అల్జీర్స్
అల్జీర్స్ | |
|---|---|
రాజధాని నగరం | |
| అల్జీర్స్ రాజధాని నగరం | |
మకామ్ ఎచాహిద్ & బొటానికల్ గార్డెన్ హమ్మా జమా కెట్చౌవా అల్జీర్స్ కాస్బా రైస్ ప్యాలెస్ అల్జీర్స్ సెంట్రల్ పోస్ట్ ఆఫీస్ జమా ఎల్ జజైర్ జమాఅ ఎల్ జెడిడ్ బార్డో నేషనల్ మ్యూజియం | |
 Flag  Coat of arms | |
| Nickname(s): తెల్లని అల్జీర్స్; మిరుమిట్లు గొలిపే అల్జీర్స్; తెల్లని నగరం | |
| దేశం | అల్జీరియా |
| ప్రావిన్స్ | అల్జీర్స్ |
| Incorporated | 972 |
| Founded by | బులుగ్గిన్ ఇబ్న్ జిరి |
| Government | |
| • మేయర్ | మహదియా బెంగాలియా (2021 నుండి) |
| Area | |
| • Urban | 443 కి.మీ2 (171 చ. మై) |
| • Metro | 1,190 కి.మీ2 (460 చ. మై) |
| Highest elevation | 424 మీ (1,391 అ.) |
| Lowest elevation | 2 మీ (7 అ.) |
| Population (2025)[1] | |
• రాజధాని నగరం | 43,25,000 |
| • Rank | అల్జీరియాలో 1వ స్థానం అరబ్ ప్రపంచంలో 6వ స్థానం, ఆఫ్రికాలో 18వ స్థానం |
| • Urban | 30,04,000 |
| • Metro | 43,25,000 |
| • Metro density | 7,012/కి.మీ2 (18,160/చ. మై.) |
| GDP (నామమాత్రం) | |
| • రాజధాని నగరం | 51 బిలియన్ డాలర్లు[2] |
| • Per capita | US$17,000[2] |
| Time zone | UTC+01:00 (CET) |
| పోస్టల్ కోడ్లు | 16000–16132 |
| Area code | (+213) 021 |
| లైసెన్స్ ప్లేట్ | 16 |
| వాతావరణం | సిఎస్ఏ |
| అధికారిక పేరు | అల్జీర్స్ కాస్బా |
| రకం | సాంస్కృతిక |
| క్రైటేరియా | ii, v |
| గుర్తించిన తేదీ | 1992 (16వ సమావేశం) |
| రిఫరెన్సు సంఖ్య. | 565 |
| ప్రాంతం | ఉత్తర ఆఫ్రికాలోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితా |
అల్జీర్స్, అధికారికంగా అల్జీర్స్ రాజధాని నగరం, అల్జీరియా రాజధాని నగరం, ఇది దేశంలోని ఉత్తర-మధ్య భాగంలో మధ్యధరా సముద్రం ఉంది. 2025లో పట్టణ ప్రాంతంలో 4.325 మిలియన్ల మంది ప్రజలు నివసించినట్లు అంచనా.[3] అల్జీర్స్ అల్జీరియాలో అతిపెద్ద నగరం, మధ్యధరా సముద్రంలో మూడవ అతిపెద్ద నగరం, అరబ్ ప్రపంచంలో ఆరవ అతిపెద్ద నగరం, జనాభా ప్రకారం ఆఫ్రికాలో 29వ అతిపెద్ద నగరం . అల్జీర్స్, అల్జీర్స్ ప్రావిన్స్కు రాజధాని; దీనికి ప్రత్యేక పాలకమండలి లేకుండా అనేక కమ్యూన్లలో విస్తరించి ఉంది. ఇది మిటిడ్జా మైదానం, ప్రధాన పర్వత శ్రేణులతో చుట్టుముట్టబడిన అల్జీర్స్ బే వెంబడి విస్తరించి ఉంది . దాని అనుకూలమైన ప్రదేశం ఈ ప్రాంతానికి ఒట్టోమన్, ఫ్రెంచ్ ప్రభావాలకు కేంద్రంగా మారింది, దీనిని ఒక విభిన్న మహానగరంగా తీర్చిదిద్దింది.
