అనాఫిలాక్సిస్

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
Anaphylaxis
Classification and external resources
Angioedema2010.JPG
Angioedema of the face such that the boy is unable to open his eyes. This reaction was caused by an allergen exposure.
ICD-10 T78.2
ICD-9 995.0
DiseasesDB 29153
MedlinePlus 000844
eMedicine med/128
MeSH D000707

అనాఫిలాక్సిస్ ఒక తీవ్రమైన అల్లెర్జిక్ ప్రతిచర్య ఇది ప్రారంభంలో వేగమైనది మరియు మృత్యువును కలిగించవచ్చు.[1] గజ్జితో కూడిన దురద, గొంతు వాపు, మరియు తక్కువ రక్త పోటుతో పాటు చాలా లక్షణాలకు ఇది దారి తీస్తుంది. సాధారణ కారణాలు కీటకాల కాట్లు/కుట్టడాలు, ఆహారము, మరియు ఔషధప్రయోగాలు కలిగి ఉంటాయి.

వ్యాధివిజ్ఞానశాస్త్ర స్థాయిపై, ఇమ్యూనోలాజిక్‌చే గాని లేదా నాన్-ఇమ్యూనోలాజిక్ మెకానిజమ్స్‌చే గాని ప్రారంభింపజేయబడిన తెల్ల రక్త కణాల యొక్క నిర్దిష్ట రకాల నుంచి మీడియేటర్ల యొక్క విడుదలచే అనాఫిలాక్సిస్ కలుగజేయబడుతుంది. చూపించే లక్షణాలు మరియు గుర్తులపై ఆధారపడి అది రోగనిర్ధారణ చేయబడుతుంది. ప్రాథమిక చికిత్స ఎపినెఫ్రైన్ యొక్క ఇంజెక్షన్‌, అయితే ఇతర చర్యలు పూరకమౌతాయి.

<!—మహమ్మారి వ్యాధి మరియు చరిత్ర --> ప్రపంచవ్యాప్తంగా 0.05–2% ప్రజలు వారి జీవితంలో ఏదో ఒక సమయంలో అనాఫిలాక్సిస్‌ ఉన్నట్లు అంచనా వేయబడినారు. ఈ పదము గ్రీక్ పదాలు ἀνά అనా, విరుద్ధంగా, మరియు φύλαξις ఫిలాక్సిస్,రక్షణ నుంచి వచ్చింది.

గుర్తులు మరియు లక్షణాలు[మార్చు]

అనాఫిలాక్సిస్ యొక్క గుర్తులు మరియు లక్షణాలు.

అనాఫిలాక్సిస్ నిమిషాలు లేదా గంటలలో చాలా విభిన్న లక్షణాలను విలక్షణంగా ప్రదర్శిస్తుంది [2][3] ఒకవేళ గురికావడం అనేది సిరలోనికి అయితే సగటు ప్రారంభము 5 నుంచి 30 నిమిషాలు మరియు 2 గంటలు ఆహారాలతో అయితే.[4] ప్రభావితమైన అత్యంత సాధారణ ప్రాంతాలు వీటిని కలగి ఉంటాయి: చర్మము (80–90%), శ్వాసకోశము (70%), అన్నాశయపేగులు (30–45%), గుండె మరియు రక్తనాళ వ్యవస్థ (10–45%), మరియు కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ (10–15%)[3] ఇందులో సాధారణంగా రెండు లేదా ఎక్కువ ప్రమేయం కలిగి ఉంటాయి.[5]

చర్మము[మార్చు]

అనాఫిలాక్సిస్ గల వ్యక్తి యొక్క వీపు పైన దద్దుర్లు మరియు ఎర్రబారడం

లక్షణాలు సాధారణమైన దద్దుర్లు, దురదగా ఉండటం, ఎర్రబారటం లేదా పెదవుల వాపును విలక్షణంగా కలిగి ఉంటాయి.[6] వాపు లేదా యాంజియోడెమ గలవారు దురదగా ఉండటం కంటే కూడా చర్మము యొక్క మండే అనుభూతిని వర్ణించగలరు.[4] దాదాపు 20% కేసులలో నాలుక లేదా గొంతు యొక్క వాపు సంభవిస్తుంది.[7] ఇతర లక్షణాలు ముక్కు కారడం మరియు కనురెప్ప యొక్క వాపు కలిగి ఉండవచ్చు.[8] ప్రాణవాయువు యొక్క లేమి కారణంగా కూడా చర్మము నీలి చాయ కలిగి ఉండవచ్చు.[8]

శ్వాసకోశము[మార్చు]

శ్వాస అందకపోవడం, పిల్లికూతలు లేదా కీచు శబ్దంతో సహా, శ్వాసకోశ లక్షణాలు మరియు గుర్తులు ఉండవచ్చు.[6] పిల్లికూత అనేది శ్వాసనాళికల కండరాల యొక్క ఈడ్పులచే విలక్షణంగా కలిగించబడుతుంది[9] కీచు శబ్దం పై శ్వాస మార్గం ఆటంకమునకు సంబంధించినది ఇది వాపు కంటే అధమమైనది.[8] గొంతురాపు, మింగడంలో నొప్పి, లేదా దగ్గు కూడా కలగవచ్చు.[4]

హృదయకోశం[మార్చు]

