అస్సాం చరిత్ర

అసోం ప్రధాన రాజ్యాలు

అసోం చరిత్ర తూర్పు, పశ్చిమ, దక్షిణ, ఉత్తర ప్రాంతాల ప్రజల కలయిక చరిత్ర; ఆస్ట్రోయాసియాటిక్, టిబెటో-బర్మన్ (సినో-టిబెటన్), తాయ్, ఇండో-ఆర్యన్ సంస్కృతుల కలయిక. శతాబ్దాలుగా దాడులకు గురైనప్పటికీ, 1821లో మూడవ బార్మీయుల అసోం దండయాత్ర జరిగే వరకు ఇది బాహ్య శక్తులకు సామంత రాజ్యంగా లేదా వలస రాజ్యంగా ఎప్పుడూ లేదు, ఆ తర్వాత 1824లో మొదటి ఆంగ్లో-బర్మీస్ యుద్ధం సమయంలో బ్రిటీష్ వారు అసోంలో ప్రవేశించారు.

అసోం చరిత్ర బహుళ మూలాల నుండి తీసుకోబడింది. మధ్యయుగ అసోంలోని అహోం రాజ్యం అహోం భాష, అస్సామీ భాషలలో రాయబడిన బురంజీలు అనే చారిత్రక రికార్డులను నిర్వహించింది. పురాతన అసోం చరిత్ర శిలలు, రాగి పలకలు, మట్టిపై ఉన్న కామరూప శాసనాలు; కామరూప రాజ్యం రాజులు తమ పాలనలో జారీ చేసిన రాజ మంజూరులు మొదలైన వాటి నుండి వస్తుంది. ఈ ప్రాంత ప్రజల సాంస్కృతిక చరిత్ర, సామాజిక-మత విశ్వాసాల గురించి ఆధారాలను కాళికా పురాణం, యోగిని తంత్రం నుండి కూడా పొందవచ్చు, ఇవి రెండు ప్రారంభ మధ్యయుగ, మధ్యయుగ కాలంలో ఈ ప్రాంతంలో కూర్చబడినవిగా భావిస్తున్నారు. శంకరదేవుడు ప్రవేశపెట్టిన నవ-వైష్ణవ ఉద్యమం మతపరమైన సాహిత్యం ఈ ప్రాంత చరిత్రకు ఇతర ముఖ్యమైన ప్రాథమిక మూలాలు.

అసోం చరిత్రను నాలుగు యుగాలుగా విభజించవచ్చు. ప్రాచీన యుగం 4వ శతాబ్దంలో అలహాబాద్ స్తంభం శాసనాలలో కామరూప ప్రస్తావన, కామరూప రాజ్యం స్థాపనతో ప్రారంభమైంది. పురాతన రాజ్యం విడిపోయిన తర్వాత, దాని స్థానంలో మధ్యయుగ రాజ్యాలు, నాయకత్వాలు మొలకెత్తిన తర్వాత, కనై-బోరోక్సిబోవా శిలాశాసనంలో పేర్కొన్న విధంగా 1206లో భక్తియార్ ఖిల్జీ చేత మొదటి దాడి జరిగిన బెంగాల్ సుల్తానేట్ దాడులతో మధ్యయుగ యుగం ప్రారంభమైంది. 1826లో యాండబూ ఒప్పందం తర్వాత బ్రిటిష్ నియంత్రణ స్థాపనతో వలస యుగం ప్రారంభమైంది, 1947లో భారత స్వాతంత్ర్యం తర్వాత వలసరాజ్యాల అనంతర యుగం ప్రారంభమైంది.

అసోంలో మధ్యయుగ రాజుల కథనాలలో ఒక సాధారణ అంశం శాక్తేయం, కామాఖ్య దేవాలయం తో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.

చరిత్రపూర్వ యుగం

పాతరాతి యుగపు సంస్కృతులు

ఈ ప్రాంతం మునుపటి నివాసులు గారో హిల్స్ రోంగ్రామ్ లోయలోని మిడిల్ ప్లీస్టోసీన్ కాలానికి (781,000 నుండి 126,000 సంవత్సరాల క్రితం) చెందినవారు. చేతిగొడ్డలి-క్లీవర్ పనిముట్లను ఉపయోగించిన పాతరాతియుగం ప్రదేశాలు అబ్బెవిల్లియో-అషూలియన్ సంస్కృతికి సారూప్యతలను కలిగి ఉన్నాయి. ఇతర పాతరాతియుగం ప్రదేశాలలో అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లోని లోహిత్ జిల్లా దఫాభమ్ ప్రాంతంలోనివి ఉన్నాయి, ఇవి రూపాంతర శిలలు నుండి రాతి పనిముట్లను ఉపయోగించాయి. మణిపూర్ లోని ఉఖ్రుల్ లోని ఖాంగ్‌ఖుయ్ వద్ద ఉన్న గుహ ఆధారిత పాతరాతియుగం ప్రదేశాలు లేట్ ప్లీస్టోసీన్ కాలంలో ఉంచబడ్డాయి.

