Jump to content

అస్తానా

లంకెలను మార్చు
వికీపీడియా నుండి
అస్తానా
Астана
రాజధాని నగరం & గణతంత్ర ప్రాముఖ్యత కలిగిన నగరం
బైతెరెక్ టవర్
ఖాన్ షాటిర్
అస్తానా ఒపెరా
Flag of అస్తానా
Flag
Coat of arms of అస్తానా
Coat of arms
Location of అస్తానా
పటం
Interactive map of అస్తానా
దేశం కజకిస్తాన్
స్థాపించబడింది8వ శతాబ్దం (బోజోక్‌గా)[1]
18 జూన్ 1830 (ఆధునిక స్థావరం)
Government
 • Typeమేయర్-కౌన్సిల్
 • Bodyనగరం మాస్లిహాట్
 • అకిమ్జెనిస్ ఖాసింబెక్[2]
Area
 • City proper
810.2 కి.మీ2 (312.8 చ. మై)
Elevation
347 మీ (1,138 అ.)
Population
 (2025 నవంబర్ 1)[3]
 • City proper
16,22,245[4]
 • Rankమధ్య ఆసియాలో 3వది
కజకిస్తాన్‌లో 2వది
 • Density1,760/కి.మీ2 (4,550/చ. మై.)
 • Metro
[5] ( ఇంగ్లీష్ )
16,50,000
Demonym(s)అస్తానన్, అస్తానన్స్ ( ఇంగ్లీష్ )
అస్తానాలిక్, అస్తానలిక్ ( కజఖ్ )
GDP (నామమాత్రం, 2024)
[6]
 • ప్రధాన నగరంకజకిస్తాన్ కరెన్సీ 15,485 బిలియన్లు
( US$ 32.517 బిలియన్లు) · 2వ
 • Per capitaకజకిస్తాన్ కరెన్సీ 10,466,300
(US$ 21,980) · 4వ
Time zoneUTC+05:00 (కజకిస్తాన్ సమయం)
పోస్టల్ కోడ్
010000–010015[7]
Area code7172[8]
HDI (2023)0.823[9]
high · 5వ
లైసెన్స్ ప్లేట్01, Z

అస్తానా[10][11][12][13] కజకస్తాన్ రాజధాని నగరం. నగర పరిధిలో 1,622,245 జనాభాతో, ఇది 1997 వరకు జాతీయ రాజధాని అయిన అల్మాటీ తరువాత దేశంలో రెండవ అతిపెద్ద నగరం.[14] ఈ నగరం కజకిస్తాన్ ఉత్తరంలో ఇషిమ్ నది ఒడ్డున ఉంది, అక్మోలా ప్రాంతంలో ఉన్నప్పటికీ స్వయం పరిపాలన కలిగి ఉంది. ప్రారంభంలో 1830లో అక్మోలీ స్థాపించబడిన ఈ నగరానికి 1998లో అస్తానా లేదా కజఖ్ భాషలో "రాజధాని" అనే పేరును స్వీకరించడానికి ముందు అక్మోలిన్స్క్, సెలినోగ్రాడ్, అక్మోలా అని పేరు మార్చారు.[15] 2019లో మాజీ అధ్యక్షుడు నూర్ సుల్తాన్ నజర్బయేవ్ గౌరవార్థం ఈ నగరం క్లుప్తంగా నూర్-సుల్తాన్ అనే పేరును స్వీకరించింది, కానీ 2022లో తిరిగి అస్తానా అనే పేరుకు మార్చబడింది.

ముఖ్యంగా రాజధాని అయిన తర్వాత, అస్తానా చరిత్ర వేగవంతమైన అభివృద్ధిని సాధించింది. [16][17] దీనిని ఒక ఆధునిక, ప్రణాళికాబద్ధమైన నగరంగా మార్చడంలో జపనీస్ వాస్తుశిల్పి కిషో కురోకావా మార్గదర్శకత్వం వహించారు.[17] నేడు అస్తానా దాని భవిష్యత్ వాస్తుశిల్పానికి ప్రసిద్ధి చెందింది, ఇందులో అకోర్డా రెసిడెన్స్, పార్లమెంట్ హౌస్, సుప్రీం కోర్టుతో సహా కీలక ప్రభుత్వ సంస్థలు ఉన్నాయి.[18][19][20] ఇది కజకిస్తాన్, మధ్య ఆసియాలో సంస్కృతి, విద్య వాణిజ్యానికి ఒక ముఖ్యమైన కేంద్రంగా మారింది.

