Jump to content

అజ్మల్ కసబ్

వికీపీడియా నుండి
అజ్మల్ కసబ్
2008 ముంబై దాడుల సమయంలో ఛత్రపతి శివాజీ టెర్మినస్‌లో అజ్మల్ కసబ్‌ను ముంబై మిర్రర్ పత్రికకు చెందిన సెబాస్టియన్ డిసౌజా తీసిన ఛాయాచిత్రం
జననం.ముహమ్మద్ అజ్మల్ అమీర్ కసాబ్
(1987-07-13)1987 జూలై 13
ఫరీద్‌కోట్, పంజాబ్, పాకిస్తాన్
మరణం2012 నవంబరు 21(2012-11-21) (వయసు: 25)
ఎరవాడ సెంట్రల్ జైలు, పూణే, మహారాష్ట్ర, భారతదేశం
ప్రసిద్ధి2008 ముంబై దాడులు
ప్రేరణఇస్లామిక్ తీవ్రవాదం
నేరాలు
  • హత్య
  • కుట్ర
  • భారతదేశంపై యుద్ధం చేయడం
  • పేలుడు పదార్థాలను కలిగి ఉండటం
జరిమానామరణం

ముహమ్మద్ అజ్మల్ అమీర్ కసబ్ (13 జూలై 1987-21 నవంబర్ 2012) పాకిస్తాన్ కు చెందిన ఉగ్రవాది, 2008 ముంబై దాడుల్లో పాల్గొన్న ఇస్లామిక్ ఉగ్రవాద సంస్థ లష్కరే తోయిబా సభ్యుడు.[1][2][3] కసబ్ తోటి లష్కరే తోయిబా రిక్రూట్ ఇస్మాయిల్ ఖాన్‌తో కలిసి, ఈ దాడులలో 72 మందిని చంపాడు, వీరిలో చాలా మందిఛత్రపతి శివాజీ టెర్మినస్ వద్ద మరణించారు.[4] దాడి చేసిన వారిలో పోలీసులకు సజీవంగా పట్టుబడిన ఏకైక వ్యక్తి కసబ్.

కసబ్ పాకిస్థాన్‌లోని ఫరీద్‌కోట్‌లో జన్మించాడు. 2005లో తన స్నేహితుడితో కలిసి చిన్న నేరాలు, సాయుధ దోపిడీకి పాల్పడి తన ఇంటిని విడిచిపెట్టాడు. 2007 చివరలో ఆయన అతని స్నేహితుడు కరపత్రాలను పంపిణీ చేస్తున్న లష్కరే తోయిబా రాజకీయ విభాగమైన జమాత్-ఉద్-దావా సభ్యులు కరపత్రాలు పంచుతుండగా చూసి, అందులో చేరమని ఒప్పించబడ్డారు.

3 మే 2010న కసబ్ హత్య భారతదేశానికి వ్యతిరేకంగా యుద్ధం చేయడం, పేలుడు పదార్థాలను కలిగి ఉండటం, ఇతర ఆరోపణలతో సహా 80 నేరాలకు దోషిగా తేలింది.[5][6] 2010 మే 6న అతనికి నాలుగు నేరాలకు మరణశిక్ష, ఐదు నేరాలకు జీవిత ఖైదు విధించబడింది. కసబ్ మరణశిక్షను బొంబాయి హైకోర్టు 2011 ఫిబ్రవరి 21న సమర్థించింది.[7] ఈ తీర్పును 2012 ఆగస్టు 29న భారత సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది.[3][8] కసబ్‌ను నవంబర్ 1న స్థానిక కాలమానం ప్రకారం ఉదయం 7:30 గంటలకు ఉరితీశారు, తరువాత పూణే లోని యెర్వాడా సెంట్రల్ జైలు ఆవరణలో ఖననం చేశారు.[9][10][11][12] 2004 తర్వాత భారతదేశంలో ఉరిశిక్ష అమలు చేయబడిన మొదటి వ్యక్తి ఆయనే.[13]

ప్రారంభ జీవితం

[మార్చు]

కసబ్ పాకిస్తాన్ పంజాబ్ ఒకారా జిల్లా ఫరీద్‌కోట్ గ్రామంలో, కసబ్ వర్గానికి చెందిన నూర్ ఇలాహి, ముహమ్మద్ అమీర్ దంపతులకు జన్మించాడు.[14] ముంబై దాడుల తరువాత, కసబ్ ఫరీద్‌కోట్, ఖానేవాల్ చెందినవాడని మొదట భావించారు, అయితే ఖానేవాల్ పోలీసులు అతని పేరుతో ఎవరినీ కనుగొనలేకపోయారు, తరువాత అతను ఒకారాలోని అదే పేరుతో ఉన్న గ్రామానికి చెందినవాడని నిర్ణయించారు.[15][16] అతని తండ్రి చిరుతిండి బండిని నడిపేవాడు , అతని అన్నయ్య అఫ్జల్ లాహోర్‌లో కూలీగా పనిచేసేవాడు.[17][18] అతని అక్క రుకైయా హుస్సేన్‌కు వివాహం జరిగి గ్రామంలోనే నివసించేది.[18] చెల్లెలు సురయ్య, సోదరుడు మునీర్ వారి తల్లిదండ్రులతో కలిసి ఫరీద్‌కోట్‌లో నివసించారు.[18][19]

కసబ్ కొద్దికాలం పాటు లాహోర్‌లో తన సోదరుడితో కలిసి ఉండి, ఆ తర్వాత ఫరీద్‌కోట్‌కు తిరిగి వచ్చాడు.[20][21] 2005లో తన తండ్రితో గొడవపడి ఇంటి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.[22] ఆయన ఈద్ అల్-ఫితర్ రోజున కొత్త దుస్తులు అడిగాడు, కానీ అతని తండ్రి వాటిని ఇవ్వలేకపోయాడు, దీనివల్ల అతనికి కోపం వచ్చింది.[23] తన స్నేహితుడు ముజఫర్ లాల్ ఖాన్‌తో కలిసి చిన్న చిన్న నేరాలకు పాల్పడ్డాడు, చివరికి సాయుధ దోపిడీకి పాల్పడ్డాడు.[20] 2007 డిసెంబర్ 21న ఈద్ అల్-అధా రోజున వారు రావల్పిండి ఆయుధాలు కొనుగోలు చేయడానికి ప్రయత్నిస్తుండగా, కరపత్రాలను పంపిణీ చేస్తున్న లష్కరే తోయిబా రాజకీయ విభాగమైన జమాత్-ఉద్-దావా సభ్యులు కరపత్రాలు పంచుతూ వారికి ఎదురయ్యారు. వారు ఆ బృందంతో శిక్షణ కోసం నమోదు చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు, చివరికి వారి బేస్ క్యాంప్ అయిన మార్కజ్ తైబాకు చేరుకున్నారు.

కసబ్ కఠినమైన హిందీ మాట్లాడతాడని, దాదాపుగా ఇంగ్లీష్ మాట్లాడలేదని విచారణకర్త, ముంబై పోలీసు డిప్యూటీ కమిషనర్ పేర్కొన్నారు.[24][25] కుటుంబాన్ని పోషించుకోవడానికి వారు ఇచ్చిన డబ్బును ఉపయోగించుకోవడం కోసం తన తండ్రి తనను లష్కర్-ఎ-తైబాకు అమ్మేశాడని ఆయన చెప్పాడు.[26][27][28] ఆయన తండ్రి దీనిని ఖండించారు.[29] లష్కరే తోయిబా సీనియర్ కమాండర్ జాకీ-ఉర్-రెహ్మాన్ లఖ్వీ ఈ దాడుల్లో పాల్గొన్నందుకు తన కుటుంబానికి రూ. 150,000 చెల్లించాలని ప్రతిపాదించినట్లు సమాచారం.[30] మరో నివేదిక ప్రకారం 23 ఏళ్ల వ్యక్తిని అతని ఇంటి నుండి నియమించారు, కొంతవరకు, ఆయన అమరవీరుడు అయితే అతని కుటుంబానికి రూ.[31] ఇతర వర్గాలు బహుమతిని US$ 4,000గా పేర్కొన్నాయి.[32]

ముంబై దాడులకు ఆరు నెలల ముందు అతను తమ గ్రామంలో ఉన్నాడని ఒకార గ్రామస్థులు కెమెరా ముందు పేర్కొన్నారు. ఆయన జిహాద్‌కు వెళ్తున్నందున తన తల్లిని ఆశీర్వదించమని కోరాడని, ఆ రోజు కొందరు గ్రామ బాలురకు తన కుస్తీ నైపుణ్యాలను ప్రదర్శించాడని వారు చెప్పారు.[33]

శిక్షణ

[మార్చు]

పాకిస్తాన్‌లోని ఆజాద్ జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని ముజఫరాబాద్ పర్వత ప్రాంతాలలో ఉన్న ఒక మారుమూల శిబిరంలో సముద్ర యుద్ధంలో శిక్షణ పొందిన 24 మంది పురుషుల  బృందంలో అజ్మల్ కసబ్ ఉన్నాడు.[34] శిక్షణలో కొంత భాగం మంగ్లా డ్యామ్ జలాశయంపై జరిగినట్లు నివేదించబడింది[35]

2008 ముంబై దాడులలో ప్రమేయం

[మార్చు]

ఛత్రపతి శివాజీ టెర్మినస్ వద్ద జరిగిన దాడుల సమయంలో కసబ్ మరో రిక్రూట్ అయిన ఇస్మాయిల్ ఖాన్‌తో కలిసి సీసీటీవీ కనిపించాడు. ఇస్లామాబాద్ మారియట్ హోటల్ దాడిని పునరావృతం చేయాలని, తాజ్ హోటల్‌ను శిథిలావస్థకు తగ్గించాలని తాము కోరుకున్నట్లు కసబ్ పోలీసులకు చెప్పినట్లు సమాచారం.[1]

