సమోవా

This article is about the Independent State of Samoa. For the Samoan Archipelago, see Samoan Islands. For U.S. Territory of American Samoa, see American Samoa. For other uses, see Samoa (disambiguation).

Malo Sa'oloto Tuto'atasi o Samoa Independent State of Samoa
Samoa యొక్క Coat of arms
నినాదం Fa'avae i le Atua Samoa (ఆంగ్లము: Samoa is founded on God)
జాతీయగీతం The Banner of Freedom
రాజధాని (మరియు అతిపెద్ద నగరం)		Apia 13°50′S, 171°45′W
అధికార భాషలు		Samoan, English
ప్రజానామము		Samoan
ప్రభుత్వం		Parliamentary republic
-	O le Ao o le Malo (Head of State)	Tufuga Efi
-	Prime Minister	Tuilaepa Aiono Sailele Malielegaoi
Independence		from New Zealand
-	Date	1 January 1962
-	జలాలు (%)	0.3%
జనాభా
-	2009 అంచనా	179,000 (166th)
-	2006 జన గణన	179,186
జీడీపీ (PPP)		2009 అంచనా
-	మొత్తం	$1.049 billion
-	తలసరి	$5,782
జీడీపీ (nominal)		2009 అంచనా
-	మొత్తం	$558 million
-	తలసరి	$3,077
మా.సూ (హెచ్.డి.ఐ) (2007)		0.785 (medium) (94th)
కరెన్సీ		Tala (WST)
కాలాంశం		(UTC-11)
ఇంటర్నెట్ డొమైన్ కోడ్		.ws
కాలింగ్ కోడ్		+685
1	Since 7 September 2009.

అధికారికంగా సమోవా స్వతంత్ర రాష్ట్రం , సాధారణంగా పశ్చిమ సమోవా మరియు జర్మన్ సమోవా అని పిలిచే సమోవా మూస:IPA-en అనేది దక్షిణ పసిఫిక్ సముద్రంలోని సమోవా దీవులలో పశ్చిమ భాగాన్ని కలిగి ఉన్న ఒక దేశం. ఇది 1962లో న్యూజిలాండ్ నుండి స్వతంత్రం పొందింది. సమోవాలోని రెండు ప్రధాన దీవులు వలె ఉపోలు మరియు పోలీనేసియాలో అతిపెద్ద దీవుల్లో ఒకటి సావాయిలను చెప్పవచ్చు. రాజధాని నగరం అపివా మరియు ఫాలియోలో అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ఉపోలు దీవిలో ఉన్నాయి.

సమోవా 15 డిసెంబరు 1976న సంయుక్త రాష్ట్రాలకు స్వీకృతమైంది. అమెరికా సమోవాతో సహా మొత్తం దీవుల సమూహాన్ని 20వ శతాబ్దానికి ముందు ఐరోపా విశ్లేషకులు నావిగేటర్స్ దీవులు అని పిలిచేవారు ఈ విధంగా పిలవడానికి కారణంగా సమోవాలోని సముద్రాల ఆటుపోట్లను చెప్పవచ్చు.

చరిత్ర

ప్రధాన వ్యాసం: History of Samoa

ప్రధాన వ్యాసం: Archaeology in Samoa

సమోవా వాసులు అంత్య తూర్పు ప్రాంతం లాపిటా విస్తరణ సమయంలో 2,500 మరియు 1,500 BCE మధ్య ఆగ్నేయ ఆసియా మరియు మెలానెసియా నుండి ఆస్ట్రోనెసియన్ పూర్వీకుల నుండి వచ్చారు. సమోవా మూలాలను 2003 నుండి నూతన శాస్త్రీయ ఆధారం మరియు కార్బన్ డేటింగ్ గుర్తింపుల కారణంగా ప్రస్తుతం పునరుద్ధరిస్తున్నారు.

సన్నిహిత సామాజిక సాంస్కృతిక మరియు జన్యు సంబంధాలు తూర్పు లాపిటా కాలనీల మధ్య నిర్వహించబడ్డాయి మరియు పురావస్తు నివేదికల్లో మౌఖిక సంప్రదాయం మరియు స్థానిక వంశ పరిణామ క్రమాలు దీవుల మధ్య సముద్రయానం మరియు పూర్వ చరిత్ర సమోవావాసులు, ఫిజియన్లు మరియు టోంజాన్లల మధ్య కులాంతర వివాహాలు జరిగినట్లు తెలిసింది.

సమోవా అవా ఉత్సవం యొక్క సన్నాహాలను ప్రదర్శిస్తున్న స్టూడియో ఫోటో, 1911.

ఉర్విల్లే, ఆపివా, సమోవాన్ గృహం లోపలి దృశ్యం 1842.

ప్రారంభ 18వ శతాబ్దంలో ఐరోపావాసులతో పరిచయం ప్రారంభమైంది. ఒక డచ్ వ్యక్తి జాకబ్ రోగెవీన్ (1659-1729) 1772లో సమోవా దీవులను గుర్తించిన మొట్టమొదటి ఐరోపావాసుడిగా చెప్పవచ్చు. ఈ సందర్శన తర్వాత లూయిస్-ఆంటోనీ డె బోయుగైన్విల్లే (1729-1811) అనే పేరు గల ఒక ఫ్రెంచ్ అన్వేషకుడు 1768లో వీటికి నావిగేటర్ ఐల్యాండ్స్ అని పేరు పెట్టాడు. 1830ల వరకు ఈ సంబంధం పరిమితంగా ఉండేది, తర్వాత ఆంగ్ల మతబోధకులు మరియు వ్యాపారులు ఆ దీవులకు చేరుకోసాగారు.

సమోవాలో ప్రచార కార్యక్రమాలను 1830 చివరిలో కాక్ దీవులు మరియు తాహితి నుండి సాపాపాలీకి చేరుకున్న లండన్ మిషనరీ సొసైటీలోని జాన్ విలియమ్స్ ప్రారంభించాడు. ఆ సమయంలో, సమోవా వాసులను కిరాతుకులు మరియు యుద్ధాన్ని ఇష్టపడేవారిగా గుర్తించారు ఎందుకంటే పంతొమ్మిదవ శతాబ్దంలో సమోవాను బొగ్గుతో నడిచే ఓడలకు ఒక ఇంధనాన్ని నింపే ప్రాంతంగా మరియు తిమింగిలాలను వేటాడే ఒక ప్రాంతంగా గుర్తించిన ఫ్రెంచ్ మరియు బ్రిటీష్, జర్మన్ మరియు అమెరికా దళాలకు మరియు స్థానికులు మధ్య సంభవించిన హింసాత్మక ఘర్షణ సంభవించింది.

విల్హెల్మ్ సోల్ఫ్, సమోవా జర్మన్ గవర్నర్ 1900-1910

మాటాఫా ఐసెఫో (1832-1912) పారామౌంట్ ప్రధాన అధికారి & సమోవా రాచరికానికి ప్రత్యర్థి

ముఖ్యంగా జర్మన్లు సమోవా దీవుల్లో ప్రత్యేకంగా జర్మన్ సంస్థలు గుత్తాధిపత్య కొబ్బరి మరియు కోకో గింజ సేద్యం చేస్తున్న ఉపోలు దీవులో భారీ వ్యాపారపరమైన ఆసక్తిని కనబర్చడం ప్రారంభించారు; సంయుక్త రాష్ట్రాలు వాటి స్వంత హక్కును వినియోగించుకుంది మరియు స్థానిక జాతుల నాయకులతో ప్రముఖంగా టుటుయిలా మరియు మానుయా దీవుల్లోని వారితో సంబంధాలను ఏర్పర్చుకుంది (వీరిని తర్వాత అధికారికంగా USAకు అమెరికా సమోవాగా విలీనం చేసుకున్నారు).

బ్రిటన్ కూడా బ్రిటన్ వ్యాపార సంస్థ, ఓడరేవు హక్కులు మరియు దౌత్యకార్యాలయాలను రక్షించడానికి దళాలను పంపింది. ఇక్కడ ఒక ఎనిమిది సంవత్సరాల అంతర్యుద్ధం జరిగింది, దీనిలో మూడు బలమైన దేశాలు ఆయుధాలను సరఫరా చేసింది, శిక్షణ ఇచ్చింది మరియు కొన్ని సందర్భాల్లో, పోరాట దళాలు సమోవా బృందాలతో కూడా పోరాడాయి. మూడు దేశాలు అపివా ఓడరేవుకు యుద్ధనౌకలను పంపాయి మరియు భారీ స్థాయి యుద్ధ సంక్షోభానికి కారణమైంది, ఒక భారీ తుఫాను కారణంగా యుద్ధనౌకలు నష్టపోవడం లేదా నాశనం కావడంతో, సైనిక ఘర్షణ ముగిసింది.

