స్పిరోమెట్రీ

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
ఫ్లో వాల్యుమ్‌ లూప్‌ విజయవంతమైన ఎఫ్‌విసి మాన్యువర్‌ను చూపిస్తుంది.సానుకూల విలువలు ఎక్స్‌పిరేషన్‌ను ప్రతిబింబిస్తాయి. ప్రతికూల విలువలు ఇన్‌స్పిరేషన్‌ను ప్రతిబింబిస్తాయి.ఎక్స్‌పిరేషన్‌ తర్వాత ఇన్‌స్పిరేషన్‌ చిహ్నాలు గడియార దిశలో తిరుగుతాయి.(నోట్‌ గ్రాఫ్‌లో ఇచ్చిన ఎఫ్‌ఈవి1 విలువ విషయాన్ని వివరించడానికి ఇచ్చిన ఉదాహరణ మాత్రమే, ఈ విలువలు పద్ధతిలో భాగంగా లెక్కిస్తారు.)

స్పిరోమెట్రీ (Spirometry అంటే శ్వాసను కొలవడమని అర్థం) పల్మనేటరీ ఫంక్షన్‌ పరీక్ష (పీఎఫ్‌టీ)ల్లో అత్యంత సాధారణమైన పరీక్ష. ఇది ఊపిరితిత్తుల పనితీరును కొలుస్తుంది. ప్రధానంగా లోనికి పీల్చే, బయటికి వదిలే శ్వాస పరిమాణం మరియు/లేదా వేగాలను కొలుస్తుంది. ఆస్తమా, పల్మనేటరీ ఫైబ్రోసిస్‌, సిస్టిక్‌ ఫైబ్రోసిస్‌, సీఓపీడీ వంటి కేసుల్లో పరిస్థితిని అంచనా వేసేందుకు దోహదపడే న్యూమోటాకోగ్రాఫ్‌లను తీసేందుకు స్పిరోమెట్రీ ప్రధాన పరికంగా ఉపయోగపడుతుంది.

విషయ సూచిక

స్పిరోమెట్రీ పరీక్ష[మార్చు]

స్పిరోమెట్రి పరికరంరోగి తన పెదవులను నీలం మౌత్‌పీస్‌ చుట్టూ పెడతారు.పళ్లు షీల్డ్‌ కొనల మధ్య వెళతాయి, పెదవులు షీల్డ్‌పైన ఉంటాయి.ముక్కుకు తగిలించిన క్లిప్పు నోటితోనే గాలి పీల్చేలా చేస్తుంది.
దస్త్రం:Spiro solo.jpg
ఆధునిక యూఎస్‌బి పిసి-ఆధా స్పిరోమీటర్‌
స్పిరోమీటర్‌ విలువలను సరిగ్గా గుర్తించడానికి తెరశరీర ప్లిథిస్మోగ్రఫీ కోసం కూడా చాంబర్‌ ఉపయోగపడుతుంది.

స్పిరోమెట్రీ పరీక్షను స్పిరోమీటర్‌ అనే పరికరం ద్వారా జరుపుతారు. ఇది పలు వెరైటీలుగా లభ్యమవుతుంది. చాలా స్పిరోమీటర్లు కింద పేర్కొన్న స్పిరోగ్రామ్‌లనే గ్రాఫులను చూపిస్తాయి:

  • పరిమాణాన్ని (లీటర్లలో) చూపించే వాల్యూమ్‌-టైమ్‌ కర్వ్‌ , వై-యాక్సిస్‌, ఎక్స్‌-యాక్సిస్‌తో పాటుగా సమయం (సెకన్లలో)
  • వై-యాక్సిస్‌పై వాయుప్రవాహపు రేటును గ్రాఫికల్‌గా చూపించే ఫ్లో వాల్యూమ్‌ లూప్‌ , మొత్తం లోనికి తీసుకున్న, లేదా బయటికి వదిలిన శ్వాసను ఎక్స్-యాక్సిస్‌పై.

విధానం[మార్చు]

మౌలిక ఫోర్స్‌డ్‌ వాల్యూమ్‌ వైటల్‌ కెపాసిటీ (ఎఫ్‌వీసీ) పరీక్ష అందులో వాడే పరికరాలను బట్టి స్వల్పంగా మారుతుంటుంది.