2008 నవంబర్ 26 సాయంత్రం, సముద్ర మార్గం ద్వారా ముంబైలోకి ప్రవేశించిన తరువాత కసబ్, అతని సహచరుడు ఇస్మాయిల్ ఖాన్ 10 మంది ఉగ్రవాదుల బృందం నుండి విడిపోయి, ముంబైలోని అత్యంత రద్దీగా ఉండే రైల్వే స్టేషన్లలో ఒకటైన ఛత్రపతి శివాజీ టెర్మినస్ లేదా CST (గతంలో విక్టోరియా టెర్మినస్) కు వెళ్ళడానికి ఒక టాక్సీని అద్దెకు తీసుకున్నారు, ఆ సమయంలో వారు వెనుక సీటులో టైమ్ బాంబును అమర్చారు.[36] గ్రెనేడ్లు, AK-47 అసాల్ట్ రైఫిల్స్‌తో సాయుధులైన కసబ్ & ఖాన్, CST రైల్వే స్టేషన్‌పై గ్రెనేడ్లు, సామూహిక కాల్పులతో దాడి చేసి, అనేక మంది ప్రయాణికులను, సుదూర ప్రయాణికులను చంపారు. కాల్పుల శబ్దం విని, రైల్వే స్టేషన్‌లో పోస్ట్ చేయబడిన సీనియర్ ఇన్‌స్పెక్టర్ శశాంక్ షిండేతో సహా కొందరు పోలీసు అధికారులు తమ సర్వీస్ ఆయుధాలతో వారిని ఎదుర్కోవడానికి ప్రయత్నించారు కానీ కసబ్, ఇస్మాయిల్ ఖాన్‌ చేతిలో వారు కూడా చంపబడ్డారు.[37] ఆ తర్వాత ఆ ఇద్దరూ రోగులను చంపే ఉద్దేశ్యంతో కామా ఆసుపత్రి వైపు వెళ్లారు,[38] కానీ ఆసుపత్రి సిబ్బంది రోగుల వార్డులన్నింటినీ లాక్ చేసారు. ముంబై ఉగ్రవాద నిరోధక దళం చీఫ్ హేమంత్ కర్కరే , ఎన్‌కౌంటర్ స్పెషలిస్ట్ విజయ్ సలాస్కర్, అదనపు కమిషనర్ అశోక్ కామ్టేలతో కూడిన ఒక పోలీసు బృందం, వారి ఇతర కింది స్థాయి అధికారులతో కలిసి, పిస్టల్స్, రివాల్వర్లు, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ కాలం నాటి లీ-ఎన్‌ఫీల్డ్ సెల్ఫ్ లోడింగ్ రైఫిల్స్‌తో సాయుధులై, వారిపై ఎదురుదాడి చేయడానికి ఆసుపత్రి బయట కాచుకుని ఉన్నారు. ఆ తర్వాత ఆ ఇద్దరూ ఆసుపత్రి నుండి తప్పించుకుని అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లారు. మరోవైపు, కామ్టే డ్రైవింగ్ చేస్తుండగా, కర్కరే, కామ్టే, సలాస్కర్, నలుగురు కానిస్టేబుళ్లు ఒక టయోటా క్వాలిస్ ఎస్‌యూవీలో ఆసుపత్రికి మరో వైపుకు వెళ్లడం ప్రారంభించారు. అటుగా వెళ్తుండగా కామ్టే కసబ్‌ను చూసి అతనిపై కాల్పులు జరిపాడు, దాంతో అతని చేయికి గాయమైంది. కానీ, ఇస్మాయిల్ ఖాన్‌, కసబ్ విరుచుకుపడి కాల్పులు జరపడంతో, కర్కరే, కామ్టే, సలాస్కర్, ఇద్దరు కానిస్టేబుళ్లు మరణించారు. ఆ కాల్పుల యుద్ధంలో వారిని చంపి, ఇద్దరు కానిస్టేబుళ్లను క్వాలిస్‌లో బందీలుగా పట్టుకున్న తర్వాత కసబ్, ఖాన్ మెట్రో సినిమా వైపు వెళ్లారు, అక్కడ వారు పౌరులపై కాల్పులు జరపడంతో చాలా మంది గాయపడ్డారు. పోలీసులు ధరించే బుల్లెట్ ప్రూఫ్ జాకెట్ల గురించి కసబ్ పరిహాసం చేశాడు. అతని మొబైల్ ఫోన్ మోగినప్పుడు కానిస్టేబుల్ యోగేష్ పాటిల్‌ను చంపాడు. ఆ తర్వాత వారు విధాన భవన్‌కు వెళ్లి అక్కడ మరిన్ని కాల్పులు జరిపారు. వారు కాల్చిన బుల్లెట్ల కారణంగా వారు ప్రయాణిస్తున్న పోలీసు వాహనం వెనుక టైరు పగిలిపోయింది, కాబట్టి వారు ఒక సిల్వర్ స్కోడా లారాను దొంగిలించి గిర్గావ్ చౌపట్టి బీచ్ వైపు వెళ్లారు. ఆ సమయంలో, ప్రాణాలతో బయటపడినప్పటికీ తీవ్రంగా గాయపడిన కానిస్టేబుల్ అరుణ్ జాదవ్, కసబ్, ఇస్మాయిల్ ఖాన్‌ స్కోడాను కార్‌జాక్ చేసి దొంగిలించారని, చౌపట్టి వైపు వెళ్తున్నారని రేడియోలో సందేశం పంపాడు.[39]

రాత్రి సుమారు 10 గంటలకు , CST వద్ద ఇద్దరు భారీగా ఆయుధాలు ధరించిన వ్యక్తులు ప్రయాణికులను కాల్చి చంపారని పోలీస్ కంట్రోల్ రూమ్ నుండి DB మార్గ్ పోలీస్ స్టేషన్‌కు సందేశం అందింది. మెరైన్ డ్రైవ్ లో డబుల్ బారికేడ్ రోడ్‌బ్లాక్‌ను ఏర్పాటు చేయడానికి డిబి మార్గ్ నుండి 15 మంది పోలీసులను చౌపట్టికి పంపారు.[40] స్కోడా కారు చౌపట్టికి చేరుకుని, బారికేడ్‌కు 40 నుండి 50 అడుగుల దూరంలో ఆగింది. రోడ్‌బ్లాక్ వద్ద ఉన్న పోలీసు అధికారులు ఇస్మాయిల్ ఖాన్‌, కసబ్‌లను బయటకు వచ్చి లొంగిపోమని ఆదేశించారు, కానీ అలా చేయకుండా వారు కనిపించకుండా నిరోధించడానికి విండ్‌షీల్డ్ వైపర్‌లు, హై-బీమ్ హెడ్‌లైట్లను ఆన్ చేశారు. డ్రైవర్ సీటులో ఉన్న ఇస్మాయిల్ ఖాన్‌ తప్పించుకోవడానికి కారును కొద్దిగా వెనక్కి పోనిచ్చి యూ-టర్న్ చేయడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ విఫలమయ్యాడు, ఎందుకంటే కారు మధ్యలో ఉన్న డివైడర్‌కు దగ్గరగా ఆగడంతో అది వారికి అడ్డంకిగా మారింది. క్షణాల తర్వాత కాల్పులు జరిగాయి, ఇస్మాయిల్ ఖాన్‌ తలలో కాల్చి చంపబడగా, కసబ్ చనిపోయినట్లు నటిస్తూ కదలకుండా పడి ఉన్నాడు. సహాయ సబ్-ఇన్‌స్పెక్టర్ తుకారాం ఓంబ్లే , కేవలం ఒక లాఠీ (వెదురు కర్ర)తో వాహనంపైకి దూసుకెళ్లాడు. కసబ్ కూర్చున్న ప్రయాణీకుల తలుపును తెరిచిన తర్వాత అతనిపై ఐదుసార్లు కాల్పులు జరిపారు. ఓంబ్లే కసబ్ ఆయుధాన్ని పట్టుకోవడంతో, అతని సహచరులు కసబ్‌ను సజీవంగా పట్టుకోగలిగారు.[41][42] భారత సైన్యం కార్పోరల్‌కు సమానమైన మాజీ నాయక్, అంబుల్ బుల్లెట్ గాయాలతో అక్కడికక్కడే మరణించాడు.[40] అధికారుల గుంపు గుమిగూడి కసబ్‌పై దాడి చేసింది, ఇది వీడియోలో రికార్డ్ చేయబడింది.[43]

మొదట, కసబ్ చనిపోయినట్లు నటించాడు, అతన్ని నాయర్ ఆసుపత్రికి తరలిస్తున్నప్పుడు ఒక పోలీసు అధికారి కసబ్ శ్వాసిస్తున్నట్లు కనుగొన్నాడు. తన భాగస్వామి, హతమైన ఉగ్రవాది ఇస్మాయిల్ ఖాన్‌ ఛిద్రమైన శరీరాన్ని చూసి, కసబ్ "నేను చనిపోవాలనుకోవడం లేదు" అని చెబుతూ, తనకు సెలైన్ పెట్టమని వైద్యులను వేడుకున్నాడు.[44] కసబ్‌కు చికిత్స చేసిన వైద్యులు అతనికి బుల్లెట్ గాయాలు లేవని చెప్పారు.[45]

"చివరి శ్వాస వరకు చంపడానికి" శిక్షణ పొందాడని కసబ్ పోలీసులకు చెప్పాడు.[46] తరువాత, ఆసుపత్రిలో పోలీసులు విచారించిన తరువాత, అతను ఇలా అన్నాడు: "ఇప్పుడు, నాకు జీవించాలనే కోరిక లేదు", భారత పోలీసులకు లొంగిపోయినందుకు చంపబడవచ్చు లేదా హింసించబడవచ్చు, కాబట్టి, వారి భద్రత కోసం తనను చంపమని విచారణకర్తలను కోరాడు. ( ఫిదాయీన్ ఆత్మాహుతి దళం ఉగ్రవాదులకు పట్టుబడకుండా, విచారణకు గురికాకుండా ఉండాలని, వారి అసలు పేర్లకు బదులుగా మారుపేర్లను ఉపయోగించాలని, వారి జాతీయతను దాచాలని సూచించబడింది.)[47][46] అతను "నేను చేసింది సరైనదే, నాకు ఎలాంటి పశ్చాత్తాపం లేదు" అని కూడా చెప్పినట్లు ఉటంకించబడింది. దాడి తర్వాత ఆ బృందం సురక్షితంగా తప్పించుకోవడానికి ప్రణాళిక వేసిందని కూడా నివేదికలు వెలువడ్డాయి[19]

ఆపరేషన్ జరుగుతున్నంత సేపు, పాకిస్తాన్‌లోని కరాచీలో ఉన్న లష్కర్ ప్రధాన కార్యాలయం, వాయిస్-ఓవర్-ఇంటర్నెట్ సేవ ద్వారా వారి ఫోన్‌లకు కాల్ చేస్తూ ఆ బృందంతో నిరంతరం సంప్రదింపులు జరిపిందని కసబ్ విచారణకర్తలకు చెప్పాడు. కసబ్ వద్ద దొరికిన గార్మిన్ జీపీఎస్ ద్వారా బృందం ప్రయాణాన్ని పునర్నిర్మించడంలో పరిశోధకులు విజయం సాధించారు. దక్కన్ ముజాహిదీన్ అని పిలుచుకునే ఒక బృందం బాధ్యత వహిస్తున్నట్లు పంపిన ఒక ఇమెయిల్‌ను ఒక రష్యన్ ప్రాక్సీకి చెందినదిగా గుర్తించారు, ఆ తర్వాత ఫెడరల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (FBI) సహాయంతో దానిని లాహోర్‌కు చెందినదిగా గుర్తించారు.[48][49]

జాతీయత

[మార్చు]

