అనోరెక్సియా నెర్వోసా
| అనోరెక్సియా నెర్వోసా | |
|---|---|
| ఇతర పేర్లు | అనోరెక్సియా |
 | |
| మిస్ ఎ— ఆమెను 1866లో, చికిత్స తర్వాత 1870లో చిత్రీకరించారు. ఆమె అనోరెక్సియాకు సంబంధించిన తొలి కేస్ స్టడీస్లో ఒకరు. <సర్ విలియం గల్ ప్రచురించిన వైద్య పత్రాల నుండి>. | |
| ప్రత్యేకత | మానసిక వ్యాధులు |
| లక్షణాలు | తక్కువ బరువు, బరువు పెరుగుతామనే భయం, సన్నగా ఉండాలనే బలమైన కోరిక, ఆహార నియంత్రణలు |
| సంక్లిష్టతలు | ఆస్టియోపొరోసిస్, వంధ్యత్వం, గుండె దెబ్బతినడం, ఆత్మహత్య |
| సాధారణ ప్రారంభం | కౌమారదశ నుండి యవ్వనదశ వరకు |
| కారణాలు | స్పష్టమైన కారణం తెలియదు |
| ప్రమాద కారకములు | కుటుంబ చరిత్ర, ఉన్నత స్థాయి క్రీడలు, మోడలింగ్, నృత్యం |
| భేదాత్మక రోగనిర్థారణ పద్ధతి | శరీర వైకల్య రుగ్మత, బులిమియా నెర్వోసా, మాదకద్రవ్యాల వినియోగ రుగ్మత, హైపర్థైరాయిడిజం, తాపజనక ప్రేగు వ్యాధి, డిస్ఫాగియా, క్యాన్సర్ |
| చికిత్స | జ్ఞానాత్మక ప్రవర్తనా చికిత్స, బరువును పునరుద్ధరించడానికి ఆసుపత్రిలో చేర్చడం |
| రోగ నిరూపణ | 10 సంవత్సరాలలో మరణించే ప్రమాదం 5% |
| తరుచుదనము | 2.9 మిలియన్లు (2015) |
| మరణాలు | 600 (2015) |
'అనోరెక్సియా' నెర్వోసా ఒక రుగ్మత. దీనిని అనోరెక్స్షియా అని పిలుస్తారు, ఇది బరువు తక్కువగా ఉండాలనుకోవడం, పరిమిత ఆహారం తీసుకోవడం, బరువు పెరుగుతుందనే భయం, సన్నగా ఉండాలనే బలమైన కోరికతో తక్కువ తినే రుగ్మత.[1][2]
లక్షణాలు
[మార్చు]అనోరెక్సియా ఉన్న చాలా మంది వ్యక్తులు తాము తక్కువ బరువు ఉన్నప్పటికీ అధిక బరువు ఉన్నట్లు భావిస్తారు.[2][3] వారు తక్కువ బరువుతో సమస్య ఉంటుందనే విషయాన్ని ఖండిస్తారు.[4] వారు తమ బరువును తరచుగా కొలుచుకుంటారు. చిన్న మొత్తంలో, కొన్ని ఆహారపదార్ధాలను మాత్రమే తింటారు. ఈ బరువు తగ్గాలనే ఆలోచనతో కొందరు మితిమీరిన వ్యాయామం చేస్తారు, బలవంతంగా వాంతి చేసుకోవాలని ప్రయత్నం చేస్తారు లేదా భేదిమందు (విరోచనం అయ్యే మందులు) ఉపయోగిస్తారు.[2]
ఈ రుగ్మత కలవారిలో బోలు ఎముకల వ్యాధి (Osteoporosis), వంధ్యత్వం, గుండె దెబ్బతినడం వంటి సమస్యలు ఉండవచ్చు.[2] మహిళలలో ఋతుస్రావం ఆగిపోవచ్చు.[4]
కారణాలు
