అమరావతి (రాష్ట్ర రాజధాని)

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
Amaravati
అమరావతి
నగరం
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంతము మరియు అమరావతి మ్యప్
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంతము మరియు అమరావతి మ్యప్
Amaravati is located in ఆంధ్ర ప్రదేశ్
Amaravati
Location of Amaravati in Andhra Pradesh, India
భౌగోళికాంశాలు: 16°31′39″N 80°28′05″E / 16.5275°N 80.4681°E / 16.5275; 80.4681Coordinates: 16°31′39″N 80°28′05″E / 16.5275°N 80.4681°E / 16.5275; 80.4681
Country భారత దేశము
రాష్ట్రం ఆంధ్ర ప్రదేశ్
Region కోస్తాంధ్ర
Districts గుంటూరు
ప్రభుత్వం
 • Type Regional Authority
 • సంస్థ APCRDA
విస్తీర్ణం[1][2]
 • నగరం 217.23
 • Metro[3] 8,390
జనాభా (2011)[4]
 • నగరం 1,03,000
 • Metro 46,87,389
సమయప్రాంతం IST (UTC+5:30)
Pincode(s) 520 xxx, 521 xxx, 522 xxx
Area code(s) Telephone numbers in India
వాహన రిజిస్ట్రేషన్ AP
Official languages తెలుగు
Website Amaravati official website

అమరావతి (ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర రాజధాని) భారత దేశం లోని, విభజిత ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం యొక్క ప్రణాళికాబద్దమైన రాజధాని నగరంగా నిర్మింపబడుతున్న ప్రాంతానికి సమీపంలో గల పంచారామ క్షేత్రం అమరావతి గ్రామాం పేరునే కొత్త రాజధాని పేరుగా నిర్ణయం చేయబడింది.[5] కృష్ణా నది దక్షిణపు ఒడ్డున నిర్మింపబడుతున్న నదీ ముఖ రాజధాని మరియు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంతం యొక్క భాగంగా ఉంది.[6][7]

నేపథ్యం[మార్చు]

ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం (2014) ప్రకారం, హైదరాబాద్ ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజనకు క్రింది తెలంగాణ రాజధానిగా మారింది. అయితే, హైదరాబాద్ కొత్త రాజధాని అభివృద్ధి చేసే వరకు పది సంవత్సరాల వ్యవధి కోసం రెండు రాష్ట్రాల ఉమ్మడి రాజధానిగా ఉండటానికి పూర్తయింది.[8]

ప్రాంతము[మార్చు]

కొత్త రాజధాని నగరం యొక్క మొదటి దశలో మూడు మండలాలములు అయిన మంగళగిరి, తుళ్ళూరు మరియు తాడేపల్లి లోని 31 గ్రామాలు (కొన్ని గ్రామాల భూభాగములతో సహా) ఉన్నాయి.[9] ఇది కృష్ణా నది ఒడ్డున, గుంటూరు జిల్లాలో భూమి 217,23 చదరపు కిలోమీటర్లు (83.87 చ.మైళ్ళు) లో నిర్మించబడి వుంటుంది. ఈ నగరం విజయవాడ నగరం యొక్క నైరుతి దిశలో 12 కిలోమీటర్లు (7.5 మైళ్లు) మరియు గుంటూరు సిటీ ఉత్తరమునకు 24 కి.మీ. (15 మై.) దూరములో ఉంటుంది.[10]

చరిత్ర[మార్చు]

అమరావతి స్తూపం

ఆంధ్రప్రదేశ్కు రాజధానిగా నిర్ణయించబడిన ఈ ప్రాంతానికి చాలపురాతన చరిత్రవుంది. క్రీస్తు పూర్వం 1వ శతాభ్దం నుండి క్రీస్తు శకం 3వ శతాభ్ధం వరకు భారత దేశంలో దాదాపు 60 శాతాన్ని (ప్రస్తుత ఆంధ్రప్రదేశ్,తెలంగాణా, మహరాష్ట్ర,గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్, కర్ణాటక ప్రాంతాలను) పరిపాలించిన శాతవాహన సామ్రాజ్యానికి రాజధాని అయిన ధరణికోట ప్రస్తుత కొత్త రాజధాని ప్రాంతం లోనేవున్నది.