హృదయ ధమని ఈడ్పు గుండెగోడ కండరాల ధాతువిఛ్ఛిన్నత, డిస్‌రిథమియ, లేదాగుండె ఆగిపోవడం తదుపరి సంభవించవచ్చు.[3][5] మూలాధారమైన హృదయ వ్యాధి ఉన్నవారు అనాఫిలాక్సిస్ వల్ల గుండె ప్రభావాలు పొందే ప్రమాదావకాశము ఎక్కువ.[9] గుండెలో హిస్టమైన్-విడుదల చేసే కణాలు కలిగి ఉండటానికి హృదయ ఈడ్పు సంబంధం ఉంది.[9] అయితే తక్కువ రక్త పోటు వల్ల కారణమయ్యే వేగంగా గుండె కొట్టుకోవడం చాలా సాధారణం,[8] బెజోల్డ్–జారిష్ రిఫ్లెక్స్ 10% కేసులలో వివరించబడింది, ఇక్కడ నెమ్మదిగా గుండె కొట్టుకోవడం తక్కువ రక్త పోటుతో కూడుకొని ఉంది.[10] రక్త పోటులో తగ్గుదల లేదా అఘాతము (పంపిణీ గాని లేదా కార్డియోజెనిక్) తెలివితప్పడం లేదా స్పృహకోల్పోవడం అనే భావనకు దారితీయవచ్చు.[9] అరుదుగా చాలా తక్కువ రక్త పోటు కూడా అనాఫిలాక్సిస్ యొక్క ఒకేఒక గుర్తు కావచ్చు.[7]

ఇతరములు[మార్చు]

అన్నాశయపేగుల లక్షణాలు తిమ్మరిగల కడుపు నొప్పి, అతిసారము, మరియు వాంతికి కలిగి ఉండవచ్చు.[6] గర్భాశయం తిమ్మిర్లు లాగానే పిత్తాశయ నియంత్రణను కోల్పోవడం లేదా కటి నొప్పి, తికమక ఉండవచ్చు.[6][8] మెదడు చుట్టూ ఉన్న రక్త నాళాల యొక్క విస్ఫారణం తలనొప్పులు కలిగించవచ్చు.[4] ఆతృత లేదా "భయపడేట్లు సంభవించే దుర్గతి" భావన కూడా వివరించబడింది.[5]

కారణాలు[మార్చు]

అనాఫిలాక్సిస్ దాదాపు ఏదైనా పరాయి వస్తువుకు ప్రతిస్పందనలో సంభవించవచ్చు.[11] సాధారణ ప్రారంభింపజేసేవి కీటకాల కాట్లు లేదా కుట్టడాలు నుంచి విషం, ఆహారము, మరియు ఔషధప్రయోగము.[10][12] పిల్లలు మరియు యౌవనవంతులలో ఆహారము అత్యంత సాధారణ ప్రారంభము అయితే వయోజనులలో కీటకాల కాట్లు మరియు కుట్టడాలు మరియు ఔషధప్రయోగాలు చాలా సాధారణం.[5] తక్కువ సాధారణ కారణాలు వీటిని కలిగి ఉంటాయి: శారీరక అంశాలు, వీర్యము, లేటెక్స్, హార్మోన్ మార్పులు లాంటి జీవసంబంధమైన ఏజెంట్లు, మోనోసోడియం గ్లుటమేట్ మరియు ఆహార రంగులు, మరియు స్థానికమైన ఔషధప్రయోగాలు లాంటి ఆహారానికి జోడించే వస్తువులు.[8] వ్యాయామము (వ్యాయామ-ప్రేరిత అనాఫిలాక్సిస్‌గా పిలవబడుతుంది) లేదా ఉష్ణోగ్రత (వేడి గాని లేదా చల్ల గాని) లాంటి శారీరక అంశాలు మాస్ట్ కణాలపై వాటి ప్రత్యక్ష ప్రభావాల ద్వారా కూడా ప్రారంభకాలుగా పనిచేయవచ్చు.[5][13] వ్యాయామ ప్రేరిత సంఘటనలు నిర్దిష్ట ఆహారమును తినడంతో తరుచూ కూడుకొని ఉంటాయి.[4] మత్తుకలిగిఉన్న సమయంలో, నాడీకండరాల బ్లాకింగ్ ఏజెంట్లు, యాంటిబయోటిక్స్, మరియు లేటెక్స్ అత్యంత సాధారణ కారణాలు.[14] 32-50% కేసులలో కారణం తెలియకుండానే మిగిలిపోతుంది, "కారణం తెలియని అనాఫిలాక్సిస్" లాగా ఉదహరించబడుతుంది.[15]

ఆహారము[మార్చు]

చాలా ఆహార పదార్థాలు అనాఫిలాక్సిస్‌ను ప్రారంభింపచేయగలవు; మొదటి తెలిసి తినడం తరువాత ఇది సంభవించవచ్చు.[10] సాధారణ ప్రారంభింపజేసే ఆహార పదార్థాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా తేడా ఉంటాయి. పాశ్చాత్య సంస్కృతులలో, పల్లీలు, గోధుమలు, చెట్టు కాయలు,షెల్‌ఫిష్, చేప, పాలు, మరియు గుడ్లను తినడం లేదా గురికావడం అత్యంత ప్రబలంగా ఉన్న కారణాలు.[3][5] నువ్వులు మధ్యప్రాచ్యంలో సాధారణం, అయితే ఆసియాలో అన్నం మరియు శనగ అనాఫిలాక్సిస్ యొక్క మూలాలుగా తరుచుగా ఎదురౌతాయి.[5] తీవ్రమైన కేసులు అల్లెర్జెన్ తినడం కారణంగా వస్తాయి,[10] కాని కొంత మంది స్పర్శచేత మాత్రమే తీవ్రమైన ప్రతిచర్యను అనుభవిస్తారు. పిల్లలు వారి అల్లెర్జీలను విపరీతంగా పెంచుకోగలరు. 16 ఏళ్ళ నాటికి, 80% పిల్లలు పాలు లేదా గుడ్ల పట్ల అనాఫిలాక్సిస్ కలిగి ఉంటారు మరియు పల్లీల పట్ల వేరు చేయబడిన అనాఫిలాక్సిస్ అనుభవించే 20% మంది ఈ ఆహారములను తట్టుకోగలుగుతారు.[11]

ఔషధప్రయోగము[మార్చు]