కసబ్ ఒప్పుకోలు, ఇతర ఆధారాల ఆధారంగా కసబ్ పాకిస్తానీ జాతీయుడని పోలీసులు ప్రకటించారు.[50] పలువురు విలేఖరులు కసబ్ గ్రామాన్ని సందర్శించి, ఆయన అందించిన వాస్తవాలను ధృవీకరించారు.[51][52][53] పాకిస్తాన్ మాజీ ప్రధాని నవాజ్ షరీఫ్ కసబ్ పాకిస్తాన్‌లోని ఫరీద్‌కోట్ గ్రామానికి చెందినవాడని ధృవీకరించారు, గ్రామాన్ని చుట్టుముట్టినందుకు తన తల్లిదండ్రులను ఎవరినీ కలవడానికి అనుమతించనందుకు అధ్యక్షుడు ఆసిఫ్ అలీ జర్దారీ విమర్శించారు.[54]

జర్నలిస్ట్ సయీద్ షా కసబ్ గ్రామానికి వెళ్లి అతని తల్లిదండ్రుల జాతీయ గుర్తింపు కార్డు నంబర్లను సమర్పించారు. అతని తల్లిదండ్రులు 2008 డిసెంబర్ 3 రాత్రి పట్టణం విడిచి వెళ్లారు.[55] ముంబై జాయింట్ పోలీస్ కమిషనర్ ఆఫ్ క్రైమ్ రాకేష్ మారియా మాట్లాడుతూ, కసబ్ పాకిస్తాన్ పంజాబ్ ప్రావిన్స్‌లోని ఒకార జిల్లాలోని ఫరీద్‌కోట్ గ్రామానికి చెందినవాడని, మహమ్మద్ అమీర్ కసబ్ కుమారుడని చెప్పారు.[56]

కసబ్ అందించిన సమాచారం చాలా వరకు ఖచ్చితమైనదని నిరూపించబడిందని ముంబై పోలీసులు తెలిపారు. ఉగ్రవాదులు ముంబై తీరప్రాంత జలాల్లోకి ప్రవేశించే ఫిషింగ్ ట్రాలర్ ఎంవి కుబెర్ ఉన్న ప్రదేశాన్ని ఆయన వెల్లడించారు. తన బృందం ఓడ కెప్టెన్ మృతదేహాన్ని, శాటిలైట్ ఫోన్, గ్లోబల్ పొజిషనింగ్ పరికరాన్ని ఎక్కడ ఉంచిందో అతను పరిశోధకులకు చెప్పాడు, దీనిని పోలీసులు కనుగొన్నారు.[57]

అధ్యక్షుడు జర్దారీతో సహా పాకిస్తానీ అధికారులు, మొదట్లో అజ్మల్ కసబ్ పాకిస్తానీ అని నిరాకరించారు.[58][59] దీపాల్‌పూర్‌లో లష్కరే తోయిబా కార్యాలయం ఉందని ఆధారాలను చెరిపివేయడానికి పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వ అధికారులు ప్రయత్నించారు. డిసెంబర్ 7 వారంలో కార్యాలయాన్ని హడావిడిగా మూసివేశారు. 2008 డిసెంబర్ 3వ తేదీ రాత్రి, గడ్డం ఉన్న ఒక మౌల్వీ తల్లిదండ్రులను అపహరించుకుపోయాడు, అప్పటి నుండి మఫ్టీ పోలీసులు విషయాన్ని కప్పిపుచ్చడానికి ప్రయత్నించినట్లు ఆధారాలు లభించాయి. గ్రామస్తులు తమ కథలను మార్చుకున్నారు, అక్కడికి వెళ్ళిన విలేకరులను బెదిరించారు. [60][61] డిసెంబర్ ప్రారంభంలో, కసబ్ తండ్రి ఒక ఇంటర్వ్యూలో కసబ్ తన కొడుకేనని అంగీకరించాడు.[29]

జనవరి 2009లో పాకిస్తాన్ జాతీయ భద్రతా సలహాదారు మహమూద్ అలీ దుర్రానీ సిఎన్ఎన్-ఐబిఎన్ న్యూస్ ఛానల్‌తో మాట్లాడుతూ కసబ్ పాకిస్తానీ పౌరుడని అంగీకరించారు. అప్పుడు పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం అజ్మల్ కసబ్ పాకిస్తానీ అని అంగీకరించింది, కానీ ఈ సమాచారాన్ని బహిరంగపరిచే ముందు "గిలానీ ఇతర భాగస్వాములను విశ్వాసంలోకి తీసుకోనందుకు" & "జాతీయ భద్రతా విషయాలపై సమన్వయ లోపం" కారణంగా ప్రధానమంత్రి యూసఫ్ రజా గిలానీ దుర్రానీని తొలగించారని కూడా ప్రకటించింది.[62]

పోలీసుల విచారణ

[మార్చు]

పేరు గందరగోళం

[మార్చు]

2008 డిసెంబరు 6న, అతనిని ప్రశ్నించిన పోలీసు అధికారులు అతని భాష ఉర్దూ మాట్లాడలేదని, అతని కుల మూలం "కసాయి", అంటే కసాయి, ఇంటిపేరు అని తప్పుగా అర్థం చేసుకుని, దానిని "కసవ్" అని వ్రాసారని ది హిందూ నివేదించింది.[63]

టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా ఈ పొరపాటుకు సంబంధించిన మరో కథనాన్ని నివేదించింది. అజ్మల్ కసబ్‌కు ఇంటిపేరు లేదని పోలీసు అధికారులు సరిగ్గానే అర్థం చేసుకున్నారని ఆ పత్రిక పేర్కొంది. ప్రజలకు ఇంటిపేర్లు ఉండాలనే పరిపాలనా నిబంధనను పాటించడానికి, అధికారులు కసబ్‌ను అతని తండ్రి వృత్తి గురించి అడిగి, అతని ఇంటిపేరుగా "కసాయివాడు" లేదా ఉర్దూలో "కసబ్" అని ఉపయోగించాలని నిర్ణయించుకున్నారు.[64][65]

హిందూ పత్రిక ఆయనను "మహ్మద్ అమీర్ ఇమాన్ కుమారుడు మహ్మద్ అజ్మల్ అమీర్" లేదా "మహ్మద్ అజ్మల్ అమీర్ 'కసబ్" అని పిలిచేవారు.[66]

కసాబ్‌ను సూచించడానికి ఉపయోగించే వివిధ పేర్ల జాబితా:

  • అజ్మల్ కసబ్[67]
  • ఆజం అమీర్ కసవ్[68]
  • అజ్మల్ కసబ్[69]
  • అజ్మల్ అమీర్ కమల్[70]
  • అజ్మల్ అమీర్ కసబ్[71]
  • ఆజం అమీర్ కసబ్[72]
  • మహ్మద్ అజ్మల్ ఖాసమ్[73]
  • అజ్మల్ మహ్మద్ అమీర్ కసబ్[74]
  • మహ్మద్ అజ్మల్ అమీర్ కసార్[75]
  • అమ్జద్ అమీర్ కమాల్[76]
  • మహ్మద్ అజ్మల్ అమీర్ ఖాసబ్[77][78]
  • మహ్మద్ అజ్మల్ అమీర్ కసబ్[3]

ఒప్పుకోలు

[మార్చు]

కసబ్ నుండి మందుగుండు సామగ్రి, శాటిలైట్ ఫోన్, ఛత్రపతి శివాజీ టెర్మినస్ లేఅవుట్ ప్లాన్ స్వాధీనం చేసుకున్నారు. తన బృందం కరాచీ నుండి పోర్బందర్ మీదుగా ముంబైకి ఎలా వచ్చిందో ఆయన వివరించారు. తమ సమన్వయకర్త నుండి రివాల్వర్లు, ఏకే-47, మందుగుండు సామగ్రి, ఎండిన పండ్లను అందుకున్నట్లు ఆయన చెప్పారు.[79] ఇస్లామాబాద్ మారియట్ హోటల్ దాడిని అనుకరిస్తూ తాజ్ హోటల్‌ను శిథిలావస్థకు తగ్గించాలని తాము కోరుకున్నామని కసబ్ పోలీసులకు చెప్పాడు.[79] "పాలస్తీనియన్లపై జరిగిన అఘాయిత్యాలకు ప్రతీకారం తీర్చుకోవడానికి" ఇజ్రాయెలీలు తరచుగా వచ్చే నారిమన్ హౌస్‌ను , అక్కడ చబాద్ కేంద్రం ఉందని, తన బృందం లక్ష్యంగా చేసుకుందని కసబ్ పోలీసులకు చెప్పాడు.[80][81][82]

యాంటీ-టెర్రర్ స్క్వాడ్ చీఫ్ హేమంత్ కర్కరే, ఎన్‌కౌంటర్ స్పెషలిస్ట్ విజయ్ సలాస్కర్, అదనపు కమిషనర్ అశోక్ కామ్టేలను తామే కాల్చి చంపినట్లు కసబ్ పోలీసులకు చెప్పాడు . కసబ్ మారిషస్ విద్యార్థిగా నటిస్తూ తాజ్‌లోకి ప్రవేశించి, హోటల్‌లోని ఒక గదిలో పేలుడు పదార్థాలను దాచిపెట్టాడు.[83] డిసెంబర్ 2009లో కసబ్ కోర్టులో తన నేరాంగీకారాన్ని ఉపసంహరించుకున్నాడు, బాలీవుడ్ సినిమాలలో నటించడానికి ముంబైకి వచ్చానని, దాడులకు మూడు రోజుల ముందు ముంబై పోలీసులు అతన్ని అరెస్టు చేశారని పేర్కొన్నాడు.[84]

వీడియోలో ఒప్పుకోలు

[మార్చు]

కెమెరా ఆఫ్ చేయమని కసబ్ పదేపదే విచారణదారులను కోరాడు, లేకపోతే తాను మాట్లాడనని వారిని హెచ్చరించాడు. ఏదేమైనా, ఈ క్రింది ఒప్పుకోలు వీడియోలో రికార్డ్ చేయబడ్డాయి.[85]

"మన పెద్దన్న అయిన భారతదేశం చాలా ధనవంతురాలని, మనం పేదరికంతో, ఆకలితో చచ్చిపోతున్నామని మాకు చెప్పారు. మా నాన్న లాహోర్‌లోని ఒక స్టాల్‌లో దహీ వడలు అమ్ముతారు, ఆయన సంపాదనతో మాకు కనీసం తినడానికి కూడా సరిపడా ఆహారం దొరికేది కాదు. నా ఆపరేషన్‌లో నేను విజయం సాధించానని వారికి తెలిసిన తర్వాత, నా కుటుంబానికి 150,000 రూపాయలు (సుమారు US$3,352) ఇస్తామని నాకు వాగ్దానం చేశారు," అని కసబ్ చెప్పాడు.[86]