రాజధాని శిలన్యాసము[మార్చు]

అమరావతి శంకుస్థాపన

భారత ప్రధాని శ్రీ నరేంద్రమోడి గారు ఉద్దండరాయునిపాలెం లో రాజధాని నగర నిర్మాణానికి 2015 అక్టోబర్ 22న విజయదశమి నాడు శిలాన్యాసం (శంకుస్థాపన) గావించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ పరిపాలనా భవన సముదాయానికి 2016 అక్టోబర్ 28 వ తేదిన అప్పటి కేంద్ర పట్టణాభివృధ్ది మంత్రి, ప్రస్తుతఉపరాష్ట్రపతి శ్రీ ఎం. వెంకయ్య నాయుడు గారు శంకుస్థాపన గావించారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ తాత్కాలిక సచివాలయము[మార్చు]

సచివాలయ భవనాల మధ్య ఫౌంటెన్

2016 జనవరి నెలలో ముఖ్యమంత్రి గారు తాత్కాలిక సచివాలయ భవన సముదాయానికి శంఖుస్థాపన గావించారు. జూన్ 2015 నాటికి పరిపాలన అక్కడి నుంచి సాగించాలని భావించినా అది అక్టోబర్ నాటికి సాకారమయింది. అనతి కాలంలో అన్ని హంగులతో సదుపాయాలతో సచివాలయ భవన సముదాయాన్ని నిర్మించిన ఘనత ప్రభుత్వానికి లభించింది.

Secretariat10.jpg
Secretariat11.jpg
సచివాలయ భవనాలు విద్యుత్ కాంతిలో

అధికార పరిధి[మార్చు]

ఈ క్రింద పట్టిక గ్రామాలు జాబితా మరియు వాటి సంబంధిత మండలాల్లోని కొన్ని ప్రాంతాలు కూడా రాజధాని నగరం యొక్క ఒక భాగం అయి ఉంటాయి.

# తుళ్ళూరు మండలం మంగళగిరి మండలం తాడేపల్లి మండలం
1 లింగాయపాలెం (
మోగులంకపాలెం
సహా గ్రామము
కృష్ణాయపాలెం ఉండవల్లి
2 ఉద్దండరాయునిపాలెం నిడమర్రు పెనుమాక
3 వెలగపూడి కురగల్లు
(నీరుకొండ&
గ్రామము ప్రాంతములతో సహా)
తాడేపల్లి మండలం (మండలం) (భాగము)
(నులకపేట, డోలాస్‌నగర్, తదితరములు.)
4 నేలపాడు నవులూరు
యర్రబాలెం&
(బేతపూడి గ్రామము ప్రాంతముతో సహా)
5 శాఖమూరు
6 ఐనవోలు
7 మల్కాపురం
8 మందడం

(తాళ్ళాయపాలెం గ్రామము ప్రాంతముతో సహా)

9 వెంకటపాలెం
10 అనంతవరం
11 నెక్కల్లు
12 తుళ్ళూరు
13 దొండపాడు
14 అబ్బరాజుపాలెం
15 రాయపూడి
16 బోరుపాలెం
17 కొండరాజుపాలెం
(డి-జనాభా)
18 పిచ్చుకలపాలెం

గమనిక:

  • బ్రాకెట్లలో పేర్లు సంబంధిత పరిష్కారం గూడెం గ్రామాలు ఉన్నాయి.

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

మూలాలు[మార్చు]

  1. "GO on enhancing capital city area". The Hindu. Vijayawada. 10 June 2015. Retrieved 15 June 2015. 
  2. "Declaration of A.P. Capital City Area (Revised)". Andhra Patrika. Retrieved 15 June 2015. 
  3. "Andhra Pradesh Capital Region Development Authority Act, 2014" (PDF). News19. Municipal Administration and Urban Development Department. 30 December 2014. Retrieved 9 February 2015. 
  4. "CRDA eyes CSR funds to push job potential in capital city". Times of India. Guntur. 1 July 2015. Retrieved 18 August 2015. 
  5. "Capital City be named as "Amaravati"" (PDF). Andhra Pradesh Capital Region Development Authority. Municipal Administration & Urban Development Department – Andhra Pradesh. 23 April 2015. Retrieved 31 May 2015. 
  6. "AP Capital Region Development Authority comes into being". The Hindu. Hyderabad. 31 December 2014. Retrieved 6 January 2015. 
  7. "Andhra Pradesh releases master plan for its capital Amaravati". Business Standard. 31 December 2014. Retrieved 9 February 2015. 
  8. "The Andhra Pradesh Reorganisation Act, 2014" (PDF). AP Reorganisation Portal. New Delhi: The Gazette of India Extraordinary. 1 March 2014. Retrieved 9 February 2015. 
  9. "Capital city in Andhra Pradesh to cover 3 mandals". Deccan Chronicle. 31 December 2014. Retrieved 6 January 2015. 
  10. U Sudhakar Reddy (31 October 2014). "Andhra Pradesh capital to come up on riverfront in Guntur district". Deccan Chronicle. Hyderabad. Retrieved 1 November 2014.