అల్జీర్స్ అధికారికంగా క్రీ.శ. 972లో బులుగ్గిన్ ఇబ్న్ జిరిచే స్థాపించబడింది, అయితే దీని చరిత్ర క్రీ.పూ. 1200, 250 మధ్యకాలంలో ఫోనీషియన్ వాణిజ్య స్థావరంగా ప్రారంభమైంది . కాలక్రమేణా, ఇది నుమిడియా , రోమన్ సామ్రాజ్యం, వివిధ ఇస్లామిక్ ఖలీఫా సహా అనేక శక్తుల నియంత్రణలోకి వచ్చింది. 1516లో, ఇది అల్జీర్స్ ఒట్టోమన్ రీజెన్సీకి రాజధానిగా మారింది, 1830లో ఫ్రెంచ్ దండయాత్ర వరకు ఇది ఆ పదవిలో కొనసాగింది, ఆ తరువాత ఇది ఫ్రెంచ్ అల్జీరియా రాజధానిగా పనిచేసింది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో, ఫ్రెంచ్ వలసరాజ్య పాలనకు తిరిగి రాకముందు 1942 నుండి 1944 వరకు ఇది కొంతకాలం ఫ్రీ ఫ్రాన్స్ పరిపాలనా కేంద్రంగా పనిచేసింది. ఇది 1962లో జరిగిన అల్జీరియన్ విప్లవం నుండి ఇది ఆధునిక అల్జీరియన్ రాజ్యానికి రాజధానిగా కొనసాగుతోంది.
అల్జీరియాలో అల్జీర్స్ ఒక ప్రధాన పర్యాటక కేంద్రం. ఇది అనేక మ్యూజియంలు, ఆర్ట్ గ్యాలరీలు, సాంస్కృతిక సంస్థలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇక్కడి సాంప్రదాయ అల్జీరియన్, ఒట్టోమన్, అండలూసియన్ వాస్తుశిల్పాన్ని ప్రదర్శించే చారిత్రాత్మక కాస్బా అత్యంత ముఖ్యమైనది. ఇది యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం. ఈ నగరంలో ఫ్రెంచ్ వారు నిర్మించిన ఒక పెద్ద భాగం కూడా ఉంది, ఇది విభిన్న వాస్తుశైలులు, పోకడలను ప్రదర్శిస్తుంది. తెల్లగా సున్నం పూసిన భవనాల కారణంగా దీనిని సాధారణంగా 'అల్ బిధా ' ("తెలుపు") అని పిలుస్తారు. అల్జీర్స్ వలసవాద, స్థానిక పట్టణ ప్రభావాల సమ్మేళనం. ఇది 1975 మధ్యధరా క్రీడలకు, వివిధ ప్రధాన అంతర్జాతీయ క్రీడా కార్యక్రమాలకు ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. అంతేకాకుండా, ఇది అరబ్ మఘ్రెబ్ యూనియన్ యొక్క సలహా మండలికి కేంద్రంగా పనిచేస్తుంది . సోనాట్రాచ్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్, ఎయిర్ అల్జీరియా, బ్యాంక్ ఆఫ్ అల్జీరియా వంటి అనేక అల్జీరియన్ బహుళజాతి కంపెనీలు, సంస్థలు ఈ నగరంలో ఉన్నాయి .