ఏదైనా ఔషధప్రయోగము అనాఫిలాక్సిస్ సాధ్యమయ్యేలా ప్రారంభింపచేయవచ్చు. అత్యంత సాధారణమైనవి β-లాక్టామ్ యాంటిబయోటిక్స్ (పెన్సిల్లిన్ లాంటివి) తరువాతవి ఆస్పిరిన్ మరియు ఎన్‌ఎస్‌ఎఐడిలు.[3][16] ఇతర యాంటిబయోటిక్స్ తక్కువ తరుచుగా చిక్కుకున్నాయి మరియు ఎన్‌ఎస్‌ఎఐడిలకు ప్రతి చర్యలు ఏజెంట్ నిర్దిష్టము అంటే అర్థం ఒకవేళ ఒకటి ఎన్‌ఎస్‌ఎఐడికి అల్లర్జిక్ అయితే అది వేరేదానిని విలక్షణంగా తట్టుకుంటుంది.[16] ఇతర సాపేక్షమైన సాధారణ కారణాలు కీమోథెరపీ, టీకాలు, ప్రొటమైన్ మరియు మూలికల తయారీలు కలిగి ఉన్నాయి.[5][16] కొన్ని ఔషధప్రయోగాలు (వాంకోమైసిన్, మార్ఫీన్,ఎక్స్-రే కాంట్రాస్ట్ ఇతరములలోనివి) మాస్ట్ కణము నుంచి కణికలను నేరుగా ప్రారంభింపజేయడం ద్వారా అనాఫిలాక్సిస్ కలుగజేస్తుంది.[10]

ఏజెంటుకు ప్రతిచర్య యొక్క తరుచుదనము దాని యొక్క ఉపయోగము తరుచుదనముపై పాక్షికంగా మరియు దాని స్వాభావికమైన గుణగణాలపై పాక్షికంగా ఆధారపడుతుంది.[17] ఇతర వాటికంటే కొన్ని ఏజెంట్లు చాలా సులువుగా చుట్టుకొని పోయి శరీరం లోపల ప్రొటీన్లకు అవి చుట్టుకొనిపోయిన తరువాత మాత్రమే పెన్సిల్లిన్స్ లేదా సెఫాలోస్పోరిన్స్ పట్ల అనాఫిలాక్సిస్ సంభవిస్తుంది.[4] పెన్సిల్లిన్ పట్ల అనాఫిలాక్సిస్ ప్రతి 2,000 నుంచి 10,000 చికిత్స కోర్సులలో ఒక్కసారే సంభవిస్తుంది, ప్రతి 50,000 చికిత్స కోర్సులలో ఒకసారి కంటే తక్కువ మృత్యువు సంభవిస్తుంది.[4] ఆస్పిరిన్ మరియు ఎన్‌ఎస్‌ఎఐడిల పట్ల అనాఫిలాక్సిస్ ప్రతి 50,000 వ్యక్తులలో దాదాపు ఒకరికి సంభవిస్తుంది.[4] ఒకవేళ ఎవరికైనా పెన్సిల్లిన్స్ పట్ల ప్రతిచర్య ఉంటే సెఫాలోస్పోరిన్స్ పట్ల ప్రతిచర్య యొక్క వారి ప్రమాదావకాశము ఎక్కువే కాని ఇంకా 1000లో ఒకటి కంటే తక్కువే.[4] పాత రేడియోకాంట్రాస్ట్ ఏజెంట్లు 1% కేసులలో ప్రతిచర్యలను కలుగజేసినాయి అయితే కొత్త తక్కువ ఆస్మోలార్ ఏజెంట్లు 0.04% కేసులలో ప్రతిచర్యలను కలుగజేసినాయి.[17]

విషం[మార్చు]

హైమెనోప్‌టెరా (తుమ్మెదలు మరియు కందిరీగలు) లేదా ట్రియాటోమినే (కిస్సింగ్ బగ్స్) లాంటి కాటేసే లేదా కుట్టే కీటకాల నుంచి విషం వ్యాధికి లొంగే వ్యక్తిలో అనాఫిలాక్సిస్ ప్రేరేపించవచ్చు.[3][18] మునుపటి దైహిక ప్రతిచర్యలు, ఇవి కుట్టిన ప్రదేశం చుట్టూ స్థానిక ప్రతిచర్య కంటే ఎంతైనా ఎక్కువ, భవిష్యత్తు అనాఫిలాక్సిస్ కోసం ప్రమాదావకాశ అంశము;[19][20] అయినప్పటికి, దుర్మరణాలలో సగం ఎటువంటి మునుపటి దైహిక ప్రతిచర్యలు ఉండి ఉండలేదు.[21]

ప్రమాదావకాశ అంశాలు[మార్చు]

ఆస్తమా, ఏనుగు గజ్జి, లేదా అల్లెర్జిక్ నాశికాశోథము లాంటి అటాపిక్ వ్యాధులు గల ప్రజలు, ఆహారము, లేటెక్స్, మరియు రేడియోకాంట్రాస్ట్ నుంచి అనాఫిలాక్సిస్ పొందే ప్రమాదావకాశము అధికము కానీ ఎక్కించదగు ఔషధప్రయోగాలు లేదా కుట్టడాల నుంచి కాదు.[5][10] పిల్లలలో జరిగిన ఒక అధ్యయనంలో 60% మునుపటి అటాపిక్ వ్యాధుల చరిత్ర కలగి ఉండినట్లు కనుగొనబడినది, మరియు అనాఫిలాక్సిస్ వల్ల చనిపోయిన వారిలో 90% కంటే ఎక్కువ ఆస్తమా కలిగి ఉన్నారు.[10] మాస్టోసైటోసిస్ లేదా అత్యధికసమాజికఆర్థిక స్థితి గల వారు పెరిగిన ప్రమాదావకాశము కలగి ఉంటారు.[5][10] వివాదాస్పదములో ఉన్న ఏజెంట్ పట్ల చివరగా గురికావడం నుంచి ఎంత ఎక్కువ కాలమేతే అంత తక్కువ ప్రమాదావకాశము.[4]

వ్యాధి విజ్ఞాన శాస్త్రం[మార్చు]

