ఆజంగఢ్ జిల్లా

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఆజంగఢ్ జిల్లా

आजमगढ ज़िला
'
ఉత్తర ప్రదేశ్ పటంలో ఆజంగఢ్ జిల్లా స్థానం
ఉత్తర ప్రదేశ్ పటంలో ఆజంగఢ్ జిల్లా స్థానం
దేశంభారతదేశం
రాష్ట్రంఉత్తర ప్రదేశ్
డివిజనుఆజంగఢ్
ముఖ్య పట్టణంఆజంగఢ్
మండలాలు7
విస్తీర్ణం
 • మొత్తం3,054 కి.మీ2 (1,179 చ. మై)
జనాభా
(2011)
 • మొత్తం46,16,509
 • సాంద్రత1,500/కి.మీ2 (3,900/చ. మై.)
జనాభా వివరాలు
 • అక్షరాస్యత72.69%
జాలస్థలిఅధికారిక జాలస్థలి

ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర జిల్లాలలో అజంగఢ్ జిల్లా ఒకటి. అజంగఢ్ డివిజన్‌లో భాగమైన ఈ జిల్లాకు ముఖ్య పట్టణం ఆజంగఢ్.

పేరు వెనుక చరిత్ర[మార్చు]

జిల్లా కేంద్రం అజంగఢ్ పేరు జిల్లాకు నిర్ణయించబడింది. విక్రంజిత్ కుమారుడు అజం 1665లో ఈ పట్టణాన్ని స్థాపించాడు. విక్రంజిత్ గౌతమ రాజపుత్రుల సంతతికి చెందినవాడు. గౌతమ రాజపుత్రులు నిజామాబాదు పరగణాకు చెందినవారు. వీరు ఇస్లాం మతం స్వీకరించారు. ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు (అజం, అజ్మత్) ఉన్నారు.[1] ఇది దుర్వాసమహర్షి నివసించిన ప్రాంతం అని విశ్వసిస్తున్నారు. దుర్వాసుని ఆశ్రమం ఫూల్పూర్ తాలూకాకు ఉత్తరాన [2] తమసా, మఝుయీ నదుల మధ్య ఉంది.

చరిత్ర[మార్చు]

కాలనీ శకం[మార్చు]

ఆజంగఢ్ హిందూ, ముస్లిం భూస్వాములు (రౌత్రాలు) ఇరువురు 1857 సిపాయీ కలహంనికి సహాయం అందించారు. 1857 జూన్ 3 న 17వ " రెజిమెంట్ ఆఫ్ నేటివ్ ఇంఫాంటరీ మ్యూటినియడ్ " అజంగఢ్ వారి అధికారులు కొందరిని హత్యచేసి ప్రభుత్వ నిధిని ఫైజాబాదుకు తీసుకుపోయారు. గూర్ఖాలు, తిరుగుబాటుదార్ల యుద్ధానికి ఈ ప్రాంతం వేదికగా మారింది. 1858 నాటికి కాలనియల్ కెల్లీ పరిస్థితి అదుపులోకి తీసుకువచ్చాడు. తిరుగుబాటు దారులలో ముఖ్యుడు జనాబ్ లాల్ మొహమ్మద్ చివ్తహ్విన్. తరువాత బ్రిటిషు ప్రభుత్వం పలువురు భూస్వాములను అణచివేసింది.[3] తరువాత ఆజంగఢ్ ప్రజలు సహాయ నిరాకరణోద్యమం, క్విట్ ఇండియా (1942) వంటి జాతీయ ఉద్యమాలలో అధిక సంఖ్యలో పాల్గొన్నారు.[1] ది చారిత్రక, సాంఘిక సంస్కరణలు, నేషనలిస్ట్ మహాపండిత్ రాహుల్ శాంక్రియయన్ " ఈ జిల్లాలోని ఒక గ్రామంలో జన్మించాడు.

