Jump to content

అల్పాహారం

వికీపీడియా నుండి
ఉపవాసం తర్వాత చేసే భోజనం గురించి కొరకు, ఉపవాస విరమణ చూడండి. other uses కొరకు, అల్పాహారం (అయోమయ నివృత్తి) చూడండి.
సాధారణ అమెరికన్ అల్పాహారం. ఇందులో వాఫిల్, పండ్లు, పండ్ల రసం, స్క్రాంబుల్డ్ గుడ్లు ఉంటాయి.

అల్పాహారం (Breakfast) అనేది రోజులో తీసుకునే మొదటి భోజనం, సాధారణంగా దీనిని ఉదయం పూట తింటారు.[1] ఆంగ్లంలో ఈ పదం మునుపటి రాత్రి ఉపవాసాన్ని (fasting) విరమించడాన్ని సూచిస్తుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వివిధ ప్రాంతాలు, సంప్రదాయాలను బట్టి ఎంపిక చేసుకునే ఆహార పదార్థాలతో విభిన్న రకాల "సాధారణ", "సాంప్రదాయ" అల్పాహార మెనూలు ఉన్నాయి.

చరిత్ర

[మార్చు]

పాత ఆంగ్లంలో, సాధారణ ఉదయపు భోజనాన్ని morgenmete అని పిలిచేవారు,[2] "dinner" (రాత్రి భోజనం) అనే పదం గాల్లో-రొమాన్స్ భాషల "desjunare" (ఉపవాసాన్ని విరమించడం) నుండి ఉద్భవించింది, ఇది ఉపవాసం తర్వాత తీసుకునే భోజనాన్ని సూచిస్తుంది.[3][4] 13వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నాటికి, "dinner" ఆ అర్థం కనుమరుగైంది, 15వ శతాబ్దం నాటికి "breakfast" అనే పదం ఉదయపు భోజనాన్ని వివరించడానికి ఆంగ్ల రాతల్లో వాడుకలోకి వచ్చింది.[5]

పురాతన అల్పాహారం

[మార్చు]

పురాతన ఈజిప్ట్

[మార్చు]
ప్రధాన వ్యాసం: పురాతన ఈజిప్షియన్ వంటకాలు

పురాతన ఈజిప్ట్లో, రైతులు ప్రతిరోజూ బహుశా ఉదయం పూట ఒక పూట భోజనం చేసేవారు. వారు పొలాల్లో పని చేయడానికి లేదా ఫారోల కోసం పని చేయడానికి వెళ్ళే ముందు సూప్, బీర్, బ్రెడ్, ఉల్లిపాయలు తినేవారు.[6]

పురాతన ఈజిప్ట్‌లో సాంప్రదాయ అల్పాహారంగా ఫుల్ (fūl - ఫావా బీన్స్‌తో తయారు చేసేవారు, ఇది బహుశా నేటి ఫుల్ మెడమేస్ పూర్వీకుడు కావచ్చు), ఎమ్మర్ గోధుమలతో చేసిన బలాడీ బ్రెడ్, ఫలాఫెల్, ఉల్లిపాయలు, వెల్లుల్లి, పార్స్లీ, కొత్తిమీర కలిపిన ఫావా బీన్స్ మిశ్రమాన్ని వండేవారని భావిస్తారు.[7]

పురాతన గ్రీస్

[మార్చు]
ప్రధాన వ్యాసం: పురాతన గ్రీకు వంటకాలు

గ్రీకు సాహిత్యంలో, సూర్యోదయం తర్వాత కొద్దిసేపటికే తీసుకునే అరిస్టోన్ (ariston) అనే భోజనం గురించి అనేక ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి. ఇలియడ్లో ఈ భోజనం గురించి ప్రస్తావించారు. అలసిపోయిన ఒక కట్టెలు కొట్టేవాడు తన రోజును ప్రారంభించడానికి ఉదయం ఒక తేలికపాటి ఆహారం కోసం ఎదురుచూస్తాడు, అతడు అలసటతో బాధపడుతున్నప్పటికీ దీనిని సిద్ధం చేసుకుంటాడు.[8] ఒడిస్సీ 16వ పుస్తకం ప్రారంభ వచనంలో పనులు చేయడానికి ముందు ఉదయం పూట తయారుచేసే భోజనంగా అల్పాహారాన్ని ప్రస్తావించారు.[9] కాలక్రమేణా అరిస్టోన్ మధ్యాహ్నం సమయానికి మార్చబడింది, కొత్త ఉదయపు భోజనం ప్రవేశపెట్టబడింది.

హోమర్ అనంతర శాస్త్రీయ కాలపు గ్రీస్‌లో, అక్రాటిస్మా (akratisma) అని పిలువబడే భోజనం సాధారణంగా ఉదయం నిద్రలేచిన వెంటనే తీసుకునేవారు.[8] అక్రాటిస్మాలో వైన్‌లో ముంచిన బార్లీ బ్రెడ్ ఉంటుంది, కొన్నిసార్లు అంజీర పండ్లు, ఆలివ్‌లను దీనికి జతచేసి తినేవారు.[10] వారు పాన్‌కేక్‌లను కూడా తయారు చేసేవారు. వీటిని టెగానిటెస్ (tēganitēs), టాగెనిటెస్ (tagēnitēs),[11] టాగెనియాస్ (tagēnias) అని పిలిచేవారు.[12] ఈ పదాలన్నీ "టాగెనాన్" (వేపుడు కోసం వాడే పాత్ర) నుండి వచ్చాయి.[13] టాగెనియాస్ గురించిన తొలి ఆధారాలు క్రీస్తుపూర్వం 5వ శతాబ్దపు కవులు క్రాటినస్,[14] మాగ్నెస్ రచనలలో ఉన్నాయి.[15][16][17] మరొక రకమైన పాన్‌కేక్ స్టైటిటెస్ (staititēs), ఇది "స్టైటినోస్" (స్పెల్ట్ పిండి లేదా పిండిముద్ద) నుండి వచ్చింది,[18] ఇది "స్టైస్" (స్పెల్ట్ పిండి) నుండి ఉద్భవించింది.[19] ఎథీనియస్ తన డిప్నోసోఫిస్టే గ్రంథంలో తేనె, నువ్వులు, జున్నుతో కలిపిన స్టైటిటాస్ గురించి పేర్కొన్నాడు.[20][21][22]

