అరిహంతుడు
| శ్రేణిలో భాగం |
| జైనమతం |
|---|
 |
అరిహంతుడు (Jain Prakrit: अरिहन्त, Sanskrit: अर्हत् arhat, lit. 'విజేత') అనగా ఆసక్తి, కోపం, గర్వం, లోభం వంటి అంతర్గత వికారాలను జయించిన జీవుడు (ఆత్మ). నాలుగు శత్రువులైన కర్మలను నశింపజేసిన తరువాత వారు నిర్మలమైన స్వరూపాన్ని గ్రహిస్తారు.[1] అరిహంతులును కేవలినులు అని కూడా పిలుస్తారు. ఎందుకంటే వారు కేవల జ్ఞానం (అనంతమైన శుద్ధ జ్ఞానం)ను పొందుతారు.[2][3]
ఒక అరిహంతుడును జినుడు (“విజేత”) అని కూడా అంటారు. జీవితాంతంలో అరిహంతులు మిగిలిన కర్మలను కూడా నశింపజేసి మోక్షంను పొందుతారు. ఆ తరువాత వారు సిద్ధులు అవుతారు. అరిహంతులుకు శరీరం ఉంటుంది. అయితే సిద్ధులు శరీరరహితమైన నిర్మలాత్మలు.
నమోకార మంత్రం, పంచ పరమేష్ఠి (ఐదు పరమాత్మ స్వరూపులు)లకు అంకితమైన ప్రధాన జైన ప్రార్థన, “ణమో అరిహంతాణం” అనే పదాలతో ప్రారంభమవుతుంది. దీని అర్థం “అరిహంతులకు నమస్కారం”.
కేవలినులు — సర్వజ్ఞులు — రెండు రకాలుగా చెప్పబడతారు:[2]
- తీర్థంకరుడు కేవలి : సర్వజ్ఞత్వాన్ని పొందిన తరువాత మోక్ష మార్గాన్ని బోధించే 24 మంది మానవ ఆధ్యాత్మిక గురువులు.[4]
- సామాన్య కేవలి : తమ స్వీయ విముక్తిపైనే దృష్టి కేంద్రీకరించే కేవలినులు.
జైనమతం ప్రకారం ప్రతి ఆత్మకు అరిహంతుడు అయ్యే సామర్థ్యం ఉంది. కషాయాలు లేదా కోపం, అహంకారం, మోసం,, లోభం వంటి అంతర్గత శత్రువులను పూర్తిగా నశింపజేసిన ఆత్మ అరిహంతుడు అవుతుంది. ఇవే అవిద్య కొనసాగడానికి కారణమవుతాయి.[1]
తత్వశాస్త్రం
[మార్చు]జైన గ్రంథాల ప్రకారం, నాలుగు రకాల కర్మలు — మోహనీయ, జ్ఞానాన్ని ఆవరించే, దర్శనాన్ని ఆవరించే, అవరోధక కర్మలు — నశించినప్పుడు సర్వజ్ఞత్వం లభిస్తుంది.[5]
అరిహంతులు క్రింది పద్దెనిమిది దోషాల నుండి విముక్తులై ఉంటారని చెప్పబడింది:[6]
- జన్మ – పునర్జన్మ
- జరా – వృద్ధాప్యం
- తృషా – దాహం
- క్షుధా – ఆకలి
- విస్మయ – ఆశ్చర్యం
- అరతి – అసంతృప్తి
- ఖేద – పశ్చాత్తాపం
- రోగ – వ్యాధి
- శోక – దుఃఖం
- మద – గర్వం
- మోహ – మాయ / భ్రమ
- భయ – భయం
- నిద్రా – నిద్ర
- చింతా – ఆందోళన
- స్వేద – చెమట
- రాగ – ఆసక్తి / మమకారం
- ద్వేష – ద్వేషం
- మరణ – మరణం
సర్వజ్ఞత్వం
[మార్చు]
జైనమతంలో సర్వజ్ఞత్వం అనేది అనంతమైన, సమస్తాన్ని ఆవరించే జ్ఞానంగా చెప్పబడుతుంది. అది అద్దంలో ప్రతిబింబంలా, గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు అంతటా ఉన్న సమస్త పదార్థాలు, వాటి అనంత రూపాలను ప్రతిఫలింపజేస్తుంది.[7]
జైన గ్రంథాల ప్రకారం సర్వజ్ఞత్వం అనేది నిర్మలమైన ఆత్మల సహజ లక్షణం. స్వయంగా సర్వజ్ఞత్వాన్ని పొందిన వ్యక్తిని కేవలిన్ అంటారు.