నియోలిథిక్ పొరలు, వర్జిన్ మట్టి మధ్య ఉన్న గారో హిల్స్ రోంగ్రామ్ వ్యాలీ లో ఒక మైక్రోలిథిక్ సంస్కృతి ఉన్నట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి. భారతదేశంలోని మిగిలిన ప్రాంతాల వలె కాకుండా, ఇక్కడ ఉన్న మైక్రోలిత్‌లు డోలరైట్ తో తయారు చేయబడ్డాయి. ముడి చేతితో తయారు చేసిన కుండల ముక్కలు మైక్రోలిథిక్ ప్రజలు వేటగాళ్లు, ఆహారాన్ని సేకరించేవారని సూచిస్తున్నాయి.

కొత్తరాతి యుగపు సంస్కృతులు

గారో హిల్స్ లో యునిఫేషియల్లీ ఫ్లేక్డ్ హ్యాండ్-యాక్స్ ఆధారంగా ప్రారంభ కొత్తరాతియుగం సంస్కృతులు హోబిన్హియన్ సంస్కృతికి అనుగుణంగా అభివృద్ధి చెందాయి, ఈ ప్రాంతం భారతీయ, ఆగ్నేయాసియా సంస్కృతులకు సంప్రదింపు బిందువుగా భావించబడుతుంది.

లేట్ నియోలిథిక్ సంస్కృతులు మలేషియా, ఇరావతి నది లోయ నుండి మోన్ ఖైమర్ మాట్లాడే ప్రజల వ్యాప్తికి, దక్షిణ చైనా లోని చివరి నియోలిథిక్ పరిణామాలకు సారూప్యతలను కలిగి ఉన్నాయి. ఈ సంస్కృతులు క్రీ.పూ 4500-4000 నాటివి కావడంతో, అసోం ప్రదేశాలు సుమారుగా ఆ కాలానికి చెందినవిగా పరిగణించబడ్డాయి.

ఈ నియోలిథిక్ ప్రదేశాలు విస్తృతంగా వ్యాపించినప్పటికీ, వరదల కారణంగా కొండలు, ఎత్తైన ప్రదేశాలలో కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. ఈ సంస్కృతులు ఝుమ్ అని పిలువబడే పోడు వ్యవసాయం నిర్వహించాయి, దీనిని ఇప్పటికీ ఈ ప్రాంతంలోని కొన్ని వర్గాలు ఆచరిస్తున్నాయి. కొన్ని విలక్షణమైన ప్రదేశాలు డిమా హసావో లోని దావోజాలి హాడింగ్, కామరూప్ జిల్లా లోని సరుతరు, గారో హిల్స్ లోని సెల్బగిరి.

లోహ యుగం

ఈ ప్రాంతంలో రాగి-కాంస్య లేదా ఇనుప యుగం సంస్కృతికి సంబంధించి ఎటువంటి పురావస్తు ఆధారాలు లేవు. బెంగాల్, ఆగ్నేయాసియా లో సంబంధిత సంస్కృతులు కనుగొనబడినందున ఇది అసాధ్యం అనిపించవచ్చు. ఈ ప్రాంతంలో లోహ యుగం ప్రదేశాలు ఉన్నాయని, అయితే అవి ఇంకా కనుగొనబడలేదని మాత్రమే ఊహించవచ్చు.

మెగాలిథిక్ సంస్కృతులు

అసోంలో లోహ యుగం కనిపించకపోయినప్పటికీ, దక్షిణ భారతదేశం ఇనుప యుగపు మెగాలిథిక్ సంస్కృతి ఈ ప్రాంతంలోని గొప్ప మెగాలిథిక్ సంస్కృతిలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది, ఇది క్రీస్తుపూర్వం రెండవ సహస్రాబ్ది కంటే ముందుగానే కనిపించడం ప్రారంభమవుతుంది, ఇది ఈనాటికీ ఖాసీ ప్రజలు, నాగా ప్రజలు మధ్య కొనసాగుతుంది. ఈ సారూప్యత ఆగ్నేయాసియాతో ఉంది. మెగాలిథిక్ సంస్కృతి సంతానోత్పత్తి ఆరాధన, తరువాత వచ్చిన శాక్తేయం, వజ్రయాన బౌద్ధమతం కోసం పూర్వగామిగా ఉంది.