20వ శతాబ్దం

ఇరవై శతాబ్దం ప్రారంభంలో, ట్రిపార్టిట్ కన్వెన్షన్ సమోవా దీవులను రెండు భాగాలుగా విభజించింది: తూర్పు దీవుల సమూహం సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో ఒక ప్రాంతంగా మారింది (1900ల్లో టుటుయిలా దీవులు మరియు అధికారికంగా 1904లో మానుయా) మరియు ప్రస్తుతం దీనిని అమెరికా సమోవాగా పిలుస్తున్నారు; కనిపించే మేరవరకు అత్యధిక భూభాగం గల పశ్చిమ దీవులు బ్రిటన్ సమోవాపై దాని అన్ని హక్కులను విరమించుకుని, టోంగా మరియు సోలోమాన్ దీవులు మరియు పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో జర్మన్ హక్కుల ముగింపు అంగీకరించిన తర్వాత జర్మన్ సమోవాగా మారింది.

మొట్టమొదటి జర్మన్ గవర్నర్ విల్హెల్మ్ సోల్ఫ్ తర్వాత జర్మనీ సామ్రాజ్యానికి సంబంధించిన కాలనీలకు కార్యదర్శిగా నియమించబడ్డాడు. న్యూజిలాండ్ దళాలు ఎటువంటి వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొకుండా 29 ఆగస్టు 1914న ఉపోలులో ప్రవేశించాయి మరియు జర్మన్ అధికారుల నుండి నియంత్రణను స్వాధీనం చేసుకున్నారు, తర్వాత బ్రిటన్ న్యూజిలాండ్‌ను వారి "గొప్ప మరియు అత్యవసర సామ్రాజ్య సేవల"ను అమలు చేయాలని ఒక అభ్యర్థనను పంపింది.

1912లో, మార్పుల్లో ఒకటి, జర్మన్ పాలన సమోవా రాజకీయాల్లో సాంప్రదాయక బలాలను అర్థం చేసుకోవాలని దాని దీర్ఘకాల లక్ష్యాలను స్పష్టంగా సాధించింది, ప్రభుత్వంలో స్థానిక వంతు సమానతను పొందింది. ప్రస్తుతం ఇక్కడ టుపు లేరు అలాగే అల్లీ సిలీ కూడా లేరు కాని ఇద్దరు ఫౌటుయా లు నియమించబడ్డారు. టుమువా మరియు పులే నామమాత్రానికి మాత్రమే ఉండేవి; భూములు మరియు పట్టాలను ప్రభావితం చేసే అధికారాలు గవర్నర్ చేతిలో ఉంటాయి. ఈ విధానాన్ని పూర్తి చేయడానికి, మొత్తం సమోవా కోసం ఫాలుపెగా పునరుద్ధరించబడింది. 19వ శతాబ్దం చివరి నుండి (దాని కంటే ముందు నుండే కావచ్చు) దేశవ్యాప్తంగా ఆమోదించబడిన ఫాలుపెగా క్రింది విధంగా ఉంటుంది:

"Tulouna a Tumua ma Pule ,
Tulouna a Itu’au ma Alataua ,
Tulouna a Aiga-i-le-Tai ,
Ma le Va’a-o-Fonoti ,
Tulouna a Tama ma a latou aiga
Po’o aiga ma a latou tama ".

ఈ ఫాలుపెగా మొట్టమొదటిగా సమోవాలోని ప్రధాన జిల్లాల అధికారం మరియు గుర్తింపును వారి ప్రముఖులు ద్వారా తెలుసుకున్నారు - టుమువా మా పులే, ఇటువాయు మా అలాటాయాస అయిగా-ఇ-టాయి, మా ల్ వా-ఓ-ఫాంనోటీ - ఈ బృందాలు బహుకరించే ఉన్నత శీర్షికలను తెలుసుకున్నారు. ఇది సమోవాలోని గరిష్ట అవరోహణ సమూహాల గుర్తింపుతో నిర్ధారించబడింది మరియు వారి "కుమారుల"కు ఉన్నత శీర్షికలను ఇచ్చేందుకు ఎంచుకోబడ్డారు.

జర్మన్ సమోవా యొక్క ఫాలుపెగా అనేది మిలైటోవా టానునాఫిలీ మరియు టుపువా టామాసెసెలు ప్రమాణం చేయడానికి తప్పనసరిగా అవసరమవుతుంది మరియు ఈ సమోవా యొక్క చారిత్రక ఫాలుపెగా మార్చబడి, నూతన ఫాలుపెగా కింది విధంగా ఉంటుంది:

"Tulouna a lana Maiesitete le Kaisa o le tupu mamalu o lo tatou malo kasialika aoao .
Tulouna a lana afioga le kovana kasialika o le sui o le kaisa I Samoa nei .
Susu mai Malietoa, Afio mai Tupua
Ua fa’amanatuiana ai aiga e lua I o oulua tofiga Kasialika o le Fautua .
Tulouna a le vasega a Faipule Kasialika o e lagolago malosi I le Malo .
Afifio mai le nofo a vasega o tofiga Kasialika o e usu fita I le tautua I le malo ".

బహిష్కరించబడిన వక్త లాయుకీ నామౌలాలు మామోయి.

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం నుండి 1962 వరకు, న్యూజిలాండ్ సమోవాను లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ ద్వారా ధర్మకర్తృత్వం ఆధ్వర్యంలో ఒక సి తరగతి వలె నియంత్రించింది. దాని తర్వాత న్యూజిలాండ్ నిర్వాహకుల క్రమం రెండు ప్రధాన సంఘటనలకు బాధ్యత వహించారు. మొదటి సంఘటనలో, ఐదు వంతుల సమోవా జనాభాలో దాదాపు ఒక వంతు ప్రజలు 1918-1919లో శీతలజ్వర అంటువ్యాధి కారణంగా మరణించారు. 1919లో, అంటురోగం గురించి రాయల్ కమీషన్ విచారణలో 7 నవంబరు 1918లో ఆక్యుల్యాండ్ నుండి 'SS టాలున్' ప్రవేశించేవరకు పశ్చిమ సమోవాలో నుమేనియా శీతలజ్వర అంటురోగం లేదని స్పష్టమైంది [దీనిని సంసర్గ నిషేదాన్ని ఉల్లంఘించి NZ ప్రభుత్వంచే ఇక్కడ ఆపు చేశారు]; ఈ ఓడ చేరుకున్న ఏడు రోజుల్లో ఉపోలులో శీతలజర్వం అంటువ్యాధి వలె మారింది మరియు తర్వాత చాలా వేగంగా ప్రాంతం మొత్తం విస్తరించింది.

దస్త్రం:Funeral of Tamesese.jpg

టుపువా టామెసెస్ యొక్క అంతిమ సంస్కరం వద్ద హాజరైన ప్రజలు.

రెండవ ప్రధాన సంఘటనగా ఒక అహింసాయుత ప్రముఖ ఉద్యమం మాయు (వాచ్యంగా దీనిని అర్థం "బలంగా చెప్పే అభిప్రాయం") శాంతియుతంగా ప్రారంభమైంది, ఇది సావాయిలో ప్రారంభ 1900ల్లో ప్రారంభమైంది మరియు సోల్ఫ్ వలన అధికారం కోల్పోయిన ఒక ప్రధాన వక్త లాయుకీ నాములాయులు మోమేయి నాయకత్వం వహించాడు. 1909లో, లాయుకీ సాయిపాన్‌కు బహిష్కరించబడ్డాడు మరియు 1915లో సమోవాకు తిరిగి వస్తున్నప్పుడు దారిలో మరణించాడు.

1918నాటికీ, న్యూజిలాండ్ 38,000 మంది సమోవా వాసులు మరియు 1,500 ఐరోపా వాసుల జనాభాను పాలించేది. 1920ల చివరకు, న్యూజిలాండ్ పరిపాలనలో సమోవా ప్రజలు కష్టాలు ఎదుర్కొంటున్న సమయంలో కాలనీ పాలనకు వ్యతిరేకంగా ప్రతిఘటనోద్యమానికి విస్తృత మద్దతు లభించింది. మాయు నాయకుల్లో ఒకరు ఓలాఫ్ ఫ్రెడెరిక్ నెల్సన్ సమోవా మరియు స్వీడిష్ దేశానికి చెందిన వర్తకుడు. నెల్సన్ చివరికి 1920ల ముగింపు మరియు 1930ల ప్రారంభంలో బహిష్కరించబడ్డాడు, కాని అతను సంస్థకు ఆర్థిక పరంగా మరియు రాజకీయ పరంగా సహాయాన్ని కొనసాగించాడు. తదుపరి మాయు యొక్క అహింసాయుత సిద్ధాంతంలో, కొత్తగా ఎన్నికైన నాయకుడు ఉన్నత అధికారి టుపువా టామాసెస్ లీలోఫి 28 డిసెంబరు 1929న ఒక శాంతియుత ప్రదర్శనలో తన సహచర ఏకరీతి వస్త్రాలు ధరించిన మాయు సభ్యులను అపివా దిగువ ప్రాంతానికి తీసుకుని వెళ్లాడు.