[మార్చు]ఈ రుగ్మతకు స్పష్టమైన కారణం తెలియలేదు. సారూప్య కవలలతో కొన్ని జన్యు అంశాలు ఇతర కవలల కంటే ఎక్కువగా ప్రభావితమవుతాయి.[3] సన్నగా ఉన్నవారిని గౌరవించే సమాజాలలో సాంస్కృతిక అంశాలు కూడా అధిక పాత్ర పోషిస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది.[4] ఇంకా, అధిక-స్థాయి అథ్లెటిక్స్, మోడలింగ్, నాట్యం వంటి సన్నబడటానికి తోడ్పడే కార్యకలాపాలలో పాల్గొనేవారిలో ఈ రుగ్మత సాధారణంగా కనుపిస్తుంది.[4][5] జీవితంలో బలమైన మార్పు లేదా ఒత్తిడి కలిగించే సంఘటనలు సాధారణంగా అనోరెక్సియా సమస్య కలిగించవచ్చు.[4]
రోగ నిర్ధారణ
[మార్చు]గణనీయంగా బరువు తక్కువ ఉండడం అనేది ఈ రోగం నిర్ధారణకు కీలకం.[4] వ్యాధి తీవ్రతను బాడీ మాస్ ఇండెక్స్ (BMI) ఆధారంగా నిర్ణయిస్తారు. పెద్దలలో BMI 17 కంటే ఎక్కువ,16 నుండి 17 వరకు ఉంటే ఈ వ్యాధి తగుమాత్రం ఉందని భావిస్తారు. తక్కువ BMI 15 నుండి 16 వరకు వ్యాధి తీవ్రంగాను, BMI 15 కంటే తక్కువ ఉన్నవారిలో వ్యాధి తీవ్రతరంగా ఉంటుంది. పిల్లలలో BMI 5 వ శాతం కంటే తక్కువ వ్యాధికి పరిగణిస్తారు.[4]
చికిత్స
[మార్చు]ప్రధానంగా అనోరెక్సియా చికిత్సలో ఆరోగ్యకరమైన బరువును పునరుద్ధరించడం, అంతర్లీన మానసిక సమస్యలకు చికిత్స చేయడం వంటివి ఉంటాయి. మందులు బరువు పెరగడానికి నేరుగా సహాయపడకపోయినా, సంబంధిత ఆందోళన లేదా నిరాశను తగ్గించడానికి వాటిని ఉపయోగించవచ్చు.[2] అభిజ్ఞా ప్రవర్తనా చికిత్స (cognitive behavioral therapy) లేదా తల్లిదండ్రులు తమ బిడ్డకు ఆహారం తినిపించడం లేదా ఇవ్వడం వంటి అనేక రకాల ప్రక్రియలు చికిత్సగా ఉపయోగపడతాయి, దీనిని మౌడ్స్లీ కుటుంబ చికిత్స అని పిలుస్తారు.[2][5] కొన్నిసార్లు బరువు తగ్గడానికి ఆసుపత్రిలో చేరాల్సి వస్తుంది.[6] అయితే, నాసోగ్యాస్ట్రిక్ ట్యూబ్ ఫీడింగ్ వలన కలిగే ప్రయోజనాలకు ఆధారాలు స్పష్టంగా లేవు.[7]కొందరు వ్యక్తులకు అనోరెక్సియా కేవలం ఒకసారే వస్తుంది క్రమంగా కోలుకుంటారు, ఇంకొంతమందిలో అనేక సంవత్సరాలుగా ఎక్కువ సార్లు రావచ్చు. బరువు పెరగడంతో అనేక సమస్యలు మెరుగుపడతాయి లేదా పరిష్కరించబడతాయి.[6]
వ్యాప్తి
[మార్చు]ప్రపంచవ్యాప్తంగా, 2015 నాటికి అనోరెక్సియా 2.9 మిలియన్ల మందిని ప్రభావితం చేస్తుందని అంచనా వేసారు.[8] పాశ్చాత్య దేశాలలో 0.9% నుండి 4.3% మంది స్త్రీలలో, 0.20% నుండి 0.3% మంది పురుషులలో వారి జీవితకాలంలో ఏదో ఒక సమయంలో ఇది సంభవిస్తుందని అంచనా.[9] సంవత్సరంలో 0.40% యువతులు ప్రభావితమవుతారని, అయితే ఇది పురుషుల కంటే మహిళలు పది రెట్లు ఎక్కువ అని తెలుస్తోంది.[4] తరచుగా ఇది యుక్తవయస్సులో ప్రారంభమవుతుంది.[2] 20వ శతాబ్దంలో అనోరెక్సియా మరింత నిర్ధారణ చేయగలిగినప్పటికీ, ఇది పెరుగుదల వల్ల జరిగిందా లేదా కేవలం మెరుగైన రోగనిర్ధారణ వల్ల జరిగిందా అనేది అస్పష్టం.
