ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ
 ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ నేతృత్వంలో చెంగార పోరాటం | |
| స్థాపన | 2000 |
|---|---|
| వ్యవస్థాపకులుs | సి.కె. జాను, ఎం. గీతానందన్ |
| రకం | గిరిజన హక్కుల పరిరక్షణ బృందం |
| ప్రధాన కార్యాలయాలు | కేరళ, భారతదేశం |
| సేవా ప్రాంతాలు | కేరళ |
| ముఖ్యమైన వ్యక్తులు | సి.కె. జాను (చైర్‌పర్సన్), ఎం. గీతానందన్ (రాష్ట్ర సమన్వయకర్త) |
| అనుబంధ సంస్థలు | సాధుజన విమోచన సంయుక్త వేది పీపుల్స్ యూనియన్ ఫర్ సివిల్ లిబర్టీస్ కేరళ పులయార్ మహా సభ నేషనల్ అలయన్స్ ఆఫ్ పీపుల్స్ మూవ్‌మెంట్స్ |
ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ అనేది భారతదేశంలోని కేరళలో ఉన్న ఒక గిరిజన హక్కుల సంస్థ. భూమి హక్కులు, గిరిజన సంక్షేమ చట్టాల అమలును డిమాండ్ చేయడానికి సి.కె. జాను, ఎం. గీతానందన్ సహా ఆదివాసీ, దళిత కార్యకర్తలచే ఇది సుమారు 2000లో ఏర్పడింది. [1] [2] ఈ సంస్థ భూ పునఃపంపిణీ, గిరిజన హక్కులను డిమాండ్ చేస్తూ నిరసనలు, ఆందోళనలకు నాయకత్వం వహించినందుకు ప్రసిద్ధి చెందింది, ముఖ్యంగా 2003లో ముత్తంగా వన్యప్రాణుల అభయారణ్యంలో భూమిని ఆక్రమించడం . [3]
చరిత్ర
[మార్చు]నిర్మాణం
[మార్చు]1990వ దశకం, 2000వ దశకం ప్రారంభంలో కేరళలోని గిరిజన వర్గాలు తీవ్రమైన భూమిలేనితనంతో బాధపడ్డాయి, ఇది వయనాడ్, అట్టపాడిలోని ఆదివాసులలో ఆకలి చావులతో మరణాలతో సహా గణనీయమైన దుస్థితికి దారితీసింది. [4] దీనికి ప్రతిస్పందనగా, సి.కె. జాను, ఎం. గీతానందన్ వంటి కార్యకర్తలు భూ హక్కుల ఉద్యమాలను నిర్వహించారు, ఇవి సుమారు 2000 సంవత్సరంలో ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ ఏర్పాటుతో పరాకాష్టకు చేరుకున్నాయి. [5]
2001 "బిల్డ్-ఎ-హట్" నిరసన
[మార్చు]2001 చివరిలో, ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ కింద వేలాది మంది గిరిజనులు భూ కేటాయింపులు కోరుతూ కేరళ సచివాలయం ముందు "గుడిసె కట్టు" నిరసన చేపట్టారు. [2] 48 రోజుల తర్వాత, కేరళ ప్రభుత్వం భూమిలేని గిరిజన కుటుంబాలకు భూమిని కేటాయించడానికి అంగీకరించింది, అయినప్పటికీ అమలు నెమ్మదిగా, పాక్షికంగానే ఉంది. [1]
ముతంగ సంఘటన
[మార్చు]4 జనవరి 2003న, ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ వయనాడ్‌లోని ముత్తంగా వన్యప్రాణుల అభయారణ్యంలో సుమారు 5,000 ఎకరాల ఆక్రమణను నిర్వహించింది. [3] 2003 ఫిబ్రవరి 19న పోలీసులు ఖాళీ చేయించడానికి ప్రయత్నించడంతో నిరసన విషాదకరంగా ముగిసింది, ఇది ఘర్షణలకు దారితీసింది, ఫలితంగా ఒక గిరిజన నిరసనకారుడు, ఒక పోలీస్ కానిస్టేబుల్ మరణించారు. [3] [5] నాయకులు సి.కె. జాను, ఎం. గీతానందన్‌లను అరెస్టు చేశారు, కానీ తరువాత విడుదల చేశారు. [6]
సంఘటన జరిగిన తర్వాత, ప్రభుత్వం భూ పంపిణీ ప్యాకేజీలను ప్రకటించింది, కానీ వాగ్దానం చేసిన భూమిలో చాలా తక్కువ భాగాన్ని మాత్రమే కేటాయించారని ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ, ఇతర పరిశీలకులు నివేదిస్తున్నారు. [2] [1]