న్యూజిలాండ్ రక్షకభటులు నాయకుల్లో ఒకరిని ప్రదర్శనలో నిర్బంధించడానికి ప్రయత్నించారు. అతను నిరోధించినప్పుడు, రక్షక భటులు మరియు మాయుల మధ్య ఒక ఘర్షణ ప్రారంభమైంది. అధికారులు గుంపుపై కాల్పులను ప్రారంభించారు మరియు ఈ ప్రదర్శన కోసం సిద్ధం చేసిన వేదికపై ఉంచిన ఒక లెవిస్ మెషీన్ గన్‌ను మాయులను చెదరగొట్టడానికి ఉపయోగించారు. ప్రధాన టామాసెసె "శాంతి, సమోవా" అని అరుస్తూ మాయు ప్రదర్శనకారులను శాంతింపజేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్న సమయంలో వెనుక నుండి తుపాకి గుళ్లకు బలై మరణించాడు. ఆ రోజు మరో పది మంది మరణించారు మరియు తుపాకీ గుళ్లకు మరియు రక్షక భటుల లాఠీలకు దాదాపు 50 మంది గాయపడ్డారు.

సమోవాలో ఆ రోజును బ్లాక్ సాటర్‌డేగా పిలుస్తారు. మాయు అహింసాయుత పద్ధతిలో వృద్ధి చెందింది మరియు ఒక అత్యధిక ప్రభావవంతమైన మహిళల విభాగాన్ని చేర్చుకోవడం ద్వారా విస్తరించింది. సమోవా ప్రజలచే పునరుక్త ప్రయత్నాల తర్వాత, పశ్చిమ సమోవా 1962లో స్వతంత్రం పొందింది మరియు న్యూజిలాండ్‌తో ఒక స్నేహపూర్వక ఒప్పందంపై సంతకంపై చేసింది. సమోవా పసిఫిక్‌లో స్వతంత్రం పొందిన మొట్టమొదటి దేశంగా పేరు గాంచింది. 2002లో, న్యూజిలాండ్ ప్రధాన మంత్రి హెలెన్ క్లార్క్ సమోవాకు ఒక పర్యటనలో భాగం, అధికారికంగా ఈ సంఘటనల్లోని న్యూజిలాండ్ పాత్రకు క్షమాపణలు తెలియజేశారు.

1997 జూలైలో, దేశం యొక్క పేరును పశ్చిమ సమోవా నుండి సమోవా గా మార్చడానికి రాజ్యాంగాన్ని సవరించారు. అమెరికన్ సమోవాలోని U.S. ప్రాంతం ఈ మార్పు దాని స్వంత గుర్తింపును నాశనం చేస్తుందని పేర్కొంటూ ఈ చర్యను వ్యతిరేకించింది. అమెరికన్ సమోవా వాసులు ఇప్పటికీ సమోవా స్వతంత్ర రాష్ట్రం మరియు దాని నివాసులను సూచించడానికి పశ్చిమ సమోవా మరియు పశ్చిమ సమోవా వాసులు అనే పదాలను ఉపయోగిస్తారు.

రెండు ప్రాంతాల సమోవా వాసులు ఒకే భాష మరియు స్వజాతీయతను పంచుకుంటున్నప్పటికీ, వారి సంస్కృతులు ఇటీవల వేర్వేరు విధానాలను అనుసరిస్తున్నాయి, అమెరికా సమోవా వాసులు తరచూ [[హవాయి|హవాయిమూస:Okina]] మరియు U.S. ప్రధాన నగరాలకు వలస పోతున్నారు మరియు అమెరికా ఫుట్‌బాల్ మరియు బేస్‌బాల్ వంటి క్రీడలను ఆడటం వంటి పలు U.S. ఆచారాలను అనుసరిస్తున్నారు. సమోవా వాసులు న్యూజిలాండ్‌కు వలస పోతున్నారు, ఆ ప్రభావం కారణంగా పశ్చిమ దీవుల్లో రగ్బీ మరియు క్రికెట్ క్రీడలు మంచి ప్రజాదరణ పొందాయి. యాత్రల రచయిత పాల్ థెరౌక్స్ సమోవా మరియు అమెరికా సమోవాల్లోని సమాజాల మధ్య వ్యత్యాసాలను పేర్కొన్నాడు.

7 సెప్టెంబరు 2009 నుండి, ప్రభుత్వం మోటారు చోదకుల డ్రైవింగ్ ధోరణిలో మార్పు చేసింది మరియు ప్రస్తుతం సమోవా వాసులు రహదారికి ఎడమ వైపున డ్రైవ్ చేస్తారు. ఈ మార్పు సమోవాను ఆ ప్రాంతంలోని పలు ఇతర దేశాల వరుసలోకి తీసుకుని వచ్చింది. సమోవా ఇటీవల సంవత్సరాల్లో మరియు 21వ శతాబ్దంలో డ్రైవింగ్ పద్ధతిని ఎడమవైపుకు మార్పు చేసిన మొట్టమొదటి దేశంగా పేరు గాంచింది.

రాజకీయాలు

ఆపివాలో ప్రభుత్వ భవనాలు

ప్రధాన వ్యాసం: Politics of Samoa

ప్రధాన వ్యాసం: Fa'amatai

20వ శతాబ్దపు రాజకీయాలు

1962లో న్యూజిలాండ్ నుండి స్వతంత్రం పొందిన తర్వాత అధికారికంగా అమలులోకి వచ్చిన 1960 రాజ్యాంగం బ్రిటీష్ పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యం నమూనా ఆధారంగా రూపొందించి, సమోవా వాసుల ఆచారాలకు అనుగుణంగా సవరించబడింది. దేశ ఆధునిక సమోవా ప్రభుత్వాన్ని 'మాలో' అని సూచిస్తారు. సమోవా యొక్క మొట్టమొదటి ప్రధాన మంత్రి ఫియామ్ మాటాఫా ఫాయుముయినా ములిను II, ఈయన దేశంలోని నలుగురు ఉన్నత స్థాయి పారామౌంట్ ముఖ్యాధికారులలో ఒకరు. స్వతంత్రం వచ్చిన సమయంలోని మరో ఇద్దరు పారామౌంట్ ఉన్నతాధికారులు శాశ్వత రాష్ట్ర ఉమ్మడి ప్రధాన అధికారులు వలె నియమించబడ్డారు. టుపువా టామాసెసె మియాల్ 1963లో మరణించడంతో రాష్ట్రానికి మాలైటోయా టానుమాఫిలి II 11 మే 2007 మరణించేవరకు ఏకైక అధికారిగా వ్యవహరించాడు, తర్వాత సమోవా ఒక రాజ్యాంగ రాచరికం నుండి ఒక గణతంత్ర రాజ్యం వలె మారింది. తదుపరి రాష్ట్ర ప్రధాన అధికారి టుయాటువా టుపువా టామాసెసె ఎఫీ ఒక నిర్దిష్ట 5 సంవత్సరాల కాలపరిమితి కోసం 17 జూన్ 2007లో శాసనసభచే ఎన్నికయ్యాడు.

ఏకైక శాసనసభ (ఫోనో)లో 5 సంవత్సరాల పదవికాలంతో 49 మంది సభ్యులు ఉన్నారు. నలభై ఏడు మంది మాటాయి శీర్షిక కలిగిన వారిని సమోవా వాసులు ప్రాదేశిక జిల్లాల నుండి ఎన్నికయ్యారు; మిగిలిన ఇద్దరినీ ప్రత్యేక ఎన్నిక వనరులపై ప్రధాన అనుబద్ధతతో సమోవాలో నివసించని వ్యక్తులచే ఎంపిక చేయబడ్డారు. సార్వజనీన ఓటుహక్కు 1990లో విస్తరించబడింది, కాని సమోవా పదవుల కోసం ఎన్నికల్లో ప్రధాన అధికారులు (మాటై) మాత్రమే పోటీ పడగలరు. దేశంలో 25,000 కంటే ఎక్కువ మంది మాటైలు ఉన్నారు, వారిలో దాదాపు 5% మంది మహిళలు ఉన్నారు. ఫోనోలోని ఒక మెజారిటీ ఆధారంగా ప్రధాన మంత్రిని ఎన్నుకుంటారు మరియు ఒక ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి రాష్ట్ర ప్రధాన అధికారిగా నియమించబడతాడు. 12 క్యాబినెట్ పదవుల కోసం ప్రధాన మంత్రి ఎంపిక చేసిన వ్యక్తులను రాష్ట్ర ప్రధాన అధికారి నియమిస్తాడు, ఇది ఫోనోలోని విశ్వాసానికి సంబంధించి ఉంటుంది.