సాధారణంగా రోగిని వీలైనంత లోతుగా శ్వాసలు తీసుకోవాల్సిందిగా, ఆ తర్వాత దాన్ని సెన్సర్‌లోకి వీలైనంత గట్టిగా, వీలైనంత ఎక్కువ సేపు వదిలేయాల్సిందిగా సూచిస్తారు. కనీసం ఆరు సెకన్ల పాటైనా ఇలా గాలిని వదలాల్సి ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు నేరుగా ర్యాపిడ్‌ ఇన్‌హెలేషన్‌ (శరవేగంగా గాలి పీల్చుకోవడం) జరిగిన వెంటనే కూడా ఈ పరీక్షను జరుపుతారు. ప్రధానంగా అప్పర్‌ ఎయిర్‌వే అడ్డంకులను అంచనా వేసేప్పుడు ఇలా చేస్తారు. కొన్నిసార్లు పరీక్షకు ముందు కొంతసేపు పాటు సాధారణ శ్వాసక్రియలను సెన్సర్‌ (టైడల్‌ వాల్యూమ్‌) గుండా జరిపిస్తారు. లేదంటే శరవేగమైన శ్వాసక్రియలను (ఫోర్స్‌డ్‌ ఇన్‌స్పిరేటరీ పార్ట్‌లో) ప్రయత్నపూర్వకంగా గాలిని వదిలేందుకు కొద్దిముందు తీసుకోవాల్సిందిగా కోరతారు.

పరీక్ష సందర్భంగా మృదువైన ముక్కు క్లిప్పులను వాడటం ద్వారా గాలి ముక్కు గుండా బయటికి పోకుండా నిరోధిస్తారు. సూక్ష్మ జీవుల వ్యాప్తిని (ముఖ్యంగా శ్వాసతో పాటుగా లోనికి వచ్చేవాటి) అరికట్టేందుకు ఫిల్టర్‌ మౌత్‌పీసులున కూడా వాడుతుంటారు.

పరీక్ష పరిమితులు[మార్చు]

ఈ పరీక్షలు రోగి సహకారంపైనే చాలావరకు ఆధారపడి ఉంటాయి. రీప్రొడ్యూసబిలిటీని నిర్ధారించుకునేందుకు క నీసం మూడుసార్లు పరీక్షను జరుపుతారు. దీని ఫలితాలు రోగి సహకారంపైనే ప్రధానంగా ఆధారపడతాయి కాబట్టి ఎఫ్‌ఈవీ 1, ఎఫ్‌వీసీలను కాస్త తక్కువగానే తప్ప ఎక్కువగా ఎప్పుడూ అంచనా వేయజాలం. (*ఎఫ్‌ఈవీ1లను కొన్ని రకాల వ్యాధులున్న వారి విషయంలో ఎక్కువగా అంచనా వేయవచ్చు. మృదువైన దెబ్బ కూడా స్పాజ్మ్‌ను తగ్గించవచ్చు. లేదంటే పరీక్ష గణాంకాలను పెంచే ప్రయత్నంలో ఊపిరితిత్తుల కణజాలాలను నాశనం చేయవచ్చు

రోగి నుంచి ఇంతటి సహకారం అవసరం కాబట్టే స్పిరోమెట్రీని దాని పద్ధతులను అర్థం చేసుకుని, అనుసరించగల వయసు పిల్లలపై (కనీసం 4 నుంచి 5 ఏళ్ల వయసు) మాత్రమే నిర్వహిస్తారు. మిగతా వారిలో కూడా పద్ధతులను అర్థం చేసుకుని, అనుసరించగల వారిపై మాత్రమే ఈ పరీక్షలు నిర్వహిస్తారు. కాబట్టి, అపస్మారక స్థితికి వెళ్లిన, విపరీతమైన మత్తులో ఉన్న వారిపై ఈ పరీక్ష చేయలేం. దాంతోపాటే విపరీతమైన శ్వాసకోస సమస్యలున్నా ఈ పరీక్ష అసాధ్యం. నవజాత శిశువులకు, అపస్మారకంలోకి వెళ్లిన వారికి ఇతర రకాలైన ఊపిరితిత్తుల పనితీరు పరీక్షలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.

స్పిరోమెట్రీ తాలూకు ప్రధాన పరిమితుల్లో మరొకటి కూడా ఉంది. పలువురు దీర్ఘకాలిక, లేదా తక్కువ స్థాయి ఆస్తమా రోగులకు వ్యాధి బాగా ముదిరినప్పుడు కూడా సాధారణ స్పిరోమెట్రీ ఫలితాలే కన్పిస్తాయి. అలా దాని వాడకం కేవలం వ్యాధి నిర్ధారణ స్థాయికి మాత్రమే పరిమితమవుతుంది. నిజానికి అది పర్యవేక్షక పరికరంగానే ఎక్కువగా పని చేస్తుంది: ఎఫ్‌ఈవీ1, లేదా ఇతర స్పెరోమెట్రిక్‌ కొలతలు ఒక్కోసారి ఒకే రోగిలో మొదటి ఫలితాలు సాధారణంగానే ఉన్నా కూడా చూస్తుండగానే పరిస్థితి చేజారుతోందనే సంకేతాలు చూపించవచ్చు. అందుకే రోగులు వ్యక్తిగతంగా తమకు ఉత్తమమైన పద్ధతులను అనుసరించడం మంచిది.