ప్రాచీన అసోం (350–1206)

ప్రధాన వ్యాసాలు: కామరూప and దవాక

కామరూప రాజ్యం సాంప్రదాయిక విస్తీర్ణం

అసోం చారిత్రక కథనం 4వ శతాబ్దంలో కామరూప రాజ్యం లో పుష్యవర్మన్ వర్మన్ రాజవంశం స్థాపనతో ప్రారంభమవుతుంది, ఇది ప్రాచీన అసోం ప్రారంభాన్ని సూచిస్తుంది. రాజ్యం పశ్చిమాన కరతోయ నుండి తూర్పున సాదియా వరకు దాని సాంప్రదాయక విస్తీర్ణాన్ని చేరుకుంది. ఈ రాజవంశం, దీని తర్వాత వచ్చిన రెండు రాజవంశాలు పౌరాణిక నరకాసురుడు నుండి తమ వంశాన్ని పొందాయి.

7వ శతాబ్దంలో భాస్కరవర్మన్ పాలనలో రాజ్యం దాని శిఖరాగ్రానికి చేరుకుంది. హ్యూయెన్ త్సాంగ్ అతని ఆస్థానాన్ని సందర్శించి ఒక ముఖ్యమైన కథనాన్ని వదిలివెళ్లాడు. భాస్కరవర్మన్ వారసుడిని వదలకుండా మరణించాడు, దేశ నియంత్రణ సాలస్తంభకు వెళ్ళింది, అతను మ్లేచ్ఛ రాజవంశం ను స్థాపించాడు. 9వ శతాబ్దం చివరలో మ్లేచ్ఛ రాజవంశం పతనం తరువాత, బ్రహ్మపాల అనే కొత్త పాలకుడు ఎన్నికయ్యాడు, అతను పాల రాజవంశం ను స్థాపించాడు. చివరి పాల రాజును గౌర్ రాజు రామపాల 1110లో తొలగించాడు. అయితే గౌర్ రాజులచే స్థాపించబడినప్పటికీ, తదుపరి ఇద్దరు రాజులు టింగ్యదేవ, వైద్యదేవ చాలావరకు స్వతంత్రులుగా పరిపాలించారు, పాత కామరూప ముద్రల క్రింద గ్రాంట్లను జారీ చేశారు. తదుపరి రాజుల పతనం, కామరూప రాజ్యానికి బదులుగా 12వ శతాబ్దంలో వ్యక్తిగత రాజ్యాల పెరుగుదల కామరూప రాజ్యం, ప్రాచీన అసోం కాలం ముగింపును గుర్తించాయి.

మధ్యయుగ అసోం (1206–1826)

ఇవీ చూడండి: కమతా రాజ్యం and అహోం రాజ్యం

అసోంలో మధ్యయుగ కాలం 1206 'కనై బారాక్సీబోవా' శిలాశాసనంతో ప్రారంభమవుతుంది. ఆ సంవత్సరం భక్తియార్ ఖిల్జీ చేసిన మొదటి ముస్లిం దాడి జరిగింది

అహోం రాజ్యం, c.1826

13వ శతాబ్దం మధ్యలో, కామరూపనగర రాజు సంధ్య తన రాజధానిని కమతాపూర్‌కు మార్చాడు, ఆ విధంగా బెంగాలీల దాడుల కారణంగా కమతా రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. కమతా రాజులలో చివరివారైన ఖెన్‌లను అల్లావుద్దీన్ హుస్సేన్ షా 1498లో ఓడించాడు, కమతాపూర్‌ను బెంగాల్ సుల్తానేట్ ఆక్రమించుకుంది. అయితే కామరూప పరిపాలన అవశేషమైన భూయాన్ నాయకులు, ఇతర స్థానిక సమూహాల తిరుగుబాటు కారణంగా హుస్సేన్ షా, తదుపరి పాలకులు కమతా రాజ్యంలో తమ పాలనను ఏకీకృతం చేయలేకపోయారు. ఆ తర్వాత వెంటనే 16వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో కోచ్ తెగకు చెందిన విశ్వ సింహ కమతా రాజ్యంలో కోచ్ రాజవంశం ను స్థాపించాడు. కోచ్ రాజవంశం అతని కుమారులు నర నారాయణ్, చిలరాయ్ ల క్రింద దాని శిఖరాగ్రానికి చేరుకుంది.