అతన్ని అరెస్టు చేసిన తర్వాత విధేయత మార్చడానికి అతను సంసిద్ధతతో వారు ఆశ్చర్యపోయారని ముంబై పోలీసు దర్యాప్తు అధికారులు చెప్పారు.[86] "మీరు నాకు క్రమం తప్పకుండా భోజనం, డబ్బు ఇస్తే, నేను వారి కోసం చేసినట్లే మీ కోసం కూడా చేస్తాను" అని ఆయన అన్నారు.[86]

దీనికి అదనంగా, ఇది "దేవుని ఆజ్ఞల" మేరకు జరుగుతున్న మత యుద్ధమని నమ్మేలా తన మెదళ్లను కడిగేశారని కసబ్ ఒప్పుకున్నాడు.[87] తన ఒప్పుకోలులో ఆయన సీనియర్ ఇన్‌స్పెక్టర్ రమేష్ మహాలేతో మాట్లాడుతూ, ఈ జిహాద్ చర్యలో తాను చనిపోతే జన్నత్ (స్వర్గం)కు వెళ్తానని, తన శరీరం పువ్వుల వాసన వస్తుందని, స్వర్గంలో దేవదూతలు వస్తారని తన హ్యాండ్లర్ జాకి-ఉర్-రెహ్మాన్ లఖ్వీ చెప్పినట్లు తెలిపాడు. మహాలే ఇంకా ఇలా వెల్లడించారు, "భారతదేశంలో హిందువులు ముస్లింల పట్ల క్రూరంగా ఉంటారని, ముస్లింలకు నమాజ్ చేయడానికి స్థలం దొరకదని అతని మెదళ్లను కడిగారు. పోలీసు రక్షణతో ముస్లింలు బహిరంగంగా నమాజ్ ఎలా చేస్తారో మేము అతనికి చూపించాము".

కసబ్ చివరికి పాకిస్తాన్‌లోని మురిద్కేలో ఉన్న మార్కజ్ తైబా, ముజఫరాబాద్‌లోని ఎల్ఈటీ శిక్షణా శిబిరాల స్థానాలను , వారి శిక్షణా దినచర్యతో పాటు పంచుకున్నాడు.[88] 7 మే 2025న పహల్గామ్ ఉగ్రవాద దాడి ప్రతీకారంగా భారత సాయుధ దళాలు క్షిపణి దాడిలో మురిడ్కే శిబిరాన్ని ధ్వంసం చేశాయి.[89] ఈ దాడుల్లో లష్కర్ ప్రధాన కార్యాలయం అధిపతి ముదస్సర్ అలియాస్ అబు జుందాల్ ( అబు జుందాల్ అనే మారుపేరును ఉపయోగించిన 26/11 సహ కుట్రదారుడు జబీయుద్దీన్ అన్సారీతో గందరగోళం చెందకూడదు)తో పాటు పలువురు ఇతర ఉగ్రవాదులు మరణించినట్లు సమాచారం.[90]

ఫిబ్రవరి 2020లో విడుదలైన ' లెట్ మీ సే ఇట్ నౌ' అనే ఆత్మకథలో రచయిత, మాజీ కమిషనర్ రాకేష్ మారియా తాను కసబ్‌ను క్షుణ్ణంగా విచారించినట్లు పేర్కొన్నారు. ఈ దాడిని ఒక హిందూ ఉగ్రవాద కుట్రగా చిత్రీకరించి, దానిని పన్నాగం పన్నడానికి సూత్రధారులు వేసిన ప్రణాళికలను వివరిస్తూ మారియా ఇలా రాశారు,

అంతా సవ్యంగా జరిగితే, కసబ్ మరో 9 మంది ఉగ్రవాదులు హిందువులా అతని మణికట్టు చుట్టూ ఎర్రటి తీగను కట్టుకుని చనిపోయేవారు. అరుణోదయ్ డిగ్రీ & పి. జి. కళాశాల విద్యార్థి సమీర్ దినేష్ చౌదరి అనే కల్పిత పేరుతో ఉన్న ఈ వ్యక్తికి గుర్తింపు కార్డు దొరికేది.

కసబ్ పట్టుబడటం ముంబై ఉగ్రవాద దాడిని హిందూ కుట్రగా ప్రకటించే పాకిస్తాన్ ప్రణాళికలను నాశనం చేసిందని మరియా పేర్కొంది.[91] ఈ పుస్తకం చివరికి పూర్తి స్థాయి రాజకీయ చర్చ ఆరోపణలకు దారితీసింది.[92]

అబు జుండల్‌తో ముఖాముఖి

[మార్చు]

2012 ఆగస్టు 9న, ఆర్థర్ రోడ్ జైలులో ముంబై దాడుల సూత్రధారి అయిన అబు జుందాల్‌తో కసబ్‌ను ముఖాముఖిగా హాజరుపరిచారు, అక్కడ వారు ఒకరినొకరు గుర్తించుకున్నారు. జుందాల్ తనకు హిందీ నేర్పించాడని కూడా కసబ్ అంగీకరించాడు.[93]

ఇతర నివేదికలు

[మార్చు]

ఒక విలేకరుల సమావేశంలో ముంబై పోలీసు కమిషనర్ మాట్లాడుతూ, "మేము సజీవంగా పట్టుకున్న వ్యక్తి ఖచ్చితంగా పాకిస్తానీయే. వారందరికీ మాజీ సైనిక అధికారులు శిక్షణ ఇచ్చారు, కొందరు ఏడాది పాటు, కొందరు ఏడాది కంటే ఎక్కువ కాలం పాటు శిక్షణ పొందారు".[94] 23 నవంబర్ 2008న వారు కరాచీ నుండి నిరాయుధులైన ఒక పెద్ద నౌక ద్వారా తీసుకువెళ్ళడానికి బయలుదేరారు. వారు భారతీయ ఫిషింగ్ ట్రాలర్‌ను హైజాక్ చేసి ముంబైకి బయలుదేరారు.[95]

కసబ్ జాతీయతను ఖచ్చితంగా నిర్ధారించడానికి భారత పోలీసులు అతనికి నార్కో అనాలిసిస్ పరీక్ష నిర్వహించబోతున్నారని 3 డిసెంబర్ 2008న టైమ్స్ పత్రిక నివేదించింది.[96]

డిఎన్ఎ ఇండియా ప్రకారం, జైలు గార్డుల ఒప్పింపుకు ప్రతిస్పందనగా కసబ్ మార్చి 2009 ప్రారంభంలో భారత స్వాతంత్ర్య నాయకుడు మహాత్మా గాంధీ ఆత్మకథ చదవడం ప్రారంభించాడు.[97]

చట్టపరమైన సమస్యలు

[మార్చు]

నైతిక ఆందోళనలను ఉటంకిస్తూ పలువురు భారతీయ న్యాయవాదులు కసబ్‌కు ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి నిరాకరించారు. 1,000 మందికి పైగా సభ్యులున్న బొంబాయి మెట్రోపాలిటన్ మేజిస్ట్రేట్ కోర్టు బార్ అసోసియేషన్, ఉగ్రవాద దాడుల నిందితులలో ఎవరికీ తమ సభ్యులు వాదించబోరని ఏకగ్రీవంగా ఒక తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది.[98] ఇతర బార్ అసోసియేషన్లు కూడా ఇలాంటి తీర్మానాలను ఆమోదించాయి. హిందూ జాతీయవాద రాజకీయ పార్టీ శివసేన ఆయన తరఫున వాదించవద్దని న్యాయవాదులను బెదిరించింది. కసబ్ తరఫున వాదించడానికి తాను సిద్ధంగా ఉన్నట్లు అశోక్ సరోగి అనే ఒక న్యాయవాది సూచించినప్పుడు, శివసేన సభ్యులు అతని ఇంటి వెలుపల నిరసన వ్యక్తం చేసి రాళ్లతో దాడి చేసి, అతన్ని ఉపసంహరించుకోవలసి వచ్చింది.[99][100] 2008 డిసెంబరులో భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి కె. జి. బాలకృష్ణన్ మాట్లాడుతూ న్యాయమైన విచారణ కోసం కసబ్ కు ఒక న్యాయవాది అవసరమని అన్నారు.[101]

2008 ముంబై దాడులతో సంబంధం ఉన్న ఏడుగురు అనుమానితుల విచారణ కోసం సాక్ష్యాలను సేకరించడానికి డిఫెన్స్ న్యాయవాదులు, ప్రాసిక్యూటర్లు, కోర్టు అధికారితో కూడిన పాకిస్తాన్ నుండి ఎనిమిది మంది సభ్యుల కమిషన్ను మార్చి 15న భారతదేశానికి వెళ్లడానికి అనుమతించారు. అయితే, అజ్మల్ కసబ్ సహా ఈ కేసులో నలుగురు ప్రాసిక్యూషన్ సాక్షులను అడ్డంగా విచారించకుండా డిఫెన్స్ న్యాయవాదులు నిషేధించబడ్డారు.[102][103]

కసబ్ భారతదేశంలోని పాకిస్తాన్ హైకమిషన్‌కు సహాయం, న్యాయ సహాయం కోరుతూ లేఖ రాశాడు. ఆ లేఖలో తాను & హతమైన తొమ్మిది మంది ఉగ్రవాదులు పాకిస్థానీయులమని ఆయన ధృవీకరించాడు.[104] తోటి ఉగ్రవాది ఇస్మాయిల్ ఖాన్ మృతదేహాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవాలని ఆయన పాకిస్తాన్ హైకమిషన్‌ను కోరాడు.[105] పాకిస్తాన్ అధికారులు ఆ లేఖను అందుకున్నట్లు ధృవీకరించారు, దానిని అధ్యయనం చేస్తున్నట్లు సమాచారం. తదుపరి ఎటువంటి సమాచారం ఇవ్వలేదు.