సంబంధిత పరీక్షలు[మార్చు]

బ్రోంకియల్‌ హైపర్‌రెస్పాన్సివ్‌నెస్‌ను నిర్ధారించే బ్రోంకియల్‌ చాలెంజ్‌ టెస్టులో కూడా స్పిరోమెట్రీని భాగం చేయవచ్చు. మితిమీరిన వ్యాయామం, లేదా చల్లని/పొడి గాలిని పీల్చడం, లేదా రమెథాకొలైన్‌, లేదా హిస్టామైన్‌ వంటి ఫ్యార్మాస్యూటికల్‌ ఏజెంట్ల వాడకం వల్ల గానీ ఇది రావచ్చు.

కొన్నిసార్లు సంబంధిత పరిస్థితి తిరగబెట్టే ఆస్కారాన్ని అంచనా వేసేందుకు తర్వాతి రౌండ్ల తులన పరీక్షలు జరిపే ముందు బ్రోంకోలిడేటర్‌ను కూడా జరుపుతారు. దీన్ని సాధారణంగా రివర్సిబిలిటీ పరీక్ష , లేదా పోస్ట్‌ బ్రాంకోడిలేటర్‌ టెస్ట్‌ (పోస్ట్‌ బీడీ) అంటారు. ఆస్తమా వర్సెస్‌ సీఓపీడీ నిర్ధారణలో ఇది చాలా ముఖ్యమైన భాగం.

ఇతర సహాయ ఊపిరితిత్తుల పనితీరు పరీక్షల్లో ప్లెతిస్మోగ్రఫీ, నైట్రోజన్‌ వాషౌట్‌ వంటివి ఉన్నాయి.

పరామితులు[మార్చు]

దస్త్రం:Spirometer report print.jpg
ఉదాహరణకు ఆధునిక పిసి ఆధార స్పిరోమీటర్‌ ప్రింటవుట్‌.
కొలత అంచనా విలువ
పురుషుడు ఆడ - ఫోర్స్‌డ్‌ వైటల్‌ కెపాసిటీ (ఎఫ్‌వీసీ) 4.8 లీ 3.7 లీ - టైడల్‌ వాల్యూమ్ 500 మి.లీ 390మి.లీ - ‌మొత్తం ఊపిరితిత్తుల సామర్థ్యం 6.0 లీ. 4.7 లీ.

స్పిరోమెట్రీలో అతి సాధారణంగా గణించే పరామితుల్లో వైటల్‌ కెపాసిటీ (వీసీ), ఫోర్స్‌డ్‌ వైటల్‌ కెపాసిటీ (ఎఫ్‌వీసీ), ఫోర్స్‌డ్‌ ఎక్స్‌పిరేటరీ వాల్యూమ్‌ (ఎఫ్‌ఈవీ) ఉంటాయి. ఇవి 0.5, 1 (ఎఫ్‌ఈవీ1), 2, 3 సెకన్ల టైమ్డ్‌ ఇంటర్వెల్స్‌, 25 నుంచి 75 శాతం (ఎఫ్‌ఈఎఫ్‌ 2 5-75)[1] శాతం ఫోర్స్‌డ్‌ ఎక్స్‌పిరేటరీ ఫ్లో, మాగ్జిమం బ్రీతింగ్‌ కెపాసిటీగా చెప్పే మాక్గిమల్‌ వలెంటరీ వెంటిలేషన్‌ (ఎంవీవీ)లతో కూడి ఉంటాయి.[2] కొన్ని పరిస్థితుల్లో అదనపు పరీక్షలు కూడా నిర్వహించాల్సి రావచ్చు.

ఫలితాలను సాధారణంగా కేవలం గణాంకాలు (లీటర్లు, సెకనుకు లీటర్లు)గా, ఒకే రకమైన లక్షణాలు (ఎత్తు, వయసు, లింగం, కొన్నిసార్లు జాతి, బరువు)న్న రోగులకు అంచనా వేసిన విలువల్లో శాతాలుగా ఇస్తుంటారు. ఫలితాల వ్యాఖ్యానం వైద్యున్ని, అంచనా విలువల మూలాలను బట్టి మారుతుంటుంది. సాధారణంగా చెప్పాలంటే, 100 శాతానికి చాలా దగ్గరగా ఉండే అంచనాలను చాలాసార్లు చెబుతుంటారు. ఇక 80 శాతానికి సమీపంగా ఉండే ఫలితాలను సాధారణాలుగా పరిగణిస్తారు. అయితే కచ్చితమైన వ్యాధి నిర్ధారణ కోసం వ్యక్తిగత పరిస్థితులను బట్టి వైద్యుని సమీక్ష తప్పనిసరి.

