Jump to content

అస్సామీ భాషా ఉద్యమం

వికీపీడియా నుండి

అస్సామీ భాషా ఉద్యమం (Assamese: /ɔxɔmia bʱaxa andʊlɔn/) అనేది భారతదేశంలోని అస్సాం రాష్ట్రంలోని విద్యాసంస్థల్లో అస్సామీ భాషను ఏకైక అధికారిక భాషగా, బోధనా మాధ్యమంగా గుర్తించాలని డిమాండ్ చేస్తూ జరిగిన రాజకీయ కార్యకలాపాల సిరీస్‌ను సూచిస్తుంది.

అధికారిక ప్రయోజనాల కోసం, న్యాయస్థానాలలో, విద్యాసంస్థలలో బోధనా మాధ్యమంగా అస్సామీని ఉపయోగించడం కోసం పోరాటం 19వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతం బ్రిటిష్ పాలనలో ఉన్నప్పుడు ప్రారంభమైంది. అస్సాంలో కోర్టుల భాషగా బెంగాలీ భాషను ఉపయోగించడాన్ని అస్సామీ ప్రజలు, నాథన్ బ్రౌన్ వంటి అమెరికన్ బాప్టిస్ట్ మిషనరీలు నిరసించారు.

భారతదేశంలోని వివిధ భాగాలలో భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల కోసం జరిగిన ఆందోళనలు, రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం (1956) తరువాత, అస్సాంలో అస్సామీని అధికారిక భాషగా ఉపయోగించాలని అస్సాం సాహిత్య సభ డిమాండ్ చేసింది. దీనిని సమర్థిస్తూ, వ్యతిరేకిస్తూ రాజకీయ ఉద్యమాలు వచ్చాయి. అస్సాంలో అస్సామీని అధికారిక భాషగా గుర్తిస్తూ 1960లో 'అస్సాం అధికారిక భాషా చట్టం' ఆమోదించబడింది, అలాగే భాషా మైనారిటీల రక్షణ కోసం నిబంధనలను కూడా ఇందులో చేర్చారు.

నేపథ్యం

[మార్చు]

వలసరాజ్యాల కాలం

[మార్చు]

శతాబ్దాలుగా అహోమ్ రాజవంశం, కచారి రాజ్యం, కోచ్ రాజవంశం, చుటియా రాజవంశం పాలించిన అస్సాం, యాండబో సంధిని అనుసరించి 1826లో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చేతుల్లోకి వచ్చింది.[1] అస్సాం బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ పాలన పరిధిలోకి తీసుకురాబడింది. 1836 ఏప్రిల్‌లో, బ్రహ్మపుత్ర లోయలో అస్సామీ స్థానంలో బెంగాలీని అస్సాంలోని కోర్టుల భాషగా ప్రకటించారు.[1] అస్సాంలోని విద్యాసంస్థల్లో బోధనా మాధ్యమంగా కూడా బెంగాలీని ఉపయోగించారు. కొన్ని దశాబ్దాలలోనే అస్సామీ ప్రజలు ఈ పరిస్థితిపై అసంతృప్తి చెందడం ప్రారంభించారు.[2]

కోర్టు, విద్యాసంస్థల భాషగా బెంగాలీని రుద్దడం అస్సామీ మేధావులను, సాధారణ సమాజాన్ని తీవ్రంగా కలవరపరిచింది. ఈ భాషా రుద్దింపు ఫలితంగా, అస్సాంలో విద్య పురోగతి నెమ్మదిగా, లోపభూయిష్టంగా మారింది. అస్సాం పాఠశాలల్లో చాలామంది బెంగాలీలను తీసుకువచ్చి ఉద్యోగాల్లో నియమించారు. అస్సామీలో పాఠశాల పాఠ్యపుస్తకాల రచనకు ఎటువంటి ప్రోత్సాహం లభించలేదు, అస్సామీ సాహిత్యం నష్టపోయింది. తరువాతి దశాబ్దాలలో అస్సామీ, బెంగాలీ వర్గాల మధ్య తలెత్తిన సామాజిక సంఘర్షణలకు ఇది ఒక ప్రధాన కారణమని భావించారు.[3] ప్రారంభంలో ఈ రుద్దింపుపై ఎలాంటి నిరసన వ్యక్తమవ్వలేదు. అస్సామీ ప్రముఖులు తమ రచనలలో, సంభాషణలలో కూడా ఈ భాషను ఉపయోగించారు, ప్రభుత్వం యొక్క భాషా విధానాన్ని దాదాపు ఒక దశాబ్దం పాటు ఎవరూ ప్రశ్నించలేదు. ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో బెంగాలీల నియామకం అకస్మాత్తుగా పెరిగింది, ఇది అస్సామీలలో నిరుద్యోగానికి దారితీసింది. అస్సాం జిల్లాల్లో పెరిగిన బెంగాలీ ఉద్యోగుల సంఖ్య అస్సాం ప్రజల ప్రత్యేక గుర్తింపుకు సవాలుగా మారుతుందని భావించారు, ఎందుకంటే ఈ వలసదారులకు వారి స్వంత సంస్కృతి, భాష, సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి, వారి ఉనికి అస్సాం భాష, సంస్కృతి, ఆర్థిక వ్యవస్థ, రాజకీయ హోదాపై ప్రభావం చూపుతుందని భావించారు.[4]

