అర్నా ఝర్నా మ్యూజియం
 | |
 | |
| Established | 2000 |
|---|---|
| Location | రాజస్థాన్, భారతదేశం |
| Coordinates | 26°17′47″N 72°53′42″E / 26.29651°N 72.89511°E |
| Type | జానపద మ్యూజియం |
అర్నా జర్నా మ్యూజియం (లేదా అర్నా జర్నా – థార్ ఎడారి మ్యూజియం) అనేది రాజస్థాన్లోని జోధ్పూర్ సమీపంలో ఉన్న మోక్లవాస్ అనే గ్రామంలో నెలకొని ఉన్న ఒక జానపద మ్యూజియం. ఈ మ్యూజియం 2000వ సంవత్సరంలో రూపాయన్ సంస్థాన్ ఆధ్వర్యంలో ప్రారంభించబడింది. ఇది ప్రముఖ జానపద పరిశోధకురాలు, జాతి-సంగీత శాస్త్రవేత్త, పద్మభూషణ్ కోమల్ కోఠారి (1929) ఏర్పాటుచేసిన జానపద సంస్కృతి మ్యూజియం. 2004). అర్నా ఝర్నా అంటే అక్షరాలా అడవి, వసంతం అని అర్థం. దీని స్థానం రాతి శిఖరాలు, ఎడారి కాక్టస్, లోయల ద్వారా మార్వార్ ప్రాంతం, భూభాగాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది.[1]
ఈ మ్యూజియం, ఆ ప్రాంతం, దాని సమాజాల, పర్యావరణం, అమూర్త వారసత్వం, సాంస్కృతిక పద్ధతులను ప్రతిబింబించే రోజువారీ వస్తువుల ద్వారా రాజస్థాన్, జాతి శాస్త్రాన్ని సంగ్రహిస్తుంది. ఈ మ్యూజియంలో పురాతన కళాఖండాలు, విలువైన అలంకార వస్తువులు లేదా అధిక ద్రవ్య విలువ కలిగిన వస్తువులు ఉండవని కోఠారి పేర్కొన్నారు. ఒక సంస్కృతి, జ్ఞానం, నైపుణ్యాలకు సంబంధించిన అనేక అంశాలు, సమాజాలచే ఒక తరం నుండి మరొక తరానికి అందించడం ద్వారా సజీవంగా ఉంచబడతాయి. అందువల్ల, ఈ మ్యూజియం సాంస్కృతిక ప్రక్రియలు, సమాజ అనుసంధానాలు, ప్రాంతీయ సందర్భాలను వివరించడానికి వస్తువులను ప్రదర్శిస్తుంది. దీనిని సజీవ మ్యూజియం అని కూడా పిలుస్తారు, ఇక్కడ వస్తువులు సాధారణ ప్రజల దైనందిన జీవితంలో ఒక భాగంగా ఉంటాయి.[2]
దృష్టి
[మార్చు]థార్ ఎడారి, దేశీయ, సాంప్రదాయ జ్ఞాన వ్యవస్థలను ప్రదర్శించడమే అర్నా ఝర్నా మ్యూజియం, లక్ష్యం. ఇది ఆ ప్రాంతం, సాంస్కృతిక పద్ధతులను విస్తృత పర్యావరణ చట్రాలకు అనుసంధానించే వస్తువులను కలిగి ఉంది. ఈ మ్యూజియంను రూపొందించిన కోమల్ కోఠారి ఒక ప్రఖ్యాత జానపద పరిశోధకుడు. పెరుగుతున్న పట్టణీకరణతో గొప్ప సాంప్రదాయ జ్ఞానం వేగంగా కనుమరుగవుతోందని ఆయన గమనించారు. ఆయన ఇలా అనేవారు, “మా అమ్మమ్మ తొంభై ఐదు రంగులను గుర్తించగలిగేది, ఈ రోజు మనం ఇరవై రంగులను మాత్రమే చెప్పగలం…”[3] ఈ ఆందోళనలే ఒక ఎథ్నోగ్రాఫిక్ మ్యూజియంను ఏర్పాటు చేయాలనే ఆయన ఆలోచనకు ఆధారం. మ్యూజియం డైరెక్టర్, రూపాయన్ సంస్థాన్ కార్యదర్శి అయిన కుల్దీప్ కోఠారి, తన తండ్రి కోమల్ చెప్పిన మాటలను గుర్తుచేసుకున్నారు, ఆ మాటల ప్రకారం, "ఈ మ్యూజియం స్పష్టంగా కనిపించే సాంస్కృతిక వస్తువుల చరిత్రను, ప్రజల దైనందిన జీవితంలో అవి పోషించే పాత్రను గుర్తించడం ద్వారా, సామాన్య ప్రజల సృజనాత్మక చాతుర్యం, కథను తెలియజేస్తుంది."[4]
థీమ్
[మార్చు]అర్నా ఝర్నా మ్యూజియం, ప్రధాన ఇతివృత్తం, స్పష్టమైన, అస్పష్టమైన అంశాలను కలిగి ఉన్న జానపద జ్ఞాన అంశాలు.[5] అందువల్ల, వస్తువుల భౌతిక ప్రదర్శనకు, దానికి సంబంధించిన సాంస్కృతిక ప్రక్రియ, పరిశోధన-ఆధారిత డాక్యుమెంటేషన్ జోడించబడింది. ఈ రంగంలోని నిపుణులు, పండితులు ముందుకు తీసుకెళ్లగల థార్ జానపద సంస్కృతిపై శాస్త్రీయ పరిశోధన ఆధారంగా ఒక సేకరణను రూపొందించడమే దీని ఉద్దేశ్యం. ఇది జానపదుల సాంప్రదాయ జ్ఞానం, ఉపయోగం, కొనసాగింపు, మనుగడ కథలను కలిగి ఉన్న వస్తువులపై దృష్టి పెడుతుంది.[6]
పద్ధతి
[మార్చు]జానపద సంస్కృతిని విశ్లేషించడానికి, కోఠారికి రాజకీయ, పరిపాలనా విభజనలు పెద్దగా ఉపయోగపడలేదు. అతను రాజస్థాన్ను అక్కడ పండే ప్రధాన పంట ఆధారంగా మూడు జోన్లుగా విభజించాడు. ఈ విధంగా, రాజస్థాన్ను బజ్రా (మిల్లెట్), జొన్న (బార్లీ), మక్కా (మొక్కజొన్న) అనే మూడు పంట జోన్లుగా విభజించి, జోన్ల వారీగా వస్తువులను సేకరించి ప్రదర్శించారు.[7]
కోఠారి రాజస్థాన్లోని గ్రామీణ సమాజాల పంట సరళి ఆధారంగా సామాజిక-ఆర్థిక కార్యకలాపాల, పర్యావరణ చట్రాన్ని కూడా రూపొందించారు. గ్రామీణ ప్రజలు విత్తడం, కోయడం, మార్కెటింగ్ మొదలైన పంట సరళికి అనుగుణంగా వివాహాలు, సంతలు, పండుగలు నిర్వహిస్తారు. స్థానికంగా లభించే ఉత్పత్తులను ఉపయోగించి వినియోగ, అలంకరణ వస్తువులను సృష్టించే గ్రామీణ జానపద వస్తువుల ద్వారా నిర్దిష్ట జీవవైవిధ్యం ప్రదర్శించబడుతుంది. ఈ విధంగా, పర్యావరణం, జానపద సంస్కృతి మధ్య సంబంధాల, స్థానిక, ప్రాంతీయ సందర్భం మ్యూజియం, రూపకల్పన, ప్రదర్శనలో వివరించబడింది.[8]
డిజైన్, ప్రదర్శన
[మార్చు]ఎడారి జీవితం, జానపద సంస్కృతి, సంపూర్ణ వాతావరణాన్ని పునఃసృష్టించడం ద్వారా అనుభవపూర్వక అభ్యాసాన్ని పెంపొందించడమే ఈ మ్యూజియం లక్ష్యం.