భౌగోళికం[మార్చు]

అజంగఢ్ జిల్లా వైశాల్యం 3054 చ.కి.మీ. జిల్లా గంగా, ఘఘ్రా నదుల మధ్య ఉంది. .[1] జిల్లా ఆగ్నేయ సరిహద్దులో జౌన్‌పూర్, నైరుతీ సరిహద్దిలో సుల్తాన్‌పూర్, పశ్చిమ సరిహద్దులో అంబేద్కర్ నగర్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.[4]

  • జిల్లాలు అజంగఢ్ జిల్లా 7 తాలూకాలు , జిల్లాలో 22 మండలాలు , 4,106 గ్రామాలు (3,792 నివాసిత గ్రామాలు, 314 నిర్జన గ్రామాలు) ఉన్నాయి.[1]

ప్రధానమైన 12 పట్టణాలు (ఖస్బ)[మార్చు]

  • ఆజంగఢ్
  • బిలరీగంజ్
  • లాల్‌గంజ్
  • ముబారక్‌పూర్
  • సరాయ్ మీర్
  • ఫూల్పూర్
  • జియంపూర్
  • అత్రౌలీ
  • అంబారి
  • మాహుల్
  • మర్తింగంజ్
  • సాగరి
  • మేహ్‌నగర్

ఆర్ధికం[మార్చు]

2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో ఆజంఘడ్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది.[5] బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న ఉత్తర ప్రదేశ్ జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.[5]

2001 లో గణాంకాలు[మార్చు]

విషయాలు వివరణలు
జిల్లా జనసంఖ్య . 4,616,509,[6]
ఇది దాదాపు. బోస్నియా, హర్జిగోవిన దేశ జనసంఖ్యకు సమానం.[7]
అమెరికాలోని. సౌత్ కరోలినా నగర జనసంఖ్యకు సమం.[8]
640 భారతదేశ జిల్లాలలో. 30 వ స్థానంలో ఉంది.[6]
1చ.కి.మీ జనసాంద్రత. 1139 .[6]
2001-11 కుటుంబనియంత్రణ శాతం. 17.17%.[6]
స్త్రీ పురుష నిష్పత్తి. 1007:1000 [6]
జాతియ సరాసరి (928) కంటే. అధికం
అక్షరాస్యత శాతం. 72.69%.[6]
జాతియ సరాసరి (72%) కంటే. దాదాపు సమానం
2001 జనసంఖ్య 3,939,915
జిల్లావైశాల్యం 972 చ.కి.మీ
నగరప్రాంత జనసంఖ్య 297,300
గ్రామీణ జనసంఖ్య 3,642,616
పురుషుల సంఖ్య 1,950,414
స్త్రీల సంఖ్య 1,989,501
అక్షరాస్యత 57%.[1]

భాషలు[మార్చు]

జిల్లాలో హిందీ, అవధి, ఉర్దూ, ఆంగ్లం, భోజ్‌పురి భాషలు వాడుకలో ఉన్నాయి.[9]

పర్యాటక ఆకర్షణలు[మార్చు]

  • జమియాతుల్ ఫలాహ్ (ఖుర్ఆన్ అధ్యయనం కోసం ఆసియాలోని విశ్వవిద్యాలయం) (విశ్వవిద్యాలయం ఇస్లామిక్ స్టడీస్ లో విద్య అలాగే ఆధునిక విద్యకు అంటారు).
  • దారుల్ ముసనాఫీన్ (ఆసియాలోనే అతిపెద్ద అరబ్బీ లైబ్రరీ)
  • అల్జమియాతుల్ అష్రాఫియా (ఆసియాలోనే అతిపెద్ద అరబిక్ విశ్వవిద్యాలయం)
  • షిబ్లీ నేషనల్ కాలేజ్
  • కేంద్రీయ విద్యాలయ
  • డి.ఎ.వి. కాలేజ్
  • రాజేంద్ర ప్రసాద్ కాలేజ్ మేనేజ్మెంటు
  • డెంటల్ కోల్లెజ్

ప్రముఖ వ్యక్తులు[మార్చు]