2009 ఏప్రిల్ 1న, శివసేన కార్యకర్తలు నిరసన తెలిపి, ఆమె ఇంటిపై రాళ్లు రువ్వినప్పటికీ, సీనియర్ భారతీయ న్యాయవాది అంజలి వాఘ్మారే కసబ్‌కు ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి అంగీకరించారు.[106]

విచారణ

[మార్చు]

ఎకె-47, బ్యాక్ప్యాక్తో ఛత్రపతి శివాజీ టెర్మినస్ మీదుగా ప్రయాణిస్తున్న సీసీటీవీ ఫుటేజ్ ఆధారంగా అతడికి శిక్ష విధించారు. డిసెంబరు 2008 చివరలో, కసబ్ విచారణకు ప్రభుత్వ న్యాయవాదిగా ఉజ్వల్ నికమ్ నియమించబడ్డాడు, జనవరి 2009లో ఎం. ఎల్. తహలియాని ఈ కేసుకు న్యాయమూర్తిగా నియమించబడ్డారు.[107] భారత దర్యాప్తు అధికారులు 2009 ఫిబ్రవరి 25న కసబ్‌పై 11,000 పేజీల ఛార్జిషీట్‌ను దాఖలు చేశారు.[108] ఛార్జిషీట్ మరాఠీ & ఆంగ్లంలో వ్రాయబడినందున కసబ్ దానిని ఉర్దూలోకి అనువదించమని అభ్యర్థించాడు.[109] అతనిపై హత్య, కుట్ర, ఇతర నేరాలతో పాటు భారతదేశానికి వ్యతిరేకంగా యుద్ధం చేసిన అభియోగాలు మోపారు. అతని విచారణ మొదట 15 ఏప్రిల్ 2009న ప్రారంభం కావాల్సి ఉంది, కానీ అతని న్యాయవాది అంజలి వాఘ్మారేను ప్రయోజన వైరుధ్యం కారణంగా తొలగించడంతో వాయిదా పడింది.[110] అబ్బాస్ కజ్మీని అతని కొత్త డిఫెన్స్ కౌన్సిల్‌గా నియమించిన తర్వాత 17 ఏప్రిల్ 2009న ఇది తిరిగి ప్రారంభమైంది.[111] 20 ఏప్రిల్ 2009న, ప్రాసిక్యూషన్ అతనిపై 166 మంది హత్యతో సహా ఆరోపణల జాబితాను సమర్పించింది.[107] 6 మే 2009న కసబ్ 86 ఆరోపణలపై నేరాన్ని అంగీకరించలేదు.[112] అదే నెలలో ప్రత్యక్ష సాక్షులు అతనిని గుర్తించారు, వారు అతని వాస్తవ రాకను, బాధితులపై కాల్పులు జరిపినట్లు సాక్ష్యమిచ్చారు. ఆ తర్వాత చికిత్స చేసిన వైద్యులు కూడా అతడిని గుర్తించారు. 2 జూన్ 2009న కసబ్ తనకు మరాఠీ భాష కూడా అర్థమైందని న్యాయమూర్తికి చెప్పాడు.[107]

జూన్ 2009లో, ప్రత్యేక కోర్టు జమాత్-ఉద్-దావా (జుడి) చీఫ్ హఫీజ్ సయీద్, లష్కర్-ఎ-తోయిబా కార్యకలాపాల అధిపతి జాకీ-ఉర్-రెహ్మాన్ లక్వీతో సహా పరారీలో ఉన్న 22 మంది నిందితులకు నాన్ బెయిలబుల్ వారెంట్లు జారీ చేసింది.[113] 2009 జూలై 20న, కసబ్ తన నేరారోపణను ఉపసంహరించుకొని, అన్ని ఆరోపణలకు నేరాన్ని అంగీకరించాడు.[114] 2009 డిసెంబరు 18న, అతను తన నేరారోపణను ఉపసంహరించుకున్నాడు, తనను ఇరికించారని తన ఒప్పుకోలు హింస ద్వారా పొందబడిందని పేర్కొన్నాడు. బదులుగా ఆయన దాడులకు 20 రోజుల ముందు ముంబైకి వచ్చానని, పోలీసులు అతన్ని అరెస్టు చేసినప్పుడు జుహూ బీచ్ వద్ద నడుస్తున్నట్లు పేర్కొన్నాడు.[115] విచారణ 2010 మార్చి 31న ముగిసి, మే 3న తీర్పు ప్రకటించబడింది-కసబ్ హత్య, కుట్ర, భారతదేశానికి వ్యతిరేకంగా యుద్ధం చేసినందుకు దోషిగా నిర్ధారించబడింది (దీనికి మరణశిక్ష కూడా విధించబడింది).[116] 6 మే 2010న, ఆయనకి మరణశిక్ష విధించబడింది, ఇది విన్న కసబ్ కన్నీరు పెట్టుకున్నారు.[117]

జస్టిస్ రంజనా దేశాయ్, జస్టిస్ రంజిత్ మోరేలతో కూడిన బాంబే హైకోర్టు ధర్మాసనం, మరణశిక్షకు వ్యతిరేకంగా కసబ్ చేసిన అప్పీల్ను విచారించి, 2011 ఫిబ్రవరి 21న వారి తీర్పులో ట్రయల్ కోర్టు ఇచ్చిన శిక్షను సమర్థించింది.[118] హైకోర్టు విచారణ సమయంలో, వీడియో కాన్ఫరెన్స్లో కోర్టు విచారణల సమయంలో పూర్తిగా ధిక్కారం ప్రదర్శించడంతో పాటు, కసబ్ తన అరెస్టు తర్వాత ఎటువంటి పశ్చాత్తాపం చూపలేదని లేదా పశ్చాత్తాపం వ్యక్తం చేయలేదని, అతను పునరావాసం పరిధిలోకి రాలేదని జస్టిస్ దేశాయ్ గమనించారు.[119] , ఈ కేసులో 2011 జూలై 30న తన నేరారోపణ, శిక్షను సవాలు చేస్తూ కసబ్ భారత సుప్రీంకోర్టు వెళ్లాడు.[120] ఈ మేరకు జస్టిస్ అఫ్తాబ్ ఆలం, జస్టిస్ చంద్రమౌళి కె. ఆర్. లతో కూడిన ధర్మాసనం తీర్పునిచ్చింది. న్యాయపరమైన ప్రక్రియను అనుసరించేలా బొంబాయి హైకోర్టు ఆదేశాలను ప్రసాద్ నిలిపివేసి, కేసును విచారించడం ప్రారంభించారు.

కసబ్ 2012 ఆగస్టు 29న మళ్లీ యుద్ధం చేసినందుకు దోషిగా నిర్ధారించబడి, భారత సుప్రీంకోర్టు అతనికి మరణశిక్ష విధించింది.[3][121]

అమలు

[మార్చు]

కసబ్ క్షమాభిక్ష అభ్యర్థనను రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ 2012 నవంబర్ 5న తిరస్కరించారు.[122] ఈ పిటిషన్‌ను రాష్ట్రపతి తిరస్కరించడాన్ని నవంబర్ 7న హోం వ్యవహారాల మంత్రి సుశీల్ కుమార్ షిండే ధృవీకరించారు. మరుసటి రోజు మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి అధికారికంగా తెలియజేయబడింది, చర్య తీసుకోవాలని అభ్యర్థించబడింది. ఆ తరువాత ఉరిశిక్ష అమలు చేయడానికి నవంబర్ 21 తేదీని నిర్ణయించారు, భారత ప్రభుత్వం వారి నిర్ణయాన్ని పాకిస్తాన్ విదేశాంగ కార్యాలయానికి ఫ్యాక్స్ చేసింది.[123]

నవంబర్ 12న కసబ్‌కు అతని ఉరిశిక్ష గురించి అధికారికంగా తెలియజేశారు, ఆ తర్వాత అతను తన తల్లికి ఈ విషయం తెలియజేయమని ప్రభుత్వ అధికారులను కోరాడు. నవంబర్ 1 రాత్రి, ముంబైలోని ఆర్థర్ రోడ్ జైలు ఒక సీనియర్ జైలు అధికారి కసబ్ మరణ మరణ శాసనాన్ని చదివి వినిపించారు, అదే సమయంలో అతని క్షమాభిక్ష పిటిషన్ తిరస్కరించబడిందని తెలియజేశారు. ఆ తర్వాత కసబ్‌ను తన మరణ శాసనంపై సంతకం చేయమని అడిగారు, అతను అలాగే చేశాడు. ఆయనను రహస్యంగా భారీ భద్రతలో పూణే యెర్వాడా జైలు బదిలీ చేసి, నవంబర్ 19 తెల్లవారుజామున చేరుకున్నారు. శివసేన చీఫ్ బాల్ ఠాక్రే మరణం, అంత్యక్రియలు కూడా కసబ్ నుండి దృష్టిని మళ్ళించడంలో సహాయపడ్డాయి.[124] ఆర్థర్ రోడ్ జైలులోని ఒక అధికారి అనామకంగా ఇలా పేర్కొన్నాడు: "ముంబై నుండి పూణే వరకు ప్రయాణంలో ఆయన ఎటువంటి ఇబ్బంది కలిగించలేదు. రాష్ట్రపతి తన క్షమాభిక్ష పిటిషన్‌ను తిరస్కరించారని తెలిసినప్పుడు కసబ్ వైఖరిలో నిరాశ కనిపించింది. చివరి కొన్ని రోజులలో కసబ్ ఒక్క కన్నీటి చుక్క కూడా రాల్చలేదు."[124]

యరవాడలోని జైలు సూపరింటెండెంట్‌కు మాత్రమే కసబ్ గుర్తింపు గురించి తెలుసు. కసబ్ యరవాడలో ఉన్నప్పుడు అతన్ని ఒక ప్రత్యేక గదిలో ఉంచారు, అతని ఉనికి గురించి ఇతర ఖైదీలకు తెలియజేయలేదు. కసబ్ ఉరితీతకు కొన్ని నిమిషాల ముందు మాత్రమే ఉరితీసే వ్యక్తికి దోషి గుర్తింపు గురించి తెలియజేయబడింది.[125]

ఉరి తీయడానికి ముందు చివరి నిమిషాల్లో భయపడినప్పటికీ, కసబ్ నిశ్శబ్దంగా ఉండి ప్రార్థనలు చేశాడు, ఆయన చివరి మాటలు "అల్లా కసమ్ మాఫ్ కర్ణ. ఐసి గల్తి దోబారా నహీ హోగీ (నేను అల్లాహ్ ద్వారా ప్రమాణం చేస్తున్నాను, దయచేసి నన్ను క్షమించండి. నేను మళ్ళీ అలాంటి పొరపాటు చేయను" అని తన చివరి కోరికల గురించి అడిగాడు, కసబ్, "ఘర్వాలో కో మిల్నా హై (నేను నా కుటుంబాన్ని కలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను) " అని చెప్పాడు.[126] 2012 నవంబర్ 21న ఉదయం 7:30 గంటలకు (స్థానిక సమయం) హోంమంత్రి షిండే ప్రకటించిన ప్రకారం ఆయనను ఉరితీశారు.[127][128] నవంబర్ 5న రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ తన క్షమాభిక్ష పిటిషన్‌ను తిరస్కరించిన కేవలం రెండు వారాల తర్వాత, ఉగ్రదాడి 4వ వార్షికోత్సవానికి 5 రోజుల ముందు మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం కసబ్‌కు ఉరిశిక్షను అమలు చేసింది.[127][129]