ప్రస్తుత అసోం తూర్పు భాగంలో, కచారి రాజ్యం (బ్రహ్మపుత్ర నది దక్షిణ ఒడ్డు, మధ్య అసోం), చుటియా రాజ్యం (బ్రహ్మపుత్ర నది ఉత్తర ఒడ్డు, తూర్పు అసోం) రాజ్యాలు పుట్టుకొచ్చాయి, కొంతమంది భూయాన్ నాయకులు చుటియా రాజ్యానికి పశ్చిమాన ఉన్న ప్రాంతాన్ని నియంత్రించారు. కచారి, చుటియా రాజ్యాల మధ్య ఉన్న మార్గంలో, సుకఫా నేతృత్వంలోని ఒక షాన్ ప్రజలు సమూహం అహోం రాజ్యం ను స్థాపించింది. 16వ శతాబ్దం మధ్యయుగ కాలపు చరిత్రలో కీలకమైనది, ఎందుకంటే తూర్పున అహోంలు (వీరు భూటియా రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని కచారి రాజ్యాన్ని మధ్య అసోం నుండి దూరంగా నెట్టివేశారు), పశ్చిమాన కోచ్‌ల ఏకీకరణ, శ్రీమంత శంకరదేవ్ ఏకశరణ ధర్మం పెరుగుదల. 16వ శతాబ్దం చివరలో కోచ్ రాజవంశానికి చెందిన నర నారాయణ మరణించిన తరువాత, కమతా రాజ్యం పశ్చిమాన కోచ్ బీహార్, తూర్పున కోచ్ హాజో గా విడిపోయింది. రెండు రాజ్యాల మధ్య ఉన్న శత్రుత్వం ఫలితంగా మొదటిది మొఘలులతో, రెండవది అహోంలతో జతకట్టింది. 17వ శతాబ్దం చాలా వరకు అహోం-మొఘల్ ఘర్షణలు జరిగాయి, ఇందులో అహోంలు విస్తారమైన మొఘలులను 1671 నాటి సరైఘాట్ యుద్ధం లో ప్రతిఘటించారు, ఇది చివరకు 1682లో గౌహతి లోని ఇటాఖులి వద్ద మొఘలుల ఓటమితో ముగిసింది. అహోం రాజ్యం దాని పశ్చిమ సరిహద్దును 1826 వరకు ఉంచుకున్న మానస్ నది వరకు చేరుకుంది. అహోం రాజ్యం పూర్వపు కామరూప రాజ్యం కీర్తికి వారసురాలిగా తనను తాను చూసుకున్నప్పటికీ, కరతోయ నది వరకు తనను తాను విస్తరించుకోవాలని ఆకాంక్షించినప్పటికీ, అది ఎప్పుడూ అలా చేయలేకపోయింది; 16వ శతాబ్దంలో వెనక్కి తగ్గుతున్న ఆక్రమణ సైన్యాన్ని వెంబడించినప్పుడు సుహుంగ్ముంగ్ క్రింద ఒక అహోం జనరల్ టోన్ ఖామ్ ఒకసారి నదికి చేరుకున్నాడు.

అహోం రాజ్యం దాని శిఖరాగ్రానికి చేరుకున్న తరువాత, 18వ శతాబ్దంలో రాజ్యంలో సమస్యలు తలెత్తాయి, అది స్వల్పకాలం పాటు మోమోరియా తిరుగుబాటు తిరుగుబాటుదారులకు అధికారాన్ని కోల్పోయింది. అహోంలు అధికారాన్ని తిరిగి చేజిక్కించుకున్నప్పటికీ, అది సమస్యలతో చుట్టుముట్టింది, ఇది 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో బర్మీయుల దండయాత్ర కు దారితీసింది. మొదటి ఆంగ్లో-బర్మీస్ యుద్ధంలో బర్మీస్ ఓటమితో, ఆ తరువాత జరిగిన యాండబూ ఒప్పందం తో, అసోం నియంత్రణ బ్రిటిష్ వారి చేతుల్లోకి వెళ్ళింది, ఇది మధ్యయుగ కాలం ముగింపును సూచిస్తుంది.