అస్సామీ భాషా సాధనను చేపట్టిన మొదటివారిలో అమెరికన్ బాప్టిస్ట్ మిషనరీలు ఒకరు. ప్రజల మాతృభాషలో క్రైస్తవ విలువలను వ్యాప్తి చేయాలనే కోరికతో, వారు అస్సామీలో గ్రంథాలను ప్రచురించడం ప్రారంభించారు, మొదటి అస్సామీ వార్తాపత్రిక- ఓరునోదోయ్ ప్రచురణను ప్రారంభించారు.[5] వారు యంగ్ అస్సామీ మేధావులను ఈ సాధన వైపు ప్రేరేపించారని నమ్ముతారు.[6] ఆనందరామ్ దెకియాల్ ఫుకాన్ వంటి అస్సామీ మేధావులు 'ఓరునోదోయ్ యుగం'లో రాశారు.[7] ఆయన 'అసమియా లోరార్ మిత్రో' (అస్సామీ: অসমীয়া ল'ৰাৰ মিত্ৰ) వంటి పుస్తకాలను కూడా రాశారు. గుణాభిరామ్ బరువా అస్సాం-బంధుతో సంబంధం కలిగి ఉన్నారు. హేమచంద్ర బరువా ఒషోమియా బ్యాకోరోన్ (অসমীয়া ব্যাকৰণ), ఒషోమియా లోరార్ బ్యాకోరోన్ (অসমীয়া ল'ৰাৰ ব্যাকৰণ) వంటి వ్యాకరణ గ్రంథాలు, పోర్హాషోలియా అభిధాన్ (পঢ়াশলীয়া অভিধান), హేమ్‌కోష్ (হেমকোষ) వంటి నిఘంటువుల ప్రచురణ ద్వారా భాష అభివృద్ధికి, ఆధునీకరణకు దోహదపడ్డారు.[8]

1872లో, బెంగాల్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ జార్జ్ కాంప్‌బెల్, మాతృభాషగా మాట్లాడేవారి కోసం అస్సామీని విద్య, పరిపాలన భాషగా ప్రకటించారు. రెండేళ్ల తర్వాత, 1874లో, అస్సాం చీఫ్ కమిషనర్ ప్రావిన్స్ హోదాను పొందింది. అప్పటి నుండి ప్రావిన్స్ అంతటా ప్రాథమిక విద్యాసంస్థలలో అస్సామీ మాత్రమే ఏకైక బోధనా మాధ్యమంగా ఉంటుందని చీఫ్ కమిషనర్ ప్రకటించారు. అయితే, పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం చివరి వరకు మధ్యంతర, ఉన్నత విద్యా సంస్థలలో బెంగాలీ బోధనా మాధ్యమంగా కొనసాగింది.[9] 1899లో, మాణిక్ చంద్ర గౌహతిలో ఒక కళాశాలను ఏర్పాటు చేయాలని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వాన్ని అభ్యర్థించారు- చీఫ్ కమిషనర్ హెన్రీ కాటన్ 1901లో దానిని ప్రారంభించారు. ఆ కళాశాలకు కాటన్ కాలేజ్ అని పేరు పెట్టారు.[10]

1888లో, అస్సామీ భాషా అభివృద్ధి లక్ష్యాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి, ఆ సమయంలో కలకత్తాలో చదువుతున్న విద్యార్థుల బృందం అసమియా భాషా ఉన్నతి సాధిని సభను ఏర్పాటు చేసింది.[11] ఈ సంస్థ సభ్యులు అస్సామీ సాహిత్యం యొక్క జోనాకి యుగంగా పిలవబడే జోనాకి పత్రికతో సంబంధం కలిగి ఉన్నారు.