ఉరిశిక్ష తర్వాత, 2011 మేలో యూఎస్ నేవీ సీల్స్ చేత చంపబడి సముద్రంలో ఖననం చేయబడిన ఒసామా బిన్ లాడెన్ మాదిరిగానే, కసబ్‌ను కూడా సముద్రంలో ఖననం చేయాలని ప్రభుత్వం ఆలోచించింది , కానీ చివరికి కసబ్‌ను యరవాడ జైలులో ఖననం చేయాలని నిర్ణయం తీసుకున్నారు.[130] అతనిని ఉరితీసిన తరువాత, ఇస్లామిక్ ఆచారాలకు అనుగుణంగా ఖననం చేయడానికి కసబ్ మృతదేహాన్ని ఒక మౌల్వీకి అప్పగించారు.[131] పాకిస్తాన్‌లోని మానవ హక్కుల కార్యకర్త అన్సార్ బర్నీ, మానవతా కారణాలను పేర్కొంటూ కసబ్ మృతదేహాన్ని పాకిస్తాన్‌కు తిరిగి తీసుకురావడంలో సహాయం చేయడానికి తరువాత ముందుకొచ్చారు.[132][133] ఒకవేళ దరఖాస్తు చేస్తే, దానిని పరిశీలిస్తామని భారత ప్రభుత్వం పేర్కొంది.[134] పాకిస్తాన్ మృతదేహాన్ని స్వీకరించడానికి నిరాకరించినందున, కసబ్ మృతదేహాన్ని భారతదేశంలో ఖననం చేశారని షిండే తరువాత పేర్కొన్నారు.[135]

ప్రతిచర్య

[మార్చు]

ఉత్తర ప్రదేశ్ అధికారులు అన్ని వేడుకలు, బహిరంగ సమావేశాలను నిషేధించారు, ప్రతిస్పందనగా రాష్ట్రాన్ని అధిక హెచ్చరికలో ఉంచారు.[136] అదేవిధంగా, కసబ్ ఉరిశిక్షను జరుపుకుంటున్నందుకు కోయంబత్తూరు నగర పోలీసులు ఒక గుంపును ముందుజాగ్రత్తగా అదుపులోకి తీసుకున్నారు.[137] మేజర్ సందీప్ ఉన్నికృష్ణన్ తండ్రి కె. ఉన్నికృష్ణన్ను ఉరితీయడం అవసరమే అయినప్పటికీ, అది "సంతోషించదగినది" కాదని, ఆ తరువాత జరిగిన వేడుకలు "మూర్ఖత్వం" అని అన్నారు.[138]

ది హిందూ ప్రకారం, పాకిస్తాన్‌లో సాధారణ, అధికారిక ప్రభుత్వ స్పందన మితంగా ఉంది, మీడియా ఈ ఉరిశిక్షను మరో వార్తాంశంగా పరిగణించింది.[139] పదవీ విరమణ చేసిన సీనియర్ పాకిస్తానీ దౌత్యవేత్త తారిఖ్ ఫతేమి వ్యాఖ్యానిస్తూ, ప్రభుత్వ అధికారులతో సహా చాలా మంది పాకిస్తానీలు కసబ్ చర్యలు, దాడుల పట్ల సిగ్గుపడినప్పటికీ, కొన్ని తీవ్రవాద సమూహాలు ఈ ఉరిశిక్షతో, ముఖ్యంగా అప్పీళ్ల ప్రక్రియ ముగిసిన తర్వాత, ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తాయని, అనంతరం పాకిస్తాన్ అంతటా బహిరంగ నిరసనలు చేపట్టే అవకాశం ఉందని అన్నారు.[140] కొంతమంది జర్నలిస్టులు కసబ్ స్వగ్రామమైన ఫరీద్‌కోట్‌లోని గ్రామస్థుల నుండి వాంగ్మూలాలను రాబట్టడానికి ప్రయత్నించగా, వారికి ప్రతికూల స్పందన ఎదురైంది. ఒక సీనియర్ ఎల్ఈటీ కమాండర్ అజ్ఞాత ప్రకటన విడుదల చేస్తూ, కసబ్ ఒక హీరో అని, ఆయన "మరింత మంది యోధులను తన మార్గంలో నడవడానికి ప్రేరేపిస్తాడు" అని పేర్కొన్నాడు. పాకిస్తానీ తాలిబాన్ ప్రతినిధి ఎహసనుల్లా ఎహసాన్ ఒక ప్రకటన విడుదల చేసి, భారతీయులపై ప్రతీకార చర్యలు తీసుకుంటామని బెదిరించాడు, కసబ్‌కు ప్రతీకారం తీర్చుకుంటామని ప్రకటించాడు. కసబ్ మృతదేహాన్ని అతని కుటుంబానికి తిరిగి ఇవ్వాలని ఎహ్సాన్ కూడా డిమాండ్ చేశాడు. "వారు అతని మృతదేహాన్ని మాకు లేదా అతని కుటుంబానికి తిరిగి ఇవ్వకపోతే, మేము భారతీయులను పట్టుకుంటాము, వారి మృతదేహాలను తిరిగి ఇవ్వము."[139]కసబ్ అత్త, షహనాజ్ సుఘ్రా, రాయిటర్స్ విలేకరికి ఫోన్‌లో ఇలా చెప్పారు, "ఈ వార్త మాకు నరకం లాంటిది... అతను తప్పు చేసినా, మాకు అతని మృతదేహం మాత్రమే కావాలి. అతను తప్పు చేసినప్పటికీ, శత్రువులకు వారి సొంత దేశంలోనే గుణపాఠం నేర్పినందుకు నేను గర్వపడుతున్నాను.".[141][142]

ఉరిశిక్షను సజావుగా నిర్వహించడంలో ఇద్దరు మహిళా అధికారుల పాత్రను ప్రశంసిస్తూ, మహారాష్ట్ర నేలపై దాడి చేయడానికి ధైర్యం చేసే ఎవరైనా అదే విధిని ఎదుర్కొంటారని పేర్కొంటూ కసబ్ మరణానికి ప్రతీకారం తీర్చుకుంటామని బెదిరింపులకు పాటిల్ తరువాత ప్రతిస్పందించారు.[143]

కసబ్ & బిర్యానీ

[మార్చు]

విచారణ సమయంలో కసబ్ కు 'మటన్ బిర్యానీ' వడ్డిస్తున్నట్లు కథనాలు విస్తృతంగా ప్రసారం అయ్యాయి. ఇది రాజకీయ సమస్యగా కూడా మారింది, అప్పటి ప్రతిపక్ష పార్టీ అయిన బిజెపి దీనిని అప్పటి యుపిఎ ప్రభుత్వం ఉగ్రవాదంపై మృదువుగా వ్యవహరించడానికి ఉదాహరణగా ఉంచింది. ఈ కథలు విస్తృతంగా ప్రచారం పొందాయి, విశ్వసనీయతను పొందాయి. [144] [145].

చాలా సంవత్సరాల తరువాత, ప్రాసిక్యూటర్ అయిన ఉజ్వల్ నికమ్, జైలులో మట్టన్ బిర్యానీ కోసం కసబ్ చేసిన డిమాండ్ కేవలం ఒక అపోహ అని, ఉగ్రవాదికి అనుకూలంగా సృష్టించబడుతున్న "భావోద్వేగ తరంగాన్ని" ఆపడానికి "కల్పించబడింది" అని పేర్కొన్నారు. నికమ్ ప్రకారం-"కసబ్ ఎప్పుడూ బిర్యానీని అడగలేదు, ప్రభుత్వం కూడా అతనికి ఎప్పుడూ బిర్యానీ ఇవ్వలేదు. కేసు విచారణ సమయంలో కసబ్‌కు అనుకూలంగా ఏర్పడుతున్న భావోద్వేగ వాతావరణాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయడానికి నేను దానిని కల్పించాను. "[146] [147].[148]

ఇది ఈ విషయంపై మరింత వివాదానికి దారితీసింది, చాలా మంది వ్యక్తులు నికమ్ అబద్ధాలు చెప్పారని ఖండించారు. తరువాత ఐపిఎస్ అధికారి మీరన్ బోర్వాంకర్ కూడా తన జ్ఞాపకాలలో 'మేడమ్ కమిషనర్: ది ఎక్స్‌ట్రార్డినరీ లైఫ్ ఆఫ్ ఆన్ ఇండియన్ పోలీస్ చీఫ్'లో ఇలాంటి వాదనలు చేశారు, అయితే ఆరోపణల గురించి నిజం ఇంకా అస్పష్టంగా ఉంది.[149][150] [151]

మీడియా చిత్రణలు

[మార్చు]

2013 సినిమా ది అటాక్స్ ఆఫ్ 26/11 లో కసబ్ పాత్రను సంజీవ్ జైస్వాల్ పోషించగా, 2010 యాక్షన్ డ్రామా 'అశోక్ చక్ర: ట్రిబ్యూట్ టు రియల్ హీరోస్' లో రాజన్ వర్మ పోషించారు.[152][153] [154]

ఎన్ఎస్‌జి కమాండోల కోణం నుండి దాడులను వివరించే జీ5 వెబ్ సిరీస్ స్టేట్ ఆఫ్ సీజ్: 26/11 (2020)లో కసబ్ పాత్రను నటుడు షోయబ్ కబీర్ పోషించారు. [155] [156]

2025లో వచ్చిన భారతీయ గూఢచారి థ్రిల్లర్ సినిమా ధురందర్‌లో దల్విందర్ సైని కసబ్ పాత్రను పోషించారు. [157] [158].