సమోవా రాజకీయాల్లోని ప్రసిద్ధ మహిళల్లో సమోవా మొట్టమొదటి ప్రధాన మంత్రి భార్య, లోటోఫాగా నియోజక వర్గం నుండి దివంగత లౌలు ఫెటాయిమాలెమా మాటాఫాను చెప్పవచ్చు. వారి కుమార్తె ఫియామీ నాయోమీ మాటాఫా ఒక పారామౌంట్ ప్రధాన అధికారి మరియు క్యాబినెట్‌లో దీర్ఘ కాలంగా సేవలు అందిస్తున్న సీనియర్ సభ్యురాలు. రాజకీయాల్లోని ఇతర మహిళల్లో సమోవా విద్వాంసురాలు మరియు ప్రఖ్యాత ప్రొఫెసర్ అయినో ఫానాఫీ లె టాగాలోవా, వక్త-ముఖ్యాధికారి మాటాటుమువా మైమోయానా మరియు ప్రస్తుత కమ్యూనికేషన్ మరియు టెక్నాలజీ మంత్రి సాఫునెటుగా ఫాగా నెరీలు ఉన్నారు.

న్యాయ వ్యవస్థను ఆంగ్ల సాధారణ చట్టం మరియు స్థానిక ఆచారాల ఆధారంగా రూపొందించబడింది. సమోవా ఉన్నత న్యాయస్థానాన్ని అత్యధిక అధికార పరిధి గల న్యాయస్థానంగా చెప్పవచ్చు. దీని ప్రధాన న్యాయమూర్తిని ప్రధాన మంత్రి సిఫార్సుపై రాష్ట్ర ప్రధాన అధికారి నియమిస్తాడు.

రాజకీయ జిల్లాలు

ప్రధాన వ్యాసం: Districts of Samoa

సమోవాలో పదకొండు itūmālō (రాజకీయ జిల్లాలు) ఉన్నాయి. ఇవి ఐరోపావాసులు ప్రవేశించడానికి ముందే ఏర్పాటు చేయబడిన సనాతన పదకొండు జిల్లాలు. ప్రతి జిల్లా ఆ జిల్లా యొక్క ఫాలుపెగా (సనాతన వందనాలు)లో ఉండే శీర్షిక యొక్క సాంప్రదాయిక క్రమం ఆధారంగా దాని స్వంత రాజ్యాంగ స్థాపనను (faavae) కలిగి ఉంది.

ప్రతి జిల్లా యొక్క రాజధాని గ్రామం జిల్లాలోని వ్యవహారాలను నిర్వహిస్తుంది మరియు సహకరిస్తుంది మరియు ఇతర బాధ్యతల్లో ప్రతి జిల్లా యొక్క పారామౌంట్ శీర్షికను గౌరవిస్తుంది. ఉదాహరణకు, ఆనా జిల్లా దాని రాజధానిని లెయులుమోగాలో కలిగి ఉంది. ఆనా యొక్క పారామౌంట్ శీర్షిక TuiA'ana. ఈ శీర్షికను గౌరవించే వక్త సమూహం - ఫాలైవా (హౌస్ ఆఫ్ నైన్) - అనేది లెయులమోగాలో ఉంది. ఇది ఇతర జిల్లాలకు కూడా అదే విధంగా ఉంటుంది. టుమాసాగా జిల్లాలో, జిల్లా యొక్క పారామౌంట్ శీర్షిక - మాలైటోయా శీర్షిక - అనేది ఆఫెగా ఆధారిత ఫాలెటుమాసాగాచే గౌరవించబడుతుంది.

సమోవాలోని రాజకీయ ప్రాంతాలు

ఉపోలు (చిన్న దీవులతో సహా) Tuamasaga (Afega) A'ana (Leulumoega) Aiga-i-le-Tai (Mulifanua)1 Atua (Lufilufi)2 Va'a-o-Fonoti (Samamea)

సవాయి Fa'asaleleaga (Safotulafai) Gaga'emauga (Saleaula)3 Gaga'ifomauga (Safotu) Vaisigano (Asau) Satupa'itea (Satupa'itea) Palauli (Vailoa)

¹ Manono, Apolima మరియు Nu'ulopa దీవులతో సహా
² Aleipata Islands మరియు Nu'usafe'e దీవులతో సహా
³ ఉపోలులోని చిన్న భాగాలతోపాటు (Salamumu (వీటిలో. Salamumu-Utu) మరియు Leauvaa గ్రామాలు)

భౌగోళిక స్థితి

ప్రధాన వ్యాసం: Geography of Samoa

సమోవా రేఖా చిత్రం.

తూర్పు ఉపోలులో లె మాఫా పాస్ నుండి ఫాలెఫా కోన వీక్షణ.

ఈ దేశం అంతర్జాతీయ తేదీ రేఖకు తూర్పువైపున మరియు మధ్యరేఖకు దక్షిణవైపున, పసిఫిక్ సముద్రంలోని పాలీనేసియా ప్రాంతంలో హావాయి మరియు న్యూజిలాండ్ మధ్య సగం దూరంలో ఉంది. మొత్తం భూభాగ పరిధి 2,934 కిమీ² (1,133 sq mi) (U.S. రాష్ట్రం రోడ్ దీవుల కంటే కొద్దిగా చిన్నది), ఇది మొత్తం భూభాగంలోని 99% భూభాగాన్ని ఆక్రమించిన రెండు అతిపెద్ద దీవులు ఉపోలు మరియు సవాయిలను, మరియు ఎనిమిది చిన్నద్వీపాలు కలిగి ఉంది.

అపోలిమా జలసంధిలో మూడు చిన్నద్వీపాలు ఉన్నాయి (మానోనో దీవులు, అపోలిమా మరియు నులోపా), ఉపోలు తూర్పు శివారులో నాలుగు అలైపాటా దీవులు (నుటెల్, నులౌ, నామౌ మరియు ఫానౌటపు) మరియు నుసేఫీ (ఇది విస్తీర్ణపరంగా 0.01 కిమీ² - 2½ ఎకరాలు - కంటే తక్కువ మరియు సుమారు వాయోవాయి గ్రామంలో ఉపోలు దక్షిణ ఒడ్డుకు సుమారు 1.4 కిమీ (0.9 మి) దూరంలో ఉంది). ఉపోలులోని ప్రధాన దీవి సమోవా జనాభాలోని దాదాపు మూడు వంతుల మందికి ఆవాసంగా ఉంది మరియు దీని రాజధాని నగరం అపివా.

శీతోష్ణస్థితి

ఇక్కడ శీతోష్ణస్థితి సగటున 26.5 °C (79.7 °F) వార్షిక ఉష్ణోగ్రతతో భూమధ్య రేఖ/రుతు పవన శీతోష్ణస్థితిని కలిగి ఉంటుంది మరియు నవంబరు నుండి ఏప్రిల్ వరకు వర్షాకాలం ఉంటుంది. సవాయి అనేది సమోవా దీవుల్లో అతిపెద్ద దీవి మరియు న్యూజిలాండ్ యొక్క ఉత్తర, దక్షిణ మరియు స్టెవార్ట్ దీవులు మరియు హావాయి దీవులు హవాయి మరియు మౌయిలు తర్వాత ఆరవ అతిపెద్ద పాలీనేసియన్ దీవి. సవాయిలో 42,000 మంది ప్రజలు నివసిస్తున్నారు.

Climate data for Apia
Month	Jan	Feb	Mar	Apr	May	Jun	Jul	Aug	Sep	Oct	Nov	Dec	Year
Average high °C (°F)	30 (86)	30 (86)	30 (86)	30 (86)	30 (86)	29 (84)	29 (84)	29 (84)	29 (84)	30 (86)	30 (86)	30 (86)	30 (86)
Average low °C (°F)	24 (75)	24 (75)	24 (75)	24 (75)	24 (75)	24 (75)	23 (73)	23 (73)	23 (73)	24 (75)	24 (75)	24 (75)	24 (75)
Source: www.weather2travel.com"Apia climate guide".

భూగర్భ శాస్త్రం

సమోవా దీవులు లావా ప్రవాహం వలన ఏర్పడ్డాయి, దీనికి మూలం సమోవా హాట్‌స్పాట్‌ను చెప్పవచ్చు, దీని ఫలితంగా ఒక ఆవరణ తురాయి ఏర్పడి ఉండవచ్చు. అన్ని దీవులు లావా మూలాలను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, సమోవాలోని పశ్చిమ శివారు దీవి సవాయిలో మాత్రమే మౌంట్ మాటావాను (1905-1911), మాటా ఓ లె ఆఫీ (1902) మరియు మౌగా ఆఫీ (1725)ల్లో ఇటీవల విస్ఫోటనాలతో లావా ప్రవాహాన్ని కలిగి ఉంది. సమోవాలో ఎత్తైన ప్రాంతం మౌంట్ సిలిసిలీ 1858 మీ (6,096 అడుగులు) ఎత్తులో ఉంది. సవాయిలోని మధ్య ఉత్తర ఒడ్డున ఉన్న సాలీయులా లావా మైదానాలు మౌంట్ మాటావాను విస్ఫోటనాలు కారణంగా ఏర్పడ్డాయి, ఇవి 50 కిమీ² (20 sq mi) ఘనీభవన లావాను రూపొందించాయి.