స్థలనామ శాస్త్రం & పేరు మూలం
[మార్చు]అరబిక్లో నగరం పేరు అల్-జజార్ ( الجزائر ), బెర్బెర్ జాయర్ ( ⴷⵣⴰⵢⵔ ). స్థానిక భాషలలో దేశం పేరుకు ఉన్న సారూప్యత కారణంగా, ఇది అధికారికంగా "అల్జీర్స్ రాజధాని నగరం"గా పేర్కొనబడింది (అరబిక్: الجزائر العاصمة , రోమనైజ్డ్: అల్-జజార్ అల్-ʿĀṣima ; బెర్బెర్: ⴷⵣⵢ ⵜⴰⵎⴰⵏⴰⵖⵜ , రోమనైజ్డ్ : Dzayer Tamaneɣt ;[4][5]
'అల్-జజాయిర్' (الجزائر) అనే అరబిక్ పేరుకు 'ద్వీపాలు' అని అర్థం; ఈ పేరు యొక్క మూలం, పశ్చిమ తీరానికి ఆనుకుని ఉన్న నాలుగు ప్రధాన ద్వీపాలతో ముడిపడి ఉంది—ఈ ద్వీపాల వద్దే ప్రజలు మొదట స్థిరపడ్డారు. పటాన్ని పరిశీలిస్తే, క్రీ.శ. 1525లో ఈ ద్వీపాలు ఒక వారధి (pier) ద్వారా ప్రధాన భూభాగంతో అనుసంధానించబడ్డాయని గమనించవచ్చు; ప్రస్తుతం ఆ వారధిని 'ఖైరెద్దీన్ వారధి' అని పిలుస్తున్నారు. క్రీ.శ. 972లో (పురాతన 'ఐకోసియం' నగర శిథిలాలపై) ఆధునిక నగరాన్ని స్థాపించినప్పుడు, 'బులుగ్గిన్ ఇబ్న్ జిరి' మొదట ఉపయోగించిన పేరు యొక్క సంక్షిప్త రూపమే ఈ పేరు.[6] అది 'జజాయిర్ బనీ మజ్ఘన్నా' (جزائر بني مزغانة) — అంటే 'బనూ మజ్ఘన్నా దీవులు' — అని పిలువబడేది; ఈ పదాన్ని హమ్మాడిద్ రాజవంశంతో పాటు, ముహమ్మద్ అల్-ఇద్రిసి, యాకూత్ అల్-హమావి వంటి తొలి మధ్యయుగ భౌగోళిక శాస్త్రవేత్తలు కూడా ఉపయోగించారు. అంతకు ముందు, అరబిక్ పేరు 'అల్-జజాయిర్' (al-Jazāʾir) నుండి ఫ్రెంచ్ , కాటలన్ భాషలలో 'Alger' అనే పేరు వచ్చింది [7] ఈ పేరు అరబిక్ నామమైన 'అల్-జజాయిర్' నుండి ఉద్భవించింది. ఒట్టోమన్ పాలనలో, రాజధాని నగరమైన 'అల్-జజాయిర్' పేరును దేశం మొత్తానికి విస్తరించారు; తద్వారా ఫ్రెంచ్ నామమైన 'Algérie' నుండి ఉద్భవించిన ఆంగ్ల నామం 'Algeria' ఈ దేశానికి సిద్ధించింది.[8]
ప్రాచీన కాలంలో, పురాతన గ్రీకులు ఈ పట్టణాన్ని ఇకోసియోన్ (Anient یونانی: ρκοδσιον) అని పిలిచేవారు, రోమన్ పాలన దీనిని లాటిన్ ఇకోసియం అని పిలిచే వారు. హెర్క్యులస్ తన శ్రమ సమయంలో అట్లాస్ పర్వతాలను సందర్శించినప్పుడు 20 మంది సహచరులు దీనిని స్థాపించినందున గ్రీకులు ఈ పేరు 'ఇరవై' అనే పదం నుండి వచ్చిందని వివరించారు.[9]
అల్జీర్స్ను ఎల్-బెహ్ద్జా (البهجة, 'ది జాయస్' ఎల్ మహ్రుస్సా ('ది గుడ్-గార్డెడ్' లేదా 'అల్జీర్స్ ది వైట్' (ఫ్రెంచ్ః అల్జీర్స్ లా బ్లాంచే) అని కూడా పిలుస్తారు.[10][11]
స్థానిక పేరు జాయెర్, జిరి అనే డెమోనిమ్కు మూలం , దీనిని టాసడిట్ యాసిన్ సూచించినట్లుగా, నగరాన్ని స్థాపించిన జిరిడ్లతో అనుసంధానించవచ్చు.[12] అరబిక్, బెర్బెర్ మాట్లాడే నివాసులు ఇద్దరూ తమ నగరానికి ఎల్లప్పుడూ ఇచ్చిన పేరు జాయెర్ అనే విషయాన్ని విద్యాపరమైన చర్చలు తరచుగా విస్మరిస్తాయి . అయితే, జాయెర్ [ dz ] అనే అఫ్రికేట్ యొక్క మూలం గురించి ప్రశ్నను లేవనెత్తుతుంది , ఇది అరబిక్ లేదా బెర్బెర్ రెండింటి హల్లుల వ్యవస్థలోనూ లేదు. / ʒ / స్థానంలో వచ్చిన / z / ధ్వని, బెర్బెర్ యొక్క నిరంతర జాడనా అని ఎవరైనా ఆశ్చర్యపోవచ్చు . చెప్పినట్లుగా, ఈ ధ్వని జిరిడ్ల పేరులో కనిపిస్తుంది కాబట్టి , కొంతమంది [ ఎవరు? ] జాయెర్ అనేది 'జిరికి చెందినవారు' అని అర్థం వచ్చే /aθˈziri/ యొక్క సంక్షిప్త రూపం ఫలితమని ఊహిస్తారు . అదనంగా, /z/ ను టిఫినాగ్ అక్షరం ⵣ సూచిస్తుంది , ఇది బెర్బెర్ గుర్తింపు, సంస్కృతికి చిహ్నం, వారి జెండాపై ప్రముఖంగా కనిపిస్తుంది.[13]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Population of Algiers in 2025". Citypopulation.de. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 August 2025.