చాలా శరీర వ్యవస్థలను ప్రభావితం చేసే వేగమైన ప్రారంభం యొక్క తీవ్రమైన అల్లెర్జిక్ ప్రతిచర్య అనాఫిలాక్సిస్.[1][22] మాస్ట్ కణాల నుంచి సైటోకైన్స్ మరియు తాపజనకమైన మీడియేటర్ల విడుదల వల్ల మరియు ఇమ్యూనోలాజిక్ ప్రతిచర్య వల్ల విలక్షణంగా బాసోఫిల్‌లు, కానీ కొన్ని సార్లు నాన్-ఇమ్యూనోలాజిక్ మెకానిజమ్.[22]

ఇమ్యూనోలాజిక్[మార్చు]

ఇమ్యూనోలాజిక్ మెకానిజమ్‌లో, ఇమ్యూనోగ్లోబ్యూలిన్ ఇ (ఐజిఇ) యాంటిజెన్‌కు చుట్టుకుంటుంది (అల్లెర్జిక్ ప్రతిచర్యను ఉత్తేజపరిచే పరాయి సామగ్రి). యాంటిజెన్-చుట్టుకున్న ఐజిఇ మాస్ట్ కణాలు మరియు బాసోఫిల్స్‌పై ఎఫ్‌సిεఆర్‌ఐ రెసెప్టార్లను క్రియాత్మకం చేస్తుంది. ఇది హిస్టమైన్ లాంటి తాపజనిత మీడియేటర్ల విడుదలకు దారితీస్తుంది. ఈ మీడియేటర్లు తదుపరి శ్వాసనాళికల మెత్తటి కండరంల యొక్క ముడుచుకుపోవడాన్ని పెంచుతుంది, రక్తనాళవ్యాకోచంను ప్రారంభింప జేస్తుంది, రక్త నాళాల నుంచి ద్రవము కారడాన్ని పెంచుతుంది, మరియు గుండె కండరం కృంగిపోవడాన్ని కలిగిస్తుంది.[4][22] ఐజిఇపై ఆధారపడని ఇమ్యూనోలాజిక్ మెకానిజమ్ కూడా ఉన్నది, కాని ఒకవేళ ఇది మానవులలో సంభవిస్తుందా అనేది తెలియదు.[22]

నాన్-ఇమ్యూనోలాజిక్[మార్చు]

నాన్-ఇమ్యూనోలాజిక్ మెకానిజమ్స్ కలిగి ఉన్న పదార్థాలు మాస్ట్ కణాలు మరియు బేసోఫిల్స్ యొక్క కణికల విడుదలను నేరుగా కలగిస్తాయి. కాంట్రాస్ట్ మాధ్యమం, ఒపియాయిడ్స్, ఉష్ణోగ్రత (వేడి లేదా చల్ల), మరియు ప్రకంపనం లాంటి ఏజెంట్లను ఇవి కలిగి ఉంటాయి.[13][22]

రోగనిర్ధారణ[మార్చు]

క్లినికల్ నిర్ణయ ప్రమాణాలపై ఆధారపడి అనాఫిలాక్సిస్ రోగనిర్ధారణ చేయబడుతుంది.[5] అల్లెర్జెన్‌కు గురికాబడిన నిమిషాలు/గంటలలోపల దిగువ మూడింటిలో ఏదైనా ఒకటి సంభవించినప్పుడు అనాఫిలాక్సిస్ వచ్చే సంభావ్యత ఎక్కువ:[5]

  1. చర్మము లేదా శ్లేష్మపొర కణజాలము యొక్క ప్రమేయము అలాగే శ్వాసకోశ ఇబ్బంది గాని లేదా తక్కువ రక్తపోటు
  2. దిగువ లక్షణాలలో రెండు లేదా ఎక్కువ:-
    ఎ. చర్మము లేదా శ్లేష్మపొర ప్రమేయము
    బి. శ్వాసకోశ ఇబ్బందులు
    సి. తక్కువ రక్త పోటు
    డి. అన్నాశయపేగుల లక్షణాలు
  3. తెలిసిన అల్లెర్జెన్‌కు గురి అయిన తరువాత తక్కువ రక్త పోటు

దాడి సమయంలో, కీటకము కుట్టడాలు లేదా ఔషధప్రయోగాల కారణంగా అనాఫిలాక్సిస్ రోగనిర్ధారణలో ట్రిప్టేస్ లేదా హిస్టమైన్ (మాస్ట్ కణాల నుంచి విడుదలైనవి) కోసం రక్త పరీక్షలు ఉపయోగకారి కావచ్చు. అయినప్పటికి ఈ పరీక్షలు పరిమిత ఉపయోగకరము ఒకవేళ కారణము ఆహారము అయినా లేదా ఒకవేళ వ్యక్తికి సాధారణ రక్త పోటు ఉన్నా,[5] మరియు వారు రోగనిర్ధారణ పట్ల నిర్దిష్ట కలగి ఉండకపోతే.[11]

వర్గీకరణ[మార్చు]

