అవార్ భాష

అవార్
అవార్
అవారిక్, అవార్
అవర్ మాష్ , అవర్ మాష్ , అవర్ మాⱬ ; మాఅరీల్ మాష్ , మాగరుల్ మాష్ , మⱨఅరుల్ మాⱬ
ఉచ్ఛారణ	[ʔaˈwar mat͡sʼː]; [maʕarul mat͡sʼ]
స్థానిక భాష	ఉత్తర కాకసస్, అజర్‌బైజాన్
స్వజాతీయత	అవార్లు
స్థానికంగా మాట్లాడేవారు	12,00,000 (2021)e25
భాషా కుటుంబము	ఈశాన్య కాకేసియన్ అవార్–ఆండిక్ అవార్; ;
ప్రాంతీయ రూపాలు	see below;
వ్రాసే విధానం	సిరిలిక్ (ప్రస్తుతం); జార్జియన్ , అరబిక్ , లాటిన్ (గతంలో)
అధికారిక హోదా
అధికార భాష	రష్యా డాగేస్తాన్;
భాషా సంకేతాలు
ISO 639-1	av – అవారిక్
ISO 639-2	ava – అవారిక్
ISO 639-3	Either:; ava – అవారిక్; oav – ఓల్డ్ అవార్
Linguist List	oav –ఓల్డ్ అవార్
Glottolog	avar1256
	Avar
	యునెస్కో అట్లాస్ ఆఫ్ ది వరల్డ్స్ లాంగ్వేజెస్ ఇన్ డేంజర్ ద్వారా అవార్ ప్రమాదంలో ఉన్నదిగా వర్గీకరించబడింది.
	This article contains IPA phonetic symbols. Without proper rendering support, you may see question marks, boxes, or other symbols instead of Unicode characters. For an introductory guide on IPA symbols, see Help:IPA.

అవార్ (అవార్) (అవార్ మాట్, అవార్ మా [ɑːˈwar matʼsʼː] లేదా āgàarul mat 'ː,' పర్వతాల భాష 'అవారిక్ అని కూడా పిలుస్తారు, అనేది అవార్స్ మాట్లాడే అవార్-ఆండిక్ ఉప సమూహం ఈశాన్య కాకేసియన్ భాష, ప్రధానంగా డాగేస్టాన్.^[2]^[3] 2010లో డాగేస్టాన్, రష్యా ఇతర ప్రాంతాలలో సుమారు ఒక మిలియన్ మంది మాట్లాడేవారు ఉన్నారు.

భౌగోళిక పంపిణీ

ఇది ప్రధానంగా రష్యన్ కాకసస్ రిపబ్లిక్ అయిన డాగేస్తాన్ పశ్చిమ, దక్షిణ భాగాలలో, వాయవ్య అజర్‌బైజాన్‌లోని బాలాకెన్ , జకాటాలా ప్రాంతాలలో మాట్లాడబడుతుంది. కొన్ని అవార్ లు రష్యాలోని ఇతర ప్రాంతాలలో నివసిస్తాయి. జార్జియా, కజాఖ్స్తాన్, ఉక్రెయిన్, జోర్డాన్, టర్కీ మర్మర సముద్రం, మరాస్ ప్రాంతంలోని రష్యన్ రిపబ్లిక్లైన చెచన్యా , కల్మికియా మాట్లాడే చిన్న సంఘాలు కూడా ఉన్నాయి. దీనిని ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 1,200,000 ప్రజలు మాట్లాడతారు. యునెస్కో అవార్ భాషను అంతరించిపోయే ప్రమాదం ఉన్న భాషగా వర్గీకరించింది. ^[4]

స్థితి

ఇది డాగేస్టాన్‌లోని ఆరు సాహిత్య భాషలలో ఒకటి, దీనిని అక్కడ అవార్ ప్రజలు మాట్లాడటమే కాకుండా విభిన్న జాతి, భాషా సమూహాల మధ్య సంభాషణ భాషగా కూడా ఉపయోగిస్తారు.