మూలాలు

[మార్చు]
  1. 1 2 "Planned 9/11 at Taj: Caught Terrorist". Zee News. 29 November 2008. Archived from the original on 25 December 2008.
  2. ↑ "Please give me saline". Bangalore Mirror. 29 November 2008. Archived from the original on 2 March 2009.
  3. 1 2 3 4 "CRIMINAL APPEAL NOS.1899–1900 OF 2011" (PDF). Supreme Court of India. 29 August 2012. Archived from the original (PDF) on 18 January 2013. Retrieved 6 February 2013.
  4. ↑ "26/11 trial: Kasab's sentencing tomorrow". Zee News. 5 May 2010.
  5. ↑ "Bombay HC upholds Kasab's death sentence". IBN Live. Archived from the original on 2011-02-22.
  6. ↑ Irani, Delnaaz (3 May 2010). "Surviving Mumbai gunman convicted over attacks". BBC News. Archived from the original on 5 May 2010. Retrieved 3 May 2010.
  7. ↑ "Kasab waged war against India: court". The Hindu. Chennai, India. 22 February 2011. Retrieved 22 February 2011.
  8. ↑ "26/11 terror attacks case: Ajmal Kasab's plea to spare life rejected by SC". The Indian Express. 29 August 2012. Retrieved 29 August 2012.
  9. ↑ "Ajmal Kasab hanged today at 7:30 am today". Mumbai Voice. Retrieved 21 November 2012.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  10. ↑ "Live: Is India going too far in celebrating Kasab's hanging?". Firstpost. Retrieved 21 November 2012.
  11. ↑ "Kasab executed in great secrecy, Shinde says even Manmohan, Sonia didn't know". The Times of India. 21 November 2012. Retrieved 21 November 2012.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  12. ↑ "Ajmal Kasab hanged and buried in Pune's Yerwada Jail". Retrieved 21 November 2012.
  13. ↑ "Fifteen years after 26/11, many perpetrators yet to face trial". 26 November 2023.
  14. ↑ Baweja 2009
  15. ↑ Report, Dawn (2008-12-01). "The misplaced hype about Faridkot". Dawn (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2026-04-15.
  16. ↑ Swami, Praveen (2008-12-06). "Terrorist's name lost in transliteration". The Hindu. Archived from the original on 2008-12-08. Retrieved 2008-12-06.
  17. ↑ "Mumbai Terrorist Wanted to 'Kill and Die' and Become Famous". ABC News.
  18. 1 2 3 "Captured Terrorist Ajmal Amir Kasav tells his story". The Times of India. 3 December 2008.
  19. 1 2 Tripathi, Rahul (3 December 2008). "We were reassured of escape after the attack: Kasab". The Times of India. Archived from the original on 6 November 2012.
  20. 1 2 "From petty thief in Multan to terror face in India".
  21. ↑ "The Moderate Voice, quoting New York Times". Archived from the original on 3 December 2008.
  22. ↑ "Captured Terrorist Ajmal Amir Kasav tells his story". The Times of India. 3 December 2008.
  23. ↑ "Ajmal is my son, says Mumbai attacker's father". The Hindu. Chennai, India. 12 December 2008. Archived from the original on 14 December 2008.
  24. ↑ Blakely, Rhys (3 December 2008). "Mumbai police to use truth serum on 'baby-faced' terrorist Azam Amir Kasab". The Times. London. Archived from the original on 28 May 2010. Retrieved 3 December 2008.
  25. ↑ Blakely, Rhys (2 December 2008). "Father of Mumbai gunman, Azam Amir Kasab, 'paid by terrorists to hand him over'". The Times. London. Retrieved 23 April 2010.[permanent dead link]
  26. ↑ "Terror in Mumbai". YouTube. 21 January 2014.
  27. ↑ "Kasab says his father sent him to LeT". DNA India.
  28. ↑ Blakely, Rhys (2 December 2008). "CCTV shows start of Mumbai massacre". The Times. London. Retrieved 23 April 2010.[permanent dead link]
  29. 1 2 "Interview with Ajmal Amir's Father". The Times of India. 13 December 2008. Archived from the original on 6 November 2012.
  30. ↑ Swami, Praveen (1 December 2008). "Pakistan now holds the key to probe: investigators". The Hindu. Chennai. Archived from the original on 1 December 2008. Retrieved 1 December 2008.
  31. ↑ "Bombs found in Mumbai train station a week later". NPR. 3 December 2008. Archived from the original on 5 December 2008. Retrieved 3 December 2008.
  32. ↑ "Mumbai Terrorist Wanted to 'Kill and Die' and Become Famous". ABC News.
  33. ↑ "Kasab told his mother that he was going away for Jihad". Archived from the original on 21 February 2009.
  34. ↑ Blakely, Rhys (2 December 2008). "City fears five terrorists are missing". The Times. London. Retrieved 23 April 2010.[permanent dead link](subscription required)
  35. ↑ Rahman, Maseeh; Jones, Sam (1 December 2008). "Rumours abound as inquiry begins its search for truth". The Guardian. London. Archived from the original on 2 December 2008. Retrieved 1 December 2008.
  36. ↑ "Tracing the terror route". The Indian Express. Mumbai. 10 December 2008. Archived from the original on 25 February 2021. Retrieved 9 December 2008.
  37. ↑ "Indian victims include financier, journalist, actor's sister, police". CNN. 30 November 2008. Archived from the original on 2 December 2008. Retrieved 30 November 2008.
  38. ↑ "Judgement, The High Court of Judicature at Bombay, The Judgment Reserved : 7 February 2011; The Order Is Pronounced: 21 February 2011". The Times of India. Archived from the original on 27 February 2011.
  39. ↑ "Mumbai 26/11 attacks: Six corpses, a mobile phone call and one survivor". 26 November 2018.
  40. 1 2 "Police overcomes deadly terrorists at Chowpatty". The Times of India. 9 December 2008. Archived from the original on 6 November 2012.
  41. ↑ "Saluting a braveheart, the man who helped capture Qasab". Archived from the original on 14 December 2008.
  42. ↑ ""Don't shoot him. He is evidence", Cop's advice kept Kasab alive; helped to solve 26/11 mystery". The Hindu. 2009-11-15.
  43. ↑ "Sky News Footgage of gun suspect Ajmal Qasab's arrest". Archived from the original on 2 December 2008.
  44. ↑ "Please give me saline". Bangalore Mirror. 29 November 2008. Archived from the original on 2 March 2009.
  45. ↑ "No bullet hit Kasab, no active treatment on, says hospital's dean". 2 December 2008.
  46. 1 2 "We wanted to kill 5000, says surviving terrorist". The Sydney Morning Herald. 1 December 2008.
  47. ↑ "Straits Times article". Archived from the original on 1 December 2008.
  48. ↑ "Lashker-e-Taiba members learnt Hindi before Mumbai attacks". Press Trust of India. 30 November 2008. Retrieved 5 December 2008.
  49. ↑ "Terror mail routed through Pakistan's Lahore". The Times of India. 2 December 2008. Archived from the original on 23 October 2012. Retrieved 5 December 2008.
  50. ↑ "Enough evidence, now Pak must act: Pranab Mukherjee". Archived from the original on 5 March 2017. Retrieved 2 January 2009.
  51. ↑ Shah, Saeed (7 December 2008). "Revealed: home of Mumbai's gunman in Pakistan village, The Observer, 7 December 2008". The Guardian. London. Retrieved 23 April 2010.
  52. ↑ Shah, Saeed (7 December 2008). "Mumbai terrorist came from Pakistan, local villagers confirm". The Observer. London. Archived from the original on 7 December 2008. Retrieved 7 December 2008.
  53. ↑ "Revealing the Faridkot-Mumbai link, Dawn News special report, 12 December 2008". Archived from the original on 18 September 2010.
  54. ↑ "Why cordon off Kasab's village? Nawaz Sharif". The Hindu. Chennai, India. 19 December 2008. Archived from the original on 23 December 2008. Retrieved 19 December 2008.
  55. ↑ Shah, Saeed (7 December 2008). "Revealed: home of Mumbai's gunman in Pakistan village". The Observer. London.
  56. ↑ "Kasab is the son of Mohammed Amir Kasab from the Faridkot village in the Okara district of Pakistan". CNN. 4 December 2008. Retrieved 23 April 2010.
  57. ↑ Wonacott, Peter; Anand, Geeta (4 December 2008). "Sole captured suspect offers grim insights into massacre". The Wall Street Journal.
  58. ↑ "Ajmal Kasab is Pakistani, says Sharif". The Economic Times. 20 December 2008.
  59. ↑ "After India, Sharif slams Zardari, says Kasab from Pak". Archived from the original on 22 December 2008.
  60. ↑ "Pakistani villagers confirm home of Mumbai killer, McClatchy Newspapers, 6 December 2008". Archived from the original on 7 December 2008.
  61. ↑ "Revealed: Home of Mumbai gunman in Pakistani village". The Hindu. Chennai, India. 8 December 2008. Archived from the original on 11 December 2008.
  62. ↑ Oppel, Richard A. Jr.; Masood, Salman (7 January 2009). "Gunman in Mumbai Siege a Pakistani, Official Says". The New York Times – via NYTimes.com.
  63. ↑ Swami, Praveen (6 December 2008). "Terrorist's name lost in transliteration". The Hindu. Chennai, India. Archived from the original on 8 December 2008. Retrieved 6 December 2008.
  64. ↑ "Mumbai cops gave Ajmal his surname". The Times of India. 7 December 2008. Archived from the original on 22 October 2012. Retrieved 7 December 2008.
  65. ↑ "Cops called him 'Kasav' as dad was a butcher". The Times of India. 7 December 2008. Retrieved 7 December 2008.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  66. ↑ Swami, Praveen (6 December 2008). "Terrorist's name lost in transliteration". The Hindu. Chennai, India. Archived from the original on 8 December 2008. Retrieved 6 December 2008.
  67. ↑ "Now, arrested terrorist Ajmal says kill me". The Times of India. 30 November 2008.
  68. ↑ "Mumbai massacre story unfolds in terrorist's interrogation". The Hindu. Chennai. 2 December 2008. Archived from the original on 2 December 2008.
  69. ↑ "Video of Mumbai Suspect's Arrest". Sky News. 1 December 2008. Archived from the original on 2 December 2008. Retrieved 2 December 2008.
  70. ↑ "Three Lashkar fidayeen captured". The Hindu. Chennai, India. 29 November 2008. Archived from the original on 1 December 2008.
  71. ↑ "Arrested terrorist says gang hoped to get away". Economic Times, India. 29 November 2008.
  72. ↑ "Indian Express: we trained in Lashkar camps, arrested terrorist". 29 November 2008.
  73. ↑ "Business Intelligence Middle East". Archived from the original on 7 July 2011. Retrieved 29 November 2008.
  74. ↑ Hafeez, Mateen (29 November 2008). "Times of India: 10 terrorists have entered Mumbai". The Times of India. Archived from the original on 22 October 2012.
  75. ↑ "Gulf News: Lone surviving gunman reveals operation details". Archived from the original on 2 December 2008.
  76. ↑ "Pakistan now holds the key to probe: investigators". The Hindu. Chennai. 1 December 2008. Archived from the original on 1 December 2008.
  77. ↑ "Gunman 'requests Pakistan help'". BBC News. 22 December 2008. Retrieved 1 January 2010.