కజకిస్తాన్ స్వాతంత్ర్యానికి ప్రతీక అయిన బైతెరెక్ , ఖాన్ షాటిర్ వినోద కేంద్రం, మధ్య ఆసియాలోనే అతిపెద్ద మసీదులలో ఒకటైన హజ్రత్ సుల్తాన్ మసీదు వంటి ఆధునిక కట్టడాలకు ఈ నగరం ప్రసిద్ధి చెందింది. సాంస్కృతిక , అంతర్ విశ్వాస కార్యక్రమాలను నిర్వహించడానికి రూపొందించిన శాంతి & సయోధ్య ప్యాలెస్, చర్చలు, సహకారానికి కేంద్రంగా ఈ నగరం పోషిస్తున్న పాత్రను చాటిచెబుతుంది. 2021లో, కజకిస్తాన్ 10 ప్రాధాన్య పర్యాటక గమ్యస్థానాలలో ఒకటిగా అస్తానా గుర్తింపు పొందింది. సందర్శకులు అస్తానా ఒపెరా, కజకిస్తాన్ గణతంత్ర జాతీయ సంగ్రహాలయం వంటి సాంస్కృతిక ప్రదేశాలతో పాటు, ఇషిమ్ నది వెంబడి వినోద ప్రదేశాలను అందించే ప్రెసిడెన్షియల్ పార్క్, సెంట్రల్ పార్క్ వంటి ఉద్యానవనాలను కూడా అన్వేషించవచ్చు.

2011 ఆసియా వింటర్ గేమ్స్‌కు ఆతిథ్యం ఇవ్వడం ద్వారా అస్తానా అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందింది . ఈ కార్యక్రమం, భారీ స్థాయి క్రీడా కార్యక్రమాలను నిర్వహించగల నగర సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించింది. ఈ నగరం "భవిష్యత్ శక్తి" అనే ఇతివృత్తంపై దృష్టి సారించిన ఒక ప్రధాన అంతర్జాతీయ ప్రదర్శన అయిన ఎక్స్‌పో 2017కు కూడా ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. ఇది సుస్థిరత, ఆవిష్కరణల పట్ల దాని నిబద్ధతకు ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించింది. పరస్పర అవగాహన, శాంతిని పెంపొందించడానికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న మత నాయకులను ఒకచోట చేర్చే ఒక ప్రముఖ కార్యక్రమమైన ' ప్రపంచ సాంప్రదాయ మతాల నాయకుల కాంగ్రెస్'కు కూడా అస్తానా నిలయంగా ఉంది.

నగర రవాణా మౌలిక సదుపాయాలలో దేశీయ, అంతర్జాతీయ విమానాలకు కీలక కేంద్రమైన నూర్సుల్తాన్ నజర్బాయెవ్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం కూడా ఉంది. అస్తానా-1, అస్తానా-నూర్లీ జోల్ అనే రెండు రైల్వే స్టేషన్ల ద్వారా కూడా అస్తానాకు మంచి అనుసంధానం ఉంది . ఇవి కజకిస్తాన్ అంతటా, వెలుపల ఉన్న ప్రధాన నగరాలకు సేవలను అందిస్తాయి. నగర ప్రజా రవాణా వ్యవస్థలో బస్సులు ఉన్నాయి. మే 16, 2026న ప్రారంభించబడిన అస్తానా లైట్ మెట్రో వ్యవస్థ, నగరంలో సమర్థవంతమైన, సుస్థిరమైన ప్రయాణాన్ని అందిస్తూ, నగర రవాణా నెట్‌వర్క్‌ను గణనీయంగా మెరుగుపరుస్తుందని భావిస్తున్నారు.

నజర్‌బయేవ్ విశ్వవిద్యాలయం, ఎల్ఎన్ గుమిల్యోవ్ యూరేషియన్ నేషనల్ యూనివర్సిటీ, అస్తానా ఐటి యూనివర్సిటీ వంటి ప్రముఖ విద్యాసంస్థలకు అస్తానా నిలయంగా ఉంది , ఇవి విద్య, ఆవిష్కరణలకు కేంద్రంగా దాని పాత్రకు దోహదపడుతున్నాయి. ఈ సంస్థలు సాంకేతికత, పరిశోధన, ఉన్నత విద్యలో నగరం వృద్ధికి మద్దతు ఇస్తాయి, తద్వారా అస్తానా ఈ ప్రాంతంలో జ్ఞానం, పురోగతికి మరింత ముఖ్యమైన కేంద్రంగా మారుతోంది.

పేర్లు

[మార్చు]

అక్మోలీ స్థావరం 1830లో స్థాపించబడింది, బహుశా ఒక స్థానిక మైలురాయి పేరు మీద దీనికి ఆ పేరు వచ్చి ఉండవచ్చు. "అక్మోలా" " (అక్మోలా) అంటే కజఖ్ భాషలో" "తెల్ల సమాధి" "లేదా" "తెల్లని సమాధి" "అని అర్ధం, అయితే ఈ సిద్ధాంతం విశ్వవ్యాప్తంగా ఆమోదించబడలేదు".[21] 1832లో దీనికి పట్టణ హోదా ఇవ్వబడింది, అక్మోలిన్స్క్‌గా పేరు మార్చబడింది.[1] 1961లో, నికితా క్రుష్చెవ్ ఆధ్వర్యంలో, దీనికి "వర్జిన్ ల్యాండ్స్ నగరం" కోసం రష్యన్ భాషలో సెలినోగ్రాడ్ అని పేరు మార్చారు.[22] 1991లో, కజకిస్తాన్ స్వాతంత్ర్యం తరువాత, దీని పేరును అక్మోలాగా మార్చారు.[22]