పురాతన రోమ్

[మార్చు]
ప్రధాన వ్యాసం: పురాతన రోమన్ వంటకాలు

రోమన్లు అల్పాహారాన్ని జెంటాక్యులమ్ (ientaculum) అని పిలిచేవారు. ఇది సాధారణంగా రొట్టె, జున్ను, ఆలివ్‌లు, సలాడ్, గింజలు, ఎండుద్రాక్ష, ముందు రోజు రాత్రి మిగిలిపోయిన చల్లని మాంసం వంటి రోజువారీ ప్రధాన ఆహారాలతో కూడి ఉంటుంది.[23] వారు వైన్, తేనె, సుగంధ ద్రవ్యాల మిశ్రమం అయిన మల్సమ్ (mulsum) వంటి వైన్ ఆధారిత పానీయాలు కూడా తాగేవారు.[24] 1వ శతాబ్దపు లాటిన్ కవి మార్షల్ ప్రకారం జెంటాక్యులమ్ ఉదయం 3:00 లేదా 4:00 గంటలకు తినేవారు, కాగా 16వ శతాబ్దపు పండితుడు క్లాడియస్ సౌమైస్ ఇది సాధారణంగా ఉదయం 9:00 లేదా 10:00 గంటలకు తినేవారని రాశాడు. ఈ భోజనానికి నిజంగా నిర్దిష్ట సమయం కేటాయించబడిందనేది అసంభవంగా కనిపిస్తుంది.[25]

రోమన్ సైనికులు ఉదయం నిద్రలేచిన వెంటనే పుల్మెంటస్ (pulmentus) అనే అల్పాహారం తినేవారు, ఇది ఇటాలియన్ పొలెంటాను పోలి ఉండే గంజి. దీనిని వేయించిన స్పెల్ట్ గోధుమలు లేదా బార్లీతో తయారు చేసి, ఆపై దంచి, నీటితో నిండిన పెద్ద పాత్రలో ఉడికించేవారు.[26]

మధ్యయుగం (500–1500)

[మార్చు]

ఐరోపా

[మార్చు]
ప్రధాన వ్యాసం: మధ్యయుగ వంటకాలు
క మధ్యయుగపు బేకర్ తన అప్రెంటిస్‌తో. చిత్రంలో చూసినట్లుగా, గుండ్రని రొట్టెలు అత్యంత సాధారణమైనవి.

ఐరోపా మధ్యయుగ కాలంలో, అల్పాహారాన్ని సాధారణంగా శ్రామికులు, పిల్లలు, వృద్ధులు, రోగులు తినేవారు. కానీ ఉన్నత వర్గాలు ఉదయం పూట తినడం గురించి మాట్లాడేవారు కాదు, తినేవాళ్లు కూడా కాదు. అల్పాహారం తినడం అంటే వారు పేదవారని, తన ఉదయపు శ్రమను కొనసాగించడానికి శక్తి అవసరమైన తక్కువ స్థాయి రైతు లేదా కార్మికుడని లేదా మధ్యాహ్నం భారీ భోజనం చేసేంత వరకు ఉండలేని బలహీనులని అర్థం. రాజులు, వారి పరివారాలు భోజనం కోసం టేబుల్ చుట్టూ ఎక్కువ సమయం గడిపేవారు. రోజుకు రెండు అధికారిక భోజనాలు మాత్రమే తినేవారు - మధ్యాహ్నం ఒకటి, సాయంత్రం ఒకటి. ఖచ్చితమైన సమయాలు కాలం, ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటాయి, కానీ ఈ రెండు-భోజనాల విధానం మధ్యయుగం అంతటా స్థిరంగా కొనసాగింది.[27]

బ్రెజిల్‌లో అల్పాహారం

13వ శతాబ్దంలో, కొన్నిసార్లు అల్పాహారంగా ఒక ముక్క రై బ్రెడ్, కొద్దిగా జున్ను ఉండేవి. ఉదయపు భోజనంలో ఎటువంటి మాంసం ఉండేది కాదు, బహుశా తక్కువ ఆల్కహాల్ కంటెంట్ ఉన్న బీర్లను సేవించేవారు. భోజనాల మధ్యలో బ్రెడ్, ఏల్ (ale) ఎంత పరిమాణంలోనైనా తీసుకునేవారు కావచ్చు.[28]

15వ శతాబ్దం నాటికి, పశ్చిమ ఐరోపాలో అల్పాహారంలో తరచుగా మాంసం చేర్చబడింది.[29] ఈ సమయానికి, ఉన్నత వర్గాల పురుషులు అల్పాహారం తీసుకోవడం సాధారణ ఆచారంగా మారింది. 16వ శతాబ్దం ప్రారంభం నాటికి, అల్పాహారం కోసం ఖర్చు చేసిన వివరాలు నమోదు కావడం సాధారణంగా మారింది. తూర్పు ఐరోపాలో అల్పాహారం చాలా వరకు ఆధునిక కాలం నాటి "కాంటినెంటల్ అల్పాహారం" లాగానే ఉండేది. 16వ శతాబ్దంలో ఐరోపా ఆహారంలో కెఫిన్ కలిగిన పానీయాలను ప్రవేశపెట్టడం కూడా అల్పాహారానికి అదనపు ఆకర్షణగా నిలిచింది. కాఫీ, టీలు శరీరంలోని మలినాలను బయటకు పంపడంలో సహాయపడతాయని వారు నమ్మేవారు.[30]

ఆధునిక అల్పాహారం (1500–ప్రస్తుతం)

[మార్చు]