అనాఫిలాక్సిస్ యొక్క ముఖ్యంగా మూడు వర్గీకరణలు ఉన్నాయి. అనాఫిలాక్టిక్ షాక్ దైహిక రక్తనాళవ్యాకోచంతో కూడుకొని ఉన్నది ఇది తక్కువ రక్త పోటుకు కారణమౌతుంది ఇది పరిభాషలో మనిషి యొక్క ఆధారస్థాయి లేదా తక్కువ ప్రామాణిక విలువల కంటే 30% తక్కువ.[7] అల్లెర్జెన్ పట్ల ఎటువంటి తదుపరి గురికాకుండానే 1–72 గంటలలోపల లక్షణాలు పునరావృతమయ్యేది బైఫేసిక్ అనాఫిలాక్సిస్.[5] కొన్ని అధ్యయనాలు ఎక్కువగా 20% కేసులు పేర్కొనడంతో, సంఘటన యొక్క నివేదికలు తేడాగా ఉన్నాయి.[23] పునరావృతము విలక్షణంగా 8 గంటలలోపు సంభవిస్తుంది.[10] ఇది అనాఫిలాక్సిస్ లాగే అదే పద్ధతిలో వ్యవహరించబడుతుంది.[3] నకిలీ అనాఫిలాక్సిస్ లేదా అనాఫిలాక్టాయిడ్ ప్రతిచర్యలు ఒకరకమైన అనాఫిలాక్సిస్ ఇందులో అల్లెర్జిక్ ప్రతిచర్య ప్రమేయం ఉండదు కాని నేరుగా మాస్ట్ కణము కణికలవిడుదల కారణంగా వస్తుంది.[10][24] నాన్-ఇమ్యూన్ అనాఫిలాక్సిస్ అనేది ప్రపంచ అల్లెర్జీ సంస్థచే ప్రస్తుతము ఉపయోగించబడుతున్న పదము[24] కొందరు పాత పరిభాషను ఇక ఎంతమాత్రము ఉపయోగించరాదని సిఫారసు చేస్తున్నారు.[10]

అల్లెర్జీ పరీక్షించడం[మార్చు]

చర్మము అల్లెర్జీ పరీక్షించడం కుడి చేయిపై చేయబడుతున్నది

అల్లెర్జీ పరీక్షించడం ప్రారంభకమును నిర్ధారించడంలో సహాయపడవచ్చు. చర్మము అల్లెర్జీ పరీక్షించడంఅనేది (పాచ్ పరీక్షించడం) కొన్ని ఆహార పదార్థాలు మరియు విషాల కోసం అందుబాటులో ఉంది .[11] నిర్దిష్ట ఐజిఇ కోసం రక్తం పరీక్షించడం పాలు, గుడ్డు, పల్లీ, చెట్టు కాయ మరియు చేప అల్లెర్జీలను ధృవీకరించేందకు ఉపయోగకరము కాగలవు.[11] చర్మము పరీక్షించడం అనేది పెన్సిల్లిన్ అల్లెర్జీలను ధృవీకరించేందుకు అందుబాటులో ఉంది కాని ఇతర ఔషధాల కోసం అందుబాటులో లేదు.[11] అనాఫిలాక్సిస్ యొక్క నాన్-ఇమ్యూన్ రూపాలు వివాదాస్పదమైన అల్లెర్జిన్‌కు గురికావడం లేదా చరిత్ర ద్వారా మాత్రమే నిశ్చయించబడుతుంది, మరియు చర్మము లేదా రక్తం పరీక్ష ద్వారా కాదు.[24]

భేదసూచక రోగనిర్ధారణ[మార్చు]

ఆస్తమా, సింకోపి, మరియు ఆకస్మిక దాడుల నుంచి అనాఫిలాక్సిస్‌ను వేరుపరచడం కొన్నిసార్లు కష్టము.[5] ఆస్తమా అయినప్పటికి విలక్షణంగా దురద లేదా అన్నాశయపేగుల లక్షణాలను వంశపారంపర్యంగా సంక్రమింపజేయదు, దద్దురు కంటే కూడా చర్మము పాలిపోవడాన్ని సింకోప్ ప్రదర్శిస్తుంది, మరియు ఆకస్మిక దాడి ఎర్రబారడాన్ని కలగిస్తుంది కాని దద్దుర్లు ఉండవు.[5] ప్రదర్శించగల ఇతర పరిస్థితులు అదేమాదిరి వీటిని కలగి ఉంటాయి: స్క్రాంబ్రాయిడోసిస్ మరియు అనిసాకియాసిస్.[10]

పోస్ట్-మార్టెం కనుగొనడాలు[మార్చు]

అనాఫిలాక్సిస్ వల్ల చనిపోయిన వ్యక్తిలో, రక్తనాళవ్యాకోచం నుంచి తగ్గించిన సిరసంబంధ పునరాగమనానికి ఆరోపించబడిన "ఖాళీ హృదయం" మరియు మరియు కేంద్రము నుంచి పరిధీయ కంపార్ట్‌మెంటు వరకు నాళములలోని పరిమాణము యొక్క పునఃపంపిణీను శవపరీక్ష చూపించవచ్చు.[25] ఇతర చిహ్నాలు శబ్దపేటిక సంబంధ నంజు, ఊపిరితిత్తులు, గుండె మరియు కణజాలాలలో ఇస్‌నోఫిలియా, మరియు గుండె గోడ కండరముల తగ్గిన రక్తప్రసరణ.[26] ప్రయోగశాల కనుగొనడాలు రక్తరసి ట్రిప్టేస్ యొక్క పెరిగిన స్థాయిలు, మొత్తం మరియు నిర్దిష్ట ఐజిఇ రక్తరసి స్థాయిలలో పెరుగుదలను కనుగొనగలదు.[26]

నివారణ[మార్చు]

అనాఫిలాక్సిస్ యొక్క ప్రారంభికమును దూరంగా ఉంచడం సిఫారసు చేయబడింది. ఇది సాధ్యముకాని కేసులలో, సంవేద్యీకరణము నశింపజేయడము ఒక వికల్పము కావచ్చు. తుమ్మెదలు, లక్కతుమ్మెదలు,కందిరీగలు, ఎల్లోజాకెట్‌లు, మరియు ఫైర్ చీమలు పట్ల అల్లెర్జీలకు విరుద్ధంగా పిల్లలలో 98% మరియు పెద్దలలో 80–90% సంవేద్యీకరణము నశింపజేయడంలో హైమెనోప్టెర విషాలతో ఇమ్యూనోథెరపి ప్రభావవంతమైనది. పాలు, గుడ్లు, కాయలు మరియు పల్లీలతో సహా కొన్ని ఆహార పదార్థాల పట్ల కొంత మందికి సంవేద్యీకరణము నశింపజేయడంలో నోటిద్వారా ఇమ్యూనోథెరపి ప్రభావవంతముకావచ్చు; అయినప్పటికి ప్రతికూల ప్రభావాలు సాధారణం. చాలా ఔషధాలకు సంవేద్యీకరణము నశింపజేయడం కూడా సాధ్యమౌతుంది, అయినప్పటికి వివాదాస్పదమైన ఏజెంట్‌ను చాలా మంది ప్రజలు కేవలం దూరంగా ఉంచేందుకు సలహా ఇవ్వడమైనది. లేటెక్స్‌కు ప్రతిస్పందించే వారిలో ఇతర వాటిలో అవకాడోలు, అరటిపండ్లు, మరియు ఆలుగడ్డలు లాంటి విరుద్ధ-ప్రతిచర్య ఆహార పదార్థాలను దూరంగా ఉంచడం ముఖ్యము కావచ్చు.[5]