1903-1905లో, బెంగాల్ విభజనకు సంబంధించిన నిర్ణయాలు తీసుకోబడ్డాయి. బెంగాల్‌ను హిందూ పశ్చిమ, ముస్లిం తూర్పు భాగాలుగా విభజించాలనే వైస్రాయ్ కర్జన్ నిర్ణయం నిరసనలకు దారితీసింది- బెంగాల్ విభజనను వ్యతిరేకించినందున బెంగాలీ హిందువుల నుండి, అస్సాం చీఫ్ కమిషనర్ ప్రావిన్స్‌ను ప్రతిపాదిత ముస్లిం మెజారిటీ తూర్పు బెంగాల్‌లో చేర్చడానికి ప్రతిపాదించినందున అస్సామీల నుండి నిరసనలు వ్యక్తమయ్యాయి.[12] ఈ నిర్ణయం 1911లో రద్దు చేయబడింది, అస్సాం ప్రత్యేక చీఫ్ కమిషనర్ ప్రావిన్స్‌గా పునరుద్ధరించబడింది.

జనాభా లెక్కల సమాచారం - 1931, 1951

[మార్చు]

1931లో, అస్సాం ప్రావిన్స్ లో అస్సామీ మాట్లాడేవారి జనాభా 1.74 మిలియన్లు- ఇది మొత్తం జనాభాలో 31.42%, కాగా 1951 నాటికి ఇది 4.55 మిలియన్లకు చేరుకుని, జనాభాలో 56.69%గా మారింది.[13] 1947లో జరిగిన సిల్హెట్ రెఫరెండం తరువాత, అస్సాం ప్రావిన్స్‌లోని సిల్హెట్ జిల్లాలోని కరీంగంజ్ ప్రాంతం మాత్రమే ఈ ప్రాంతంలో మిగిలిపోయింది. అక్కడ ఎక్కువ మంది బెంగాలీ మాట్లాడే జనాభా ఉన్నారు. గారో హిల్స్, యునైటెడ్ ఖాసీ-జైంతియా హిల్స్, యునైటెడ్ మైకిర్, ఉత్తర కచార్ హిల్స్, మిజో హిల్స్ మొత్తం జనాభా దాదాపు 8 లక్షలు కాగా, అందులో 5% కంటే తక్కువ మంది అస్సామీ లేదా బెంగాలీ మాట్లాడేవారు.[14] బెంగాలీ మెజారిటీ ఉన్న సిల్హెట్ మాత్రం తూర్పు పాకిస్తాన్ లో చేర్చబడింది.[15] టీ తెగ ప్రజలలో ఎక్కువ మంది తమ మొదటి భాష అస్సామీ అని నివేదించారు.[16] చాలామంది బెంగాలీ ముస్లింలు కూడా భూమి మంజూరు పొందే అవకాశం, అస్సామీ సమాజంతో కలిసిపోవడం కోసం తమ భాష అస్సామీ అని నివేదించారు.[17][13] భారత జనాభా లెక్కల్లో అస్సామీ మాట్లాడేవారి జనాభా వేగంగా పెరగడానికి ఇవే కారణాలని ప్రతిపాదించారు. అస్సాం ప్రభుత్వం దీనిపై స్పష్టం చేస్తూ, "1951 జనాభా లెక్కల గణాంకాలలో, అస్సామీ మాట్లాడే, బెంగాలీ మాట్లాడే జనాభాకు సంబంధించి అసాధారణమైనది ఏమీ లేదు. 1931-1951 జనాభా లెక్కల మధ్య ఒక నిర్దిష్ట భాష మాట్లాడే ప్రజల సంఖ్య పెరుగుదల లేదా తగ్గుదల కేవలం సహజ పెరుగుదల, జీవశాస్త్ర అంశాలపై మాత్రమే ఆధారపడి ఉండదు. వలసలు, ఇతర ప్రాంతాల నుండి రాక, వలస సమూహాల సహజ విలీనం కూడా సంబంధిత అంశాలు" అని పేర్కొంది.[18]