డిసెంబర్ 1997లో ఈ నగరం కజకిస్తాన్ రాజధానిగా అల్మాటీ స్థానాన్ని భర్తీ చేసింది, మే 1998లో, దీనికి అస్తానా అని పేరు మార్చారు, దీనికి కజఖ్ భాషలో "రాజధాని నగరం" అని అర్థం.[23] మార్చి 2019లో, సుదీర్ఘకాలం పాలించిన అధ్యక్షుడు నూర్సుల్తాన్ నజర్బాయేవ్ రాజీనామా చేసిన కొద్దికాలానికే, ఆయన గౌరవార్థం రాజధానికి నూర్-సుల్తాన్ (/ ˌ n ʊər s ʊ l ˈ t ɑː n /;[10] [  : Нұр -Сұлтан / Nūr-Sūltan [ˌnʊrsʊɫˈtɑn] ) అని పేరు మార్చారు.[10][24][25] సెప్టెంబర్ 2022లో, అధ్యక్షుడు కాస్సిమ్-జోమార్ట్ టోకాయేవ్ అస్తానా అనే పేరుకు తిరిగి రావడానికి ఒక రాజ్యాంగ సవరణపై సంతకం చేశారు.[26][27] 2022 నాటికి , ఆధునిక కాలంలో అత్యధిక పేరు మార్పులు కలిగిన రాజధాని నగరంగా ఇది గిన్నిస్ వరల్డ్ రికార్డును కలిగి ఉంది.[22]

చరిత్ర

[మార్చు]

అనేక శతాబ్దాల క్రితం, బోజోక్ స్థావరం ఆధునిక అస్తానా భూభాగంలో ఉంది. ఇది సిల్క్ రోడ్ స్టెప్పీ విభాగంలో సైనిక కోటగా ఉండేది. టర్కిక్ పదం "బోజ్" శబ్దవ్యుత్పత్తి 'తాకబడని భూమి', 'కన్య మట్టి' & 'ఈక గడ్డి' వంటి అనేక అర్థాలను కలిగి ఉంది. ఇది 12వ-14వ శతాబ్దాలకు చెందిన పెద్ద స్థావరం. ప్రస్తుతం, అస్తానా పురాతన బోజోక్ భూభాగంలోకి విస్తరిస్తోంది.[28]

ప్రారంభ సంవత్సరాలు (1830-1918)

[మార్చు]

1830 జూన్ 18న 19  ఇషిమ్ నది ఒడ్డున ఫ్యోడోర్ షుబిన్ చేత అక్మోలీ స్థావరం ఒక ఓక్రుగ్ కేంద్రంగా స్థాపించబడింది . 1832లో, ఈ స్థావరానికి పట్టణ హోదా ఇవ్వబడింది, దీనికి అక్మోలిన్స్క్ అని పేరు పెట్టారు [29][1] ఈ పట్టణం వ్యూహాత్మక స్థానం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు 1863 నాటికే స్పష్టమయ్యాయి. ఈ భౌగోళిక కేంద్రాన్ని తూర్పున కార్గాలీకి , దక్షిణాన అక్టౌ కోటకు, అట్బసార్ ద్వారా పశ్చిమాన కోక్షెటౌకు పికెట్ రోడ్లు, లైన్లు ఎలా అనుసంధానించాయో ఇది వివరిస్తుంది. 1838లో, కెనసరీ ఖాన్ నాయకత్వంలో జరిగిన గొప్ప జాతీయ, విమోచన ఉద్యమం ఉధృతంగా ఉన్న సమయంలో , అక్మోలిన్స్క్ కోట తగలబెట్టబడింది.[30] విమోచన ఉద్యమాన్ని అణచివేసిన తరువాత, కోట పునర్నిర్మించబడింది. 1863 జూలై 16న, అక్మోలిన్స్క్ అధికారికంగా ఒక ఉయెజ్డ్ పట్టణంగా ప్రకటించబడింది.[31] రష్యన్ పెట్టుబడిదారీ మార్కెట్ వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న సమయంలో, భారీ సరియార్కా ప్రాంతాలు వలస పరిపాలనచే చురుకుగా దోపిడీకి గురయ్యాయి. కజఖ్ స్టెప్పీని పాలించే నియమావళిని రూపొందించడానికి , రష్యన్ సామ్రాజ్య ప్రభుత్వం 1865లో స్టెప్పీ కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేసింది.[32]

