ఆండర్స్ సెల్సియస్

**ఆండర్స్ సెల్సియస్**
ఆండర్స్ సెల్సియస్
	ఒలోఫ్ అరేనియస్ చిత్రించిన ఆండర్స్ సెల్సియస్ చిత్రపటం
జననం	1701 నవంబరు 27; ఉప్సాలా, స్వీడన్
మరణం	1744 ఏప్రిల్ 25 (వయసు: 42); ఉప్సాలా, స్వీడన్;
రంగములు	ఖగోళ శాస్త్రం, భౌతిక శాస్త్రం, గణితశాస్త్రం, భూగర్భ శాస్త్రం
చదువుకున్న సంస్థలు	ఉప్సాలా విశ్వవిద్యాలయం
ప్రసిద్ధి	సెల్సియస్ ప్రమాణం
	సంతకం;

ఆండర్స్ సెల్సియస్ (1701 నవంబర్ 27 – 1744 ఏప్రిల్ 25)^[1] స్వీడన్‌కు చెందిన ఖగోళ శాస్త్రవేత్త, భౌతిక శాస్త్రవేత్త, గణిత శాస్త్రవేత్త. ఆయన 1730 నుండి 1744 వరకు ఉప్సాలా విశ్వవిద్యాలయంలో ఖగోళ శాస్త్ర ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశారు. 1732 నుండి 1735 వరకు జర్మనీ, ఇటలీ, ఫ్రాన్స్ దేశాలలోని ప్రముఖ ఖగోళ పరిశీలనా కేంద్రాలను సందర్శించారు. 1741లో ఆయన ఉప్సాలా ఖగోళ పరిశీలనా కేంద్రంను స్థాపించారు. 1742లో ఆయన సెంటిగ్రేడ్ ఉష్ణోగ్రత ప్రమాణాన్ని (మొదట విలోమ రూపంలో) ప్రతిపాదించారు. అనంతరం ఆయన గౌరవార్థం ఆ ప్రమాణానికి సెల్సియస్ ప్రమాణం అనే పేరు పెట్టబడింది.

ప్రారంభ జీవితం, విద్య

ఆండర్స్ సెల్సియస్ 1701 నవంబర్ 27న స్వీడన్‌లోని ఉప్సాలాలో జన్మించాడు.^[1] ఆయన కుటుంబం హెల్సింగ్‌లాండ్ ప్రావిన్స్‌లోని ఓవానోకర్ ప్రాంతానికి చెందినది.^[2] వారి కుటుంబ ఆస్తి "డోమా" అనే ప్రదేశంలో ఉండేది. దీనిని హోయెన్ లేదా హోగెన్ అని కూడా పిలిచేవారు. "సెల్సియస్" అనే ఇంటిపేరు ఆ ప్రాంతపు పేరుకు లాటిన్ రూపం; లాటిన్ పదమైన celsus అంటే "గుట్ట" లేదా "ఎత్తైన ప్రదేశం" అని అర్థం.

ఖగోళ శాస్త్ర ప్రొఫెసర్ నీల్స్ సెల్సియస్ కుమారుడైన ఆయన, వృక్ష శాస్త్రవేత్త ఒలోఫ్ సెల్సియస్ మేనల్లుడు, గణిత శాస్త్రవేత్త మాగ్నస్ సెల్సియస్, ఖగోళ శాస్త్రవేత్త ఆండర్స్ స్పోలే మనవడు.^[3] చిన్ననాటి నుంచే గణితశాస్త్రంలో ప్రతిభ కనబరిచిన సెల్సియస్, శాస్త్రరంగంలోనే తన వృత్తిని ఎంచుకున్నాడు. ఆయన ఉప్సాలా విశ్వవిద్యాలయంలో విద్యాభ్యాసం చేశారు. అక్కడే ఆయన తండ్రి ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేసేవారు. 1730లో ఆండర్స్ సెల్సియస్ కూడా అదే విశ్వవిద్యాలయంలో ఖగోళ శాస్త్ర ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు. ప్రసిద్ధ స్వీడిష్ నాటక కవి, నటుడు జోహాన్ సెల్సియస్ కూడా ఆయన మామయ్యే.^[4]^[5]

వృత్తి జీవితం

1730లో సెల్సియస్ Nova Methodus distantiam solis a terra determinandi (భూమి నుండి సూర్యుడి దూరాన్ని నిర్ణయించే కొత్త పద్ధతి) అనే గ్రంథాన్ని ప్రచురించాడు. ఆయన పరిశోధనలలో ధ్రువజ్యోతి (ఔరోరా) ఘటనల అధ్యయనం కూడా ముఖ్యమైనది. ఈ పరిశోధనను ఆయన తన సహాయకుడు ఒలోఫ్ హియోర్టర్ తో కలిసి నిర్వహించాడు. ఔరోరా బోరియాలిస్, భూమి యొక్క అయస్కాంత క్షేత్రంలో వచ్చే మార్పుల మధ్య సంబంధం ఉందని సూచించిన తొలి శాస్త్రవేత్త ఆయనే. దిక్సూచి సూది కదలికలను పరిశీలించిన ఆయన, పెద్ద విక్షేపణలు సంభవించినప్పుడు ఔరోరా కార్యకలాపాలు కూడా బలంగా ఉన్నాయని గుర్తించాడు.