ఈ రుగ్మత 2013 లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 600 మరణాలకు దారితీసింది, 1990 లో 400 మరణాలు సంభవించాయి.[10] ఆహారం తినే రుగ్మతలు, ఆత్మహత్య ఆలోచనలు వంటి అనేక ఇతర కారణాలు ఒక వ్యక్తికి మరణించే ప్రమాదాన్ని కూడా పెంచుతాయి.[2][9] దాదాపు 5% మంది పదేళ్ల కాలంలో అనోరెక్సియా సమస్యల వల్ల మరణిస్తున్నారు.[4] అనోరెక్సియా నెర్వోసా అనే పదాన్ని 1873లో విలియం గుల్ ఈ పరిస్థితిని వివరించడానికి మొదటిసారి ఉపయోగించారు.
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Sari Fine Shepphird (2009). 100 Questions & Answers About Anorexia Nervosa. Jones & Bartlett Learning. p. xvi. ISBN 978-1-4496-3079-9. Archived from the original on 8 September 2017.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 "What are Eating Disorders?". NIMH. Archived from the original on 23 May 2015. Retrieved 24 May 2015. Archived 23 మే 2015 at the Wayback Machine
- ↑ 3.0 3.1 Attia E (2010). "Anorexia nervosa: current status and future directions". Annual Review of Medicine. 61 (1): 425–35. doi:10.1146/annurev.med.050208.200745. PMID 19719398.
- ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 Diagnostic and statistical manual of mental disorders : DSM-5 (5 ed.). Washington: American Psychiatric Publishing. 2013. pp. 338–345. ISBN 978-0-89042-555-8.
- ↑ 5.0 5.1 Arcelus J, Witcomb GL, Mitchell A (March 2014). "Prevalence of eating disorders amongst dancers: a systemic review and meta-analysis". European Eating Disorders Review. 22 (2): 92–101. doi:10.1002/erv.2271. PMID 24277724.
- ↑ 6.0 6.1 "Feeding and eating disorders" (PDF). American Psychiatric Publishing. 2013. Archived from the original (PDF) on 1 May 2015. Retrieved 9 April 2015. Archived 1 మే 2015 at the Wayback Machine
- ↑ "Eating Disorders: Core Interventions in the Treatment and Management of Anorexia Nervosa, Bulimia Nervosa and Related Eating Disorders" (PDF). 2004. p. 103. PMID 23346610.
- ↑ Vos, Theo; Allen, Christine; Arora, Megha; Barber, Ryan M.; Bhutta, Zulfiqar A.; Brown, Alexandria; Carter, Austin; Casey, Daniel C.; Charlson, Fiona J.; Chen, Alan Z.; Coggeshall, Megan; Cornaby, Leslie; Dandona, Lalit; Dicker, Daniel J.; Dilegge, Tina; Erskine, Holly E.; Ferrari, Alize J.; Fitzmaurice, Christina; Fleming, Tom; Forouzanfar, Mohammad H.; Fullman, Nancy; Gething, Peter W.; Goldberg, Ellen M.; Graetz, Nicholas; Haagsma, Juanita A.; Hay, Simon I.; Johnson, Catherine O.; Kassebaum, Nicholas J.; Kawashima, Toana; Kemmer, Laura (October 2016). "Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". Lancet. 388 (10053): 1545–1602. doi:10.1016/S0140-6736(16)31678-6. PMC 5055577. PMID 27733282.
{{cite journal}}: Unknown parameter|displayauthors=ignored (help) - ↑ 9.0 9.1 Smink FR, van Hoeken D, Hoek HW (August 2012). "Epidemiology of eating disorders: incidence, prevalence and mortality rates". Current Psychiatry Reports. 14 (4): 406–14. doi:10.1007/s11920-012-0282-y. PMC 3409365. PMID 22644309.
- ↑ Naghavi M, Wang H, Lozano R, Davis A, Liang X, Zhou M, et al. (January 2015). "Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013". Lancet. 385 (9963): 117–71. doi:10.1016/S0140-6736(14)61682-2. PMC 4340604. PMID 25530442.