1869లో, అక్మోలిన్స్క్ బాహ్య జిల్లా, విభాగం రద్దు చేయబడ్డాయి, కొత్తగా స్థాపించబడిన అక్మోలిన్స్క్ ఓబ్లాస్ట్‌కు అక్మోలిన్స్క్ కేంద్రంగా మారింది . 1879లో, మేజర్ జనరల్ డుబెల్ట్, ట్యూమెన్, అక్మోలిన్స్క్ మధ్య రైల్వేను నిర్మించాలని రష్యా కమ్యూనికేషన్ల మంత్రిత్వ శాఖకు ప్రతిపాదించారు. దాని ఉనికిలో మొదటి 30 సంవత్సరాల కాలంలో, అక్మోలిన్స్క్ జనాభా 2,000 మందికి పైగా ఉండేది. తరువాతి 30 సంవత్సరాలలో, అక్మోలిన్స్క్ ఓబ్లాస్ట్ వోలోస్ట్‌లు, స్థావరాల ప్రకారం నగరం జనాభా మూడు రెట్లు పెరిగింది. 1893లో, అక్మోలిన్స్క్ 6,428 మంది నివాసితులు, మూడు చర్చిలు, ఐదు పాఠశాలలు, కళాశాలలు, మూడు కర్మాగారాలతో ఒక ఉయెజ్డ్‌గా ఉండేది.

సోవియట్ శకం (1918-1991)

[మార్చు]

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో, అక్మోలిన్స్క్ కజఖ్ ఎస్ఎస్ఆర్ ఒబ్లాస్ట్లలో ఉన్న ఉక్రేనియన్ ఎస్ఎస్ఆర్, బేలోరష్యన్ ఎస్ఎస్ ఆర్, రష్యన్ ఎస్ఎఫ్ఎస్ఆర్ లోని ఖాళీ చేయబడిన ప్లాంట్ల నుండి ఇంజనీరింగ్ సాధనాలు, పరికరాల రవాణాకు మార్గంగా పనిచేసింది. యుద్ధ అవసరాలకు ప్రతిస్పందించడానికి స్థానిక పరిశ్రమలను నియమించారు, యుద్ధానికి, ఇంటి సరిహద్దులకు అవసరమైన అన్ని సామగ్రిని అందించడానికి దేశానికి సహాయం చేశారు. యుద్ధానంతర సంవత్సరాల్లో, యుద్ధంతో నాశనమైన సోవియట్ యూనియన్ పశ్చిమాన అక్మోలిన్స్క్ ఆర్థిక పునరుద్ధరణకు దారి చూపింది. అదనంగా, జోసెఫ్ స్టాలిన్ పాలనలో బహిష్కరించబడిన తరువాత చాలా మంది రష్యన్-జర్మన్లు ఇక్కడ పునరావాసం పొందారు.[33]

1954లో, ఉత్తర కజఖ్ ఎస్ఎస్ఆర్ ఓబ్లాస్ట్‌లు ఈ ప్రాంతాన్ని సోవియట్ యూనియన్ రెండవ ధాన్యం ఉత్పత్తిదారుగా మార్చడానికి వర్జిన్ ల్యాండ్స్ కాంపైన్ భూభాగంగా మారాయి.[34][35]

1959 ఆగస్టు 2న, యెసిల్ వంతెన కూలిపోవడంతో 143 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఏకైక పోలీసు అధికారి అయిన నూర్ముఖంబెట్ కోజాఖ్మెటోవ్ 40 మందిని రక్షించారు.

డిసెంబర్ 1960లో, సెంట్రల్ కమిటీ ఉత్తర కజఖ్ ఎస్ఎస్ఆర్ ఓబ్లాస్ట్‌లలోని ఐదు ప్రాంతాలను కలిగి ఉన్న త్సెలిన్నియ్ క్రాయ్‌ను సృష్టించడానికి ఒక తీర్మానాన్ని చేసింది.[36]చివరికి, అక్మోలిన్స్క్ ఓబ్లాస్ట్ ఒక ప్రత్యేక పరిపాలనా సంస్థగా ఉనికిలో లేకుండా పోయింది.[36] ని జిల్లాలు నేరుగా కొత్త క్రాయ్ పరిపాలనకు లోబడి ఉన్నాయి, అక్మోలిన్స్క్ క్రాయ్ రాజధానిగా, అలాగే కొత్త వర్జిన్ ల్యాండ్స్ ఆర్థిక ప్రాంతానికి పరిపాలనా కేంద్రంగా మారింది.[36] 14 మార్చి 1961న, వర్జిన్ ల్యాండ్స్ క్యాంపెయిన్‌లో దాని పాత్రకు అనుగుణంగా నగరానికి ఒక పేరు ఉండాలని క్రుష్చెవ్ సూచించారు.[37] 20 మార్చి 1961న, కజఖ్ SSR సుప్రీం సోవియట్ అక్మోలిన్స్క్ పేరును త్సెలినోగ్రాడ్‌గా మార్చింది.[37] 24 ఏప్రిల్ 1961న, ఈ ప్రాంతం త్సెలినోగ్రాడ్ ఓబ్లాస్ట్‌గా పునర్నిర్మించబడింది.[36] 1960లలో, త్సెలినోగ్రాడ్ పూర్తిగా రూపాంతరం చెందింది. 1963లో, మొదటి మూడు కొత్త బహుళ అంతస్తుల గృహ సముదాయాల నిర్మాణం ప్రారంభమైంది.[38] అదనంగా, ఈ నగరం వర్జిన్ ల్యాండ్స్ ప్యాలెస్, ప్యాలెస్ ఆఫ్ యూత్, హౌస్ ఆఫ్ సోవియట్స్, ఒక కొత్త విమానాశ్రయం, అనేక క్రీడా వేదికలతో సహా అనేక కొత్త స్మారక ప్రజా భవనాలను పొందింది.[39] 1971లో, త్సెలిన్నియ్ క్రాయ్ రద్దు చేయబడింది, త్సెలినోగ్రాడ్ ఓబ్లాస్ట్ కొత్త రాజధానిగా మారింది.  