  • రాహుల్ సాంకృత్యాయన్ - హిందీ ప్రయాణం తండ్రి సాహిత్యం - నుండి కనైలా విలేజ్
  • అయోధ్య ప్రసాద్ ఉపాధ్యాయ- హిందీ కవి - నుండి నిజామాబాద్ (ఉత్తర ప్రదేశ్)
  • ప్రేమ్ చంద్ పాండే - భారత శాస్త్రవేత్త, విద్యా
  • మజ్రోహ్ సుల్తాన్‌పురి - ఉర్దూ కవి, రచయిత, గేయరచయిత - నుండి నిజామాబాద్ (ఉత్తర ప్రదేశ్)
  • శ్యామ్ నారాయణ్ పాండే - రచయిత, కవి -దుంరావ్ గ్రామం నుండి, (ఇప్పుడు మావు జిల్లాలో అయితే ఆ సమయంలో ఆజమ్గర్హ జిల్లాలో ఉంది)
  • లక్ష్మీ నారాయణ్ మిశ్రా - కవి - బస్తీ నుండి (అప్పుడు ఆజమ్గర్హ జిల్లాలో ఇప్పుడు మావు జిల్లాలో కానీ ఉంది)
  • షేక్ షమిన్ అహ్మద్ - సీనియర్ కాంగ్రెస్ నాయకుడు, మాజీ శాసన సభ్యులు సుందనిపూర్ నుండి షుదిన్‌పూర్ - బాంబే కోసం.
  • హమీదుద్దీన్ ఫరాహి - మత పండితుడు, విద్యావేత్త, రచయిత -ఫెర్హా గ్రామం నుండి
  • షిబ్లీ నోమాని - ఇస్లామిక్ పండితుడు
  • అమీన్ అహసాన్ - ఇస్లామిక్ పండితుడు -బంహూర్ గ్రామం నుండి
  • గజేంద్ర సింగ్ - భారత టెలివిజన్ నిర్మాత, దర్శకుడు
  • విభూతి నారాయణ్ రాయ్- మాజీ ఐపిఎస్ అధికారి, మాజీ వైస్ ఛాన్సలర్ - మహాత్మా మహాత్మా గాంధీ అంతర్రాష్ట్రీయ హిందీ విశ్వవిద్యాలయ

బయటి లింకులు[మార్చు]

Official website


మూలాలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 "Azamgarh". Azamgarh district administration. Archived from the original on 2010-07-29. Retrieved 2010-08-05. CS1 maint: discouraged parameter (link)
  2. ""Durvasa Ashram in Azamgarh official public information web page"". Archived from the original on 2001-06-07. Retrieved 2014-12-16.
  3. http://chestofbooks.com/reference/Encyclopedia-Britannica-1/Azamgarh.html
  4. "Azamgarh". UP online. Archived from the original on 14 జూలై 2010. Retrieved 2010-08-17. CS1 maint: discouraged parameter (link)
  5. 5.0 5.1 Ministry of Panchayati Raj (September 8, 2009). "A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme" (PDF). National Institute of Rural Development. Archived from the original (PDF) on 2012-04-05. Retrieved September 27, 2011. CS1 maint: discouraged parameter (link)
  6. 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 "District Census 2011". Census2011.co.in. 2011. Retrieved 2011-09-30. CS1 maint: discouraged parameter (link)
  7. US Directorate of Intelligence. "Country Comparison:Population". Retrieved 2011-10-01. Bosnia and Herzegovina 4,622,163 July 2011 est. line feed character in |quote= at position 23 (help)CS1 maint: discouraged parameter (link)
  8. "2010 Resident Population Data". U. S. Census Bureau. Retrieved 2011-09-30. South Carolina 4,625,364 line feed character in |quote= at position 15 (help)CS1 maint: discouraged parameter (link)
  9. M. Paul Lewis, ed. (2009). "Bhojpuri: A language of India". Ethnologue: Languages of the World (16th edition ed.). Dallas, Texas: SIL International. Retrieved 2011-09-30. |edition= has extra text (help)CS1 maint: discouraged parameter (link)