మాండలికాలు

గ్లోటోలాగ్ అవార్ భాష 14 మాండలికాలను జాబితా చేస్తుంది , వాటిలో కొన్ని అవి మాట్లాడే గ్రామాలకు అనుగుణంగా ఉంటాయి. ఈ మాండలికాలు గ్లోటోలాగ్‌లోని వాటి పేరు ఆధారంగా అక్షర క్రమంలో జాబితా చేయబడ్డాయి:

అంకుక్స్ (ఆంట్సుఖ్/ఆంట్సుక్)
అండాలాల్-జిఎక్స్డాటల్
బకాడిన్
బాట్లక్స్
హీద్.
కారాక్స్
కాక్సిబ్
కెలేబ్
సలాతావ్
షులానిన్
అన్‌టిబ్
క్సున్జాక్స్ (ఖున్జాక్/క్సున్ఝాక్)
జకాతాలి
జకాతాలా

ధ్వనిశాస్త్రం

అవార్ యొక్క హల్లు ధ్వనులు^[5]
		పెదవి	దంతవైద్యం		అల్వియోలార్				తాలవ్య	వెల్లార్		ఉవులార్		ఫారింజియల్	గ్లోటల్
			దంతవైద్యం		సెంట్రల్		పార్శ్వ			వెల్లార్		ఉవులార్
			లెనిస్	ఫోర్టిస్	లెనిస్	ఫోర్టిస్	లెనిస్	ఫోర్టిస్		లెనిస్	ఫోర్టిస్	లెనిస్	ఫోర్టిస్
నాసికా		ఎమ్	ఎన్
ప్లోసివ్	స్వరం	బి	డి							ɡ
	గొంతులేని	పి	టి							కె	kː				ʔ
	ఎజెక్టివ్		tʼ							kʼ	kʼː
అఫ్రికేట్	గొంతులేని		టి/ఎస్	tsː	t͡ʃ	t͡ʃː		t͡ɬː					q͡χː
అఫ్రికేట్	ఎజెక్టివ్		tsʼ	tsʼː	t͡ʃʼ	t͡ʃʼː		( t͡ɬʼː )					q͡χʼː
ఘర్షణ	గొంతులేని		లు	sː	ʃ	ʃː	ɬ	ɬː		x	xː	χ	χː	ʜ
ఘర్షణ	స్వరం		z		ʒ							ʁ		ʕ	ɦ
ట్రిల్					ఆర్
అప్రాక్సిమంట్		డబ్ల్యూ					l		జె

మూలాలు

↑ "Avar in Russian Federation". UNESCO WAL. Archived from the original on 22 జూన్ 2024. Retrieved 22 June 2024.
↑ "Documentation for ISO 639 identifier: ava". ISO 639-2 Registration Authority - Library of Congress. Retrieved 2017-07-05. Name: Avaric
↑ "Documentation for ISO 639 identifier: ava". ISO 639-3 Registration Authority - SIL International. Retrieved 2017-07-05. Name: Avaric
↑ "UNESCO Atlas of the World's Languages in Danger". UNESCO. Retrieved 19 April 2015.
↑ Consonant Systems of the North-East Caucasian Languages on TITUS DIDACTICA

[1] "Avar in Russian Federation". UNESCO WAL. Archived from the original on 22 జూన్ 2024. Retrieved 22 June 2024.

[ISO_639-2/RA-2] "Documentation for ISO 639 identifier: ava". ISO 639-2 Registration Authority - Library of Congress. Retrieved 2017-07-05. Name: Avaric

[ISO_639-3/RA-3] "Documentation for ISO 639 identifier: ava". ISO 639-3 Registration Authority - SIL International. Retrieved 2017-07-05. Name: Avaric

[4] "UNESCO Atlas of the World's Languages in Danger". UNESCO. Retrieved 19 April 2015.

[TITUS-5] Consonant Systems of the North-East Caucasian Languages on TITUS DIDACTICA

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]