ఆర్థిక వ్యవస్థ

ప్రధాన వ్యాసం: Economy of Samoa

సవాయి, ఫాలీలుపో వర్షపాతం గల అడివి ప్రస్తార నడక మార్గం పైన వీక్షణ.

ఒక కాండం పంట టారో సాంప్రదాయకంగా ఇది సమోవా యొక్క అత్యధిక ఎగుమతి వస్తువు, ఇది 1993లో మొత్తం ఎగుమతి ఆదాయంలో సగం కంటే ఎక్కువ ఆదాయాన్ని ఆర్జించింది. కాని ఒక శిలీంధ్ర అగ్గితెగులు మొక్కలను నాశనం చేసింది మరియు 1994 నుండి ప్రతి సంవత్సరం టారో ఎగుమతులు ఎగుమతి ఆదాయంలో 1% తక్కువ మాత్రమే అందిస్తున్నాయి.

దేశ కరెన్సీ సమోవాన్ టాలాను సమోవా కేంద్ర బ్యాంకు విడుదల చేస్తుంది మరియు నిర్వహిస్తుంది. సమోవా ఆర్థిక వ్యవస్థ సంప్రదాయంగా స్థానిక స్థాయిలో వ్యవసాయం మరియు చేపల వేటపై ఆధారపడుతుంది. ఆధునిక కాలాల్లో, అభివృద్ధి సహాయం, ప్రైవేట్ కుటుంబాలు విదేశాల నుండి పంపిన డబ్బు మరియు వ్యవసాయ ఎగుమతులను దేశం యొక్క ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో ముఖ్యమైన కారకాలుగా చెప్పవచ్చు. కార్మిక దళాల్లో మూడు వంతుల్లో రెండు వంతుల మంది వ్యవసాయంపై ఆధారపడుతున్నారు మరియు ఎగుమతులలో 90% అందిస్తున్నారు, వీరు కొబ్బరి గుజ్జు, కొబ్బరి నూనె, నోనీ (సమోవా ప్రకారం, నోను పండు యొక్క రసం) మరియు కొబ్బరి కురిడీలను ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు.

ఇక్కడ ఒక అతిపెద్ద ఆటోమోటివ్ తీగ సజ్జీకరణ కర్మాగారం (యాజాకీ కార్పొరేషన్) ఉంది, ఈ తయారీ విభాగం ప్రధానంగా వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను రూపొందిస్తుంది. ఇక్కడ పర్యాటక రంగం అభివృద్ధి చెందుతుంది, ఇది ప్రస్తుతం GDPలో 25%ని అందిస్తుంది. ఈ దీవులను సందర్శించే పర్యాటకుల సంఖ్య సంవత్సరాలకొద్ది పెరుగుతూ ఉంది, 2005లో ఈ దీవులను 100,000 కంటే ఎక్కువ మంది పర్యాటకులు సందర్శించారు, 1996తో పోల్చినప్పుడు, 70,000 మంది పెరిగారు.

సమోవా ప్రభుత్వం ఆర్థిక రంగం యొక్క నియంత్రణ సడలింపు, పెట్టుబడుల ఉత్తేజనం కోసం పిలుపునిచ్చింది మరియు విత్త క్రమశిక్షణను కొనసాగిస్తుంది.^{[citation needed]} పరిశీలకులు కార్మిక విఫణిలో సౌలభ్యాన్ని భవిష్యత్త్ ఆర్థిక వ్యవస్థ అభివృద్ధులకు ఒక ప్రాథమిక శక్తి వలె సూచించారు.^{[citation needed]} హోటల్ నిర్మాణంలో ప్రధాన మూలధన పెట్టుబడి, సమీప పసిఫిక్ దేశాల్లో రాజకీయ అస్థిరతలు మరియు 2005లో ప్రారంభమైన ప్రభుత్వం మరియు వర్జిన్ ఎయిర్‌లైన్స్ మధ్య ఒక ఉమ్మడి వెంచర్ పాలీనేసియన్ బ్లూ ఈ విభాగానికి అపరిమితమైన ప్రోద్బలాన్ని అందించాయి.

సమోవా అనేది ఒక సారవంతమైన, ఫలప్రదమైన, ఉత్పాదకమైన అనేక ద్వీపాల సమూహం. జర్మన్ ఆవాసాన్ని ఏర్పర్చుకోవడానికి ముందు కాలంలో, ఇది ఎక్కువగా కొబ్బరిని ఉత్పత్తి చేసింది. జర్మన్ వ్యాపారులు మరియు స్థిరపడినవారు భారీ స్థాయి సాగు కార్యక్రమాలను ప్రారంభించడంలో మరియు చైనా మరియు మెలానేసియా నుండి తీసుకుని వచ్చిన కార్మికులు ద్వారా నూతన పరిశ్రమలు ప్రధానంగా కోకో బీన్ మరియు రబ్బరు ఉత్పత్తులను అభివృద్ధి చేయడంలో ముఖ్య పాత్ర పోషించారు. గ్రేట్ వార్ (మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం) ముగింపులో సహజ రబ్బరు యొక్క విలువ పూర్తిగా పడిపోవడంతో, న్యూజిలాండ్ ప్రభుత్వం అరటిపండ్ల సాగును ప్రోత్సహించింది, వీటికి న్యూజిలాండ్‌లో అతిపెద్ద మార్కెట్ ఉంది.^{[citation needed]}

ఎత్తులో తేడాలు ఉన్న కారణంగా, ఒక భారీ స్థాయిలో ఉష్ణమండలీయ మరియు ఉపఉష్ణమండలీయ పంటలను పండించవచ్చు, కాని సాధారణంగా ఇతర పంటల కోసం భూమి అందుబాటులో లేదు. మొత్తం భూభాగం 2,934 కిమీ² (725,000 ఎకరాల)లో సుమారు 24.4% శాశ్వత సేద్యం కోసం ఉద్దేశించబడింది మరియు మరొక 21.2% సాగుబడి చేయడానికి అనువైన ప్రాంతంగా చెప్పవచ్చు. సుమారు 4.4% భూభాగం సమోవా ట్రస్ట్ ఎస్టేట్స్ కార్పొరేషన్ (WSTEC) ఆధీనంలో ఉంది.^{[citation needed]}

సమోవా యొక్క ప్రధానమైన ఉత్పత్తుల్లో కొబ్బరి కురిడీ (ఎండబెట్టిన కొబ్బరి గుజ్జు), కోకో గింజ (చాక్లెట్ కోసం) మరియు అరటి పండ్లు ఉన్నాయి. అరటి పండ్లు మరియు కొబ్బరి కురిడీల వార్షిక ఉత్పత్తి 13,000 నుండి 15,000 టన్నులు (సుమారు 14,500 నుండి 16,000 స్వల్ప టన్నులు) వరకు ఉంటుంది. సమోవాలోని రినోసెరోస్ పేడ పురుగును నాశనం చేసినట్లయితే, సమోవా 40,000 మెట్రిక్ టన్నుల కంటే ఎక్కువ (44,000 స్వల్ప టన్నులు) కొబ్బరి కురిడీని ఉత్పత్తి చేయగలదు. సమోవా కోకా గింజలు అత్యధిక నాణ్యతను కలిగి ఉంటాయి మరియు న్యూజిలాండ్ చాక్లెట్‌ల్లో ఉపయోగిస్తారు. ఎక్కువ క్రియోలో-ఫారాస్ట్రెరో హైబ్రీడ్లు. ఎక్కువగా కాఫీ కూడా పెరుగుతుంది, కాని ఉత్పత్తి అస్థిరంగా ఉంటుంది. WSTEC అనేది అతిపెద్ద కాఫీ ఉత్పత్తిదారు. చాలా సంవత్సరాలుగా సమోవాలో రబ్బరును ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు, కాని దాని ఎగుమతి విలువ ఆర్థిక వ్యవస్థపై తక్కువ ప్రభావాన్ని మాత్రమే కలిగి ఉంది.^{[citation needed]}

ఇతర వ్యవసాయ రంగాలు తక్కువ స్థాయిలో మాత్రమే విజయాలు సాధించాయి. వాస్తవానికి ప్రారంభ 20వ శతాబ్దంలో జర్మన్ వాసులు ప్రారంభించిన చెరుకు ఉత్పత్తి మంచి లాభాలను అందించింది. చెరుకును రవాణా చేయడానికి పురాతన రైలు ట్రాక్‌లను అపివా తూర్పున కొన్ని తోటల్లో చూడవచ్చు. సమోవాలో అనాస పళ్లు కూడా బాగా పండుతాయి, కాని అవి స్థానిక వాడకానికి సరిపోతాయి, వీటిని ఎక్కువగా ఎగుమతి చేయరు.