- 1 2 "Algeria GDP". CountryEconomy.com. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-10-10.
- ↑ "Algiers Population 2025". citypopulation.de. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 April 2025.
- ↑ "ⵜⴰⵎⴻⵣⴳⵓⵏⵜ « ⵒⴰⵔⴰ-ⴷoⵅ » ⵉ ⴷ-ⵢⴻⵙⵎⴰⵀⵉ ⵓⵎⴻⵣⴳⵓⵏ ⴰⵎⵏⴰⴹⴰⵏ ⵏ ⵍɛⴻⵍⵎⴰ ⴷⴻⴳ ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ ⵜⴰⵎⴰⵏⴻⵖⵜ" [The play "Para-Dox" staged by the Al-Alama Regional Theater in Algiers]. Algeria Press Service. 29 December 2025.
- ↑ "Tamezgunt « Para-dox » i d-yesmahi Umezgun amnaḍan n Lɛelma deg Dzayer tamaneɣt" [The play "Para-dox" staged by the Regional Theater of Lɛelma in Algiers]. Algeria Press Service. 29 December 2025.
- ↑ "les origines d'alger, conference faite le 16 juin 1941, comite du vieil alger;venis". alger-roi.fr. ఒరిజినల్ నుండి 14 July 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 April 2023.
- ↑ Origins of Algiers by Louis Leschi, speech delivered 16 June 1941, published in El Djezair Sheets, July 1941 History of Algeria Archived 16 జనవరి 2013 at the Wayback Machine (in French).
- ↑ "الجزائر... تُلقب تاريخياً بأرض الإسلام ومنها انطلقت الفتوحات الإسلامية نحو الأندلس وأفريقيا". الجزائر... تُلقب تاريخياً بأرض الإسلام ومنها انطلقت الفتوحات الإسلامية نحو الأندلس وأفريقيا. 17 May 2012. ఒరిజినల్ నుండి 27 April 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 27 April 2023.
- ↑ Edward Lipiński (2004). Itineraria Phoenicia. Peeters Publishers. p. 403. ISBN 978-90-429-1344-8. OCLC 1026236463. the original నుండి 23 December 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 4 December 2018.
- ↑ Silem, Ali (1 January 1996). Alger plurilingue. Centre d'études et de recherches en planification linguistique. p. 11. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 29 July 2016.
- ↑ Hocine Mezali, Alger, 32 siècles d'histoire, ENAG/Synergie Éd.
- ↑ Tilmatine, Mohand. "Etudes et recherches en linguistique et littérature amazighes. La mesure du sens et le sens de la mesure" [Studies and research in Amazigh linguistics and literature. The measurement of meaning and the meaning of measurement.] (PDF). Actes du colloque international organisé en hommage au Professeur Miloud Taifi: 209.
- ↑ Morsly, Dalila (1996). "Introduction". Plurilinguismes. 12 (1): 11–12.