1733లో న్యూరెంబర్గ్ లో, 1716–1732 కాలంలో తాను, ఇతరులు చేసిన 316 ఔరోరా పరిశీలనల సంకలనాన్ని ప్రచురించాడు.^[1]

1730ల ప్రారంభంలో సెల్సియస్ తరచుగా విదేశీ పర్యటనలు చేశాడు. జర్మనీ, ఇటలీ, ఫ్రాన్స్ దేశాలలోని ప్రధాన ఖగోళ పరిశీలనా కేంద్రాలను సందర్శించాడు. పారిస్‌లో ఉన్నప్పుడు లాప్లాండ్ ప్రాంతంలో ఒక మధ్యాహ్నరేఖ (Meridian) చాపాన్ని కొలవాలని సూచించాడు. 1736లో ఆ ఉద్దేశ్యంతో ఫ్రెంచ్ విజ్ఞాన అకాడమీ నిర్వహించిన యాత్రలో పాల్గొన్నాడు. ఈ యాత్రకు ఫ్రెంచ్ గణిత శాస్త్రవేత్త పియెర్ లూయి మోపెర్ట్యుయి (1698–1759) నాయకత్వం వహించాడు.^[1]

ఈ యాత్ర యొక్క లక్ష్యం ధ్రువ ప్రాంతానికి సమీపంలో ఒక అక్షాంశ డిగ్రీ పొడవును కొలిచి, అదే సమయంలో ఈక్వెడార్ సమీపంలోని పెరూలో నిర్వహించిన మరో యాత్ర ఫలితాలతో పోల్చడం. ఈ యాత్రల ఫలితాలు ఐజాక్ న్యూటన్ ప్రతిపాదించినట్లుగా భూమి ధ్రువాల వద్ద కొద్దిగా చదునుగా ఉండే దీర్ఘవృత్తాకార గోళం (Ellipsoid) అని నిర్ధారించాయి.

1738లో ఆయన De observationibus pro figura telluris determinanda (భూమి ఆకారాన్ని నిర్ణయించేందుకు చేసిన పరిశీలనలు) అనే గ్రంథాన్ని ప్రచురించాడు. లాప్లాండ్ యాత్రలో పాల్గొనడం వల్ల స్వీడన్‌లో ఆయనకు ప్రభుత్వం, శాస్త్రీయ వర్గాలలో గణనీయమైన గౌరవం లభించింది. ఉప్సాలాలో ఒక ఆధునిక ఖగోళ పరిశీలనా కేంద్రాన్ని నిర్మించేందుకు అవసరమైన నిధులను సమకూర్చడంలో కూడా ఇది కీలక పాత్ర పోషించింది.^[2]

ఈ ప్రయత్నం విజయవంతమై, 1741లో సెల్సియస్ ఉప్సాలా ఖగోళ పరిశీలనా కేంద్రంను స్థాపించాడు.^[6] ఆ పరిశీలనా కేంద్రంలో ఆయన విదేశీ పర్యటనల సమయంలో కొనుగోలు చేసిన అత్యాధునిక పరికరాలను ఏర్పాటు చేశారు.^[3]

సెల్సియస్ గ్రహణాలు, ఇతర ఖగోళ వస్తువులపై పరిశీలనలు నిర్వహించాడు. ఆయన స్వంత ప్రకాశమానత కొలమాన విధానాన్ని ఉపయోగించి సుమారు 300 నక్షత్రాల ప్రకాశ విలువలను జాగ్రత్తగా కొలిచి పట్టికలుగా ప్రచురించాడు.^[7]

1742లో, 1710లో స్థాపించబడిన స్వీడన్‌లోని అత్యంత పురాతన శాస్త్రీయ సంస్థ అయిన ఉప్సాలా రాయల్ సొసైటీ ఆఫ్ సైన్సెస్కు సమర్పించిన ఒక పరిశోధనా పత్రంలో ఆయన సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రత ప్రమాణంను ప్రతిపాదించాడు. ఆయన రూపొందించిన ఉష్ణమాపకంలో నీటి మరిగే స్థానం 0 డిగ్రీలుగా, గడ్డకట్టే స్థానం 100 డిగ్రీలుగా నిర్ణయించబడ్డాయి.