ఆఫ్రికా

[మార్చు]
ప్రధాన వ్యాసాలు: ఆఫ్రికన్ వంటకాలు and అరబ్ వంటకాలు

సాంప్రదాయకంగా, ఆఫ్రికాలోని వివిధ ప్రాంతాల వంటకాలు స్థానికంగా లభించే పండ్లు, తృణధాన్యాలు, కూరగాయలు, పాలు, మాంసం ఉత్పత్తుల కలయికను ఉపయోగిస్తాయి. ఖండంలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో సాంప్రదాయ ఆహారంలో పాలు, పెరుగు, పాల విరుగుడు ఉత్పత్తులు ఉంటాయి. ఒక రకమైన గంజిని ఎక్కువగా తింటారు. 1843లో ప్రచురించబడిన ది బైబిల్ సైక్లోపీడియా పుస్తకంలో, ఈ కాలంలో అరబ్ ప్రపంచంలో బెడౌయిన్లు ఉదయం అల్పాహారంగా మిడతలను వెన్నతో కలిపి తినేవారని, ఈ మిశ్రమాన్ని పులియని రొట్టెపై పూసుకుని తినేవారని నమోదు చేయబడింది.[31]

ఈజిప్ట్
[మార్చు]
ప్రధాన వ్యాసం: ఈజిప్షియన్ వంటకాలు

1843లో ప్రచురించబడిన ది బైబిల్ సైక్లోపీడియా పుస్తకంలో, ఈజిప్షియన్లు ఉదయాన్నే నిద్రలేచేవారని, కొన్నిసార్లు మొదటి ఆహారంగా పైపు తాగుతూ కాఫీ తాగేవారని, మధ్యాహ్నం వరకు అల్పాహారం తినేవారు కాదని నమోదు చేయబడింది.[32] ఆ సమయంలో, ఈజిప్షియన్ అల్పాహార పదార్థాలలో రొట్టె, జున్ను, గుడ్లు, వెన్న, పెరుగు, మీగడ, ఉడికించిన బీన్స్ ఉన్నట్లు ప్రస్తావించారు.[32] అదనంగా, ఫావా బీన్స్ స్థిరపడిన జాతీయ అల్పాహార వంటకం.[33]

ఆసియా

[మార్చు]
థాయ్‌లాండ్‌లోని ఇసాన్ ప్రాంతంలో ఒక కుటుంబం తీసుకుంటున్న సాంప్రదాయ అల్పాహారం
మధ్యప్రాచ్యం
[మార్చు]

ఆసియాలోని మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతంలో, ఇఫ్తార్ అనేది ఇస్లామిక్ మాసమైన రంజాన్ సమయంలో ముస్లింలు తమ ఉపవాసాన్ని విరమించే సాయంత్రం భోజనాన్ని సూచిస్తుంది. ఇఫ్తార్ అనేది రంజాన్ మతపరమైన ఆచారాలలో ఒకటి, ప్రజలు అందరూ కలిసి ఒక సమాజంగా ఉపవాసాన్ని విరమిస్తారు. సూర్యాస్తమయం అయిన వెంటనే ఇఫ్తార్ చేస్తారు. రంజాన్ మాసంలో ముస్లింలు సాంప్రదాయ అల్పాహారం స్థానంలో సుహూర్ తీసుకుంటారు. సుహూర్ అంటే పగటిపూట ఉపవాసానికి ముందు ముస్లింలు ఉదయాన్నే తీసుకునే భోజనాన్ని సూచించే ఇస్లామిక్ పదం. తెల్లవారుజామున కంటే ముందే ఈ భోజనం చేస్తారు.[34]

స్థానిక రుచులతో కూడిన సాంప్రదాయ లెవాంటైన్ అల్పాహారం
ఇజ్రాయెల్
[మార్చు]
జపాన్
[మార్చు]

జపాన్‌లో అల్పాహారంగా మిసో సూప్, రైస్ గంజి (rice porridge) తినడం సాధారణం.[35]

లెబనాన్
[మార్చు]
ప్రధాన వ్యాసం: లెబనీస్ వంటకాలు

ది బైబిల్ సైక్లోపీడియా పుస్తకంలో (సుమారు 1843 నాటికి), పేద లెబనీస్ ప్రజలు అల్పాహారంగా రొట్టెతో పచ్చి ఉల్లిపాయ కాడలను తినేవారని నమోదు చేయబడింది.[36]

ఐరోపా

[మార్చు]
ప్రధాన వ్యాసం: యూరోపియన్ వంటకాలు
విట్టోరియో మాటియో కోర్కోస్ వేసిన బ్రేక్‌ఫాస్ట్ విత్ ఎ వ్యూ
ఎంఎస్ గాబ్రియెల్లా నౌకలో బఫే అల్పాహారం
ఆస్ట్రియా
[మార్చు]
ప్రధాన వ్యాసం: ఆస్ట్రియన్ వంటకాలు

క్రాసెంట్ (croissant) 1683లో ఆస్ట్రియాలోని వియన్నాలో ఉద్భవించినట్లు కనిపిస్తుంది.[37][38]

ఫ్రాన్స్
[మార్చు]
ప్రధాన వ్యాసం: ఫ్రెంచ్ వంటకాలు
ఒక కాంటినెంటల్ అల్పాహారం

ఫ్రెంచ్ అల్పాహారాలు తరచుగా కాంటినెంటల్ అల్పాహారాన్ని పోలి ఉంటాయి.[39] ఫ్రెంచ్ అల్పాహార పేస్ట్రీలలో యాపిల్ టర్నోవర్‌లు, బ్రియోష్, క్రాసెంట్,[40] పెయిన్ ఆ చాక్లెట్ (pain au chocolat) ఉంటాయి.[41] క్రాసెంట్‌లు 1875 నాటికి ఫ్రెంచ్ అల్పాహార వంటకాల్లో ప్రామాణికమైన ఆహారంగా మారాయని వర్ణించారు.[40]

నెదర్లాండ్స్
[మార్చు]
ప్రధాన వ్యాసం: డచ్ వంటకాలు

అల్పాహారంలో సాధారణంగా రొట్టెతో పాటు అనేక రకాల కోల్డ్ కట్‌లు, చీజ్‌లు, తీపి టాపింగ్‌లు ఉంటాయి; హగెల్స్‌లాగ్ (hagelslag), వ్లోకెన్ (vlokken), ముయిస్జెస్ (muisjes), గెస్టాంప్టే ముయిస్జెస్ (gestampte muisjes), చాక్లెట్ స్ప్రెడ్, ట్రీకిల్ (స్ట్రూప్ అనే చిక్కటి గోధుమ రంగు చక్కెర సిరప్), యాపిల్ బటర్, పీనట్ బటర్ వంటివి వాడుతారు.