నిర్వహణ[మార్చు]

శ్వాసమార్గ నిర్వహణ, అనుబంధ ప్రాణవాయువు, పెద్ద పరిమాణాలలో సిరలలోనికి ద్రవాలు, మరియు సమీప పర్యవేక్షణ లాంటి పునరుజ్జీవింపజేసే చర్యలు అవసరమయ్యే వైద్య అత్యవసరపరిస్థితి అనాఫిలాక్సిస్.[3] అనుబంధకాలుగా తరుచూ ఉపయోగించబడే యాంటిహిస్టమైన్స్ మరియు స్టెరాయిడ్స్‌తో ఎపినెఫ్రైన్ ఇవ్వడము చికిత్స ఎంపిక.[5] బైఫేసిక్ అనాఫిలాక్సిస్ యొక్క ఆందోళనల కారణంగా ఒకసారి సాధారణ స్థితికి తరిగి వచ్చిన ప్రజల కోసం 2 మరియు 24 గంటల మధ్య ఆసుపత్రిలో పరిశీలన కాలవ్యవధి సిఫారసు చేయడమైనది.[4][10][23][27]

ఎపినెఫ్రైన్[మార్చు]

ఎపిపెన్ ఆటో-ఇంజెక్టర్ యొక్క పాత వర్షన్

ఎటువంటి పూర్తి నిషేధం లేనటువంటి అనాపిలాక్సిస్ కోసం దాని ఉపయోగం కోసం ఎపినెఫ్రైన్ (అడ్రినాలిన్) ప్రాథమిక చికిత్స.[3] రోగనిర్ధారణ అనుమానించబడిన వెంటనే మధ్య యాంటిరోలేటీరియల్ తొడలోకి కండరంలోనికి ఎపినెఫ్రైన్ ద్రవం ఇవ్వడము సిఫారసు చేయడమైనది. ఒకవేళ తగినంత ప్రతిస్పందన లేకుంటే ప్రతి 5 నుంచి 15 నిమిషాలు మళ్ళీ మళ్ళీ ఇంజెక్షన్ ఇవ్వబడవచ్చు.[5] రెండు కంటే ఎక్కువ మోతాదులు అరుదుగా అవసరమయ్యే[10] 16 నుంచి 35% ఉదంతాలలో రెండవ మోతాదు అవసరం.[5] కండరాలలోకి మార్గం ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది చర్మముకిందినుంచి ఇవ్వడంకంటే కూడా ఎందుకంటే తరువాతది పీల్చుకోవడాన్ని ఆలస్యం చేయవచ్చు.[28] ఎపినెఫ్రైన్ వల్ల చిన్న ప్రతికూల ప్రభావాలు వణుకులు, ఆతృత, తలనొప్పులు, మరియు గుండెదడలు కలిగి ఉన్నాయి.[5]

β-బ్లాకర్స్ పై ఉన్న ప్రజలు ఎపినెఫ్రైన్ యొక్క ప్రభావాల పట్ల నిరోధకం కలిగి ఉండవచ్చు.[10] ఈ పరిస్థితిలో ఒకవేళ ఎపినెఫ్రైన్ ప్రభావవంతము కాకపోతే సిరలలోనికి గ్లూకగోన్ ఇవ్వబడవచ్చు ఇది β-రెసెప్టార్‌ల యొక్క స్వతంత్ర చర్య మెకానిజమ్ కలగి ఉంటుంది.[10]

ఒకవేళ అవసరమైతే, పలచని ఎపినెఫ్రైన్ ద్రావణం ఉపయోగిస్తూ సిరలోగుండా కూడా ఇది ఇవ్వబడవచ్చు. సిరలోనికి ఎపినెఫ్రైన్ ఏమైనప్పటికి లయవిరుద్ధంగా కొట్టుకోవడం మరియు గుండెగోడ కండరాల ధాతువిచ్ఛిన్నత రెండింటితో కూడుకొని ఉంది.[29] ఎపినెఫ్రైన్ ఆటోఇంజెక్టర్ రెండు మోతాదులలో విలక్షణంగా స్వయంగా-తీసుకోబడేందుకు ఉపయోగించబడుతుంది, ఒకటి 25 కేజీ కన్నా ఎక్కువ బరువు ఉన్న పెద్దవారు లేదా పిల్లల కోసం మరియు ఒకటి 10 నుంచి 25 కేజి బరువు ఉన్న పిల్లల   కోసం.[30]

అనుబంధములు[మార్చు]

