అగ్నివేశ్
అగ్నివేశ్ హిందూమతంలో ఒక పురాణ ప్రసిద్ధ ఋషి. ఆయన్ని ఆయుర్వేదం (భారతీయ ప్రత్యామ్నాయ వైద్యం)పై ప్రాథమిక గ్రంథకర్తలలో ఒకరిగా భావిస్తారు.[1][2] ఆయన తన గురువు పునర్వసు ఆత్రేయ బోధించిన జ్ఞానాన్ని సంకలనం చేసి, దానిని చరక సంహిత రూపంలో వ్యవస్థీకరించినట్లు పేర్కొనబడింది.[3] అతను అగ్నివేశ తంత్ర సంహితను రచించిన ఆయుర్వేదచార్యుడు. పునర్వసుడు, ఆత్రేయుడు ఈయన శిష్యులలో అత్యంత ప్రతిభావంతులు. అతని సమకాలీన ఆచార్యులు భేల్, జతుకర్ణ, పరాశరుడు, క్షీరపాణి, హారీతుడు . చరకుడు అగ్నివేష్ తంత్ర సంహితను సవరించాడు. దానిని సవరించి మొత్తంగా చరక సంహిత అని పేరు పెట్టారు. నాడి పరీక్ష, హస్తిశాస్త్రం కూడా అగ్నివేశ్ పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాయి. వాటికి వహ్రివేష్ (చరక్ సు.-13.3), హుతావేష్ (చరక్ సు. 17.15) అని కూడా పేరు పెట్టారు. వహ్రివేశ్ కాలం పునర్వసు ఆత్రేయ (క్రీ.పూ. 700) కాలంతో సమానం. అగ్నివేశుడి పేరు ఉపనిషత్తులో కూడా కనిపిస్తుంది (బృహద 2.6.2-3).
పురాణకథ
[మార్చు]అగ్నివేశుడు పునర్వసు ఆత్రేయుడుకు ప్రధాన శిష్యుడిగా వర్ణించబడుతున్నాడు. క్రీస్తుపూర్వం సుమారు 1500 సంవత్సరాలకు చెందినదిగా భావించబడే అగ్నివేశ సంహిత[4] ఆత్రేయుని బోధనల ఆధారంగా రచించబడిన ఆయుర్వేద గ్రంథంగా చెప్పబడుతుంది. ఇది ప్రస్తుతం లభించని (నష్టమైన) గ్రంథంగా భావించబడుతుంది.[5]
అగ్నివేశతంత్రం అనే గ్రంథం 12,000 శ్లోకాలతో కూడి ఉందని పేర్కొనబడింది.[6] ఇది ప్రారంభ ఆయుర్వేదంలోని ఆరు పాఠశాలలలో ఒకటైన అగ్నివేశ పాఠశాలకు మూలగ్రంథంగా పరిగణించబడుతుంది. ఇతర పాఠశాలలు పరాశర, హరిత, భేళ (భేళ సంహిత), జాతుకర్ణ, క్షర్పాణి అని పేర్కొనబడుతున్నాయి.[7]
ఈ గ్రంథం గురించి చరక సంహితలో ప్రస్తావన ఉంది: “అగ్నివేశుడు రచించిన తంత్రాన్ని చరకుడు సంకలనం చేసి, సవరించి, మార్పులు చేశాడు” .[8][9]
సూచనలు
[మార్చు]- ↑ Dowson, John (1984) [1879]. A Classical Dictionary of Hindu Mythology, and Religion, Geography, History. Calcutta: Rupa & Co. p. 8.
- ↑ Lingham, Durgadas (Rodney) (2013-11-03). Exploring Mantric Ayurveda: Secrets and Insights of Mantra-Yoga and Healing (in ఇంగ్లీష్). Lulu.com. p. 49. ISBN 978-1-304-59409-9.
- ↑ www.wisdomlib.org (2021-05-13). "The Story of Agnivesha [Chapter 5]". www.wisdomlib.org (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-11-20.
- ↑ Mangathayaru, K. (2013). Pharmacognosy: An Indian perspective (in ఇంగ్లీష్). Pearson Education India. p. 36. ISBN 978-93-325-2026-4.
- ↑ Mittal, J. P. (2006). History of Ancient India (A New Version) (in ఇంగ్లీష్). Atlantic Publishers & Dist. ISBN 978-81-269-0616-1.
- ↑ www.wisdomlib.org (2021-05-13). "Agniveshatantra, Agniveśatantra, Agnivesha-tantra: 1 definition". www.wisdomlib.org (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-11-20.
- ↑ www.wisdomlib.org (2021-05-13). "The Pupils of Atreya [Chapter 10]". www.wisdomlib.org (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-11-20.
- ↑ Charaka Samhita Online wiki edition available from http://www.carakasamhitaonline.com/mediawiki-1.28.2/index.php?title=Deerghanjiviteeya_Adhyaya Archived 25 జనవరి 2019 at the Wayback Machine
- ↑ Ram Karan Sharma and Vaidya Bhagran Dash, Agnivesa's Caraka Samhita, Varanasi, Chowkhamba Sanskrit Studies XCIV (2006). Vol. I: ISBN 81-7080-012-9; Vol. II: ISBN 81-7080-013-7; Vol. III: ISBN 978-81-7080-014-9; Vol. IV: ISBN 81-7080-015-3; Vol. V: ISBN 81-7080-024-2; Vol. VI: ISBN 81-7080-051-X, Vol. VII: ISBN 81-7080-071-4