వలసరాజ్యాల అసోం (1826–1947)

బ్రిటిష్ వారి అసోం ఆక్రమణ

అసోంలో భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం కళాత్మక వర్ణన

అసోంలో బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా కనకలతా బారువా చేసిన పోరాటం కళాత్మక వర్ణన

1824లో మొదటి ఆంగ్లో-బర్మీస్ యుద్ధం చెలరేగింది. బ్రిటీష్ వారు అసోంలోని బర్మీస్ గారిసన్‌పై దాడి చేశారు, 1825 నాటికి బర్మీస్‌లను అసోం నుండి తరిమికొట్టారు. యాండబూ ఒప్పందం ప్రకారం, బర్మీస్ చక్రవర్తి బాగ్యిడావ్ అసోంపై అన్ని వాదనలను వదులుకున్నాడు. ఆ విధంగా బ్రిటీష్ వారు బ్రహ్మపుత్ర లోయకు యజమానులయ్యారు, వారు అసోంలో తమ పాలనను సుస్థిరం చేయడం ప్రారంభించారు. 1830లో కచారి రాజు గోవింద చంద్ర హత్యకు గురయ్యాడు. ఈ అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకొని, బ్రిటిష్ వారు 1832లో కచారి రాజ్యం ను కలుపుకున్నారు. 1833లో, అహోం యువరాజు పురందర్ సింఘా ఎగువ అసోంలో ఉపనది పాలకుడిగా నియమించబడ్డాడు. కానీ దుష్పరిపాలన, సాధారణ ఆదాయాన్ని చెల్లించడంలో వైఫల్యం కారణంగా, బ్రిటిష్ అధికారులు 1838లో అతని రాజ్యాన్ని కలుపుకున్నారు. 1835లో జైంతియా రాజ్యం కూడా విలీనం చేయబడింది. 1842లో మాతక్ రాజ్యం, సదియా ప్రాంతాన్ని కూడా బ్రిటిష్ అధికారులు కలుపుకున్నారు, 1854లో తులారామ్ సేనాపతి పరిపాలనలోని ఉత్తర కచార్ హిల్ జిల్లా కూడా బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో విలీనం చేయబడింది, తద్వారా అసోంలో వారి ఆక్రమణ, పాలన ఏకీకరణ పూర్తయింది.

వలస పాలన

బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ (1826–1873): అసోం బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ లో భాగంగా చేర్చబడింది. ఎగువ అసోం ఆక్రమణకు కారణం 1837లో అసోం టీ విజయవంతంగా తయారు చేయడం, 1839లో అసోం కంపెనీ ప్రారంభం. 1838 నాటి బంజరు భూముల నిబంధనల ప్రకారం, స్థానికులు తోటలను ప్రారంభించడం దాదాపు అసాధ్యంగా మారింది. 1854లో నిబంధనల సరళీకరణ తరువాత, భూమి కోసం రద్దీ ఏర్పడింది. టీ సాగు కోసం ముందుగా దిగుమతి చేసుకున్న చైనీస్ సిబ్బంది 1843లో అసోం నుండి వెళ్లిపోయారు, అప్పుడు టీ తోటలను స్థానిక కార్మికులు మాత్రమే, ప్రధానంగా కచారి వర్గానికి చెందినవారు చూసుకోవడం ప్రారంభించారు. 1859 నుండి మధ్య భారతీయ కార్మికులు టీ తోటల కోసం దిగుమతి చేయబడ్డారు. విచ్ఛిన్నం చేయలేని ఒప్పందం ఆధారంగా ఈ కార్మికులు ఈ కార్మిక వర్గం వాస్తవ బానిసత్వానికి దారితీశారు. వారిని అసోంకు రవాణా చేసిన పరిస్థితులు ఎంత భయానకంగా ఉన్నాయంటే, సుమారు 10% మంది ప్రయాణంలో ప్రాణాలతో బయటపడలేదు. వలస ప్రభుత్వానికి అప్పటికే నల్లమందు వాణిజ్యంపై గుత్తాధిపత్యం ఉంది.

బ్రిటిష్ ఆక్రమణపై తక్షణ నిరసనలు, తిరుగుబాట్లు జరిగాయి. 1828లో, యాండబూ ఒప్పందం జరిగిన రెండేళ్ల తర్వాత, గోంధర్ కొన్వర్ బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేశాడు, కానీ అతను సులభంగా అణచివేయబడ్డాడు. 1830లో ధనంజయ్ బుర్హాగోహైన్, పియాలీ ఫుకాన్, జియురామ్ మేధి తిరుగుబాటు చేశారు, వారికి మరణశిక్ష విధించబడింది. 1857 భారత తిరుగుబాటు లో, తిరుగుబాటు మద్దతుదారులు సహాయ నిరాకరణ రూపంలో ప్రతిఘటనను అందించారు, మణిరామ్ దేవాన్, పియాలీ బారువా వారి పాత్రలకు ఉరితీయబడ్డారు. 1861లో నాగావ్ రైతులు తమలపాకులు, పాన్‌పై పన్నులకు వ్యతిరేకంగా నిరసన తెలపడానికి రైజ్ మెల్ (ప్రజల అసెంబ్లీ) కోసం ఫులాగురి వద్ద సమావేశమయ్యారు. రైతులను ఎదుర్కోవడానికి పంపబడిన ఒక అధికారి లెఫ్టినెంట్ సింగర్ రైతులతో ఘర్షణకు దిగి మరణించాడు, ఆ తర్వాత నిరసనలు హింసాత్మకంగా అణచివేయబడ్డాయి.