సమకాలీన యుగం (1991-ప్రస్తుతం)

[మార్చు]

సోవియట్ యూనియన్ విచ్ఛిన్నం, తత్ఫలితంగా కజకిస్తాన్ స్వాతంత్ర్యం పొందిన తరువాత, నగరం అసలు పేరు అక్మోలా అనే సవరించిన రూపంలో పునరుద్ధరించబడింది.[1] 1994 జూలై 6న, కజకిస్తాన్ సుప్రీం కౌన్సిల్ "కజకిస్తాన్ రాజధాని బదిలీపై" డిక్రీని ఆమోదించింది.[40] 1997 డిసెంబర్ 10న కజకిస్తాన్ రాజధానిని అల్మాటీ నుండి అక్మోలాకు మార్చిన తరువాత, 1998లో నగరానికి అస్తానా అని పేరు మార్చారు.[41] 1998 జూన్ 10న, అస్తానా అంతర్జాతీయంగా రాజధానిగా ప్రకటించబడింది.[42] అనేక నిర్ధారిత ప్రయోజనాల కారణంగా, అస్తానాను రాజధానిగా ఎంచుకున్నారు: పెద్ద పట్టణ ప్రాంతాలు, అనుకూలమైన భౌగోళిక స్థానం, ఈ ప్రాంతంలోని ప్రధాన ఆర్థిక కేంద్రాలకు సమీపంలో ఉండటం, గణనీయమైన జనాభా సామర్థ్యం, ​​మంచి రవాణా సౌకర్యాలు సాపేక్షంగా అనుకూలమైన వాతావరణం.[43] 1999 జూలై 16న, యునెస్కో ద్వారా అస్తానాకు శాంతి నగరం పతకం, బిరుదు లభించింది.[40]

మార్చి 2019లో, కజకిస్తాన్ ప్రభుత్వం, దేశం పదవీ విరమణ చేస్తున్న దీర్ఘకాల నిరంకుశ అధ్యక్షుడు నూర్సుల్తాన్ నజర్బాయేవ్ గౌరవార్థం ఆ నగరానికి నూర్-సుల్తాన్ అని పేరు మార్చింది.[44] సెప్టెంబర్ 2022లో, అనేక వివాదాలు, అశాంతి ఫలితంగా నజర్బాయేవ్ కజకిస్తాన్ భద్రతా మండలి నుండి రాజీనామా చేసిన తరువాత , రాజధాని పేరును తిరిగి అస్తానాగా మార్చారు.[45]

భౌగోళికం

[మార్చు]

అస్తానా దేశంలోని అతిపెద్ద నగరం, పూర్వ రాజధాని అయిన అల్మాటీ నుండి దాదాపు 1,000 కి.మీ (620 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది . దీనికి సమీపంలోని పెద్ద నగరాలు కరగండా (200 కి.మీ [120 మైళ్ళు]), రష్యాలోని ఓమ్స్క్ (450 కి.మీ [280 మైళ్ళు]).

స్థలాకృతి

[మార్చు]

అస్తానా మధ్య కజకిస్తాన్‌లో, ఇషిమ్ నది ఒడ్డున , దేశ భూభాగంలో అధిక భాగాన్ని ఆక్రమించిన చాలా చదునైన, పాక్షిక శుష్క స్టెప్పీ ప్రాంతంలో ఉంది . ఇది 51° 10' ఉత్తర అక్షాంశం, 71° 26' తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. ఈ నగరం 722.0 చదరపు కిలోమీటర్ల (278.8 చదరపు మైళ్ళు) విస్తీర్ణంలో ఉంది. అస్తానా సముద్ర మట్టానికి 347 మీటర్ల (1,138 అడుగులు) ఎత్తులో ఉంది . ఇషిమ్ నది కారణంగా, అస్తానా కజకిస్తాన్ ఉత్తర ప్రాంతానికి అత్యంత తక్కువ జనాభా గల జాతీయ కేంద్రానికి మధ్య ఉన్న పరివర్తన ప్రాంతంలో, ఒక విశాలమైన స్టెప్పీ భూభాగంలో ఉంది. పాత పట్టణ ప్రాంతాలు నదికి ఉత్తరాన ఉండగా, కొత్త పట్టణ ప్రాంతాలు ఇషిమ్ నదికి దక్షిణాన ఉన్నాయి.