వాఫిల్ (waffle) అనే పదం డచ్ పదం వాఫెల్ (wafel) నుండి ఉద్భవించింది, ఇది మధ్య డచ్ పదం వాఫెలే (wafele) నుండి వచ్చింది,[42] నేడు తెలిసిన ఆహారంగా దీనికి ఇదే మూలం కావచ్చు.[43]

యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్
[మార్చు]
ప్రధాన వ్యాసం: బ్రిటిష్ వంటకాలు
బీన్స్, సాసేజ్‌లు, హ్యాష్‌బ్రౌన్‌లు, పుట్టగొడుగులు, టొమాటోలు, వివిధ మాంసాలు, టోస్ట్‌పై ఉన్న రెండు గుడ్లు.
పూర్తి ఇంగ్లీష్ అల్పాహారం: టోస్ట్‌పై ఫ్రైడ్ ఎగ్స్, సాసేజ్, బేకన్, పుట్టగొడుగులు, బేక్డ్ బీన్స్, హ్యాష్ బ్రౌన్స్, టొమాటో

16వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, అల్పాహారం తినడానికి వ్యతిరేకంగా కొందరు వైద్యులు హెచ్చరించారు, మునుపటి భోజనం జీర్ణం కాకముందే తినడం ఆరోగ్యకరం కాదని వారు చెప్పారు.[44] అయితే 1550ల నాటికి, అల్పాహారం ఒక ముఖ్యమైన భోజనం అని అనేక మూలాలు పేర్కొన్నాయి. ఉదాహరణకు 1551లో, అల్పాహారం అవసరమని థామస్ వింగ్‌ఫీల్డ్ పేర్కొన్నాడు. 1589లో థామస్ కోగన్ ఉదయం అల్పాహారం మానేయడం అనారోగ్యకరమని పేర్కొన్నాడు. యువకులు కాని వారు, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు, వృద్ధులు అల్పాహారం తినడం ఆరోగ్యకరమని చెప్పిన వారిలో ఆయన మొదటి వ్యక్తి.[45]

పూర్తి అల్పాహారం (full breakfast) అనేది బ్రిటిష్ వంటకాలలో ప్రధానమైనది. ఇది సాధారణంగా బేకన్, సాసేజ్‌లు, గుడ్లతో కూడి ఉంటుంది. దీనిని తరచుగా వివిధ రకాల సైడ్ డిష్‌లు, కాఫీ లేదా టీ వంటి పానీయాలతో అందిస్తారు. 1600కి ముందు, గ్రేట్ బ్రిటన్‌లో అల్పాహారంలో సాధారణంగా రొట్టె, చల్లటి మాంసం లేదా చేపలు, ఏల్ (ale) ఉండేవి.[46] టీ, చాక్లెట్, కాఫీలు 1600ల మధ్యకాలంలో గ్రేట్ బ్రిటన్‌కు పరిచయం చేయబడ్డాయి. 1700లలో కాఫీ, చాక్లెట్‌లను ఫ్యాషన్ కోసం అల్పాహార పానీయాలుగా స్వీకరించారు.[46] అల్పాహార పానీయంగా చాక్లెట్ కంటే టీ మరింత ప్రజాదరణ పొందింది.[46]

ఉత్తర అమెరికా

[మార్చు]

మేపుల్ సిరప్, మేపుల్ చక్కెరను ఉత్పత్తి చేసిన మొదటి సమూహాలు ఉత్తర అమెరికా ఈశాన్య భాగంలో నివసించే మూలవాసులు అని తెలుస్తుంది. ఆదిమవాసుల మౌఖిక సంప్రదాయాలు, అలాగే పురావస్తు ఆధారాల ప్రకారం, ఈ ప్రాంతానికి యూరోపియన్లు రాకముందే మేపుల్ చెట్టు రసాన్ని సిరప్‌గా ప్రాసెస్ చేసేవారు.[47][48]

కెనడా
[మార్చు]
ప్రధాన వ్యాసం: కెనడియన్ వంటకాలు
లంబర్‌జాక్స్

లంబర్‌జాక్ అల్పాహారం ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందనే దానిపై వివాదం ఉన్నప్పటికీ, 1870లో వాంకోవర్ హోటల్‌లో మొదటిసారిగా లంబర్‌జాక్ అల్పాహారం అందించినట్లు ఎక్కువగా ఉదహరించే మూలం తెలుపుతుంది. ఈ అల్పాహారంలో గుడ్లు, వేయించిన పంది మాంసం ముక్కలు, ఫ్లాప్‌జాక్స్ (పాన్‌కేక్‌లు) ఉండేవి. శారీరక శ్రమ కోసం పురుషులకు శక్తి అవసరం కాబట్టి ఇటువంటి భారీ వంటల సంప్రదాయం అభివృద్ధి చెందిందని అనితా స్టీవర్ట్ పేర్కొన్నారు.[49]

మెక్సికో
[మార్చు]
ప్రధాన వ్యాసం: మెక్సికన్ వంటకాలు

సాధారణ అజ్టెక్ అల్పాహారంలో తరచుగా తేనె, మిరపకాయలతో కూడిన మొక్కజొన్న గంజి, బీన్స్, సల్సాతో కూడిన టోర్టిల్లాలు ఉండేవి.[50]