చీఫ్ కమీషనర్ ప్రావిన్స్ (1874–1905): 1874లో, అసోం ప్రాంతం బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ నుండి వేరుచేయబడింది, సిల్హెట్ దానికి జోడించబడింది, దాని హోదా చీఫ్ కమీషనర్ ప్రావిన్స్‌గా అప్‌గ్రేడ్ చేయబడింది. రాజధాని షిల్లాంగ్ లో ఉండేది. అసోంలో కలపడాన్ని సిల్హెట్ ప్రజలు నిరసించారు. 1837లో అధికారిక భాషగా అస్సామీ స్థానంలో బెంగాలీ భర్తీ చేయబడింది, బెంగాలీతో పాటు అస్సామీ తిరిగి ప్రవేశపెట్టబడింది. 1889లో డిగ్బోయ్ లో చమురు కనుగొనబడింది, ఇది చమురు పరిశ్రమకు దారితీసింది. ఈ కాలంలో నాగావ్ ఆకలి మరణాలను చూసింది, స్థానిక జనాభాలో తగ్గుదల ఏర్పడింది, ఇది వలస కార్మికుల ద్వారా తగినంతగా భర్తీ చేయబడింది. వలసవాదం బాగా పాతుకుపోయింది, టీ, చమురు, బొగ్గు గనుల పరిశ్రమలు వెనుకబడిన వ్యవసాయ రంగంపై ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి.

నల్లమందు గుత్తాధిపత్యం, వడ్డీ వ్యాపారుల వడ్డీ వ్యాపారం కింద నలిగిపోయిన రైతులు మళ్లీ తిరుగుబాటు చేశారు. అనేక రైజ్ మెల్స్ పన్నులు చెల్లించకూడదని నిర్ణయించాయి. నిరసనలు 1894లో పాతారుఘాట్ వద్ద నిరసనకారులపై బయోనెట్ ఛార్జ్‌తో ముగిశాయి. సుమారు 140 మంది మరణించారు, ఆ తర్వాత జరిగిన హింసాత్మక అణచివేతలో గ్రామస్థులు చిత్రహింసలకు గురయ్యారు, వారి ఆస్తులు ధ్వంసం చేయబడ్డాయి లేదా దోచుకోబడ్డాయి. 1903లో మాణిక్ చంద్ర బారువా మొదటి కార్యదర్శిగా అసోం అసోసియేషన్ ఏర్పడింది.

లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ కింద తూర్పు బెంగాల్, అసోం (1906–1912): బెంగాల్ బెంగాల్ విభజన చేయబడింది, తూర్పు బెంగాల్ చీఫ్ కమీషనర్ ప్రావిన్స్‌కు జోడించబడింది. ఇప్పుడు లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ పాలిస్తున్న కొత్త ప్రాంతం రాజధాని ఢాకా లో ఉంది. ఈ ప్రావిన్స్‌లో 15 మంది సభ్యుల శాసనమండలి ఉంది, ఇందులో అసోంకు రెండు సీట్లు ఉన్నాయి. ఈ సీట్ల సభ్యులను పబ్లిక్ బాడీల రొటేటింగ్ గ్రూపులు సిఫార్సు చేశాయి (ఎన్నుకోబడలేదు).

బెంగాల్ విభజన ను బెంగాల్‌లో తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు, అసోం ప్రజలు కూడా సంతోషంగా లేరు. విభజన చివరకు 1911లో రాజ శాసనం ద్వారా రద్దు చేయబడింది. ఈ కాలం నాటి స్వదేశీ ఉద్యమం (1905–1908) అసోంలో పెద్దగా ప్రభావం చూపలేదు, అయినప్పటికీ ఇది కొంతమందిని, ముఖ్యంగా అంబికాగిరి రాయ్ చౌదరి ని కదిలించింది.