ఆర్థిక వ్యవస్థ యొక్క అంశాలు

2006లో కొనుగోలు అధికార సమానత్వం (PPP)లో స్థూలదేశీయోత్పత్తి $1.218 బిలియన్ USDగా అంచనా వేశారు.^{[citation needed][citation needed]} పారిశ్రామిక విభాగం GDPలో 58.4%తో ప్రధాన అంశంగా ఉంది, దాని తర్వాత సేవల విభాగం 30.2%తో రెండవ స్థానంలో ఉంది (2004 అంచనాలు). వ్యవసాయం GDPలో 11.4% మాత్రమే పూరిస్తుంది (2004 అంచనాలు). సమోవాలో 90,000 మంది కార్మికులు ఉన్నట్లు అంచనా వేస్తున్నారు.^{[citation needed]}

జనాభా

ఒక సమోవా కుటుంబం.

ప్రధాన వ్యాసం: Demographics of Samoa

See also: Religion in Samoa

సమోవాలో 182,265 మంది జనాభా ఉన్నారు, CIA వరల్డ్ ఫ్యాక్ట్‌బుక్ ప్రకారం, వారిలో 92.6% సమోవాన్లు, 7% యూరోనేసియన్లు (యూరోపియన్ మరియు పాలీనేసియన్ పూర్వీకుల మిశ్రమ ప్రజలు) మరియు 0.4% యూరోపియన్లు ఉన్నారు. మొత్తం జనాభాలోని సుమారు మూడు వంతుల మంది ఉపోలులోని ప్రధాన దీవిపై నివసిస్తున్నారు. పాలీనేసియన్ సమూహాల్లో మొత్తం సమోవాన్లు న్యూజిలాండ్ మాయోరీలు మాత్రమే.

మతం

సమోవాన్లు మతపరమైన నిబద్ధతల్లో ఇవి ఉన్నాయి: క్రిస్టియన్ కాంగ్రెగేషనల్ చర్చ్ ఆఫ్ సమోవా 35.5%, రోమన్ క్యాథలిక్ 19.6%, మెథోడిస్ట్ 15%, లేటర్-డే సెయింట్లు 12.7%, సమోవాన్ అసెంబ్లీస్ ఆఫ్ గాడ్ 10.6%, సెవంత్-డే అడ్వెంటిస్ట్ 3.5%, వార్షిప్ సెంటర్ 1.3%, అనిర్దిష్ట 0.8% (2001 జనాభా లెక్కలు).

2007 వరకు రాష్ట్ర ప్రధాన అధికారి, అతని యువరాజు మాలైటోవా టానుమాఫిల్ II ఒక బాహాయ్ మతానికి మారాడు. సమోవా ప్రపంచంలోని ఏడు బాహాయ్ హౌసెస్ ఆఫ్ వార్షిప్‌ల్లో ఒకదానిని కలిగి ఉంది; 1984లో పూర్తి అయిన మరియు రాష్ట్ర ప్రధాన అధికారిచే అర్పించబడిన ఇది అపివా నుండి 8 కిమీ (5 మి), టివాపాపాటాలో ఉంది.

సంస్కృతి

ప్రధాన వ్యాసం: Culture of Samoa

See also: Music of Samoa

రోమన్ క్యాథలిక్ క్యాథెడ్రల్ ఇమాక్యులేట్ కాన్సెప్షన్ ఆఫ్ మేరీ.

ఒక సమోవా అగ్గితో నాట్యం చేస్తున్న నర్తకుడు.

ఫా సమోవా లేదా సంప్రదాయక సమోవాన్ పద్ధతి సమోవా జీవనం మరియు రాజకీయాల్లో ఒక బలమైన శక్తి వలె మిగిలిపోయింది. దశాబ్దాలకొద్ది యూరోపియన్ ప్రభావం ఉన్నప్పటికీ, సమోవా దాని చారిత్రక ఆచారాలు, సామాజిక మరియు రాజకీయ వ్యవస్థలు మరియు భాషను కాపాడుకుంది. సమోవా ఆవా ఉత్సవం వంటి సాంస్కృతిక ఆచారాలు మాటాయి ప్రధాన శీర్షికల ప్రదానం వంటి ముఖ్యమైన సందర్భాల్లో ఒక గణనీయమైన మరియు సంస్కార పూర్వకంగా జరిగే మతాచారంగా చెప్పవచ్చు. ఉత్తమ సాంస్కృతిక విలువ గల అంశాల్లో మంచిగా అల్లిన 'ie toga ఉంటుంది.

సమోవాన్ పురాణ గాథల్లో కల్పించిన కథలు మరియు టాగాలోయా వంటి ప్రముఖుల చిత్రాలతో పలు దేవుళ్లు మరియు యుద్ధ దేవత నాఫానుస సావీసిలియో కుమార్తె, ఆత్మ ప్రపంచం పాలకుడు పులోటులు ఉన్నారు. ఇతర ప్రముఖుల్లో సినా అండ్ ది ఈల్ యొక్క ప్రజాదరణ పొందిన కథ ఉంది, ఇది మొట్టమొదటి కొబ్బరి చెట్టు యొక్క మూలాలను వివరిస్తుంది.

కొంతమంది సమోవా వాసులు ఆధ్యాత్మికంగా మరియు ధార్మికంగా ఉంటారు మరియు ఫా సమోవాలో 'కలిసిపోవడానికి' క్రిస్టియానిటీ యొక్క ప్రబలమైన మతాన్ని ఆచరిస్తున్నారు. అలాగే, క్రైస్తవ మతంతో పాటు సమానంగా ప్రాచీన నమ్మకాలు కూడా ఉన్నాయి, ముఖ్యంగా ఫా సమోవా యొక్క సంప్రదాయక ఆచారాలు మరియు మతాచారాలకు అనుగుణంగా ఉన్నాయి. సమోవా సంస్కృతి వాఫీలోయాయి యొక్క నియమాలు, ప్రజల మధ్య సంబంధాల చుట్టూ కేంద్రీకరించబడింది. ఈ సంబంధాలు గౌరవం లేదా ఫాలోయాలోల ఆధారంగా ఉంటాయి. సమోవాలో క్రైస్తవమతాన్ని ప్రవేశపెట్టినప్పుడు, అత్యధిక సమోవా ప్రజలు మతం మార్చుకున్నారు. ప్రస్తుతం మొత్తం జనాభాలో 98% మంది తమనుతాము క్రైస్తవులుగా చెప్పుకుంటున్నారు. మిగిలిన 2 శాతం మంది వారిని వారు అనాచరమైన వ్యక్తులుగా లేదా ఎటువంటి సమాజానికి చెందనివారిగా చెప్పుకుంటున్నారు.

కొంతమంది సమోవా వాసులు ఒక మతతత్వం గల జీవితాన్ని గడుపుతున్నారు, అన్ని మతాల కార్యక్రమాలను పాల్గొంటున్నారు. వీటికి ఉదాహరణల్లో ఎటువంటి గోడలు లేకుండా ఉండే సంప్రదాయక సమోవాన్ ఫాల్ (గృహాలు) రాత్రి లేదా తీవ్ర వాతావరణాల్లో కొబ్బరి మట్టలతో తయారు చేసిన తలుపులను ఉపయోగిస్తారు.

నృత్యానికి సమోవా పదం శివ , ఇది సంగీతానికి అనుగుణంగా ప్రత్యేకమైన శరీర మృదువైన కదలికలతో ఉంటుంది మరియు ఇది ఒక కథను తెలుపుతుంది, అయితే సమోవా పురుషుల నృత్యాలు మరింత క్లిష్టమైన కదలికలను కలిగి ఉంటాయి. సాసా కూడా ఒక సాంప్రదాయక నృత్యంగా చెప్పవచ్చు, దీనిలో చెక్క డ్రమ్ములు (పేట్) లేదా చుట్టిన చాపలను వాయిస్తున్నప్పుడు వాటి ధ్వనికి అనుగుణంగా నర్తకుల వరుస పలు సమవర్ణవాద కదలికలను ప్రదర్శిస్తారు. పురుషులు నాట్యం చేసే మరొక నృత్యాన్ని ఫాటౌపాటీ లేదా స్లాప్ నృత్యం అని పిలుస్తారు, దీనిలో వీరు శరీరంలోని వేర్వేరు భాగాల్లో కొట్టుకోవడం ద్వారా లయబద్ధమైన ధ్వనులను చేస్తారు. దీనిని శరీరంపై పురుగులను కొట్టే పద్ధతి నుండి తీసుకున్నారని భావిస్తారు.

సాంప్రదాయక సమోవా భవన నిర్మాణ శాస్త్ర రూపం మరియు నిర్మాణం అనేది టుఫుగా ఫాయి ఫేల్ యొక్క ఒక ప్రత్యేక నైపుణ్యంగా చెప్పవచ్చు, ఇది ఇతర సాంస్కృతిక కళారూపాలతో కూడా సంబంధాలను కలిగి ఉంది.

టాటూయింగ్

ఒక పెవాతో ఒక పురుషుడు, ఒక పురుష సమోవా టాటూ.

ఒక సాంప్రదాయక మాలుతో ఒక సమోవా మహిళ.