చిలాక్విల్స్ (Chilaquiles) అనేది అజ్టెక్ కాలం నాటి ప్రధాన అల్పాహార వంటకం; వీటిలో సల్సాతో నింపిన టోర్టిల్లా చిప్స్ (స్థానికంగా "టోటోపోస్" అని పిలుస్తారు) ఉంటాయి, సాధారణంగా రీఫ్రైడ్ బీన్స్‌తో పాటు వస్తాయి. ప్రాంతం లేదా వ్యక్తిని బట్టి, వీటిని వేయించిన లేదా గిలకొట్టిన గుడ్లు, లాగిన చికెన్, చల్లిన జున్ను, క్రీమా, తరిగిన ఉల్లిపాయ, కొత్తిమీర ఆకులతో కలిపి తినవచ్చు.[51] మెక్సికన్ అల్పాహారాలలో గుడ్లు కూడా ప్రధానమైనవి. గిలకొట్టిన, వేయించిన గుడ్లను సాధారణంగా టోర్టిల్లాలు, సల్సా, బీన్స్‌తో తింటారు; స్థానిక వంటకాలలో హ్యూవోస్ రాంచెరోస్ (huevos rancheros), "హ్యూవోస్ కాన్ టోర్టిల్లా" (మొక్కజొన్న టోర్టిల్లాలతో పాటు వేయించిన గుడ్లు) ఉన్నాయి.

మెక్సికోలో అల్పాహార తృణధాన్యాలు (Breakfast cereals) కూడా సాధారణం. ఇది ప్రధానంగా అమెరికన్ ప్రభావం కారణంగా వచ్చింది. ప్రాసెస్ చేసిన అల్పాహార తృణధాన్యాల పోషక నాణ్యతకు సంబంధించి ఆరోగ్య ఆందోళనలు తలెత్తాయి; మెక్సికన్ ప్రీస్కూలర్లు వారి మొత్తం శక్తి తీసుకోవడంలో 7% ప్రాసెస్ చేయబడిన అల్పాహార తృణధాన్యాల నుండి వినియోగిస్తున్నారని, 6% మెక్సికన్ పిల్లలు అల్పాహారం కోసం పాలతో రెడీ-టు-ఈట్ తృణధాన్యాలను మాత్రమే తీసుకుంటున్నారని అంచనా వేయబడింది.[52]

యునైటెడ్ స్టేట్స్
[మార్చు]
సాసేజ్, గుడ్డు, జున్ను అల్పాహార శాండ్‌విచ్
పాలతో తృణధాన్యాలు

1620లో, నెదర్లాండ్స్‌లో నివసించిన యాత్రికుల ద్వారా ఉత్తర అమెరికాకు మొదటిసారిగా వాఫిల్స్ పరిచయం అయ్యాయి.[53] తరువాత వచ్చిన వారు ఎక్కువగా మొక్కజొన్న పిండి ఆధారిత అల్పాహారాన్ని తీసుకునేవారు. రాత్రి, మధ్యాహ్న భోజనంగా వోట్మీల్ (oatmeal) వంటి భోజనాన్ని కూడా తినేవారు.[54] సాధారణ అల్పాహార ఉత్పత్తులలో కార్న్ పోన్, జానీకేక్స్, యాష్‌కేక్స్, హో-కేక్స్, కార్న్ డాడ్జర్స్ ఉండేవి.[54] యాష్‌కేక్‌లలో క్యాబేజీ ఆకులలో చుట్టిన మొక్కజొన్న పిండిని క్యాంప్‌ఫైర్ బూడిదలో ఉడికించేవారు, కాగా కార్న్ పోన్ కాల్చబడుతుంది, కార్న్ డాడ్జర్‌లను పాన్‌లో వేయిస్తారు, హో-కేక్స్ పాన్‌కేక్‌లను పోలి ఉంటాయి.[54][55] అమెరికన్ అంతర్యుద్ధం తర్వాత, అమెరికాలో హామ్, గుడ్లతో చేసిన శాండ్‌విచ్‌లు తినడం చాలా సాధారణం అయింది. ఈ శాండ్‌విచ్‌లను కేవలం ఉదయం పూట మాత్రమే తినేవారు కాదు. 1897లో, మొదటి నిజమైన అల్పాహార శాండ్‌విచ్ రెసిపీ ఒక వంటల పుస్తకంలో ప్రచురించబడింది.[56] 1800లలో అమెరికన్లు పాప్‌కార్న్ తృణధాన్యాలను వినియోగించేవారు, వీటిలో సాధారణంగా పాలు, స్వీటెనర్‌తో పాప్‌కార్న్ ఉండేవి.[57] 1890ల చివరి నుండి అమెరికన్లు కోల్డ్ బ్రేక్‌ఫాస్ట్ తృణధాన్యాలను (cold breakfast cereal) వాడుతున్నారు. 1920ల కాలంలో గణనీయమైన సంఖ్యలో కొత్త తృణధాన్యాలు మార్కెట్ చేయబడ్డాయి.[58] ఈ కోల్డ్ అల్పాహార తృణధాన్యాల వైపు మొగ్గు చూపడానికి జాక్సోనియన్-యుగం నాటి క్లీన్ లివింగ్ ఉద్యమం (1830–1860) కారణం. ఈ ఉద్యమం జీవనశైలి మార్పులపై దృష్టి సారించింది, ముఖ్యంగా బేకన్, గుడ్లు, పాన్‌కేక్‌లు, వేడి కాఫీలు ఎక్కువగా తినడం అనారోగ్యకరమని పేర్కొంది.[59] అమెరికన్ వినియోగదారుల కోసం విక్రయించిన మొదటి సిద్ధం చేసిన కోల్డ్ బ్రేక్‌ఫాస్ట్ తృణధాన్యాన్ని డాక్టర్ జాన్ హార్వే కెల్లాగ్ సృష్టించారు, ఆయన దానిని 1878లో ప్రవేశపెట్టి గ్రానోలా (granola) అని పేరు పెట్టాడు.[60] కాల్చిన గోధుమలు, వోట్మీల్, మొక్కజొన్న పిండితో తయారు చేసిన ఈ ఉత్పత్తి యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో మొట్టమొదటి బ్రాండ్-నేమ్ అల్పాహార తృణధాన్యం.[60]