స్థానం, స్థలం
[మార్చు]
ఈ మ్యూజియం ఎడారి వృక్షజాలం, జంతుజాలానికి నిలయమైన భూభాగంలో ఉంది, వివిధ ప్రదర్శనల మధ్య ఉన్న ఖాళీ ప్రదేశాలు ఈ ప్రాంతంలోని ఎడారి వృక్షసంపద, చెట్లను హైలైట్ చేస్తాయి. భవనాలు స్థానిక వాస్తుశిల్పం, సూత్రాల ప్రకారం రూపొందించబడ్డాయి. ఎరుపు-గోధుమ రంగు గోడలకు జంతువుల పేడతో చేసిన స్థానిక మిశ్రమంతో పూత పూయబడింది. గడ్డితో కప్పిన పైకప్పుల కోసం స్థానిక గడ్డిని ఉపయోగించారు, అలంకరణ నమూనాలు ఎడారి గ్రామాల జానపద కళల నుండి స్వీకరించబడ్డాయి. నిర్మించిన కట్టడాలు భూభాగంతో సజావుగా కలిసిపోతాయి. జాగ్రత్తగా ఎంపిక చేసిన ప్రదర్శనలతో, ఎడారి జీవితం, సంస్కృతి, సంపూర్ణ అనుభవాన్ని అందించేలా మ్యూజియం ప్రాంగణాలు రూపొందించబడ్డాయి.[9]
ప్రదర్శన, లేబుల్లు
[మార్చు]
వస్తువులన్నీ మూడు పంట వర్గాలుగా విభజించబడ్డాయి. ఉదాహరణకు, ఏ జోన్కు చెందిన చీపురు సేకరణ అనేది వేరే విభాగంలో ప్రదర్శించబడుతుంది. వస్తువులను మూసివున్న పెట్టెలలో కాకుండా, ఇళ్లలో ఉంచినట్లే ఆరుబయట ఉంచుతారు.[10] లేబుల్స్ వస్తువు పేరును, ఉదాహరణకు, చీపురు రకం లేదా నిర్దిష్ట జానపద వాయిద్యాన్ని సూచిస్తాయి. దానిపై వస్తువు, ఛాయాచిత్రం ఉంటుంది, కొన్నిసార్లు దాని యజమాని లేదా సృష్టికర్తతో పాటు, వాస్తవ పరిస్థితులలో ఉంటుంది. ఇది వస్తువుతో సంబంధం ఉన్న తయారీదారు, సంఘం, ప్రాంతం, వివరాలను నమోదు చేస్తుంది. వస్తువును ఎక్కడ నుండి సేకరించారో ఖచ్చితమైన ప్రదేశాన్ని సూచించడానికి లేబుల్లో రాజస్థాన్, చిన్న రూపురేఖల పటం చేర్చబడింది.[11]
సేకరణలు
[మార్చు]మ్యూజియం సేకరణలో వెయ్యికి పైగా వస్తువులు ఉన్నాయి, వాటిలో చీపుర్లు మాత్రమే మూడు వందలకు పైగా ఉన్నాయి. ఈ సేకరణను మ్యూజియంలో ఐదు ప్రదర్శనలుగా ఏర్పాటు చేశారు – చీపురు, జానపద సంగీత వాయిద్యాలు, కుండలు, తోలుబొమ్మలాట, చిరుధాన్యాలు.[12]
చీపురు
[మార్చు]సాధారణ గృహోపకరణ వస్తువుల వైవిధ్యం, పర్యావరణ సంబంధాలను చూపించడంలో చీపురుల ప్రదర్శన ప్రత్యేకమైనది. ఇది మ్యూజియంలోని అతిపెద్ద ప్రదర్శన. కోఠారి మొదట్లో చీపుర్ల పర్యావరణం ఆధారంగా ఒక మ్యూజియం గురించి ఆలోచించారు. చీపుర్లను మక్కా, బజ్రా జోన్లలో ప్రదర్శించారు, వాటి డిజైన్, తయారీ పదార్థంలోని వైవిధ్యం ద్వారా వివిధ ఉపయోగాలు ప్రదర్శించబడ్డాయి. ఎడారిలోని వివిధ రకాల గడ్డిని గుర్తించారు. ఈ ప్రదర్శన చీపురు కట్టే గ్రామీణ శైలులను పునఃసృష్టిస్తుంది, కొన్నింటిని చేతికి దొరికిన వాటితో సరళంగా, కొన్నింటిని డిజైనర్ ముడులతో కళాత్మకంగా, మరికొన్నింటికి రంగు లేదా గజ్జలు జోడించి కట్టారు. ఈ ప్రదర్శనలో గడ్డికి సంబంధించిన ఒక ఆల్బమ్ కూడా ఉంది. పుణ్యక్షేత్రంలోని చీపుర్ల ప్రదర్శన కూడా ఉంది. రాజస్థాన్లో కావడ్ అని పిలువబడే, తలుపులతో కూడిన ఒక సాంప్రదాయ పుణ్యక్షేత్రాన్ని వివిధ రకాల చీపుర్ల తయారీ ప్రక్రియ, పదార్థాన్ని నిల్వ చేయడానికి, ప్రదర్శించడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఈ ప్రదర్శనను డిస్ప్లే ఆర్టిస్ట్ మదన్ మీనా రూపొందించి, క్యూరేట్ చేశారు.[9][13]