  78. ↑ Sam Coates and Jeremy Page (15 December 2008). "British police to interview Mumbai suspect Mohammed Ajmal Amir Qasab". The Times. London.[permanent dead link]
  79. 1 2 "Please give me saline". Bangalore Mirror. 29 November 2008. Archived from the original on 2 March 2009.
  80. ↑ Terrorist: We were sent to target Israelis, Jewish Telegraph Agency (JTA),30 November 2008.
  81. ↑ "Terrorists at Chabad House 'deliberately targeted' Jewish building". The Jerusalem Post. 30 November 2008. Archived from the original on 4 February 2012. Retrieved 30 November 2008.
  82. ↑ Rubenstein, Richard L. (2011). Jihad and Genocide. Rowman & Littlefield. pp. 181–182. ISBN 978-0-7425-6203-5.
  83. ↑ "Arrested terrorist reveals all to police". NDTV. 29 November 2008. Archived from the original on 2 December 2008. Retrieved 29 November 2008.
  84. ↑ "Ajab Kasab ki ghazab kahani, Banglore Mirror, 18 December 2009". Archived from the original on 31 March 2012.
  85. ↑ "The Kasab Confession - YouTube". www.youtube.com.
  86. 1 2 3 "Mumbai Terrorist Wanted to Kill and Die and Become Famous, ABC News, 3 December 2008". ABC News.
  87. ↑ "I was brainwashed: Kasab tells Supreme Court". 16 May 2012.
  88. ↑ "Transcript: Mumbai terrorist confession".
  89. ↑ "Terror group supporters posted on TikTok, YouTube and Google from site targeted in Indian airstrikes".
  90. ↑ "Lashkar's Muridke HQ chief among 140 terrorists killed in Operation Sindoor". MSN.
  91. ↑ Sahil Joshi (February 20, 2020). "Rakesh Maria, Ajmal Kasab and 'Hindu' terror: Much ado about nothing". India Today.
  92. ↑ "Piyush Goyal hits out at then home minister Chidambaram after Rakesh Maria's Kasab revelations". 18 February 2020.
  93. ↑ "Kasab identifies Jundal as 26/11 handler". 10 August 2012. Archived from the original on 13 August 2012. Retrieved 27 November 2012.
  94. ↑ Lakshmi, Rama (3 December 2008). "Washington Post—Indian Investigators reveal details culled from arrested gunman. Retrieved 3 December 2008". The Washington Post. Retrieved 23 April 2010.
  95. ↑ "We wanted to kill 5000, says surviving terrorist". The Sydney Morning Herald. 1 December 2008.
  96. ↑ Blakely, Rhys (3 December 2008). "Mumbai police to use truth serum on 'baby-faced' terrorist Azam Amir Kasab". The Times. London. Archived from the original on 28 May 2010. Retrieved 3 December 2008.
  97. ↑ Dixit, Nikhil (17 March 2009). "Ajmal is Reading Gandhi in Jail". DNA (Daily News and Analysis). Retrieved 17 March 2009.
  98. ↑ Press Trust of India (6 December 2008) Lawyers refuse to take up arrested terrorist's case Rediff.com. Retrieved 25 November 2012.
  99. ↑ Sena forces lawyer to back out of Kasab case. CNN-IBN.in.com. Retrieved 17 August 2013.
  100. ↑ Ajmal Amir Kasab should get lawyer for "fair trial", says Chief Justice of India Archived 29 డిసెంబరు 2013 at the Wayback Machine. Zeenews.india.com. Retrieved 17 August 2013.
  101. ↑ Kasab should get lawyer for fair trial Archived 19 డిసెంబరు 2008 at the Wayback Machine Zee News. 17 December 2008 (New Delhi). Retrieved 25 November 2012.
  102. ↑ "2008 Mumbai attacks: India's refusal to allow cross-examination challenged". The Express Tribune. 29 April 2012.
  103. ↑ "Pakistan, India trade demarches over Lakhvi trial". The Nation. 14 March 2015.
  104. ↑ Gunman 'requests Pakistan help' BBC. 22 December 2008. Retrieved 25 November 2012.
  105. ↑ India hands Kasab's letter to Pak high commissionThe Times of India. 22 December 2008. Retrieved 25 November 2012.
  106. ↑ I will represent Kasab: Anjali Waghmare – Times Of India. The Times of India. (1 April 2009). Retrieved 17 August 2013.
  107. 1 2 3 Mumbai Attacks: A Chronology of the Trial Archived 18 జూలై 2011 at the Wayback Machine Outlook India. 20 July 2009. Retrieved 25 November 2012.
  108. ↑ Kumar, Hari (26 February 2009). "Pakistani charged in Mumbai assault". The New York Times.
  109. ↑ "26/11 trial: Kasab seeks translated copy of chargesheet". The Times of India. 10 March 2009. Archived from the original on 25 October 2012.
  110. ↑ "Anjali Waghmare removed as Qasab's lawyer". NDTV. 15 April 2009. Archived from the original on 17 April 2009. Retrieved 15 April 2009.
  111. ↑ "Ajmal 'Kasab' gets a new lawyer". The Hindu. 17 April 2009 – via www.thehindu.com.
  112. ↑ "Mumbai suspect denies all charges". BBC. 6 May 2009. Archived from the original on 9 May 2009. Retrieved 6 May 2009.
  113. ↑ Mumbai Attacks: A Chronology of the Trial Archived 18 జూలై 2011 at the Wayback Machine Outlook India. 20 July 2009. Retrieved 25 November 2012.
  114. ↑ "I confess... please end my trial, deliver your judgment". The Indian Express. 20 July 2009. Retrieved 16 September 2011.
  115. ↑ "Mumbai accused says he was framed". 18 December 2009 – via news.bbc.co.uk.
  116. ↑ "Indian court convicts Pakistani for Mumbai siege". Associated Press. Archived from the original on 8 May 2010.
  117. ↑ "Mumbai attack gunman Kasab sentenced to death". BBC News. 6 May 2010. Archived from the original on 8 May 2010. Retrieved 7 May 2010.
  118. ↑ "26/11: Bombay HC confirms Kasab's death sentence". The Indian Express. 21 February 2011. Retrieved 21 February 2011.
  119. ↑ "Death for sure: HC". 16 May 2012.
  120. ↑ (30 July 2011). "Kasab moves SC against death penalty".
  121. ↑ "Ajmal Kasab loses appeal, Supreme Court upholds death sentence". Hindustan Times. 28 August 2012. Archived from the original on 31 August 2012. Retrieved 29 August 2012.
  122. ↑ "Ajmal Amir Kasab hanged". The Indian Express. Retrieved 21 November 2012.
  123. ↑ "I swear by God, won't do such a thing again, uttered Kasab before his execution". Hindustan Times. 21 November 2012. Archived from the original on 27 November 2012. Retrieved 26 November 2012.
  124. 1 2 "I swear by God, won't do such a thing again, uttered Kasab before his execution". Hindustan Times. 21 November 2012. Archived from the original on 27 November 2012. Retrieved 26 November 2012.
  125. ↑ "Hangman gets last-minute surprise". Hindustan Times. 22 November 2012. Archived from the original on 5 August 2015.
  126. ↑ "Ajmal Kasab's last words: 'Allah qasam maaf karna, aisi galthi dobara nahi hogi'". The Economic Times. 22 November 2012.
  127. 1 2 "Ajmal Kasab hanged and buried in Pune's Yerwada Jail". The Times of India. 21 November 2012. Archived from the original on 22 November 2012. Retrieved 21 November 2012.
  128. ↑ "Ajmal Kasab hanged". The Hindu. 21 November 2012. Archived from the original on 15 January 2013. Retrieved 21 November 2012.
  129. ↑ Kumar, Devesh (21 November 2012). "Ajmal Kasab hanged, buried at Pune's Yerwada Jail". India Today. Retrieved 21 November 2012.
  130. ↑ "Live: Is India going too far in celebrating Kasab's hanging?". Firstpost. Retrieved 21 November 2012.
  131. ↑ "No one in Yerawada knew who was to hang". Daily News and Analysis. 22 November 2012.
  132. ↑ "Ansar Burney offers help to bring Kasab's body to Pakistan". Daily News and Analysis. 21 November 2012. Retrieved 21 November 2012.
  133. ↑ "Ready to bring home Kasab's body: Pak rights activist". Rediff News. 21 November 2012. Retrieved 21 November 2012.
  134. ↑ "After Kasab, we hope Pak will apply rule of law to other 26/11 accused". Firstpost.com. 21 November 2012. Retrieved 22 November 2012.
  135. ↑ "Kasab's body will be laid to rest in India as Pak refused to claim it, says Sushil Kumar Shinde". New Delhi: CNN-IBN. 21 November 2012. Archived from the original on 28 November 2012. Retrieved 21 November 2012.
  136. ↑ "UP bans celebration of Ajmal Kasab hanging". The Times of India. 22 November 2012. Archived from the original on 30 November 2012.
  137. ↑ "Police spoil plan to party over Kasab hanging". The Times of India. Coimbatore. 22 November 2012. Archived from the original on 3 December 2013. Retrieved 23 November 2012.
  138. ↑ "Sandeep's father: Execution is not a matter to rejoice over". The Hindu. 22 November 2012.
  139. 1 2 "Pakistan quietly absorbs news of execution". The Hindu. 22 November 2012.
  140. ↑ "In Pakistan, a Muted Reaction to Kasab's Execution". 21 November 2012.
  141. ↑ "Pakistan Taliban vow to attack Indian targets over Kasab". The Times of India. 22 November 2012.
  142. ↑ Williams, Matthias (21 November 2012). "Profile: Kasab, the baby-faced Pakistan gunman, hanged for Mumbai attacks". Reuters.
  143. ↑ "Maharashtra jail staff to get pay parity with police department". Pune: NDTV. Press Trust of India. 24 November 2012. Retrieved 24 November 2012.
  144. ↑ "Biryani was served to Kasab after 26/11 Mumbai attacks: JP Nadda slams Congress". India Today (in Indian English). Retrieved 2026-04-03.
  145. ↑ "'Kasab was served biryani': Piyush Goyal slams Congress". Live Mint (in Indian English). Retrieved 2026-04-03.
  146. ↑ "Kasab never asked for biryani, We framed it". Times of India (in Indian English). Retrieved 2026-04-03.
  147. ↑ "Ajmal Kasab Never Asked for Biryani: 26/11 Attack Prosecutor". NDTV (in Indian English). Retrieved 2026-04-03.
  148. ↑ "क्या आतंकी अजमल कसाब को खाने के लिए बिरयानी दी जाती थी? जानें सच". ABP News (in హిందీ). Retrieved 2026-04-03.
  149. ↑ "Why Ujjwal Nikam's lie about Kasab and mutton biryani should shame and anger us". Scroll (in Indian English). Retrieved 2026-04-03.
  150. ↑ "Why Ujjwal Nikam's lie about Kasab and mutton biryani should shame and anger us". News Laundry (in Indian English).
  151. ↑ "Adding Meat To The Ajmal Kasab Story". India Today (in Indian English). Retrieved 2026-04-03.
  152. ↑ "The Attacks of 26/11". Rotten Tomatoes (in Indian English). Retrieved 2026-04-03.
  153. ↑ "The Attacks of 26/11". Times of India (in Indian English). Retrieved 2026-04-03.
  154. ↑ "Ashok Chakra: Tribute to Real Heroes". IMDb (in Indian English). Retrieved 2026-04-03.
  155. ↑ Kanyal, Jyoti (2020-11-26). "State of Siege 26/11 review: Arjun Bijlani's web series is a stirring retelling of Mumbai attacks". India Today (in ఇంగ్లీష్).
  156. ↑ "State of Siege 26/11 first impression: A stirring visual account of 2008 Mumbai attacks". The Indian Express (in ఇంగ్లీష్). 2020-03-20.
  157. ↑ "Dhurandhar's Ajmal Kasab on playing a real-life terrorist on-screen". Money Control (in Indian English). Retrieved 2026-04-03.
  158. ↑ "Dhurandhar casting explained: Here's who plays which real-life character". Mid Day (in Indian English). Retrieved 2026-04-03.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=అజ్మల్_కసబ్&oldid=4839359" నుండి వెలికితీశారు