విటమిన్ల ఆవిష్కరణ తర్వాత క్యాన్ చేయబడిన పండ్ల రసం అల్పాహార పానీయంగా ప్రాముఖ్యత పొందింది.[61] 1900 ప్రాంతంలో, నారింజ రసాన్ని అల్పాహార పానీయంగా తీసుకోవడం ఒక కొత్త ఆలోచన.[60] ఘనీభవించిన నారింజ రసం సాంద్రత (కన్సంట్రేట్) అభివృద్ధి 1915లో ప్రారంభమైంది, 1930లలో దీనిని పలు కంపెనీలు ఉత్పత్తి చేశాయి.[62] అదనంగా, భారీ స్థాయిలో ఉత్పత్తి చేయబడిన టొమాటో రసం 1920ల మధ్యలో మార్కెట్ చేయబడటం ప్రారంభమైంది, కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత అది ఒక ప్రముఖ అల్పాహార పానీయంగా మారింది.[58]

కరేబియన్

[మార్చు]

హైటియన్ స్పఘెట్టి అనేది హైటియన్ వంటకాలలో ఒక సాధారణ అల్పాహార వంటకం.[63][64][65][66]

ఆరోగ్యంపై ప్రభావం

[మార్చు]

అల్పాహారాన్ని సాధారణంగా "రోజులో అత్యంత ముఖ్యమైన భోజనం" అని పిలుస్తారు,[67][68] అయితే కొందరు దాని "అత్యంత ముఖ్యమైన" హోదా సానుకూల ప్రభావాలను వ్యతిరేకిస్తారు.[69]

శాస్త్రీయ పరిశోధనలు

[మార్చు]

వేగంగా లభించే కార్బోహైడ్రేట్లు ఎక్కువగా ఉండే అల్పాహారాన్ని తీసుకోవడం వల్ల మెటబాలిక్ సిండ్రోమ్ వచ్చే ప్రమాదం పెరుగుతుందని కొన్ని ఎపిడెమియోలాజికల్ పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.[70]

అల్పాహారం తినని వారిలో జ్ఞాపకశక్తి ప్రతికూలంగా ప్రభావితమవుతుందని ఒక అధ్యయనంలో తేలింది. తెలివితేటలు ప్రభావితం కాలేదు.[71] 8, 11 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు ఉన్న పిల్లల్లో అల్పాహారం తీసుకోవడం వల్ల మెదడు తరంగాల (EEG) కార్యకలాపాలలో మార్పులు ఉన్నట్లు కనుగొనబడింది. అల్పాహారం తినని పిల్లలలో ఎగువ, దిగువ తీటా తరంగాలు, ఆల్ఫా తరంగాలు, డెల్టా తరంగాల కార్యాచరణ ఎక్కువగా ఉన్నట్లు గమనించారు. పిల్లలలో జ్ఞాపకశక్తి పనితీరుకు అల్పాహార వినియోగానికి ఉన్న సంబంధాన్ని ఇది సూచించింది.[72]

అల్పాహారం తీసుకునేవారిలో (i) పోషకాహారం, (ii) శరీర బరువు, (iii) అకడమిక్ పనితీరును అనుసంధానించే 47 అధ్యయనాల సమీక్ష ప్రకారం: (i) మెరుగైన పోషకాహార ప్రొఫైల్‌లు ఉన్నాయని కనుగొన్నారు, (ii) రోజుకు ఎక్కువ కేలరీల వినియోగం ఉన్నప్పటికీ బరువు తక్కువగా ఉన్నారని పలు అధ్యయనాలు కనుగొన్నాయి (అయితే కొన్నింటికి ఈ సహసంబంధం కనిపించలేదు), (iii) అల్పాహారం తినే సమూహాలలో మెరుగైన అకడమిక్ పనితీరు ఉండవచ్చని అధ్యయనాలు సూచించాయి.[73]

శరీర బరువును నిర్వహించడంలో అల్పాహారం ప్రభావం అస్పష్టంగా ఉంది.[74][75]

ఆరోగ్యకరమైన ఎంపిక

[మార్చు]