సమయం

[మార్చు]

అస్తానా ఉపయోగించే యుటిసి నుండి సమయాన్ని ఆఫ్సెట్ చేయడం యుటిసి లేదా యుటిసి + 5:00 కంటే 5 గంటలు ముందు ఉంటుంది.

వాతావరణం

[మార్చు]

మంగోలియాలోని ఉలాన్‌బాతర్ తర్వాత అస్తానా ప్రపంచంలో రెండవ అత్యంత శీతలమైన జాతీయ రాజధాని. 1997లో అస్తానాకు రాజధాని నగర హోదా లభించే వరకు ఈ స్థానం కెనడా రాజధాని ఒట్టావాకు ఉండేది.[46][47] అస్తానాలో తీవ్రమైన ఖండాంతర శీతోష్ణస్థితి ఉంటుంది , ఇక్కడ వేసవికాలం వెచ్చగా (అప్పుడప్పుడు చిన్నపాటి వర్షాలతో) శీతాకాలం సుదీర్ఘంగా, చాలా చల్లగా, పొడిగా ఉంటుంది. వేసవి ఉష్ణోగ్రతలు కొన్నిసార్లు 35 °C (95 °F)కి చేరుకుంటాయి, అయితే డిసెంబర్ మధ్య నుండి మార్చి ప్రారంభం వరకు −30 నుండి −35 °C (−22 నుండి −31 °F) సాధారణంగా ఉంటుంది. సాధారణంగా, నవంబర్ రెండవ వారం నుండి ఏప్రిల్ ప్రారంభం వరకు నగరం నది గడ్డకట్టి ఉంటుంది. అస్తానాలో తరచుగా వీచే బలమైన గాలుల కారణంగా కజఖ్‌ల మధ్య దీనికి మంచి పేరుంది, ఇవి వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న కానీ సాపేక్షంగా విశాలంగా ఉండే నగరం యొక్క లెఫ్ట్ బ్యాంక్ భాగంలో ప్రత్యేకంగా గమనించవచ్చు.

మొత్తం మీద, కోపెన్ పథకం (Dfb)లో అస్తానా తేమతో కూడిన ఖండాంతర వాతావరణ వర్గీకరణను కలిగి ఉంది . అస్తానాలో సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 3.9 °సి (39.0 °ఎఫ్). జనవరి అత్యంత శీతలమైన నెల, దీని సగటు ఉష్ణోగ్రత −14.5 °సి (5.9 °ఎఫ్), రికార్డు స్థాయిలో అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రత జనవరిలోనే నమోదవుతుంది. 1893 నాటి శీతల తరంగం ఉష్ణోగ్రతలను −51.6 °సి (−60.9 °ఎఫ్) వరకు తగ్గించింది. జూలై అత్యంత వేడి నెల, దీని సగటు ఉష్ణోగ్రత 20.6 °సి (69.1 °ఎఫ్).[48] July is the hottest month with an average temperature of 20.6 °C (69.1 °F).[48]