అధికారిక భాషా ఉద్యమం

[మార్చు]

భారతదేశానికి స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తర్వాత అస్సాంలో అస్సామీని అధికారిక భాషగా చేయాలనే డిమాండ్ 1950 నుండి ఉన్నప్పటికీ, రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956 తరువాత ఈ ఉద్యమం కొత్త వేగాన్ని పుంజుకుంది. భారత రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదవ షెడ్యూల్ లో అస్సామీని చేర్చడం కూడా నమ్మకాన్ని పెంచడానికి సహాయపడింది.[14] అస్సాం సాహిత్య సభ అస్సాంలో అస్సామీని అధికారిక భాషగా చేయవలసిన అవసరాన్ని నొక్కి చెబుతూ 1950లో ఒకటి, 1959లో మరొకటి చొప్పున రెండు తీర్మానాలను ఆమోదించింది.[9] 1959 ఏప్రిల్ తీర్మానం, అస్సామీని అస్సాంలో ఏకైక అధికారిక భాషగా చేయాలని డిమాండ్ చేస్తూ రాజకీయ ప్రతిస్పందనకు దారితీసింది. అప్పటి భారత ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ గౌహతి విశ్వవిద్యాలయంను సందర్శించిన సందర్భంగా విద్యార్థులు ఇదే డిమాండ్ చేశారు. ఏప్రిల్ 22న, అస్సాం ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ (APCC) దీనికి మద్దతుగా తీర్మానం చేసింది. ఈ ఆశయం కోసం విద్యార్థులు ఊరేగింపులు, సమ్మెలు, సమావేశాలు నిర్వహించారు.[19]

అస్సామీని అధికారిక భాషగా మార్చడానికి జరిగిన ఈ ప్రయత్నాన్ని అస్సాంలోని అస్సామీయేతర భాషా భాషీకులు నిరసించారు. APCC తీర్మానం తరువాత, అస్సామీని ఏకైక అధికారిక భాషగా చేసే నిర్ణయాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ షిల్లాంగ్‌లో అస్సామీయేతర విద్యార్థులు ఒక ఊరేగింపు నిర్వహించారు.[20] షిల్లాంగ్ విద్యార్థుల ఊరేగింపును ఎగువ అస్సాం లోని శివసాగర్, డిబ్రూగర్, గోలాఘాట్, జోర్హాట్ వంటి ప్రాంతాలలో వ్యతిరేకించారు, అక్కడ వారు అస్సామీని అధికారిక భాషగా అంగీకరించడాన్ని సమర్థించారు. తీవ్ర ఉద్రిక్త పరిస్థితుల మధ్య, కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయం తిరిగి ప్రారంభమవ్వడంతో, దిగువ అస్సాం, గువాహాటి లలో ఆందోళన తీవ్రమైంది.[21] మరోవైపు సిల్చార్, కరీంగంజ్ బార్ అసోసియేషన్లు రాష్ట్రంలో రాష్ట్రపతి పాలన విధించాలని డిమాండ్ చేస్తూ తీర్మానాలు చేశాయి.[22] 1960 జూలై 4న పోలీసుల కాల్పుల్లో ఒక అస్సామీ విద్యార్థి మరణించగా, మరో 6 మంది గాయపడ్డారు.[23]

అప్పటి ముఖ్యమంత్రి బిమలా ప్రసాద్ చలిహా నాయకత్వంలోని అస్సాం ప్రభుత్వం 1960 అక్టోబర్ 10న అసెంబ్లీలో అస్సామీ అధికారిక భాషా బిల్లును ప్రతిపాదించింది. ఈ బిల్లు రెండు అధికారిక భాషలకు నిబంధన కల్పించింది- అస్సామీ, తాత్కాలిక కాలానికి ఇంగ్లీష్.[24] ఇది 1960 అక్టోబర్ 24న ఆమోదించబడింది.[25]