ఇతర ప్రధాన పాలీనేసియన్ సంస్కృతులు హవాయీన్, తాహితియాన్ మరియు మాయోరీల ప్రముఖ మరియు ప్రత్యేక టాటూలు వలె, సమోవాన్లు రెండు లింగ నిర్దిష్ట మరియు సాంస్కృతిక ప్రముఖ టాటూలను కలిగి ఉన్నారు. పురుషులకు, దీనిని Pe'a అని పిలుస్తారు మరియు దీనిలో మోకాలు నుండి పక్కయెముకల వరకు మొత్తం భాగాన్ని ఆవరించే సంకటమైన మరియు జ్యామితీయ నమూనాల టాటూలు ఉంటాయి. ఇటువంటి ఒక టాటును కలిగి ఉన్న ఒక పురుషుడిని ఒక soga'imitiగా పిలుస్తారు. ఒక సమోవాన్ బాలిక లేదా teine మోకాలు క్రింద నుండి ఆమె ఎగువ తొడల వరకు ఆవరించే ఒక మాలును కలిగి ఉంటారు.

సమకాలీన సంస్కృతి

ఆల్బెర్ట్ వెండ్ట్ ఒక ప్రముఖ సమోవాన్ రచయిత, ఇతని నవలలు మరియు కథలు సమోవాన్ అనుభవాలను తెలియజేస్తాయి. 1989లో, అతని నవల ఫ్లెయింగ్ ఫాక్స్ ఇన్ ఎ ఫ్రీడమ్ ట్రీ మార్టేన్ శాండెర్సన్ దర్శకత్వంలో న్యూజిలాండ్‌లో ఒక చలన చిత్రంగా నిర్మించబడింది. మరొక నవల సన్స్ ఫ్రమ్ ది రిటర్న్ హోమ్ కూడా పాల్ మౌండెర్ దర్శకత్వంలో 1979లో ఒక చలన చిత్రంగా నిర్మించబడింది. ఇతర సమోవా కవులు మరియు రచయితల్లో సాపాయు రూపెరేక్ పెటైవా, ఎటి సాగా మరియు సమోవా ఆబ్జెర్వర్ యొక్క సంపాదకుడు సావీ సానో మాలిఫాలు ఉన్నారు.

అమెరికా సమోవాలో జన్మించిన దివంగత జాన్ క్నౌబుహ్ల్ ఒక నిష్ణాత నాటకరచయిత మరియు చలన చిత్ర రచయిత మరియు రచయిత సియా ఫిగైల్ 1997 కామన్వెల్త్ రైటర్స్ ప్రైజ్‌ను గెలుచుకున్నాడు. మోమోయి వాన్ రైచ్ అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన కవి మరియు కళాకారుడు. ప్రసిద్ధ బ్యాండ్‌ల్లో ది ఫైవ్ స్టార్స్, పెనినా ఓ టియాఫౌ మరియు పునియాలావాలు ఉన్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నివసిస్తున్న పలువురు సమకాలీన సమోవా కళాకారులు కూడా ఉన్నారు. ఈ సమోవా కళాకారుల్లో రచయితలు, చలన చిత్ర నిర్మాతలు, దృశ్యమాన కళాకారులు, నటులు, దర్శకులు, గాయకులు మరియు నర్తకులు ఉన్నారు. న్యూజిలాండ్‌లోని సమకాలీన నృత్యంలో లెమీ ఫోనిఫాసియో ఒక దర్శకుడు మరియు నృత్యదర్శకుడు మరియు నెయిల్ ఇరెమియా యొక్క సంస్థ బ్లాక్ గ్రేస్ ఐరోపా మరియు న్యూయార్క్‌లకు పర్యటనల ద్వారా అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందింది. ఆర్ట్స్ సంస్థ టౌటాయి అనేది దృశ్యమాన కళాకారుల సంఘం, దీనిలో ఫాటు ఫెయు, జానీ పెనిసులా, షిగేయుకీ కిహారా, ఐసెఫా లియో, మిచెల్ టుఫేరే, జాన్ ఐయాన్ మరియు లిలే లైతాలు ఉన్నారు.

చలన చిత్ర రంగంలో, సిమా ఉరేల్ ఒక అవార్డు పొందిన చలన చిత్ర దర్శకుడు. ఉరేల్ యొక్క లఘు చలన చిత్రం ఓ టామాయిటీ 1996లో వెనీస్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్‌లో ప్రఖ్యాత బెస్ట్ షార్ట్ ఫిల్మ్ అవార్డును పొందింది. అతని మొట్టమొదటి చలన చిత్రం అప్రాన్ స్ట్రింగ్స్ 2008 NZ అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవాన్ని ప్రారంభించింది. ఆస్కార్ కైట్లే సహ రచయితగా వ్యవహరించిన చలన చిత్రం సియోనెస్ వెడ్డింగ్ ఆక్యుల్యాండ్ మరియు అపివాల్లో మొట్టమొదటి ప్రదర్శనల తర్వాత ఆర్థికపరంగా విజయం సాధించింది. సంగీత రంగంలో, ది యాండాల్ సిస్టర్స్ పాడిన స్వీట్ ఇన్స్‌పిరేషన్ పాట చార్ట్స్‌ల్లో ప్రథమ స్థానానికి చేరుకుంది, అలాగే కింగ్ కాపిసి తన పాట రివర్స్ రెసిస్టన్స్‌ కు 1999లో ప్రఖ్యాత న్యూజిలాండ్ APRA సిల్వెర్ స్క్రోల్ అవార్డును సాధించిన మొట్టమొదటి హిప్ హాప్ కళాకారుడిగా పేరు గాంచాడు. అతని మ్యూజిక్ వీడియో రివర్స్ రెసిస్టన్స్ సవాయిలోని అతని గ్రామాల్లో చిత్రీకరించబడింది. ఇతర విజయవంతమైన సమోవా హిప్ హాప్ కళాకారుల్లో రాపెర్ స్క్రైబ్, డెయి హామో, సావేజ్ మరియు సమోవాలో సౌమాలై మ్యూజిక్ వీడియోను చిత్రీకరించిన దా ఫీల్‌స్టైల్ ఉన్నాయి.

హాస్యంలో, లాఫింగ్ సమోవాన్స్, నేకెడ్ సమోవాన్స్ మరియు కిలా కోకోనట్ క్రూలు ముందే టిక్కెట్లు విక్రయించబడిన విజయవంతమైన ప్రదర్శనలు ఇచ్చాయి. నటుడు మరియు దర్శకుడు నాథానైల్ లీస్ పలు రంగ స్థల నిర్మాణాలు మరియు చలన చిత్రాల్లో నటించాడు, ఇతను ది మ్యాట్రిక్స్ చలన చిత్ర త్రయంలో కెప్టెన్ మిఫ్యూన్ పాత్ర చేశాడు. రంగ స్థల ప్రదర్శనల్లో, ప్రచురిత నాటకరచయితల్లో ఆస్కార్ నైట్లీ, విక్టర్ రోడ్జెర్, మేకెరిటా ఉరేల్ మరియు నియీన్ సమోవాన్ నాటకరచయిత డియానా ఫ్యూమానాలు ఉన్నారు. టుసియాటా ఆవియా ఒక ప్రదర్శన కవి. అతని మొట్టమొదటి కవిత్వం పుస్తకం వైల్డ్ డాగ్స్ అండర్ మై స్కర్ట్ 2004లో విక్టోరియా యూనివర్శిటీ ప్రెస్‌చే ప్రచురించబడింది.

హిప్ హాప్ వంటి అంతర్జాతీయ ప్రభావాలు సమోవా సంస్కృతిపై ప్రభావం చూపాయి. మానోవాలోని హావాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి కాటెరినా మార్టినా టీయివా, PhD ప్రకారం, "హిప్ హాప్ సంస్కృతి ముఖ్యంగా సమోవా యువతలో మంచి ప్రజాదరణ పొందింది." సమోవా, హవాయి మరియు సంయుక్త రాష్ట్రాల ప్రధాన నగరాలు ముఖ్యంగా కాలిఫోర్నియాల మధ్య అధిక మొత్తంలో వలసలు కారణంగా ఇది ఎటువంటి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించదు. వీటితోపాటు, సమోవా సంప్రదాయంలో హిప్ హాప్ అంశాల విలీనం కూడా "నృత్య రూపకాల మార్పిడికి" మరియు "పర్యాటక విజ్ఞానాన్ని కలిగి ఉన్న మొత్తం ప్రజలు ద్వారా సమూహాల"కు ఆధారంగా ఉంటుంది. సంప్రదాయక రూపం మరియు ఆధునిక రూపాలు రెండింటిలోనూ దీని నృత్యం సమోవా వాసులకు ముఖ్యంగా యువతకు ఒక ప్రధాన సాంస్కృతిక నగదు వలె మిగిలిపోయింది.

క్రీడ

See also: Sport in Samoa

2007 జూన్‌లో సమోవా (నీలం రంగు) vs. దక్షిణ ఆఫ్రికా.