1905 నుండి తూర్పు బెంగాల్ రైతులు వ్యవసాయోత్పత్తిని పెంచడానికి వలస ప్రభుత్వం ప్రోత్సాహంతో బ్రహ్మపుత్ర నది లోయలోని నదీ పరీవాహక ప్రాంతాలలో (చార్) స్థిరపడటం ప్రారంభించారు, ఆ మిషన్‌లో ప్రభుత్వం విజయవంతమైంది[]. 1905, 1921 మధ్య, తూర్పు బెంగాల్ నుండి వలస వచ్చిన జనాభా నాలుగు రెట్లు పెరిగింది. వలసలు వలసరాజ్యాల అనంతర కాలంలో కూడా కొనసాగాయి, ఇది 1979 నాటి అసోం ఆందోళన కు దారితీసింది.

అసోం లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్ (1912–1920): పరిపాలనా యూనిట్ చీఫ్ కమీషనర్ ప్రావిన్స్‌గా (అసోం ప్లస్ సిల్హెట్) మార్చబడింది, దీనికి లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్ జోడించబడింది. కౌన్సిల్‌లో 25 మంది సభ్యులు ఉన్నారు, వీరిలో చీఫ్ కమీషనర్, 13 మంది నామినేటెడ్ సభ్యులు ఎక్కువ మంది ఉన్నారు. ఇతర సభ్యులను మునిసిపాలిటీలు, స్థానిక బోర్డులు, భూస్వాములు, టీ ప్లాంటర్లు, ముస్లింలు వంటి స్థానిక ప్రజా సంఘాలు ఎన్నుకున్నాయి.

అసోం సహాయ నిరాకరణోద్యమం లోకి లాగబడటంతో, అసోం అసోసియేషన్ క్రమంగా 1920–21లో అసోం ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీగా (ఏఐసిసిలో 5 సీట్లతో) రూపాంతరం చెందింది.

ద్విపాలన (1921–1937): 1919 భారత ప్రభుత్వ చట్టం ప్రకారం అసోం లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్ సభ్యత్వం 53కి పెంచబడింది, ఇందులో 33 మంది ప్రత్యేక నియోజకవర్గాల ద్వారా ఎన్నుకోబడ్డారు. కౌన్సిల్ అధికారాలు కూడా పెరిగాయి; కానీ వాస్తవానికి, యూరోపియన్లు, నామినేటెడ్ సభ్యులు మొదలైన వాటితో కూడిన అధికారిక సమూహానికి అత్యంత ప్రభావం ఉంది.

అసోం శాసనసభ (1937–1947): 1935 భారత ప్రభుత్వ చట్టం ప్రకారం, కౌన్సిల్ మరింత అధికారాలతో 108 మంది సభ్యులతో అసెంబ్లీగా విస్తరించబడింది. ఈ కాలం గోపీనాథ్ బోర్డోలోయ్, ముహమ్మద్ సాదుల్లా అకస్మాత్తుగా ఎదగడం, అధికారం, ప్రభావం కోసం వారి పోరాటాన్ని చూసింది.

వలసరాజ్యాల అనంతర అసోం (1947–ప్రస్తుతం)

1979లో, చట్టవిరుద్ధమైన వలసలకు వ్యతిరేకంగా ఒక ప్రసిద్ధ ఉద్యమమైన అసోం ఆందోళన (లేదా అసోం ఉద్యమం) అసోంలో చెలరేగింది. ఏఏఎస్యు, ఏఏజీఎస్పీ నేతృత్వంలోని ఈ ఉద్యమం, అక్రమ వలసదారులను గుర్తించి బహిష్కరించాలని, కొత్త వలసలను నిరోధించాలని ప్రభుత్వాన్ని ఒత్తిడి చేయడానికి ఆందోళన కార్యక్రమాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. ఆందోళన కార్యక్రమాలు ఎక్కువగా అహింసాత్మకంగా జరిగాయి, అయితే నాగావ్ జిల్లాలో 3000 (అనధికారికంగా 10000 మంది హత్య చేయబడ్డారు) మందికి పైగా బెంగాలీ మాట్లాడే ముస్లింలు ఊచకోత కోయబడిన నెల్లీ మారణకాండ వంటి తీవ్ర హింసాత్మక సంఘటనలు జరిగాయి. ఆందోళన నాయకులు, భారత ప్రభుత్వానికి మధ్య సంతకం చేయబడిన అసోం ఒప్పందం తరువాత ఇది 1985లో ముగిసింది. ఆందోళన నాయకులు ఒక రాజకీయ పార్టీని స్థాపించారు, అసోం గణ పరిషత్, ఇది 1985 అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో అసోం రాష్ట్రంలో అధికారంలోకి వచ్చింది.