ఈ బిల్లుకు వ్యతిరేకంగా బరాక్ వ్యాలీ ప్రాంతంలోని కాచర్, కరీంగంజ్ మొదలైన ప్రాంతాలలో 1961 మే 19న జరిగిన నిరసనలు కొంతమంది నిరసనకారుల మరణానికి దారితీశాయి.[26][25] కాచర్‌లో ముస్లింలు, మణిపురీలు, స్థానిక కచారీలు కలసి 'శాంతి పరిషత్'ను ఏర్పాటు చేశారు, అస్సాంలో అస్సామీ మాత్రమే ఏకైక అధికారిక భాషగా ఉండాలని హోంమంత్రికి ఇచ్చిన మెమోరాండంలో కోరారు.[27] రెండు సమూహాల మధ్య ఘర్షణలు మరణాలకు, అభద్రతా భావానికి దారితీశాయి.[28] 1961లో ఒక సర్క్యులర్ విడుదలైంది, దీని ప్రకారం "సెక్షన్ 3లోని నిబంధనలకు భంగం కలగకుండా, జిల్లా స్థాయి వరకు, జిల్లా స్థాయితో సహా పరిపాలనా, ఇతర అధికారిక ప్రయోజనాల కోసం బెంగాలీ భాష ఉపయోగించబడుతుంది"[29] అని పేర్కొంటూ 1961 అక్టోబర్ 7న బిల్లు సవరించబడింది.[30] ఈ చర్య అప్పటి కేంద్ర హోంమంత్రి లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి పేరు మీదుగా 'శాస్త్రి ఫార్ములా'తో ముడిపడి ఉంది. రాష్ట్రంలోని స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన జిల్లాలకు సంబంధించి కూడా నిబంధనలు చేయబడ్డాయి, అక్కడ ఇంగ్లీష్ అధికారిక భాషగా ఉంది.[31][32]

బోధనా మాధ్యమ ఉద్యమం

[మార్చు]