బ్రోంకోడిలేటర్‌ను కొన్ని పరిస్థితుల్లో అవసరమనుకుంటే ఇస్తారు. బ్రాంకోడిలేటర్‌ ప్రభావశీలతను అందిపుచ్చుకునేందుకు పరీక్షకు ముందు, తర్వాత సరిపోలుస్తారు. ఉదాహరణ పొందుపరిచిన ప్రింటవుట్‌ను చూడండి.

ఫంక్షనల్‌ రెసిడ్యుయల్‌ కెపాసిటీ (ఎఫ్‌ఆర్‌సీ)ని స్పెరోమెట్రీ ద్వారా లెక్కించలేం. కానీ ప్లెథిస్మోగ్రాఫ్‌, లేదా డైల్యూషన్‌ టెస్టు (ఉదాహరణకు హీలియం డైల్యూషన్‌ టెస్టు)లతో దాన్ని లెక్కించవచ్చు.

ఫోర్స్‌డ్‌ వైటల్‌ కెపాసిటి సగటు విలువలు(ఎఫ్‌విసి), ఫోర్స్‌డ్‌ ఎక్స్‌పిరేటరీ విలువ సెకండుకు (ఎఫ్‌ఈవి1) మరియు ఫోర్స్‌డ్‌ ఎక్స్‌పిరేటరీ ఫ్లో 25-75% (ఎఫ్‌ఈఎఫ్‌ 25-75%), యూనైటెడ్‌ స్టేట్స్‌ 2007 అధ్యయనం ప్రకారం 4ా80 వయస్సు వారు వ్యాధికి గురయ్యారు. వై-అక్షం ఎఫ్‌విసి లీటర్లలో మరియు ఎఫ్‌ఈవీ1, మరియు ఎఫ్‌ఈఎఫ్‌25-75% లీటర్లు/ సెకండ్‌.

ఫోర్స్‌డ్‌ వైటల్‌ కెపాసిటీ (ఎఫ్‌వీసీ)[మార్చు]

ఫోర్స్‌డ్‌ వైటల్‌ కెపాసిటీ (ఎఫ్‌వీసీ) అంటే పూర్తిగా పీల్చుకున్న తర్వాత గాలిని బలవంతంగా బయటికి ఊదినప్పుడు వెలువడే పరిమాణం. దీన్ని లీటర్లలో కొలుస్తారు. ఎఫ్‌వీసీ స్పిరోమెట్రీ పరీక్షల్లో అత్యంత మౌలికమైనది.

ఆరోగ్యవంతులైన వ్యక్తుల విషయంలో 1 సెకనులో ఫోర్స్‌డ్‌ ఎక్స్‌పిరేటరీ వాల్యూమ్‌ (ఎఫ్‌ఈవీ1)[మార్చు]

సగటు విలువ లింగభేదం మరియు వయసుపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఎడమ వైపు ఉన్నచిత్రం ప్రకారం. 80% నుంచి 120% మధ్య ఉన్న సగటు విలువలను సాధారణంగా పరిగణిస్తారు.[3]

ఎఫ్‌ఈవీ1/ఎఫ్‌వీసీ నిష్పత్తి (ఎఫ్‌ఈవీ1%)[మార్చు]

ఎఫ్‌ఈవీ1/ఎఫ్‌వీసీ (ఎఫ్‌ఈవీ1%) విలువే ఎఫ్‌ఈవీ1 నుంచి ఎఫ్‌వీసీ నిష్పత్తి. ఆరోగ్యవంతులైన యువకుల్లో ఇది సుమారు 75-80% ఉంటుంది. కొన్ని వ్యాధుల్లో( అస్త్మా, సిఒపిడి, క్రోనిక్‌ బ్రాంకైటిస్‌, ఎంపిసెమా) ఎఫ్‌ఈవి1 తగ్గుతుంది. దీనికి కారణం శ్వాస వదలడంలో ఇబ్బందులు ఏర్పడడం మరియు ఎఫ్‌విసి తగ్గడం (గాలి వదిలేటపుడు గాలి కవాటాలు ముందుగా మూసుకుపోవడం). దీని కారణంగా విలువలు తగ్గిపోతాయి(<80%, తరచుగా ~45%). పరిమిత వ్యాధుల్లో (పల్మినరీ ఫైబ్రోసిస్‌ తదితరాలు) ఎఫ్‌ఈవి1 మరియు ఎఫ్‌విసి రెండూ సాపేక్షికంగా తగ్గిపోతాయి మరియు విలువలు సాధారణం లేదా పెరగడం వల్ల ఊపిరితిత్తుల ఇబ్బందులు పెరగవచ్చు.