ప్రస్తుత వృత్తిపరమైన అభిప్రాయం ఎక్కువగా అల్పాహారం తినడానికి అనుకూలంగా ఉంది,[67] కానీ అనారోగ్యకరమైన ఆహారాన్ని తినడం కంటే అల్పాహారం మానేయడం మంచిది.[76]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "Breakfast – definition of breakfast". Free Online Dictionary, Thesaurus and Encyclopedia. 2012. Retrieved 28 March 2012.
  2. ↑ "Breakfast". Etymonline.com. Retrieved February 2, 2013.
  3. ↑ Albala, p. 21
  4. ↑ Paoli, Antonio; Tinsley, Grant; Bianco, Antonino; Moro, Tatiana (2019-03-28). "The Influence of Meal Frequency and Timing on Health in Humans: The Role of Fasting". Nutrients (in ఇంగ్లీష్). 11 (4): 719. doi:10.3390/nu11040719. ISSN 2072-6643. PMC 6520689. PMID 30925707.
  5. ↑ Anderson, p. 5
  6. ↑ Alcock, Joan (2006). Food in the Ancient World. Westport, CT: Greenwood Press. p. 181. ISBN 0-313-33003-4.
  7. ↑ Elnasharty, Tasnim (11 March 2020). "The Most Famous Traditional Egyptian Breakfast—Foul and Falafel". www.arabamerica.com. Retrieved 24 May 2021.
  8. ↑ 8.0 8.1 Anderson, p. 9
  9. ↑ Homer (2005) The Odyssey. London: Macmillan. p. 265. ISBN 1909621455
  10. ↑ Flacelière R. La Vie quotidienne en Grèce au temps de Périclès. Paris: Hachette, 1988 (1st edn. 1959). p. 205. ISBN 2-01-005966-2, translated in English as Daily Life in Greece at the Time of Pericles. London: Phoenix Press, 2002 ISBN 1-84212-507-9
  11. ↑ ταγηνίτης, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus
  12. ↑ ταγηνίας, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus
  13. ↑ τάγηνον, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus
  14. ↑ Cratinus, 125, Comicorum Atticorum Fragmenta
  15. ↑ Ricotti, Eugenia Salza Prina (2007) Meals and recipes from ancient Greece. Getty Publications. p. 111. ISBN 0892368764
  16. ↑ Dalby, Andrew (1996) Siren feasts: a history of food and gastronomy in Greece. Routledge. p. 91. ISBN 9780415156578
  17. ↑ Spiller, Gene A. (1991) The Mediterranean diets in health and disease. AVI/Van Nostrand Reinhold. p. 34. ISBN 0442004494
  18. ↑ σταίτινος, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus
  19. ↑ σταῖς, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus
  20. ↑ Atheneaus, The Deipnosophists, 646b, on Perseus
  21. ↑ Dalby, Andrew (2003) Food in the ancient world from A to Z. Routledge. p. 71. ISBN 0415232597
  22. ↑ Athenaeus and Olson, S. Douglas (2011) The Learned Banqueters, Volume VII: Books 13.594b-14, Loeb Classical Library. pp. 277–78. ISBN 0674996739
  23. ↑ Albala, p. 20
  24. ↑ Riley, H.T. (1852). The Comedies of Plautus. London: Henry G. Bohn.
  25. ↑ Becker, B. A. (1844). Roman Scenes of the Time of Augustus; With Notes and Excursus Illustrative of the Manners and Customs of the Romans. London: John w. Parker. p. 357.
  26. ↑ Katz, Solomon H. and Weaver, William Woys (2002) Encyclopedia of Food and Culture. Vol 1. p. 244. Charles Scribner & Sons. ISBN 0684805685
  27. ↑ Hammond, P.W. (1993). Food & Feast in Medieval England. Phoenix Mill: Alan Sutton.
  28. ↑ Hicks, M.A. (2001). Revolution and consumption in late medieval England. Woodbridge: Boydell Press.
  29. ↑ Anderson, p. 11
  30. ↑ Anderson, p. 12
  31. ↑ Goodhugh, p. 779
  32. ↑ 32.0 32.1 Goodhugh, p. 843
  33. ↑ Bsisu, May (2005). The Arab Table: Recipes and Culinary Traditions. HarperCollins. p. 105. ISBN 0060586141
  34. ↑ "What is suhoor?". Islamic Relief. Archived from the original on 24 February 2026. Retrieved 24 February 2026.
  35. ↑ Kenney-Herbert, Arthur (1885). "Culinary Jottings For Madras". Culinary Jottings, A Treatise for Anglo-Indian Exiles (1).
  36. ↑ Goodhugh, p. 755
  37. ↑ Calvel, Raymond (2001). The Taste of Bread. Springer. p. 141. ISBN 0834216469
  38. ↑ Scott-Hamilton, Carolyn (2012). The Healthy Voyager's Global Kitchen: 150 Plant-Based Recipes From Around the World. Fair Winds. p. 115. ISBN 1610581741
  39. ↑ Kittler, Pamela Goyan; Sucher, Kathryn P. (2007). Food and Culture. Cengage Learning. p. 151. ISBN 049511541X
  40. ↑ 40.0 40.1 Clarke, Stephen (2012). 1000 Years of Annoying the French. Open Road Media. p. (unlisted). ISBN 1453243585
  41. ↑ Edelstein, Sari (2010). Food, Cuisine, and Cultural Competency for Culinary, Hospitality, and Nutrition Professionals. Jones & Bartlett Learning. p. 138. ISBN 0763759651
  42. ↑ "Definition of waffle". Merriam-Webster. Retrieved 2013-04-09.
  43. ↑ Duda, Carlene (2007). Beyond Oatmeal: 101 Breakfast Recipes. Cedar Fort. p. 83. ISBN 1599550180.
  44. ↑ Lind, L. R. (1988). On the Care of the Aged; and Maximianus, Elegies on Old Age and Love. Philadelphia: American Philosophical Society. p. 247. ISBN 0-87169-182-5.
  45. ↑ Albala, p. 25
  46. ↑ 46.0 46.1 46.2 Mason, Laura (2004). Food Culture In Great Britain. pp. 34–35. Greenwood Publishing Group. ISBN 031332798X
  47. ↑ Ciesla, William M (2002). Non-wood forest products from temperate broad-leaved trees. Food and Agriculture Organization of the United Nations. pp. 37, 104. ISBN 978-92-5-104855-9.
  48. ↑ "History". Michigan Maple Syrup Association. Archived from the original on 25 May 2011. Retrieved 20 November 2010.
  49. ↑ "Big Breakfasts, Dinner Dates, Fish & the Dishes Read more: Lumberjack Breakfast – Origin of the Term Lumberjack Breakfast". Esquire. 16 May 2008. Retrieved 8 October 2013.
  50. ↑ "What Did the Aztecs Eat and Drink? Mexican Food of the Middle Ages". Historyhit. 3 May 2020. Retrieved 1 January 2021.