1745లో, సెల్సియస్ మరణించిన ఒక సంవత్సరం తర్వాత, కార్ల్ లిన్నేయస్ ఈ ప్రమాణాన్ని తారుమారు చేసి, నీటి గడ్డకట్టే స్థానం 0 డిగ్రీలు, మరిగే స్థానం 100 డిగ్రీలుగా మార్చాడు. ఈ విధానం ఆచరణలో మరింత సౌకర్యవంతంగా ఉండటంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా అదే ప్రామాణికంగా మారింది.^[8]

సెల్సియస్ స్వీడన్ సాధారణ పటానికి సంబంధించిన అనేక భౌగోళిక కొలతలు నిర్వహించాడు. క్వాటర్నరీ హిమానీనద యుగం ముగిసిన తరువాత మంచు కరిగిపోవడం వల్ల స్కాండినేవియాలోని భూభాగం క్రమంగా సముద్ర మట్టానికి పైకి లేస్తోందని గుర్తించిన తొలి శాస్త్రవేత్తలలో ఆయన ఒకరు. అయితే, ఈ మార్పుకు కారణం భూమి పైకి లేవడం కాకుండా సముద్రజలం ఆవిరీభవనం చెందడమేనని ఆయన తప్పుగా భావించాడు.^[9]^{[page needed]}

1725లో ఆయన ఉప్సాలాలోని రాయల్ సొసైటీ ఆఫ్ సైన్సెస్ కార్యదర్శిగా నియమితుడయ్యాడు. 1744లో క్షయవ్యాధి (ట్యూబర్‌కులోసిస్) కారణంగా మరణించే వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగాడు. 1739లో కార్ల్ లిన్నేయస్, మరో ఐదుగురు శాస్త్రవేత్తలు రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ను స్టాక్‌హోమ్‌లో స్థాపించినప్పుడు, దాని ఏర్పాటుకు సెల్సియస్ మద్దతు ఇచ్చాడు. ఆ అకాడమీ తొలి సమావేశంలో ఆయన సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆ కొత్త అకాడమీకి పేరు సూచించినవారిలో సెల్సియస్ ముఖ్యుడు.^[10]

రచనలు

De novo in fluviis norlandiarum piscandi modo (in లాటిన్). Uppsala: Johan Höjer, änka. 1738.

Celsius, Anders (1742). "Observationer om twänne beständiga grader på en thermometer" [ఉష్ణమాపకంలో రెండు స్థిర స్థాయిలపై పరిశీలనలు]. Kungliga Svenska Vetenskapsakademiens Handlingar (రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ కార్యవివరాలు) (in స్వీడిష్). 3: 171–180.

ఇవి కూడా చూడండి

మూలాలు

ఉదహరణలు

1 2 3 4 Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Celsius, Anders" . ఎన్‌సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా (in ఇంగ్లీష్). Vol. 5 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 609.
1 2 "Anders Celsius (1701-1744)". Uppsala Astronomical Observatory. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2022.
1 2 O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., "Anders Celsius", MacTutor History of Mathematics archive, University of St Andrews.
↑ "Johan Celsius - Svenskt Biografiskt Lexikon". sok.riksarkivet.se. Retrieved 23 ఆగస్టు 2022.
↑ "My Heritage: Johan Celsius". www.myheritage.com. Retrieved 23 ఆగస్టు 2022.
↑ "History of Astronomy in Uppsala". Uppsala Astronomical Observatory. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2022.
↑ "History of the Celsius temperature scale". www.astro.uu.se.
↑ "Linnaeus' thermometer". Uppsala University. Archived from the original on 25 మే 2024. Retrieved 29 మే 2026.
↑ Collinder 1970.
↑ "109-110 (Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 32. Werth - Väderkvarn)". runeberg.org. 29 ఆగస్టు 1921.

ఆధార గ్రంథాలు

Collinder, P. (1970). Swedish astronomers, 1477–1900. Acta Universitatis Upsaliensis: Skrifter Rörande Uppsala Universitet. Almqvist & Wiksells.

బాహ్య లింకులు

MyHeritageలో Johan Celsius – చారిత్రక రికార్డులు, కుటుంబ వృక్షాలు

మూస:Scientists whose names are used as SI units

[EB1911-1] 1 2 3 4 Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Celsius, Anders" . ఎన్‌సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా (in ఇంగ్లీష్). Vol. 5 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 609.

[Bio-2] 1 2 "Anders Celsius (1701-1744)". Uppsala Astronomical Observatory. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2022.

[MacTutor-3] 1 2 O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., "Anders Celsius", MacTutor History of Mathematics archive, University of St Andrews.

[4] "Johan Celsius - Svenskt Biografiskt Lexikon". sok.riksarkivet.se. Retrieved 23 ఆగస్టు 2022.

[5] "My Heritage: Johan Celsius". www.myheritage.com. Retrieved 23 ఆగస్టు 2022.

[6] "History of Astronomy in Uppsala". Uppsala Astronomical Observatory. Retrieved 23 ఏప్రిల్ 2022.

[history-7] "History of the Celsius temperature scale". www.astro.uu.se.

[reversed-8] "Linnaeus' thermometer". Uppsala University. Archived from the original on 25 మే 2024. Retrieved 29 మే 2026.

[FOOTNOTECollinder1970-9] Collinder 1970.

[10] "109-110 (Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 32. Werth - Väderkvarn)". runeberg.org. 29 ఆగస్టు 1921.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]