు ద్రవాలు X mark.svg కావచ్చు Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg Yes check.svg X mark.svg X mark.svg X mark.svg Yes check.svg X mark.svg X mark.svg

గమనికలు[మార్చు]

  1. noun, def 1 askoxford.com
  2. సంప్రదాయ ఆహారంపై కథనం
  3. "Stone Age carb loading". Sydney Morning Herald. 20 October 2010. సంగ్రహించిన తేదీ 20 October 2010. 
  4. గుడ్ ఫుడ్ 'బూస్ట్స్ ఎర్నింగ్ పవర్', By మార్క్ డోలె, 1 ఫిబ్రవరి 2008, BBC న్యూస్
  5. మార్క్ బిట్ట్మన్: ఈటింగ్ రైట్ క్యాన్ సేవ్ ది ప్లానెట్, జనవరి 22, 2009, NPR
  6. ఆహారం మరియు భౌతిక వ్యాయామం పై వరల్డ్ హెల్త్ ఆర్గనైజేషన్ సైట్
  7. డైట్, న్యూట్రిషన్ అండ్ ది ప్రివెన్షన్ ఆఫ్ క్రానిక్ డిసీజెస్, రచన జాయింట్ WHO/FAO ఎక్స్పెర్ట్ కన్సల్టేషన్ (2003)
  8. U.S. గవర్నమెంట్ డైట్ రికమెన్డేషన్స్
  9. "టోల్డ్ టు ఈట్ యిట్స్ వెజిటబుల్స్, అమెరికా ఆర్డర్స్ ఫ్రీస్" కిం సేవేర్సన్ కథనంది న్యూ యార్క్ టైమ్స్ సెప్టెంబర్ 24, 2010న సెప్టెంబర్ 25, 2010పొందబడినది

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

  • ఆహారాల యొక్క జాబితా
  • పోషకమైన జీవవైవిధ్యం