ఎప్‌ఈవి1% విలువ అంటే ఎఫ్‌ఈవీ1% అంచనా , దీని ప్రకారం రోగి ఎఫ్‌ఈవి1%ను జనాభాలోని అదే వయస్సు, శారీరక నిర్మాణం ఉన్న వ్యక్తి సగటు ఎఫ్‌ఈవి1%తో భాగిస్తారు.

ఫోర్స్‌డ్‌ ఎక్సిపిరేటరీ ఫ్లో(ఎఫ్‌ఈఎఫ్‌)[మార్చు]

ఫోర్స్‌డ్‌ ఎక్సిపిరేటరీ ఫ్లో (ఎఫ్‌ఈఎఫ్‌) అంటే(లేదా వేగం) ఫోర్స్‌డ్‌ ఎక్స్‌పిరేషన్‌ మధ్య భాగం నుంచి ఊపిరితిత్తుల నుంచి వదిలిన గాలి బయటకు రావడం. ఇది ఒక్కో సమయంలో ఒక్కోలా ఉంటుంది. సాధారణంగా ఫంక్షనల్‌ వైటల్‌ కెపాసిటి(ఎఫ్‌విసి)లో మిగిలిన భాగంగా నిర్వచించవచ్చు. సాధారణ విరామాలు 25%, 50% మరియు 75%(ఎఫ్‌ఈఎఫ్‌25, ఎఫ్‌ఈఎఫ్‌50, మరియు ఎఫ్‌ఈఎఫ్‌75) లేదా ఎఫ్‌విసిలో 25% మరియు 50% . శ్వాస సందర్భంగా మధ్య విరామంగా కూడా చెప్పవచ్చు. సాధారణంగా ఎఫ్‌విసి నిర్దేశిత ప్రమాణంలో మిగిలినపుడు తగ్గిపోతుంది. సాధారణంగా 25-75% (ఎఫ్‌ఈఎఫ్‌25-75%). ఆరోగ్యవంతులైన జనాభాలో సగటు విలువలు సాధారణంగా లింగభేదం మరియు వయస్సుపై ఆధారపడి, ఎడమపక్క చిత్రంలో చూపించినట్లు ఎఫ్‌ఈఎఫ్‌25-75% మధ్య ఉంటాయి. విలువలు 50-60% మరియు 130% సగటు వరకు సాధారణంగా పరిగణించవచ్చు.[3]

ఎంఎంఈఎఫ్‌ లేదా ఎంఈఎఫ్ ‌ అంటే గరిష్ట(మధ్య)ఎక్సిపిరేటరి ఫ్లో మరియు ఇది ఎక్స్‌పిరేటరి ఫ్లో నుంచి తీసుకున్న విలువల్లో అత్యంత ఎక్కువ మరియు దీనిని లీటర్లలో సెకనుకు చొప్పున కొలుస్తారు. థియరాటికల్‌గా ఇది పీక్‌ ఎక్స్‌పిరేటరీ ఫ్లో(పీఈఎఫ్‌)తో సారూప్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది.దీనిని సాధారణంగా పీక్‌ ఫ్లో మీటర్‌తో కొలుస్తారు మరియు నిమిషానికి లీటర్ల చొప్పున చూపిస్తారు.[4]

ఎఫ్‌ఈఎఫ్‌ 25-75% లేదా 25-50% అల్ప గాలి మార్గంలో జరుగుతున్న విషయాలను సూచిస్తాయి. ఇది చాలా సున్నితమైన పరామితి మరియు మళ్లీ మిగతావాటిలా మళ్లీ పునరుద్ధరించలేనిది. ఇది‌ సీరియల్‌ కొలతలకు సాయపడుతుంది. ఇది ఎఫ్‌ఈవికంటే ముందు ప్రభావం చూపుతుంది. అంటే చిన్న వాయు సంబంధ వ్యాధులకు హెచ్చరికగా భావించవచ్చు. ఆస్త్మా వంటి చిన్న వ్యాధుల్లో దీని విలువ తగ్గుతుంది. ఊహించిన దానికంటే 65% కంటే తక్కువగా ఇది ఉంటుంది.