దాబ్ గడ్డితో చేసిన చీపురు
చీపురు అర
లాంపానా చీపురు
రోహిదాతో చేసిన చీపురు
జోఝ్రి గడ్డి చీపురు
చీపురు ప్రదర్శన
సేనియా గడ్డితో చేసిన చీపురు
కావద్, చీపురు మందిరం
మూసివేసిన కవాడ్
జానపద సంగీత వాయిద్యాలు
[మార్చు]కోఠారి పశ్చిమ రాజస్థాన్లోని జానపద సంగీతకారుల సంఘాలతో విస్తృతంగా పనిచేశారు.[14] ఆయన అనేక జానపద సంగీత వాయిద్యాలను సేకరించారు, అవి ఈ ప్రదర్శనలో చోటు దక్కించుకున్నాయి.[15] కమైచా, సారంగి, అల్గోజా, మోర్చాంగ్, పూంగి వంటి కొన్ని జానపద వాయిద్యాలు మ్యూజియంలో ఉన్నాయి.[16]
లాంగా సంగీతకారులతో కోమల్ కోఠారి
మోర్చాంగ్
అల్గోజా
కమైచా
పూంగి
సింధీ సారంగి, సిపాహి సారంగి
కుండలు
[మార్చు]థార్ ప్రాంతంలో నీటి కొరత ఉండటం వల్ల, అక్కడి ప్రజలకు నీరు ఒక ముఖ్యమైన వనరుగా ఉంది. నీటిని, ఆహారాన్ని నిల్వ చేయడానికి, వంట చేయడానికి కుండలు చాలా అవసరం. అందువల్ల, కుమ్మరి సమాజం, నైపుణ్యాలను మ్యూజియంలో ప్రదర్శించారు. ఎడారి ప్రాంతానికి సమర్థవంతమైన కుండలను ఉత్పత్తి చేయడానికి, స్థానిక కళాకారులు, ఐఐటి జోధ్పూర్ డిజైన్ విద్యార్థుల సహకారానికి ఇది ఒక వేదికగా ఉంది.[17][18]
ఎడారి కుండలు
కుండల ప్రదర్శన
రోజువారీ ఉపయోగం కోసం కుండలు
తోలుబొమ్మలాట
[మార్చు]
జానపద గీతాలు, సంగీతం కలగలిసిన తోలుబొమ్మలాట కళ, మ్యూజియంకు జీవకళను జోడిస్తుంది. ప్రదర్శన కళల ప్రదర్శన కళాకారులను, వస్తువులను ఒకచోట చేర్చుతుంది.[17]
చిరుధాన్యాలు
[మార్చు]ఈ కొత్త విభాగంలో చిరుధాన్యాలకు సంబంధించిన స్థానిక జ్ఞానం, ఉత్పత్తి పద్ధతులు, ఆచారాలు, కుండలు, ఆహారం ప్రదర్శించబడ్డాయి.[19]
మిల్లెట్ వంట
పండుగ ఆచారాలలో చిరుధాన్యాలు
చక్కి
కార్యకలాపాలు
[మార్చు]మ్యూజియం పిల్లల కోసం వర్క్షాప్లను నిర్వహిస్తుంది. మ్యూజియం లాంగాలు, మంగనియార్ల జానపద సంగీతకారుల సంఘాల నుండి విద్యార్థులకు శిక్షణ ఇవ్వడానికి కోమల్ కోఠారి జానపద సంగీత పాఠశాలను కూడా నడుపుతుంది.[20]
అవార్డులు, గుర్తింపు
[మార్చు]మ్యూజియం అభివృద్ధికి సమాజ ఆధారిత విధానంపై యునెస్కో పత్రంలో ఈ మ్యూజియం గుర్తించబడింది, జాబితాలో అగ్రస్థానంలో నిలిచింది.[21] ఇది లిమ్కా బుక్ ఆఫ్ రికార్డ్స్లో కూడా ప్రస్తావించబడింది.[22]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Tiwari, Vaibhavi. "6 Ingenious Eco-Villages in India!" (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 2023-04-13. Retrieved 2023-04-13.