యాంటిహిస్టమైన్స్ (హెచ్1 మరియు హెచ్2 రెండు), సైద్ధాంతికమైన వాదంపై ఆధారపడి సాధారణంగా ఉపయోగించబడుతుంది మరియు ప్రభావవంతంగా భావించబడుతున్నప్పటికి, సాక్ష్యం ద్వారా సరిపోనంతగా మద్దతు ఇవ్వబడింది. సిఫారసులను ఆధారం చేయగల ఎటువంటి చక్కటి-నాణ్యత అధ్యయనాలను 2007 కోచ్‌రేన్ పరిశీలన కనుగొనలేదు[31] మరియు శ్వాసమార్గ నంజు లేదా ఊడ్పుపై అవి ప్రభావం ఉన్నట్లు అవి నమ్మబడలేదు.[10] అనాఫిలాక్సిస్ యొక్క ప్రస్తుత సంఘటనలో కార్టికోస్టెరాయిడ్స్ మార్పు తేవడం అనేది అసంభావ్యం, కాని బైఫేసిక్ అనాఫిలాక్సిస్ యొక్క ప్రమాదావకాశమును తగ్గించడంలో ఆశాజనకంగా ఉపయోగించవచ్చు. ఈ పరిస్థితులలో వాటి రోగనిరోధక ప్రభావకత సందేహాస్పదం.[23] ఎపినెఫ్రైన్‌తో పరిష్కారం కాబడని శ్వాసనాళికలఈడ్పు కోసం నెబ్యూలైజ్డ్ సాల్‌బ్యుటమోల్ ప్రభావవంతము కావచ్చు.[10] మెత్తటి కండరాన్ని విశ్రాంతి పరిచే దాని భావించబడే ప్రభావం వల్ల ఇతర చర్యలకు ప్రతిస్పందించని వాటిలో మిథిలీన్ బ్లూ ఉపయోగించబడింది.[10]

సంసిద్ధత[మార్చు]

అనాఫిలాక్సిస్‌కు లొంగే ప్రజలు "అల్లెర్జీ చర్య ప్రణాళిక" కలిగి ఉండాలని సలహా ఇవ్వడమైనది, మరియు వారి పిల్లల యొక్క అల్లెర్జీల గురించి మరియు ఒక అనాఫిలాక్టిక్ అత్యవసర పరిస్థితిలో ఏమి చేయాలి అనేది పాఠశాలలకు తెలియజేయవలసిందిగా పెద్దలకు సలహా ఇవ్వడమైనది.[32] చర్య ప్రణాళిక సాధారణంగా ఎపినెఫ్రైన్ ఆటో-ఇంజెక్టర్ల ఉపయోగం, వైద్య హెచ్చరిక బ్రేస్‌లెట్ను ధరించమని సిఫారసు, మరియు ప్రారంభకాలను దూరంగా ఉంచడంపై సలహా సమావేశము కలిగి ఉంటుంది.[32] అనాఫిలాక్సిస్ యొక్క భవిష్యత్తు ఉదంతాలను నివారించేందుకు నిర్దిష్ట ప్రారంభకాల కోసం ఇమ్యూనోథెరపి అందుబాటులో ఉంది. చర్మముకింద సున్నితత్వమును నశింపజేసే యొక్క ఒక బహుళ-సంవత్సరాల కోర్సు కుట్టే కీటకాలకి విరుద్ధంగా ప్రభావవంతముగా కనుగొనబడింది, అయితే నోటి ద్వారా సున్నితత్వమును నశింపజేయడం చాలా ఆహార పదార్థాల కోసం ప్రభావవంతమైనది.[3]

రోగనిరూపణ[మార్చు]

కారణము తెలిసినటువంటి వారిలో మరియు తక్షణ చికిత్స అందుబాటు అన్నవాటిలో, రోగనిరూపణ బాగుంటుంది.[33] ఒకవేళ కారణము తెలియకపోయినప్పటికిని, ఒకవేళ తగినటువంటి నివారణ ఔషధప్రయోగము అందుబాటులో ఉంటే, రోగనిరూపణ సాధారణంగా బాగుంటుంది.[4] ఒకవేళ మరణం సంభవిస్తే, అది సాధారణంగా శ్వాసకోశ (విలక్షణంగా అస్ఫిక్సియ) వల్ల గాని లేదా గుండెరక్తనాళముల కారణాల (షాక్) వల్ల గాని ఉంటుంది,[10][22] 0.7 తో–20% కేసులు మరణానికి దారితీస్తాయి.[4][9] నిమిషాలలోపల మరణం సంభవించే కేసులు ఉండినాయి.[5] వ్యాయామ-ప్రేరిత అనాఫిలాక్సిస్‌ గల వారిలో పర్యవసానాలు విలక్షణంగా బాగుంటుంది, ప్రజలు పెద్దవారయ్యే కొద్ది కొన్న మరియు తక్కువ తీవ్ర ఉదంతాలు.[15]

మహమ్మారి వ్యాధి విజ్ఞాన శాస్త్రం[మార్చు]

అనాఫిలాక్సిస్ యొక్క సంఘటన ప్రతి సంవత్సరం 4–5 ప్రతి 100,000 మందిలో,[10] 0.5–2% గల జీవితకాలం ప్రమాదావకాశంతో.[5] ప్రమాణాలు పెరుగుతున్నట్లుగా కనిపిస్తుంది: 1980లలో సంఘటన ప్రతి సంవత్రసం 100,000కు సుమారు 20 గా ఉండినది, అయితే 1990లలో అది ప్రతి సంవత్సరం 100,000కు 50 గా అయింది.[3] పెరుగుదల ఆహార-ప్రేరిత అనాఫిలాక్సిస్ కోసం ప్రాథమికంగా కనిపిస్తుంది.[34] యుక్త వయస్కులు మరియు ఆడవారిలో ప్రమాదావకాశం అత్యధికం.[3][10]

ప్రస్తుతము, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ప్రతి సంవత్సరం 500–1,000 (2.4 ప్రతి మిలియన్) మరణాలకు, యునైటెడ్ కింగ్డమ్‌లో ప్రతి సంవత్సరం 20 (0.33 ప్రతి మిలియన్) మరణాలకు, మరియు ఆస్ట్రేలియాలో ప్రతి సంవత్సరం 15 (0.64 ప్రతి మిలియన్) మరణాలకు అనాఫిలాక్సిస్ దారి తీస్తుంది.[10] 1970లు మరియు 2000ల మధ్య మరణాల సంఖ్య తగ్గింది.[35] ఆస్ట్రేలియాలో, ఆహార-ప్రేరిత అనాఫిలాక్సిస్ వల్ల ప్రాథమికంగా మహిళలలో మరణం సంభవిస్తుంది అయితే కీటకాల కాట్ల వల్ల ప్రాథమికంగా మగవారిలో మరణం సంభవిస్తుంది.[10] అనాఫిలాక్సిస్ వల్ల మరణం అత్యంత సాధారణంగా ఔషధప్రయోగాలతో ప్రారంభించబడుతుంది.[10]