చాలా తరచుగా ఫోర్స్‌డ్‌ ఎక్స్‌పిరేటరీ ప్రవాహం మధ్య ఇచ్చిన విరామాలను మొత్తం ఊపిరితిత్తుల మిగిలిన సామర్థ్యం ఆధారంగా నిర్వచించవచ్చు. అలాంటి సందర్భాల్లో ఇది ఉదాహరణకు ఎఫ్‌ఈఎఫ్‌ 70% టిఎల్‌సి, ఎఫ్‌ఈఎఫ్‌60% టిఎల్‌సి మరియు ఎఫ్‌ఈఎఫ్‌ 50%టిఎల్‌సి ఉటుంది.[4]

ఫోర్స్‌డ్‌ ఇన్‌స్పిరేటరీ ఫ్లో 25-75% లేదా 25-50%[మార్చు]

ఫోర్స్‌డ్‌ ఇన్‌స్పిరేటరీ ఫ్లో 25-75% లేదా 25-50%(ఎఫ్‌ఐఎఫ్‌ 25-75% లేదా 25-50%) గాలి పీల్చుకునేటపుడు తీసిన ఎఫ్‌ఈఎఫ్‌ 25-75% లేదా 25-50% కొలతలకు సమానం.

పీక్‌ ఎక్స్‌పిరేటరీ ఫ్లో(పీఈఎఫ్‌)[మార్చు]

పీక్‌ ఎక్స్‌పిరేటరీ ఫ్లో సాధారణ విలువలు (పీఈఎఫ్‌), ఈయూ స్కేలుపై చూడవచ్చు. దరిఫరెగ నన్‌, ఎ. జె., మరియు ఐ. గ్రెగ్‌.1989.యువకుల్లో పీక్‌ ఎక్స్‌పిరేటరీ ఫ్లోను అంచనా వేయడానికి కొత్త రిగ్రేషన్‌ ఈక్వేషన్లుబ్రె. మెడ్‌. జె. 298: 1068-1070.ఈయూ స్కేల్‌లో క్లెమెంట్‌ క్లార్క్‌ ఉపయోగించాడు ా పీక్‌ఫ్లో.కామ్‌ చూడండి గ సాధారణ విలువలను అంచనా వేయడం(నోమోగ్రామ్‌, ఈయు స్కేల్‌)</ref>

గాలి లోపలికి పీల్చుకునేటపుడు మాక్సిమల్‌ ఫోర్స్‌డ్‌ ఎక్స్‌పిరేషన్‌ సందర్భంగా సాధించే గరిష్ట ప్రవాహాన్ని(లేదా వేగం) పీక్‌ ఎక్స్‌పిరేటరీ ఫ్లో(పీఈఎఫ్‌) అంటారు. దీనిని నిమిషానికి లీటర్లలో కొలుస్తారు.

టైడల్‌ వాల్యుమ్‌(టివి)[మార్చు]

టైడల్‌ వాల్యుమ్‌ అంటే ఊపిరితిత్తుల సాధారణ శ్వాస ప్రక్రియ సందర్భంగా లోపలికి పీల్చుకున్న మరియు బయటకు వదిలిన నిర్దేశిత గాలి పరిమాణం.

ఊపిరితిత్తుల పూర్తి సామర్థ్యం(టీఎల్‌సి)[మార్చు]

ఊపిరితిత్తుల పూర్తి సామర్థ్యం(టిఎల్‌సి) అంటే ఊపిరితిత్తుల్లో ఉన్న గరిష్ట గాలి పరిమాణం.

విస్తరణ సామర్థ్యం(డిఎల్‌సిఒ)[మార్చు]

విస్తరణ సామర్థ్యం (డిఎల్‌సిఒ) అంటే ఒక ప్రామాణిక సమయంలో(సాధారణంగా పది సెకన్లు) లోపలికి పీల్చుకున్న కార్బన్‌ మోనాక్సైడ్‌. గాలి స్వల్ప పరిమాణంలో లేదా సిఒ అవశేషాలను కలిగి ఉంటుంది, కాబట్టి 10 సెకన్లను ప్రామాణిక సమయంగా పరిగణించవచ్చు. తర్వాత ఒక్కసారిగా గాలి బయటకు వస్తుంది(వదలడం). బయటకు వచ్చిన వాయువును పరీక్షించి గాలి పీల్చుకునేటపుడు ఎంత పరిమాణంలో వ్యాయువును శోషించుకున్నామో గుర్తిస్తారు. దీనివల్ల పల్మనరీ ఫైబ్రోసిస్‌లోని విస్తరణ బలహీనతలు తెలుస్తాయి.[5] దీనిని అనిమియా (ఎందుకంటే వేగంగా విస్తరించే సిఒ హిమోగ్లోబిన్‌లోని ఆర్‌బిసి లో హిమోగ్లోబిన్‌ గాఢత, ఎనిమియా మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. డిఎల్‌సిఒను తగ్గిస్తుంది) మరియు పల్మనరీ హెమరేజ్‌(ఇంటర్‌స్టిటిట్యూయమ్‌లోని అధిక హిమోగ్లోబిన్‌, లేదా వాయుకోశాలు శోషించే సిఒ మరియు డిఎల్‌సిఒ కృత్రిమ పెంపుదల సామర్థ్యం)లో సరిదిద్దవచ్చు.