  51. ↑ "Chilaquiles: History & Tradition". 9 December 2016. Retrieved 1 January 2021.
  52. ↑ Nieto, C.; Rincon-Gallardo Patiño, S.; Tolentino-Mayo, L.; Carriedo, A.; Barquera, S. (16 August 2017). "Characterization of Breakfast Cereals Available in the Mexican Market: Sodium and Sugar Content". Nutrients. 9 (8): 884. doi:10.3390/nu9080884. PMC 5579677. PMID 28813010.
  53. ↑ Serna-Saldivar, Sergio O. (2012). Cereal Grains: Laboratory Reference and Procedures Manual. CRC Press. p. 270. ISBN 143985565X
  54. ↑ 54.0 54.1 54.2 "History Of Breakfast In America". The Early Show. CBS. November 6, 2009. Retrieved 10 April 2013.
  55. ↑ Hundley, Daniel R (1860). Henry B. Price (ed.). Social Relations in Our Southern States. New York: H. B. Price. p. 87.
  56. ↑ Cook, Maud C. (1897). Breakfast, Dinner, and Supper, or What to Eat and How to Prepare it. Philadelphia: J. H. Moore. p. 328.
  57. ↑ Smith, Andrew F. (1999). Popped Culture: The Social History of Popcorn in America. Univ of South Carolina Press. pp. 57–59. ISBN 1570033005
  58. ↑ 58.0 58.1 Drowne, Kathleen Morgan; Huber, Patrick (2004). Nineteen Twenties. Greenwood Publishing Group. p. 122. ISBN 0313320136.
  59. ↑ Lincoln, Mary Johnson (1884). Mrs. Lincoln's Boston Cook Book: What To Do and What Not To Do in Cooking. Boston: Roberts Bros. p. 110.
  60. ↑ 60.0 60.1 60.2 Sivulka, Juliann (2011). Soap, Sex, and Cigarettes: A Cultural History of American Advertising. Cengage Learning. pp. 87–90. ISBN 113331113X
  61. ↑ Smith, Andrew F. (2007). The Oxford Companion to American Food and Drink. Oxford University Press. p. 69. ISBN 0195307968.
  62. ↑ Smith, Andrew F. (2013). Drinking History: Fifteen Turning Points in the Making of American Beverages. Columbia University Press. p. (unlisted). ISBN 0231530994
  63. ↑ Lamour, Joseph (2024-02-26). "My mom's Haitian spaghetti recipe started a century ago with an assassination". Today (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-04-27.
  64. ↑ Long, Lucy M. (2015-07-17). Ethnic American Food Today: A Cultural Encyclopedia (in ఇంగ్లీష్). Rowman & Littlefield. pp. 257+. ISBN 978-1-4422-2731-6.
  65. ↑ Wong, Cecily; Thuras, Dylan; Obscura, Atlas (12 October 2021). "Spaghetti with hot dogs for breakfast". Gastro Obscura. Workman. p. 371. ISBN 978-1-5235-0219-6.
  66. ↑ Lorell, Clair (2021-05-25). "Fritai Opens With Haitian Spaghetti and Clairin Cocktails in Treme". Eater New Orleans (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-04-27.
  67. ↑ 67.0 67.1 Giovannini M, Verduci E, Scaglioni S, Salvatici E, Bonza M, Riva E, Agostoni C (2008). "Breakfast: a good habit, not a repetitive custom". J Int Med Res. 36 (4): 613–24. doi:10.1177/147323000803600401. PMID 18652755. S2CID 30558064.
  68. ↑ "Breakfast is 'most important meal'". BBC. 7 March 2003. Retrieved 3 June 2009.
  69. ↑ Carroll AE (23 May 2016). "Sorry, There's Nothing Magical About Breakfast". The New York Times. Retrieved 23 May 2016.
  70. ↑ Maki KC, Phillips-Eakley AK, Smith KN (2016). "The Effects of Breakfast Consumption and Composition on Metabolic Wellness with a Focus on Carbohydrate Metabolism". Adv Nutr. 7 (3): 613S–21S. doi:10.3945/an.115.010314. PMC 4863265. PMID 27184288.
  71. ↑ Benton, D; Parker, P Y (1 April 1998). "Breakfast, blood glucose, and cognition". The American Journal of Clinical Nutrition. 67 (4): 772S–778S. doi:10.1093/ajcn/67.4.772S. PMID 9537627.
  72. ↑ Pivik, R.T.; Tennal, Kevin B.; Chapman, Stephen D.; Gu, Yuyuan (June 2012). "Eating breakfast enhances the efficiency of neural networks engaged during mental arithmetic in school-aged children". Physiology & Behavior. 106 (4): 548–555. doi:10.1016/j.physbeh.2012.03.034. PMID 22504496. S2CID 19638958.
  73. ↑ Rampersaud, Gail C.; Pereira, Mark A.; Girard, Beverly L.; Adams, Judi; Metzl, Jordan D. (May 2005). "Breakfast Habits, Nutritional Status, Body Weight, and Academic Performance in Children and Adolescents". Journal of the American Dietetic Association. 105 (5): 743–760. doi:10.1016/j.jada.2005.02.007. PMID 15883552.
  74. ↑ Leidy HJ, Gwin JA, Roenfeldt CA, Zino AZ, Shafer RS (2016). "Evaluating the Intervention-Based Evidence Surrounding the Causal Role of Breakfast on Markers of Weight Management, with Specific Focus on Breakfast Composition and Size". Adv Nutr. 7 (3): 563S–575S. doi:10.3945/an.115.010223. PMC 4863262. PMID 27184285.
  75. ↑ Sievert K, Hussain SM, Page MJ, Wang Y, Hughes HJ, Malek M, Cicuttini FM (January 2019). "Effect of breakfast on weight and energy intake: systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials". BMJ (Clinical Research Ed.). 364: l42. doi:10.1136/bmj.l42. PMC 6352874. PMID 30700403.
  76. ↑ Pifferi, Fabien; Aujard, Fabienne (December 2019). "Caloric restriction, longevity and aging: Recent contributions from human and non-human primate studies". Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry. 95 109702. doi:10.1016/j.pnpbp.2019.109702. PMID 31325469. S2CID 197404162.

ఉదహరించిన మూలాలు

[మార్చు]

మరింత చదవడానికి

[మార్చు]
Find more about అల్పాహారం at Wikipedia's sister projects
Definitions and translations from Wiktionary
Media from Commons
Quotations from Wikiquote
Textbooks from Wikibooks
Database entry Y on Wikidata

మూస:Breakfast topics మూస:Meals navbox

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=అల్పాహారం&oldid=4852924" నుండి వెలికితీశారు