చరిత్ర[మార్చు]

పదము "అఫిలాక్సిస్" చార్ల్స్ రిచెట్ చే 1902 లో సృష్టించబడింది మరియు తదుపరి దాని ఉచ్ఛారణ యొక్క చక్కటి నాణ్యత కారణంగా "అనాఫిలాక్సిస్"గా మార్చబడింది.[11] 1913లో అనాఫిలాక్సిస్‌పై అతని పనికి అతను తదుపరి వైద్యం మరియు శరీరధర్మశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి ప్రదానం చేయబడినారు.[4] తత్వం తనకు తానుగా ఏదేమైనప్పటికి పురాతన కాలం నుంచి వివరించబడింది.[24] ఈ పదము గ్రీక్ పదాలు ἀνά అనా, విరుద్ధంగా, మరియు φύλαξις ఫిలాక్సిస్,రక్షణ నుంచి వచ్చింది.[36]

పరిశోధన[మార్చు]

అనాఫిలాక్సిస్ చికిత్స కోసం నాలుకకింద ఎపినెఫ్రైన్ అభివృద్ధి చేసేందుకు కొనసాగుతున్న ప్రయత్నాలు ఉన్నాయి.[10] పునరావృతమును నివారించే పద్ధతి లాగా యాంటి-ఐజిఇ యొక్క చర్మముకింద ఇంజెక్షన్ యాంటిబాడి ఒమాలిజుమాబ్ అధ్యయనం చేయబడుతుంది, కాని అది ఇంకా సిఫారసు చేయబడలేదు.[5][37]

ఉదాహరణలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 Tintinalli, Judith E. (2010). Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide (Emergency Medicine (Tintinalli)). New York: McGraw-Hill Companies. pp. 177–182. ISBN 0-07-148480-9. 
  2. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  3. 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 3.10 3.11 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  4. 4.00 4.01 4.02 4.03 4.04 4.05 4.06 4.07 4.08 4.09 4.10 4.11 4.12 4.13 4.14 Marx, John (2010). Rosen's emergency medicine: concepts and clinical practice 7th edition. Philadelphia, PA: Mosby/Elsevier. p. 15111528. ISBN 978-0-323-05472-0. 
  5. 5.00 5.01 5.02 5.03 5.04 5.05 5.06 5.07 5.08 5.09 5.10 5.11 5.12 5.13 5.14 5.15 5.16 5.17 5.18 5.19 5.20 5.21 5.22 5.23 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  6. 6.0 6.1 6.2 6.3 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  7. 7.0 7.1 7.2 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  8. 8.0 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  9. 9.0 9.1 9.2 9.3 9.4 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  10. 10.00 10.01 10.02 10.03 10.04 10.05 10.06 10.07 10.08 10.09 10.10 10.11 10.12 10.13 10.14 10.15 10.16 10.17 10.18 10.19 10.20 10.21 10.22 10.23 10.24 10.25 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  11. 11.0 11.1 11.2 11.3 11.4 11.5 11.6 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  12. Worm, M (2010). "Epidemiology of anaphylaxis.". Chemical immunology and allergy. 95: 12–21. PMID 20519879. doi:10.1159/000315935. 
  13. 13.0 13.1 editors, Marianne Gausche-Hill, Susan Fuchs, Loren Yamamoto, (2007). The pediatric emergency medicine resource (Rev. 4. ed. ed.). Sudbury, Mass.: Jones & Bartlett. p. 69. ISBN 978-0-7637-4414-4. 
  14. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  15. 15.0 15.1 editor, Mariana C. Castells, (2010). Anaphylaxis and hypersensitivity reactions. New York: Humana Press. p. 223. ISBN 978-1-60327-950-5. 
  16. 16.0 16.1 16.2 Volcheck, Gerald W. (2009). Clinical allergy : diagnosis and management. Totowa, N.J.: Humana Press. p. 442. ISBN 978-1-58829-616-0. 
  17. 17.0 17.1 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  18. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  19. Bilò, MB (2011 Jul). "Anaphylaxis caused by Hymenoptera stings: from epidemiology to treatment.". Allergy. 66 Suppl 95: 35–7. PMID 21668850. doi:10.1111/j.1398-9995.2011.02630.x.  Check date values in: |date= (help)
  20. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  21. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  22. 22.0 22.1 22.2 22.3 22.4 22.5 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  23. 23.0 23.1 23.2 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  24. 24.0 24.1 24.2 24.3 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  25. Anaphylaxis, Author: Stephen F Kemp, MD, FACP; Chief Editor: Michael A Kaliner, MD;http://emedicine.medscape.com/article/135065-overview#showall
  26. 26.0 26.1 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  27. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  28. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  29. Mueller, UR (2007 Aug). "Cardiovascular disease and anaphylaxis.". Current opinion in allergy and clinical immunology. 7 (4): 337–41. PMID 17620826. doi:10.1097/ACI.0b013e328259c328.  Check date values in: |date= (help)
  30. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  31. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  32. 32.0 32.1 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  33. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  34. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  35. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  36. "anaphylaxis". merriam-webster.com. Retrieved 2009-11-21. 
  37. Vichyanond, P (2011 Sep). "Omalizumab in allergic diseases, a recent review.". Asian Pacific journal of allergy and immunology / launched by the Allergy and Immunology Society of Thailand. 29 (3): 209–19. PMID 22053590.  Check date values in: |date= (help)

బహిరంగ లింకులు[మార్చు]