శీతోష్ణస్థితి డేటా - Astana (1991–2020, extremes 1881–present)
నెల జన ఫిబ్ర మార్చి ఏప్రి మే జూన్ జూలై ఆగ సెప్టెం అక్టో నవం డిసెం సంవత్సరం
అత్యధిక రికార్డు °C (°F) 5.0
(41.0)		 8.2
(46.8)		 22.1
(71.8)		 29.7
(85.5)		 36.1
(97.0)		 40.1
(104.2)		 41.6
(106.9)		 38.7
(101.7)		 36.2
(97.2)		 26.7
(80.1)		 18.5
(65.3)		 5.2
(41.4)		 41.6
(106.9)
సగటు అధిక °C (°F) −10.3
(13.5)		 −8.8
(16.2)		 −1.5
(29.3)		 12.2
(54.0)		 20.9
(69.6)		 25.8
(78.4)		 26.6
(79.9)		 25.5
(77.9)		 18.9
(66.0)		 10.4
(50.7)		 −1.3
(29.7)		 −8.0
(17.6)		 9.2
(48.6)
రోజువారీ సగటు °C (°F) −14.5
(5.9)		 −13.6
(7.5)		 −6.0
(21.2)		 6.5
(43.7)		 14.5
(58.1)		 19.6
(67.3)		 20.6
(69.1)		 19.1
(66.4)		 12.6
(54.7)		 5.0
(41.0)		 −5.2
(22.6)		 −12.0
(10.4)		 3.9
(39.0)
సగటు అల్ప °C (°F) −18.7
(−1.7)		 −18.0
(−0.4)		 −10.4
(13.3)		 1.2
(34.2)		 8.2
(46.8)		 13.4
(56.1)		 14.9
(58.8)		 13.0
(55.4)		 6.8
(44.2)		 0.5
(32.9)		 −8.7
(16.3)		 −16.0
(3.2)		 −1.2
(29.8)
అత్యల్ప రికార్డు °C (°F) −51.6
(−60.9)		 −48.9
(−56.0)		 −37.2
(−35.0)		 −27.8
(−18.0)		 −10.8
(12.6)		 −1.5
(29.3)		 2.3
(36.1)		 −2.2
(28.0)		 −8.2
(17.2)		 −25.3
(−13.5)		 −39.2
(−38.6)		 −43.5
(−46.3)		 −51.6
(−60.9)
సగటు అవపాతం mm (inches) 17.8
(0.70)		 16.7
(0.66)		 20.0
(0.79)		 21.7
(0.85)		 33.4
(1.31)		 40.0
(1.57)		 55.8
(2.20)		 31.3
(1.23)		 20.8
(0.82)		 26.0
(1.02)		 29.0
(1.14)		 24.8
(0.98)		 337.3
(13.28)
Average extreme snow depth cm (inches) 19
(7.5)		 23
(9.1)		 19
(7.5)		 1
(0.4)		 0
(0)		 0
(0)		 0
(0)		 0
(0)		 0
(0)		 0
(0)		 4
(1.6)		 13
(5.1)		 23
(9.1)
సగటు అవపాతపు రోజులు (≥ 1 mm) 5.8 5.0 5.4 5.3 6.6 6.6 8.3 5.4 4.3 5.7 6.9 7.1 72.4
సగటు వర్షపాతపు రోజులు 2 2 5 9 15 13 15 13 12 10 7 3 106
సగటు మంచు కురిసే రోజులు 25 23 19 6 1 0.1 0 0 1 7 18 24 124
సగటు సాపేక్ష ఆర్ద్రత (%) 78 77 79 64 54 53 59 57 59 68 80 79 67
నెలవారీ సరాసరి ఎండ పడే గంటలు 103 147 192 238 301 336 336 294 230 136 100 94 2,507
రోజువారీ సరాసరి ఎండ పడే గంటలు 3.3 5.2 6.2 7.9 9.7 11.2 10.8 9.5 7.7 4.4 3.3 3.0 6.9
Source 1: Pogoda.ru.net[48]
Source 2: నేషనల్ ఓషియానిక్ అండ్ అట్మాస్ఫియరిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (సూర్యుడు, 1961–1990),[49] డ్యుచెర్ వెటర్‌డియన్స్ట్ (రోజువారీ సూర్యుడు 1961-1990) [50]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. 1 2 3 4 Pospelov 1993, pp. 24–25.
  2. ↑ "О назначении Касымбека Ж.М." (in రష్యన్). akorda.kz. 2022-12-08. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-12-08.
  3. ↑ "Archived copy". the original నుండి 26 July 2020 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 May 2020.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  4. ↑ "Astana city - Statistics of the regions of the Republic of Kazakhstan - Agency for Strategic planning and reforms of the Republic of Kazakhstan Bureau of National statistics".
  5. ↑ Жулмухаметова, Жадра (31 October 2017). "Чиновники работают над тем, чтобы уместить в Астане два миллиона человек" (in రష్యన్). the original నుండి 16 November 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 January 2018.
  6. ↑ DOSM. "Gross domestic product by region for January-December 2024 (GRP)". stat.gov.kz.
  7. ↑ "Postal Code for Astana, Kazakhstan". Postal Codes Database. the original నుండి 2 April 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 10 March 2015.
  8. ↑ "Kazakhstan Country Codes". CountryCallingCodes.com. the original నుండి 23 September 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 March 2015.
  9. ↑ "Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 23 September 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2021-07-21.
  10. 1 2 3 "Nursultan". Merriam-Webster.com Dictionary. Merriam-Webster. OCLC 1032680871. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 May 2019.
  11. ↑ మూస:Cite American Heritage Dictionary
  12. ↑ "Astana". Collins English Dictionary. HarperCollins. the original నుండి 13 May 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 April 2019.
  13. ↑ "Astana" Archived 13 మే 2019 at the Wayback Machine (US) and "Astana". Lexico UK English Dictionary. Oxford University Press. the original నుండి 2020-07-26 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  14. ↑ "Archived copy". the original నుండి 26 July 2020 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 May 2020.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  15. ↑ "Nursultan: Kazakhstan renames capital Astana after ex-president". BBC News. 20 March 2019. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 April 2026.
  16. ↑ Hari, Kurniawan (July 7, 2017). "Astana, a city of modern structures". Jakarta Times. ఒరిజినల్ నుండి 17 June 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 June 2018.
  17. 1 2 Moore, Rowan (7 Aug 2010). "Astana, Kazakhstan: the space station in the steppes". The Guardian (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). ISSN 0261-3077. the original నుండి 21 February 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 February 2015.
  18. ↑ Myers, Steven Lee (13 October 2006). "Kazakhstan's Futuristic Capital, Complete With Pyramid". The New York Times. ఒరిజినల్ నుండి 19 July 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 October 2014.
  19. ↑ Moore, Rowan (8 August 2010). "Astana, the futuristic frontier of architecture". The Guardian. ఒరిజినల్ నుండి 9 October 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 October 2014.