2012లో ఎన్‌డిఎఫ్‌బి(ఎస్) నేతృత్వంలోని స్థానిక ప్రజలకు, బిటిఎడికి చెందిన మైనారిటీ ముస్లింల మధ్య హింసాత్మక అల్లర్లు చెలరేగాయి. కానీ అవి బంగ్లాదేశ్ నుండి వలస వచ్చినవారిగా పేర్కొనబడ్డాయి, ఫలితంగా 85 మందికి పైగా మరణించారు, 400,000 మంది నిరాశ్రయులయ్యారు.

అసోంలో మొత్తం 35 జిల్లాలు ఉన్నాయి, జనాభా ప్రాతిపదికన నాగావ్ అతిపెద్ద జిల్లా, డిమా హసావో అతిచిన్న జిల్లా, విస్తీర్ణం పరంగా కర్బీ ఆంగ్లాంగ్ అతిపెద్ద జిల్లా, కామ్రూప్ మెట్రోపాలిటన్ అతిచిన్న జిల్లా.

చిత్రమాలిక

• 
  వారి పూర్వపు రాజధాని గర్హగావ్ లో అహోం రాజుల రాజభవనం కరేంగ్ ఘర్
• 
  చుటియా రాయల్ ప్యాలెస్ భీష్మకనగర్ శిధిలాలు
• 
  కోచ్ రాజ్యం: కోట్ ఆఫ్ ఆర్మ్స్
• 
  కోచ్ రాయల్ ప్యాలెస్
• 
  డిమాసా ప్యాలెస్ శిధిలాలు

అసోం రాజుల చిత్రమాలిక

• 
  మొదటి అహోం రాజ్యం రాజు సుకఫా
• 
  చివరి డిమాసా రాజు, గోవింద చంద్ర హస్ను
• 
  ఏనుగు మీద స్వార్గోడియో శివ సింఘా
• 
  ఆస్థానంలో రుద్ర సింఘా జయతా

మూలాలు

• Urban, Hugh (2009), The Power of Tantra: Religion, Sexuality and the Politics of South Asian Studies, Bloomsbury Publishing, ISBN 9780857715869, archived from the original on 2024-04-18, retrieved 2020-05-03
• Baruah, S. L. (1993), Last Days of Ahom Monarchy, New Delhi{{citation}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
• Baruah, S L (1986), A Comprehensive History of Assam, Munshiram Manoharlal
• Borpujari, H. K., ed. (1990), The Comprehensive History of Assam : from the Pre-historic Times to the Twelfth Century A.D., Guwahati{{citation}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
• Choudhury, P. C. (1966), The History of Civilisation of the People of Assam to the Twelfth Century A.D., Guwahati{{citation}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
• Gait, Edward A (1906), A History of Assam, Calcutta, archived from the original on 2023-07-01, retrieved 2020-05-03{{citation}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
• Guha, Amalendu (1977), Planter-Raj to Swaraj, Delhi{{citation}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
• Singh, Jai Prakash; Sengupta, Gautam, eds. (1991), Archeology of North-Eastern India, New Delhi: Har-Anand Publications
• Sarkar, J. N. (1992), "Chapter II The Turko-Afghan Invasions", in Barpujari, H. K. (ed.), The Comprehensive History of Assam, vol. 2, Guwahati: Assam Publication Board, pp. 35–48
• Lahiri, Nayanjot (1984). "The Pre-Ahom Roots of Medieval Assam". Social Scientist. 12 (6): 60–69. doi:10.2307/3517004. JSTOR 3517004.
• Neog, M (1980), Early History of the Vaisnava Faith and Movement in Assam, Delhi: Motilal Banarasidass
• Richards, John F. (1995). The Mughal Empire. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0521566032. Archived from the original on February 1, 2023. Retrieved January 26, 2013.
• Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", Social Scientist, 11 (12): 3–34, doi:10.2307/3516963, JSTOR 3516963, archived from the original on 2023-07-06, retrieved 2019-12-13
• Guha, Amalendu (1991), Medieval and Early Colonial Assam, Calcutta: K P Bagchi
• Sharma, Mukunda Madhava (1978). Inscriptions of Ancient Assam. Gauhati University, Assam.
• Kakati, Banikanta (1953). Aspects of early Assamese literature (in ఇంగ్లీష్). Gauhati University.
• Sircar, D C (1990), "Pragjyotisha-Kamarupa", in Barpujari, H K (ed.), The Comprehensive History of Assam, vol. I, Guwahati: Publication Board, Assam, pp. 59–78