సిద్ధం లిపి

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
సిద్ధం
Siddham.jpg
సిద్ధం లిపిలో "సిద్ధం" అనే పదం
Languages సంస్కృతం
Time period క్రీ.శ 600- 1200 భారతదేశం, ప్రస్తుతం తూర్పు ఆసియా
Note: This page may contain IPA phonetic symbols.

సిద్ధం లిపి క్రీ.శ 600 - 1200 మధ్యలో సంస్కృత రచనలకు వాడబడిన లిపి. ఇది బ్రాహ్మీ లిపి కుటుంబంలోని గుప్త లిపి నుండి ఉద్భవించినది. గుప్తుల కాలంనాటిని లిపిని అభివృద్ధి పరచగా, ఇది ఏర్పడిందని భావిస్తున్నారు. బెంగాలీ లిపి, అస్సామీయ లిపి, టిబెట్ లిపులు ఈ లిపినుండి ఉద్భవించాయి.

చరిత్ర[మార్చు]

ప్రజ్ఞాపారమితా హృదయం (హృదయ సూత్రం) యొక్క సిద్ధం ప్రతి. ఫ్రాన్స్ జాతీయ గ్రంథాలయం
క్రీ.శ 609 నాటి ప్రజ్ఞాపారమితా హృదయం, ఉష్ణీష విజయ ధారణీ సూత్రం , మరియు సిద్ధం అక్షరాలు.
క్రీ.శ 927, టాంగ్ సామ్రాజ్యానంతర కాలపు చైనీయ సిద్ధం లిపిలో ప్రతిసార మంత్రం

పట్టు దారి ద్వారా చైనాకు తీసుకుపోబడిన ఎన్నో సంస్కృత గ్రంథాలు సిద్ధం లిపి లోనే వ్రాయబడి ఉన్నాయి. సంస్కృత శబ్దాలకు తగిన అక్షరాలు చైనీయ లిపిలో లేకపోవడం వల్ల సిద్ధం లిపిలోనే వ్రాసేవారు. అందువల్ల సిద్ధం లిపి తూర్పు ఆసియాలో నిలిచి ఉన్నది. ఇప్పటికీ చైనీయ బౌద్ధులు సిద్ధం లిపిని వాడుతున్నారు.

క్రీ.శ 806లో కుకాయ్ ఈ లిపిని జపాన్‌కు పరిచయం చేసాడు. అయితే, కుకాయ్ మరియు ఇతరులు ఈ లిపిని నేర్చుకొనే సమయానికి పట్టు దారి మహమ్మదీయ సామ్రాజ్యాలవల్ల మూసివేయబడడంతో భారతదేశంతో సంబంధాలు తెగిపోయాయి.

ప్రస్తుతం[మార్చు]

జపానుదేశపు షింగాన్, తెండాయ్ వంటి వజ్రాయన బౌద్ధ పాఠశాలల్లోనూ, షుగెండో వంటి తెగలలోనూ మంత్రాలూ, సూత్రాలూ వ్రాయడానికి సిద్ధం లిపినే వాడుతున్నారు. ఈ అక్షరాలను షిట్టాన్ లేదా బొంజి అని పిలుస్తారు. చైనీయ త్రిపీఠకాల తైషో ప్రతిలో చాలా మంత్రాలకు సిద్ధం అక్షరాలనే వాడుతున్నారు. కొరియా బౌద్ధులు సిద్ధం నుండి కొద్దిగా మారి ఉన్న బీజాక్షరాలను వాడుతున్నారు. జపానులో బొంజి అక్షరాలతోకూడిన నినాదాలు ప్రస్తుత ఫ్యాషన్. అయితే జపనీయ సిద్ధం లిపికీ, పురాతన సిద్ధం లిపికీ చాలా తేడా ఉంది.

అక్షరాలు[మార్చు]

అచ్చులు[మార్చు]

స్వతంత్ర రూపం తెలుగులో Siddham kya.svgతో స్వతంత్ర రూపం తెలుగులో Siddham kya.svgతో
Siddham a.svg Siddham kya.svg Siddham aa.svg Siddham kyaa.svg
Siddham i.svg Siddham kyi.svg Siddham ii.svg Siddham kyii.svg
Siddham u.svg Siddham kyu.svg Siddham uu.svg Siddham kyuu.svg
Siddham e.svg Siddham kye.svg Siddham ai.svg Siddham kyai.svg
Siddham o.svg Siddham kyo.svg Siddham au.svg Siddham kyau.svg
Siddham am.svg అం Siddham kyam.svg Siddham ah.svg అః Siddham kyah.svg
స్వతంత్ర రూపం తెలుగులో Siddham k.svgతో స్వతంత్ర రూపం తెలుగులో Siddham k.svgతో
Siddham ri.svg Siddham kri.svg Siddham rii.svg
Siddham li.svg Siddham lii.svg
ఇతర రూపాలు
Siddham aa1.svg Siddham i1.svg Siddham i2.svg Siddham ii1.svg Siddham ii2.svg Siddham u1.svg Siddham uu1.svg Siddham o1.svg Siddham au1.svg Siddham am1.svg అం

హల్లులు[మార్చు]

Stop Approximant Fricative
Tenuis Aspirated Voiced Breathy voiced Nasal
Glottal Siddham h.svg
Velar Siddham k.svg Siddham kh.svg Siddham g.svg Siddham gh.svg Siddham ng.svg
Palatal Siddham c.svg Siddham ch.svg Siddham j.svg Siddham jh.svg Siddham ny2.svg Siddham y.svg Siddham sh1.svg
Retroflex Siddham tt.svg Siddham tth.svg Siddham dd.svg Siddham ddh.svg Siddham nn.svg Siddham r.svg Siddham ss.svg
Dental Siddham t.svg Siddham th.svg Siddham d.svg Siddham dh2.svg Siddham n.svg Siddham l.svg Siddham s.svg
Bilabial Siddham p.svg Siddham ph.svg Siddham b.svg Siddham bh.svg Siddham m.svg
Labiodental Siddham v3.svg
సంయుక్తాక్షరాలు
Siddham kss.svg క్ష Siddham llm.svg ల్లం
ఇతర రూపాలు
Siddham ch1.svg Siddham j1.svg Siddham ny.svg Siddham tt1.svg Siddham tth1.svg Siddham ddh1.svg Siddham ddh2.svg Siddham nn1.svg Siddham nn3.svg Siddham th1.svg Siddham th2.svg Siddham dh.svg Siddham n2.svg Siddham m1.svg Siddham sh.svg Siddham sh2.svg Siddham v.svg