1970లో, గౌహతి యూనివర్సిటీ కాచర్, మణిపూర్, నాగాలాండ్, అప్పటి NEFA, అప్పటి కొత్తగా ప్రతిపాదిత మేఘాలయ లోని కళాశాలలతో సహా కొన్ని మినహా, తన అధికార పరిధిలోని అన్ని కళాశాలల్లో అస్సామీని బోధనా మాధ్యమంగా పరిచయం చేయాలని నిర్ణయించింది. ఇంగ్లీషును ప్రత్యామ్నాయంగా అనుమతించారు, అస్సామీకి మారడానికి ఎటువంటి గడువు విధించలేదు. సమీప భవిష్యత్తులో ఇతర విశ్వవిద్యాలయాలు కూడా ఇలాంటి నిర్ణయమే తీసుకునే అవకాశం ఉండటంతో, కాచర్‌లో పత్రికా ప్రకటనలు, బహిరంగ సభలు మొదలైన వాటి ద్వారా రాజకీయ అసంతృప్తి వ్యక్తమైంది.[33][34][35] 1972 మార్చిలో, విశ్వవిద్యాలయం ఒక సర్క్యులర్‌ను విడుదల చేసింది, ఇది పరీక్షలలో విద్యార్థులు బెంగాలీలో సమాధానాలు రాయడానికి అనుమతించింది. అస్సామీ విద్యార్థులలో ఒక వర్గం దీనిని నిరసించింది. కాచర్ విద్యార్థులు బెంగాలీలో పరీక్షలు రాయడంపై వారికి ఎటువంటి అభ్యంతరం లేనప్పటికీ, బ్రహ్మపుత్ర లోయలో దీనిని వర్తింపజేయడాన్ని వారు వ్యతిరేకించారు.[36] అస్సాం సాహిత్య సభ ఈ నిర్ణయానికి మద్దతు ఇచ్చింది.[37] విశ్వవిద్యాలయం వెంటనే తన నిర్ణయాన్ని మార్చుకుని పరీక్షా సమాధాన పత్రాలలో అస్సామీ, ఇంగ్లీష్ మాత్రమే ఆమోదించబడతాయని ప్రకటించింది. ఇది కాచర్‌లో మళ్లీ నిరసనకు దారితీసింది, ఈ వ్యవహారం భారత సుప్రీం కోర్టుకు చేరింది, అక్కడ భాషా మైనారిటీలకు కొన్ని హక్కులను కల్పించే భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 30 ఉల్లంఘించబడిందని ఆరోపించారు. కోర్టు స్టే ఉత్తర్వు ఇచ్చింది,[38] బరాక్ వ్యాలీ కోసం కొత్త విశ్వవిద్యాలయాన్ని ఏర్పాటు చేయాలనే ఆలోచనకు అస్సాం ప్రభుత్వం మద్దతు ఇచ్చింది.[39] బ్రహ్మపుత్ర లోయలోని ప్రజలు ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని వ్యతిరేకించారు, ఇది రాష్ట్రాన్ని స్పష్టంగా ద్విభాషా రాష్ట్రంగా మారుస్తుందని వారు నమ్మారు.[40] కాచర్ ప్రజలు కూడా ఈ నిర్ణయానికి మద్దతు ఇవ్వలేదు, ఎందుకంటే ఇది బ్రహ్మపుత్ర లోయలోని కళాశాలలకు కూడా బెంగాలీని ఒక లభ్యతగా చేయాలనే వారి డిమాండ్‌ను బలహీనపరిచింది. బ్రహ్మపుత్ర లోయలోని ఆల్ అస్సాం స్టూడెంట్స్ యూనియన్ ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని వ్యతిరేకించింది, ఇది అస్సాంను అస్సామీ మాట్లాడే రాష్ట్రంగా సూచించిన రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ కమిషన్, 1956 సూచనకు విరుద్ధమని నమ్మింది.[41] ఇది 1972 అక్టోబర్ 5న బంద్‌కు పిలుపునిచ్చింది. ప్రారంభంలో పెద్దగా వ్యతిరేకత ఎదురుకానప్పటికీ, ఖారుపేటియాలో జరిగిన ఘర్షణ హింసాత్మకంగా మారి ఒకరు మరణించారు. రోజులు గడిచేకొద్దీ ఈ ఘర్షణలు పొరుగున ఉన్న మంగళ్‌దోయ్ పట్టణానికి, బ్రహ్మపుత్ర లోయలోని ధింగ్, దబోకా, లాహరిఘాట్, మోయిరాబారి వంటి ఇతర ప్రాంతాలకు ప్రధానంగా వలస రైతులు, బెంగాలీ హిందూ శరణార్థుల మధ్య వ్యాపించాయి.[42] గువాహాటి, డిబ్రూగర్, నగావ్ ప్రాంతాల్లో కర్ఫ్యూ విధించారు. ఈ ఘర్షణలను చివరకు సైన్యం అదుపులోకి తెచ్చింది. పోలీసు కాల్పుల్లో ముగ్గురు సహా మొత్తం 33 మంది మరణించినట్లు నమోదైంది.[43]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. 1 2 Cady, John F. (1968). "MAUNG HTIN AUNG. A History of Burma. Pp. x, 363. New York: Columbia University Press, 1967. $12.00". The Annals of the American Academy of Political and Social Science. 378 (1): 187–188. doi:10.1177/000271626837800164. ISSN 0002-7162.
  2. ↑ Bose, M.L. (1989). Social History of Assam. New Delhi: Ashok Kumar Mittal Concept Publishing Company. p. 91.
  3. ↑ Bose, M.L. (1989). Social History of Assam. New Delhi: Ashok Kumar Mittal Concept Publishing Company. p. 91.
  4. ↑ Barpujari, H.K. (1998). North-East India, Problem Prospect and Politics. Guwahati: Spectrum Publishers. p. 41.
  5. ↑ "Orunoidoi/Arunodoi". Onlinesivasagar.com. Archived from the original on 5 జనవరి 2010. Retrieved 28 మార్చి 2010.
  6. ↑ Neog D., New Light in the History of Assamese Literature, Guwahati, 1962.