పండిత్ బనారసీదాస్ తన సమయసార్ నాటక్ గ్రంథంలో సర్వజ్ఞ ఆత్మను ఈ విధంగా వర్ణించాడు:[8]
जोग धरै रहै जोगसौं भिन्न,
अनंत गुनातम केवलज्ञानी । तासु हृदै-द्रहसौं निकसी, सरितासम है श्रुत-सिंधु समानी ।। याते अनंत नयातम लच्छन, सत्य स्वरूप सिधंत बखानी । बुद्ध लखै न लखै दुरबुद्ध, सदा जगमाँहि जगै जिनवानी ।।३।।
అర్థం: సర్వజ్ఞుడైన భగవంతునికి సంపూర్ణమైన, పరిపూర్ణ జ్ఞానం ఉంటుంది. ఆయనకు భౌతిక శరీరం ఉన్నప్పటికీ, ఆయన తన భౌతిక దేహానికి అతీతుడై ఉంటాడు. ఆయన హృదయరూప సరస్సు నుంచి ఆధ్యాత్మిక ఉపదేశాల రూపంలో ఒక నది ప్రవహించి పవిత్ర శాస్త్రాల సముద్రంలో కలుస్తుంది. అందువల్ల ఇటువంటి సిద్ధాంతాలను అనంత దృష్టికోణాలను ఆవరించిన పరమసత్యంగా పరిగణిస్తారు. ఆధ్యాత్మిక సాధకులు ఈ సత్యాలను గ్రహిస్తారు. కానీ అవివేకులు, తప్పుడు విశ్వాసాలు కలిగిన వారు ఆ సత్యాన్ని గుర్తించలేరు. అటువంటి అరిహంతుల సర్వజ్ఞ జ్ఞానం విశ్వంలో శాశ్వతంగా విజయం సాధించుగాక!
నాలుగు అనంత గుణాలు (అనంత చతుష్టయం) ఇవి:[6]
- అనంత జ్ఞానం (ananta jñāna) – అనంతమైన జ్ఞానం
- అనంత దర్శనం (ananta darśana) – సమస్త దర్శనావరణీయ కర్మలు నశించడంతో కలిగే సంపూర్ణ దర్శనం
- అనంత సుఖం (ananta sukha) – అనంతమైన ఆనందం
- అనంత వీర్యం (ananta vīrya) – అనంతమైన శక్తి
తీర్థంకరులు
[మార్చు]
జైనమతాన్ని తిరిగి స్థాపించే అరిహంతులును తీర్థంకరులు అని పిలుస్తారు. తీర్థంకరులు సంఘంను పునరుద్ధరిస్తారు. ఈ నాలుగు భాగాల సంఘంలో పురుష సన్యాసులు (సాధువులు), మహిళా సన్యాసినులు (సాధ్వీలు), పురుష గృహస్థులు (శ్రావకులు),, మహిళా గృహస్థులు (శ్రావికలు) ఉంటారు.
ప్రస్తుత కాలచక్రంలోని తొలి తీర్థంకరుడు ఋషభనాథుడు,, 24వ, చివరి తీర్థంకరుడు మహావీరుడు. ఆయన క్రీస్తుపూర్వం 599 నుండి 527 వరకు జీవించాడు.