- ↑ "A museum for sustainable lifestyle". The Hindu (in Indian English). 2010-02-03. ISSN 0971-751X. Retrieved 2023-04-13.
- ↑ Jhingan, Shikha (2009). "Here to Eternity, on a magic jharu".
- ↑ Kothari, Kuldeep (2009). "Letter from Kuldeep Kothari, secretary, Rupayan Sansthan".
- ↑ Nagpal, Isha (2021-01-15). "Arna Jharna". Dhaara (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2023-04-13.
- ↑ "Ever thought of visiting a broom museum?". www.telegraphindia.com. Retrieved 2023-04-13.
- ↑ Bharucha, Rustom (2003). Rajasthan, an Oral History: Conversations with Komal Kothari (in ఇంగ్లీష్). Penguin Books India. ISBN 978-0-14-302959-5.
- ↑ Error on call to Template:cite paper: Parameter title must be specified
- 1 2 "Photo Essay on Arna Jharna: The Desert Museum". Sahapedia (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2023-04-13.
- ↑ Bharucha, Rustom (2010). "Community-based approach to museum development in Asia and the Pacific for culture and sustainable development". unesdoc.unesco.org. Retrieved 2023-04-13.
- ↑ "All a-bristle: Inside Jodhpur's broom museum". Hindustan Times (in ఇంగ్లీష్). 2021-09-03. Retrieved 2023-04-13.
- ↑ "This museum has 350 varieties of brooms". Deccan Herald (in ఇంగ్లీష్). 2013-03-24. Retrieved 2023-04-13.
- ↑ "Dr. Madan Meena". Anant National University | Best Design college/ Institute in Ahmedabad-India. (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2023-04-13.
- ↑ Neuman, Daniel M.; Chaudhuri, Shubha; Kothari, Komal (2005). Bards, Ballads and Boundaries: An Ethnographic Atlas of Music Traditions in West Rajasthan (in ఇంగ్లీష్). Seagull. ISBN 978-1-905422-07-4.
- ↑ "Arna Jharna Desert Museum, Rajasthani Folk Art". Travel Scope India (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2023-04-13.
- ↑ "Folk Music Instruments | Arnajharna". www.arnajharna.org. Archived from the original on 6 December 2017. Retrieved 2023-04-13.
- 1 2 Martins, Shefali (2022-09-27). "Rajasthan's rural life museum enchants visitors". Village Square (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2023-04-13.
- ↑ "FRAMED 2019: an annual art exhibition". IIT Jodhpur.
- ↑ Martins, Shefali (2022-09-27). "Rajasthan's rural life museum enchants visitors". Village Square (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2023-04-13.
- ↑ Iqbal, Mohammed (2023-03-06). "Old songs, new voices from the deserts of Rajasthan". The Hindu (in Indian English). ISSN 0971-751X. Retrieved 2023-04-13.
- ↑ Bharucha, Rustom (2010). "Community-based approach to museum development in Asia and the Pacific for culture and sustainable development". unesdoc.unesco.org. Retrieved 2023-04-13.
- ↑ "अरना झरना मरु संग्रहालय लिम्का बुक रिकॉर्ड में दर्ज". doordrishtinews.com (in హిందీ). 19 Feb 2023. Retrieved 22 July 2023.