  20. ↑ Carrington, Daisy (13 July 2012). "Astana: The world's weirdest capital city". CNN. ఒరిజినల్ నుండి 9 October 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 October 2014.
  21. ↑ Russia and Eurasia 2020–2022 (in ఇంగ్లీష్). Rowman & Littlefield. 15 September 2021. p. 268. ISBN 978-1-4758-5628-6.
  22. 1 2 3 "Guess which city holds the record for the most name changes?". The Economist. 1 October 2022. p. 29. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 31 October 2022.
  23. ↑ "The history of Astana". Akimat of Astana. 19 January 2013. the original నుండి 7 October 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 October 2014.
  24. ↑ "Astana renamed as Nur-Sultan". Kazinform. 23 March 2019. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 September 2022.
  25. ↑ "Nursultan, not Astana – Kazakhstan renames capital to honor Nazarbayev". Deutsche Welle. ఒరిజినల్ నుండి 22 March 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 March 2019.
  26. ↑ "President: Kazakhstan's capital will again be called Astana". Toronto Star. 13 September 2022. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 14 September 2022.
  27. ↑ "Kazakhstan's president signs decree to rename capital city to Astana". TASS. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 17 September 2022.
  28. ↑ From Bozok to a Modern Capital: the Long Journey Astana has Made Thus Far. "From Bozok to a Modern Capital: The Long Journey Astana has Made Thus Far". e-history.kz. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 January 2015.
  29. ↑ Curtis, Simon; Klaus, Ian (2024). The Belt and Road City: Geopolitics, Urbanization, and China's Search for a New International Order. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 9780300266900.
  30. ↑ "Revolt of 1837—1849 under the leadership of khan Kenesary". e-history.kz. ఒరిజినల్ నుండి 14 January 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 January 2015.
  31. ↑ "History of Astana". e-history.kz. ఒరిజినల్ నుండి 14 January 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 January 2015.
  32. ↑ "The social and economic relations in Kazakhstan in the second half of the XIX century". E-history.kz. 27 July 2013. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 January 2015.
  33. ↑ S. Kurmanova. "Deportation of Volga Germans to Kazakhstan: Causes and Consequences" (PDF). e-history.kz. ఒరిజినల్ నుండి 22 January 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది (PDF) చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 January 2015.
  34. ↑ Paul Brummell (7 సెప్టెంబరు 2018). Kazakhstan. Bradt Travel Guides; Third edition. p. 71. ISBN 978-1784770921.
  35. ↑ Ian MacWilliam (20 April 1994). "In Virgin Lands, a Dream Ends". The Moscow Times. ఒరిజినల్ నుండి 14 January 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 January 2015.
  36. 1 2 3 4 Kozlov & Gilburd 2013, p. 293.
  37. 1 2 Khrushchev 2010, p. 739.
  38. ↑ Kozlov & Gilburd 2013, p. 295.
  39. ↑ Kozlov & Gilburd 2013, p. 296.
  40. 1 2 "Astana – the capital of the Republic of Kazakhstan". e-history.kz. ఒరిజినల్ నుండి 23 February 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 23 February 2015.
  41. ↑ "Timeline: Kazakhstan". BBC News. 31 January 2012. ఒరిజినల్ నుండి 19 May 2009 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 24 November 2013.
  42. ↑ "Astana – the capital of the Republic of Kazakhstan". Official site of the President of the Republic of Kazakhstan. the original నుండి 17 March 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 10 March 2015.
  43. ↑ "Nur-sultan". ఒరిజినల్ నుండి 15 April 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: April 2, 2021.
  44. ↑ "Nursultan: Kazakhstan renames capital Astana after ex-president". BBC News (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). 20 March 2019. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 September 2022.
  45. ↑ "Kazakhstan to change name of capital from Nur-sultan back to Astana". The Guardian (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). 14 September 2022. ISSN 0261-3077. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 September 2022.
  46. ↑ Brian White (9 January 2013). "Ulaanbaatar is the Coldest Capital". The Mongolist. the original నుండి 26 February 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 February 2015.
  47. ↑ "Still the third-coldest capital, despite balmy temperatures". Canada.com. 4 January 2007. the original నుండి 6 June 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 February 2015.
  48. 1 2 3 "Weather and Climate-The Climate of Astana" (in రష్యన్). Weather and Climate. ఒరిజినల్ నుండి 8 February 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 January 2022.
  49. ↑ "Akmola (Astana) Climate Normals 1961–1990". National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA). August 2010. ఒరిజినల్ నుండి 11 October 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2 November 2021.
  50. ↑ "Klimatafel von Astana (Akmola, Zelinograd, Akmolinsk) / Kasachstan" (PDF). Federal Ministry of Transport and Digital Infrastructure. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: September 17, 2016.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=అస్తానా&oldid=4883760" నుండి వెలికితీశారు