  7. ↑ "Anandaram Dhekial Phukan". Vedanti.com. 8 ఆగస్టు 2011. Archived from the original on 11 డిసెంబరు 2015. Retrieved 23 జూన్ 2013.
  8. ↑ "Hemchandra Barua - First Assamese Dictionary Hemkosh". Onlinesivasagar.com. Archived from the original on 2 సెప్టెంబరు 2012. Retrieved 5 మే 2013.
  9. 1 2 Chattopadhay, D.K: History of the Assamese Movement since 1947, Minerva Association Publication, Calcutta, 1990.
  10. ↑ "Assam's Cotton College becomes Cotton University". The Shillong Times. 2 జూన్ 2017. Archived from the original on 18 జూన్ 2018. Retrieved 6 జూన్ 2018.
  11. ↑ Dutta, Uddipan. "The Growth of Print Nationalism and Assamese Identity in Two Early Assamese Magazines". Sarai. p. 6. Archived from the original on 9 నవంబరు 2013. Retrieved 4 ఏప్రిల్ 2010.
  12. ↑ Kalita Ramesh C., Situating Assamese Middle Classes, the Colonial Period, Bhabani Prints and Publications, Guwahati, 2011.
  13. 1 2 Chubbra K. M. L, Assam Challenge, Konark Publishers Pvt. Ltd, Delhi, 1992.
  14. 1 2 Trivedi, V.R., Documents on Assam, Part- A, Omsons Publications, New Delhi, 1995.
  15. ↑ Tanweer Fazal (2013). Minority Nationalisms in South Asia. Routledge. p. 53. ISBN 978-1-317-96647-0.
  16. ↑ Barpujari H.K. ed: North-East India, Problem Prospect and Politics, Spectrum Publishers, Guwahati, 1998.
  17. ↑ "CAUSES OF LANGUAGE CONFLICTS IN ASSAM" (PDF). shodhganga.inflibnet.ac.in. Retrieved 6 అక్టోబరు 2019.
  18. ↑ Sarma, S.C., On Language Statistic of Assam Censuses, Assam Govt. Press, Shillong, 1955, p. 61.
  19. ↑ Deka, M. (1996). Student Movements inAssam. Vikas Publishing House.
  20. ↑ The Assam Tribune, Gauhati, 26 April 1960
  21. ↑ Neog, M., Assam's Language Question, op. cit., pp. 12-13
  22. ↑ The Assam Tribune, Gauhati, 20 June 1960.
  23. ↑ Cottonian (editorial), Guwahati, July, 1960
  24. ↑ "The Assam Official Language Act,1960". India Code.
  25. 1 2 Chowdhury, Ranajit (19 May 2013). "বিস্মৃত বলিদান". Ei Samay (in Bengali). Retrieved 22 May 2013.
  26. ↑ Times of India, Delhi, 20 May 1961.
  27. ↑ The Assam Tribune, Gauhati, 16 June 1961.
  28. ↑ The Assam Tribune, Gauhati, 21 June 1961.
  29. ↑ "ASSAM ACT No .XXII OF 1961" (PDF). indiacode.nic.in. Retrieved 6 అక్టోబరు 2019.
  30. ↑ The Assam Tribune, Gauhati, 8 October 1961.
  31. ↑ "Untitled Document". www.ciil-ebooks.net.
  32. ↑ "THE ASSAM OFFICIAL LANGUAGE ACT, 1960". www.neportal.org. Archived from the original on 26 ఫిబ్రవరి 2016. Retrieved 6 అక్టోబరు 2019.
  33. ↑ The Assam Tribune, Gauhati, 15 March 1971
  34. ↑ Desh (Bengali Journal), 1 Nov. 1972
  35. ↑ Dainik Asom, 31 May 1972
  36. ↑ Dainik Asom (editorial), 7 June 1972.
  37. ↑ Jitendranath Goswami, General Secretary of Assam Sahitya Sabha on the Gauhati University Academic Council's Decision quoted in Dainik Asom, Gauhati, 9 June 1972.
  38. ↑ Kamrupee, Cool Behind the Noise and Funny, Economic and Political Weekly, Special Number, August, 1972.
  39. ↑ Assam Legislative Assembly Debates, 23 September 1972
  40. ↑ "LANGUAGE MOVEMENT – A CRISIS OF IDENTITY" (PDF). shodhganga.inflibnet.ac.in. Retrieved 6 అక్టోబరు 2019.
  41. ↑ The Assam Tribune, Gauhati, 14 October 1972.
  42. ↑ Dainik Asom, Gauhati, 23 October 1972.
  43. ↑ Governor’s Address, Assam Legislative Assembly Debates, 16 March 1973.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=అస్సామీ_భాషా_ఉద్యమం&oldid=4915893" నుండి వెలికితీశారు