మాక్సిమమ్‌ వాలంటరీ వెంటిలేషన్‌(ఎంవివి)[మార్చు]

మాక్సిమమ్‌ వాలంటరీ వెంటిలేషన్‌(ఎంవివి) అంటే ఒక నిమిషంలో గరిష్టంగా శ్వాసించే మరియు విసర్జించే గాలి పరిమాణం. రోగుల సౌలభ్యం కోసం గాలిని బయటనుంచి అందించేటపుడు దీనిని 15 సెకన్ల సమయంలో నిమిషానికి లీటర్లు/నిమిషంలో సూచించిన ప్రకారం చేస్తారు. సగటు విలువ పురుషులు మరియు స్త్రీలలో 140-180 మరియు 80-120 నిమిషానికి లీటర్లు చొప్పున ఉంటుంది.

స్టాటిక్‌ లంగ్‌ కాంప్లియన్స్‌(సి ఎస్‌టి)[మార్చు]

స్టాటిక్‌ లంగ్‌ కాంప్లియన్స్‌ను అంచనా వేసేటపుడు ట్రాన్స్‌పల్మనరీ ప్రెషర్‌ను లెక్కించడానికి స్పిరోమీటర్‌ కొలతల పరిమాణాన్ని పూర్తిగా ప్రెషర్‌లోకి మార్చాల్సి ఉంటుంది. పరిమాణం నుంచి ట్రాన్స్‌పల్మనరీ ప్రెషర్‌ మధ్య మార్పులను గుర్తించడానికి ఓ వంపును గీచినపుడు, ఆ వంపు వాలులో ఇచ్చిన ఏదైనా పరిమాణమే లేదా గణితాత్మకంగా ΔV/ΔP సిఎస్‌టి అవుతుంది.[6] అసాధారణ పల్మనరీ వ్యవస్థను గుర్తించడానికి స్టాటిక్‌ లంగ్‌ కాంప్లియన్స్‌ ఓ సున్నితమైన పరామితి.[7] జనాభాలోని ఎవరైనా సారూప్యం కలిగి అదే వయస్సు వ్యక్తి సగటు విలువ 60 % నుంచి 140% సగటు విలువ కలిగి ఉంటే సాధారణంగా పరిగణించవచ్చు.[3]

శ్వాసక్రియలో తీవ్ర ఇబ్బందులకు గురైన వ్యక్తులకు కృత్రిమ వెంటిలేషన్‌, వెంటిలేషన్‌లో సెట్‌ చేసిన గాలి పీల్చే మరియు వదిలే ప్రక్రియలో(పిఈఈపి) గాలి మార్గం తెరుచుకున్నపుడు(పిఎఒ) లెక్కించిన ప్లాటో ప్రెషర్‌ మధ్య తేడాను టైడల్‌ వాల్యుమ్‌తో భాగించడం ద్వారా పూర్తి శ్వాసక్రియ వ్యవస్థ స్టాటిక్‌ కాంప్లియన్స్‌ వస్తుంది.[8]

ఇతరములు[మార్చు]

ఫోర్స్‌డ్‌ ఎక్స్‌పిరేటరి టైమ్‌(ఎఫ్‌ఈటి)
ఫోర్స్‌డ్‌ ఎక్స్‌పిరేటరి టైమ్‌ను (ఎఫ్‌ఈటి) సెకనుకు ఎక్స్‌పిరేషన్‌ పొడవును కొలుస్తుంది.

స్లో వైటల్‌ కెపాసిటి(ఎస్‌విసి)
మెల్లగా లోపలికి పీల్చుకుని మెల్లగా బయటకు వదిలే గాలి గరిష్ట పరిమాణాన్నే స్లో వైటల్‌ కెపాసిటి(ఎస్‌విసి) అంటారు.