జైన గ్రంథాలు అరిహంతులు లేదా తీర్థంకరులుకు నలభై ఆరు లక్షణాలను పేర్కొంటాయి. ఈ లక్షణాలలో నాలుగు అనంత గుణాలు (అనంత చతుష్టయం), ముప్పై నాలుగు అద్భుత సంఘటనలు (అతిశయాలు),, ఎనిమిది మహిమలు (ప్రాతిహార్యాలు) ఉన్నాయి.[6] నాలుగు మహిమలు (ప్రాతిహార్యాలు) ఇవి:[9]
- అశోకవృక్షం (aśokavrikśa) – అశోక వృక్షం
- సింహాసనం (siṃhāsana) – రత్నాలతో అలంకరించిన సింహాసనం
- ఛత్రం (chatra) – మూడు అంతస్తుల గొడుగు / ఛత్రం
- భామండలం (bhāmadal) – అపూర్వ కాంతివంతమైన ప్రభామండలం
- దివ్య ధ్వని (divya dhvani) – పెదవులు కదలకుండా భగవంతుని నుండి వెలువడే దివ్య వాణి
- పుష్పవర్షం (puśpavarśā) – సుగంధ పుష్పాల వర్షం
- చామరాలు (camara) – అరవై నాలుగు వైభవోపేత చామరాల వీచికలు
- దుందుభి (dundubhi) – నగారాలు, ఇతర సంగీత వాద్యాల మధుర నాదం
మోక్షం
[మార్చు]నిర్వాణం (చివరి విముక్తి) సమయంలో అరిహంతుడు మిగిలిన నాలుగు అఘాతి కర్మలును కూడా విడిచిపెడతాడు:
- నామ కర్మ – శారీరక నిర్మాణాన్ని నిర్ణయించే కర్మ
- గోత్రం కర్మ – స్థానం లేదా వంశస్థితిని నిర్ణయించే కర్మ
- వేదనీయ కర్మ – సుఖం, దుఃఖాన్ని కలిగించే కర్మ
- ఆయుష్య కర్మ – జీవితకాలాన్ని నిర్ణయించే కర్మ
ఈ నాలుగు కర్మలు ఆత్మ యొక్క నిజ స్వరూపాన్ని ప్రభావితం చేయవు. అందువల్ల వీటిని అఘాతి కర్మలు అని పిలుస్తారు.
ఆరాధన
[మార్చు]
ణమోకార మంత్రంలో, “ణమో అరిహంతాణం, ణమో సిద్ధాణం” అనే పదాల ద్వారా జైనులు మొదట అరిహంతులను, తరువాత సిద్ధులను ఆరాధిస్తారు. సిద్ధులు సమస్త కర్మలను నశింపజేసి సంపూర్ణ పరిపూర్ణత పొందిన ఆత్మలు అయినప్పటికీ, అరిహంతులు సిద్ధుల కంటే ఉన్నతమైన ఆధ్యాత్మిక స్థాయిలో ఉన్నవారిగా పరిగణించబడతారు.
సిద్ధులు పరమ విముక్తిని పొందినందున వారు ప్రత్యక్షంగా అందుబాటులో ఉండరు. అయితే వారు అందించిన జ్ఞానం ద్వారా వారిని చేరుకోవచ్చని భావిస్తారు. కానీ అరిహంతులు తమ నిర్వాణం వరకు మానవ సమాజానికి ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకత్వం అందించగలరు.
ప్రధాన జైన గ్రంథం అయిన ద్రవ్యసంగ్రహం ఇలా పేర్కొంటుంది:
నాలుగు శత్రువులైన కర్మల (ఘాతియా కర్మలు)ను నశింపజేసి, అనంత విశ్వాసం, ఆనందం, జ్ఞానం, శక్తితో కూడి, అత్యంత పవిత్రమైన శరీరాన్ని (పరమౌదారిక శరీరం) ధరించిన లోక గురువు (అరిహంతుడు) అయిన ఆ నిర్మలాత్మను ధ్యానించాలి.
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]గమనికలు
[మార్చు]- 1 2 Sangave 2001, p. 15.
- 1 2 Sangave 2001, p. 16.
- ↑ Sangave 2001, p. 164.
- ↑ Rankin 2013, p. 40.
- ↑ Jain, S.A. (1960). Reality. Vira Sasana Sangha. p. 282.
Non-Copyright
- 1 2 3 Jain 2014, p. 3.
- ↑ Jain 2014, p. 2.
- ↑ Banarasi Das. Samaysaar Natak.
- ↑ Jain 2013, p. 181.
- ↑ Jain 2013, p. 177.
మూలాలు
[మార్చు]- Jain, Vijay K. (2013). Ācārya Nemichandra's Dravyasaṃgraha. Vikalp Printers. ISBN 9788190363952.
Non-copyright
- Jain, Vijay K. (2014-03-26), Acarya Pujyapada's Istopadesa – the Golden Discourse, Vikalp Printers, ISBN 9788190363969
- Rankin, Aidan (2013), "Chapter 1. Jains Jainism and Jainness", Living Jainism: An Ethical Science, John Hunt Publishing, ISBN 978-1780999111
- Sangave, Vilas Adinath (1980), Jain Community: A Social Survey (2nd ed.), Bombay: Popular Prakashan, ISBN 978-0-317-12346-3
- Sangave, Vilas Adinath (2001), Aspects of Jaina religion (3 ed.), Bharatiya Jnanpith, ISBN 81-263-0626-2
బాహ్య లింకులు
[మార్చు]