సమోవాలోని ప్రధాన క్రీడలు రగ్బీ యూనియన్, సమోవా క్రికెట్ మరియు నెట్‌బాల్. రగ్బీ యూనియన్ అనేది సమోవా యొక్క జాతీయ ఫుట్‌బాల్ సంకేతం. సమోవా పల్లెల్లో, వాలీబాల్ కూడా మంచి ప్రజాదరణ పొందింది.

రగ్బీ యూనియన్ కూడా సమోవాలో మంచి ప్రజాదరణ పొందింది మరియు మాను సమోవా అని ముద్దుగా పిలుచుకునే జాతీయ జట్టు స్థిరంగా మరింత ప్రజాదరణ పొందిన దేశాల జట్లతో ఆడుతుంది. సమోవా 1991 నుండి ప్రతి రగ్బీ ప్రపంచ కప్‌లోని పోటీ పడింది మరియు 1991, 1995ల్లో క్వార్టర్ ఫైనల్స్‌కు మరియు 1999 ప్రపంచ కప్‌లో రెండవ దశకు చేరుకుంది. 2003 ప్రపంచ కప్‌లో, మాను సమోవా చివరిలో ప్రపంచ ఛాంపియన్‌లుగా నిలిచిన ఇంగ్లాండ్‌కు గట్టి పోటీని ఇచ్చింది. సమోవా పసిఫిక్ నేషన్స్ కప్ మరియు పసిఫిక్ ట్రి-నేషన్స్‌ల్లో కూడా ఆడింది, ఈ క్రీడను సమోవా రగ్బీ ఫుట్‌బాల్ యూనియన్ నిర్వహిస్తుంది, వీరు పసిఫిక్ ఐల్యాండ్స్ రగ్బీ అలైన్స్‌లో సభ్యులు, కనుక వీరు అంతర్జాతీయ పసిఫిక్ ఐల్యాండర్స్ రగ్బీ యూనియన్ జట్టులో కూడా ఆడతారు.

క్లబ్ స్థాయిలో, నేషనల్ ప్రావిన్షియల్ ఛాంపియన్‌షిప్ మరియు పసిఫిక్ రగ్బీ కప్ ప్రఖ్యాత సమోవా ప్లేయర్‌ల్లో పాట్ లామ్ మరియు బ్రియాన్ లిమాలు ఉన్నారు. వీరితో పాటు, న్యూజిలాండ్ ఆల్ బ్లాక్స్ కోసం ఆడిన లేదా ఆడుతున్న పలువురు సమోవా వ్యక్తులు ఉన్నారు. వీరు 2007లో విల్లింగ్టన్ మరియు హాంకాంగ్ రగ్బీ సెవెన్స్‌ల్లో కప్‌ను తీసుకుని వచ్చారు - దీని కోసం సమోవా ప్రధాన మంత్రి, అలాగే జాతీయ రగ్బీ సంఘం ముఖ్యాధికారి టుయిలైపా సాయిలెల్ మాలైలెగాయి జాతీయ సెలవుదినంగా ప్రకటించాడు. వీరు USA, ఆస్ట్రేలియా, హాంకాంగ్ మరియు స్కాట్లాండ్ సెవెన్స్ టోర్నమెంట్‌ల్లో విజయాలను సాధించి, సమోవా వాసులు కోసం 2010లో IRB వరల్డ్ సెవెన్స్ సిరీస్ ఛాంపియన్లు నిలిచారు.

రగ్బీ లీగ్ కూడా సమోవా వాసుల్లో మంచి ప్రజాదరణ పొందింది, 2000 రగ్బీ లీగ్ ప్రపంచ కప్‌లో సమోవా క్వార్టర్ ఫైనల్‌లకు చేరుకుంది. సమోవా వంశానికి చెందిన పలువురు సమోవా వాసులు మరియు న్యూజిలాండ్ వాసులు లేదా ఆస్ట్రేలియా నివాసులు బ్రిటన్‌లోని సూపర్ లీగ్ మరియు నేషనల్ లీగ్‌ల్లో ఆడతారు. ఉదాహరణకు న్యూజిలాండ్ ఆల్ బ్లాక్స్ తరపున ఆడిన వాయిదా లీలుగా టుగామాల తర్వాత విగాన్ కోసం ఆడటానికి రగ్బీ లీగ్ ఒప్పందం చేసుకున్న మొట్టమొదటి మిలియన్ డాలర్ క్రీడాకారుడిగా పేరు గాంచాడు, తర్వాత సమోవా తరపున ఆడటానికి ముందు న్యూకాజిల్ ఫాల్కాన్స్ కోసం రగ్బీ యూనియన్‌లో ఆడాడు. వర్కింగ్ నగరంలోని టాన్ లావులావు, సెయింట్ హెలెన్స్ యొక్క మౌరీయా ఫాసావాలు మరియు వైట్‌హెవెన్ యొక్క డేవిడ్ ఫాటియాలోఫా.

సమోవాన్లను బాక్సింగ్, కిక్‌బాక్సింగ్, రెజ్లింగ్ మరియు సుమోల్లో కూడా చూడవచ్చు; కొంతమంది సమోవాన్ సుమోలు ముఖ్యంగా ముసౌషిమారు మరియు కోనిషికీలు ఓజెకీ మరియు యోకోజునా ల ఉన్నత స్థానానికి చేరుకున్నారు. దీవుల్లో తక్కువ జనాభా ఉన్నప్పటికీ, పలువురు సమోవాన్లు మరియు సమోవా ప్రాంతం ప్రజలు పలు ప్రొఫెషినల్ క్రీడల లీగ్‌ల్లో ఉన్నత స్థానాలకు చేరుకున్నారు. అలాగే డేవిడ్ టువా కూడా మంచి ప్రజాదరణ పొందిన సమోవా బాక్సర్.

అమెరికా ఫుట్‌బాల్‌ను సమోవాలో మితంగా ఆడతారు, ఇది అమెరికా సమోవాలో దాని విస్తృత ప్రజాదరణను ప్రతిబింబిస్తుంది, ఇక్కడ ఈ క్రీడను ఉన్నత పాఠశాల ఆంక్షలతో ఆడతారు. ఎక్కువగా అమెరికా సమోవా నుండి వ్యక్తుల గల సుమారు 30 నిర్దిష్ట సమోవాన్లు ప్రస్తుతం నేషనల్ ఫుట్‌బాల్ లీగ్ (NFL)లో ఆడుతున్నారు. ESPN నుండి ఒక 2002 వ్యాసంలో ఒక సమోవా పురుషుడు (ఒక అమెరికా సమోవాను లేదా సంయుక్త రాష్ట్రాల ప్రధాన నగరంలో నివసిస్తున్న ఒక సమోవా పురుషుడు) ఒక సమోవా కాని అమెరికా వ్యక్తి కంటే NFL ఆడటానికి 40 రెట్లు అవకాశం ఎక్కువగా ఉందని అంచనా వేయబడింది.

వీటిని కూడా చూడండి

ప్రధాన వ్యాసం: Outline of Samoa

• 1889 ఆపివా తుఫాను
• 2009 సమోవా సునామీ
• సమోవాలో పురావస్తు శాస్త్రం
• జర్మన్ సమోవా
• సమోవా, కాలిఫోర్నియా
• SS టాల్యూన్
• సమోవాలో రవాణా

మరింత చదువుటకు

మానోనో దీవిలో ఒక ఫాల్

• వాట్సన్, RM, హిస్టరీ ఆఫ్ సమోవా (వెల్లింగ్టన్, 1918)
• ష్కీనీ, Dr. హైన్రిచ్ (జర్మన్ సమోవా యొక్క మాజీ డిప్యూటీ గవర్నర్ మరియు జర్మన్ ఈస్ట్ ఆఫ్రికా యొక్క ఆఖరి గవర్నర్). 1926. జర్మన్ కాలనైజేషన్, పాస్ట్ అండ్ ఫ్యూచర్—ది ట్రూత్ ఎబౌట్ ది జర్మన్ కాలనీస్. లండన్: జార్జ్ అలెన్ & అన్విన్.
• యుస్టిస్, నెల్సన్. [1979] 1980. అగ్గై గ్రే ఆఫ్ సమోవా. అడెలైడ్, సౌత్ ఆస్ట్రేలియా: హాబీ ఇన్వెస్టమెంట్స్. ISBN 0-9595609-0-4.
• Stevenson, Robert Louis. A Footnote to History: Eight Years of Trouble in Samoa. BiblioBazaar. ISBN 1-4264-0754-8. 

బాహ్య లింకులు

గవర్నమెంట్

• గవర్నమెంట్ ఆఫ్ సమోవా
• Chief of State and Cabinet Members

జనరల్ ఇన్ఫర్మేషన్

• మూస:CIA World Factbook link
• యూనివర్శిటీ ఆఫ్ కలరాడో ఫ్రమ్ UCB లైబ్రరీస్ గవ్‌పబ్స్
• సమోవా at the Open Directory Project
• మూస:Wikiatlas
• Samoa travel guide from Wikivoyage

అదర్

• Samoaworld.com, ఆన్‌లైన్ సమోవా డిక్షనరీ