గరిష్ట ఒత్తిడి(పి మాక్స్‌ మారియు పి )
పి మాక్స్‌ అంటే ఊపిరితిత్తుల ఏదేని పరిమాణం వద్ద అభివృద్ధి చేసిన శ్వాసక్రియ కండరాల అసిమ్‌టోటికల్లీ మాక్సిమల్‌ ప్రెషర్‌ మరియు పి అంటే ఊపిరితిత్తుల నిర్దేశిత పరిమాణంలో అభివృద్ధి చేసిన గరిష్టంగా గాలి పీల్చే ప్రెషర్‌.[9] అదనంగా ఈ లెక్కలు ప్రెషర్‌ను మార్చడానికి కూడా ఉపయోగపడతాయి. ఇది జనాభాలో సారూప్యాం కలిగిన అదే వయస్సు గల వ్యక్తులతో పోల్చినపుడు 60% నుంచి 140% సగటు విలువల మధ్య ఉంటే సాధారణంగా పరిగణిస్తారు.[3] సాధించిన ఓ పరామితి కోఎఫిషియంట్‌ ఆఫ్‌ రిట్రాక్షన్‌(సిఆర్‌) ఇది పి మాక్స్‌/టిఎల్‌సి. .<దహెండన్‌స్ట్రోమ్‌2009/>

మీన్‌ ట్రాన్‌సిట్‌ టైమ్‌(ఎంటిటి)
ఫ్లో వాల్యుమ్‌ కర్వ్‌ కింద ఫోర్స్‌డ్‌ వైటల్‌ కెపాసిటితో భాగించిన ప్రాంతమే మీన్‌ ట్రాన్‌సిట్‌ టైమ్‌.[10]

స్పిరోమీటర్లలో ఉపయోగించిన సాంకేతికత[మార్చు]

  • వాల్యుమెట్రిక్‌ స్పిరోమీటర్స్‌
    • వాటర్‌ బెల్‌
    • బెలోస్‌ వెడ్జ్‌
  • ఫ్లో లెక్కించే స్పిరోమీటర్లు
    • ఫ్లెస్క్‌-నిమోటాక్
    • ‌లిల్లీ(స్క్రీన్‌) నిమోటక్‌
    • టర్బయిన్‌(వాస్తవంగా ఓ గాలిమర. గాలిమర తిరుగుతున్నపుడు లైటును ఖండించే ఆధారంగా ఎన్నిసార్లు తిరిగిందో లెక్కిస్తారు.)
    • పిటాట్‌ ట్యూబ్‌
    • హాట్‌ వైర్‌ ఎనిమోమీటర్‌

అల్ట్రాసౌండ్‌

    • అల్ట్రాసౌండ్

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

  • పీక్‌ ఫ్లో మీటర్‌
  • నైట్రోజన్‌ వాషవుట్‌

సూచనలు[మార్చు]

  1. సర్జెరిన్‌సైక్లోపీడియా.కామ్‌ స్పిరోమెట్రీ పరీక్షలు మార్స్‌లోంచి తీయబడింది 14, 2010
  2. ఎమ్‌వివి మరియు ఎమ్‌బిసి
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 LUNGFUNKTION - ఊపిరితిత్తుల పనితీరు - సెమిస్టర్‌కు సంగ్రహ సాధన. 6. డిపార్ట్‌మెంట్‌ ఆఫ్‌ మెడికల్‌ సైన్స్‌స్‌, క్లినికల్‌ సైకాలజీ, అకడమిక్‌ హాస్పిటల్‌, ఉప్‌సాల, స్వీడన్‌, సేకరణ 2010)
  4. 4.0 4.1 ఇంటర్‌ప్రిటేషన్‌ మోడల్‌ ా ఉప్‌శాల అకాడమిక్‌ ఆస్పత్రి సంగ్రహం బై హెడన్‌స్ట్రోమ్‌. 2009-02-04
  5. మెడిలైన్‌ మెడికల్‌ ఎన్‌సైక్లోపీడియా, డిఫ్యూజ్‌ ఊపిరితిత్తుల సామర్ధ్యం గురించి
  6. పేజీ 96లో: చాతీ మందులు : పల్మినరీ మరియు అత్యవసర చికిత్సకు అవసరమైన మందులు. రోనాల్డ్‌ బి. జార్జ్‌. ఐఎస్ బిఎన్ 9780781752732 [1]
  7. మూస:Cite pmid
  8. రోసి ఎట్‌ అల్‌, మెకానికల్‌ వెంటిలేషన్‌ సందర్భంగా రోగుల్లో శ్వాసక్రియ విఫలమవడం, శ్వాస వ్యవస్థ స్టాటిక్‌ కాంప్లియన్స్‌ కొలతలు. ఇంట్రిన్సిక్‌ పాజిటివ్‌ ఎండ్‌-ఎక్స్‌పిరేటరీ ప్రెషర్‌ ప్రభావం. యామ్‌ రెవ్‌ రెస్పిర్‌ డిస్‌. 1985 131 (5):672-7 పిఎంఐడి :4003913.
  9. మూస:Cite doi [2]
  10. మూస:Cite doi

మరింత చదవడానికి[మార్చు]

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

మూస:Respiratory physiology