2003లో, ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ (ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ) గిరిజన హక్కుల కోసం పోరాడటానికి వెనుకబడిన తరగతుల సంస్థల విస్తృత కూటమిని ఏర్పాటు చేసే ప్రణాళికలను ప్రకటించింది. నాయకులు సి.కె. జాను, ఎం. గీతానందన్ అక్టోబర్ 16న ర్యాలీని ప్రకటించి, ప్రభుత్వం ఇచ్చిన హామీలను నెరవేర్చడంలో విఫలమైతే ముత్తంగాలోని భూములను తిరిగి ఆక్రమించుకుంటామని హెచ్చరించారు. అన్యాక్రాంతమైన గిరిజన భూములను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోవడానికి 1975 చట్టాన్ని అమలు చేయాలని, గిరిజన ప్రాంతాలకు స్వయంప్రతిపత్తి హోదా కల్పించాలని వారు డిమాండ్ చేశారు. [7]
చెంగార పోరాటం (2007–2009)
[మార్చు]ఆగష్టు 2007లో, వందలాది మంది భూమిలేని ఆదివాసీ, దళిత కుటుంబాలు-ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ, లాహ గోపాలన్ నేతృత్వంలోని సాధుజన విమోచన సంయుక్త వేదిక (SJVSV) ప్రభావంతో- చెంగారా జిల్లా పఠాన్ తితరలోని హారిసన్ మలయాళం రబ్బరు తోటలో సుమారు 145 హెక్టార్లను ఆక్రమించుకున్నారు. వారు ప్రతి కుటుంబానికి ఐదు ఎకరాల సాగుభూమిని (తరువాత ఒక ఎకరానికి సవరించబడింది), ప్రారంభ వ్యవసాయ ఖర్చుల కోసం ₹50,000 డిమాండ్ చేశారు.
పోలీసుల ప్రయత్నాలు, కోర్టు ఆదేశాలు ఉన్నప్పటికీ, చాలావరకు అహింసాత్మకంగా సాగిన ఈ నిరసన రెండు సంవత్సరాలకు పైగా కొనసాగింది. ఈ ఉద్యమం జాతీయ దృష్టిని ఆకర్షించింది, మేధా పట్కర్, అరుంధతి రాయ్ వంటి ప్రముఖులు సంఘీభావం తెలిపారు.
అక్టోబర్ 2009లో, ఎల్‌డిఎఫ్ ప్రభుత్వం అర్హులైన లబ్ధిదారులకు భూమి, నగదు పరిహారం ఇస్తామని వాగ్దానం చేసిన “చెంగర ప్యాకేజీ” అనే ఒప్పందాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. అయితే, చాలా మంది పాల్గొన్నవారు భూమి నాణ్యత సరిగా లేకపోవడం, వారి ఇళ్లకు దూరం కావడం వల్ల కేటాయింపులను తిరస్కరించారు.
ప్రధాన వృత్తి ముగిసినప్పటికీ, వందలాది కుటుంబాలు సరైన హక్కులు లేదా ప్రాథమిక సేవలు లేకుండా పాక్షిక శాశ్వత నివాసితులుగా ఆ ప్రదేశంలోనే ఉండిపోయాయి. [8] 2020 నాటికి, చెంగర సెటిల్మెంట్‌లో 573 కుటుంబాలకు చెందిన సుమారు 3,500 మంది ప్రజలు ఇప్పటికీ నివసిస్తున్నారు, వీరిలో చాలా మందికి ఓటర్ ఐడిలు, రేషన్ కార్డులు లేదా సరైన గృహవసతి లేదు. [8]
చెంగర పోరాటం, ఆదివాసీ, దళిత భూహక్కుల పరిరక్షణ కోసం పోరాడే ఒక ప్రముఖ క్షేత్రస్థాయి సంస్థగా ఏజీఎంఎస్ (ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ) కీర్తిని సుస్థిరం చేసింది.
ధర్నా నిరసన
[మార్చు]ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ 2010వ దశకంలోనూ తన క్రియాశీలక పోరాటాన్ని కొనసాగించింది; ఇందులో భాగంగా, గిరిజన సంక్షేమ హామీలను పూర్తిగా అమలు చేయాలని డిమాండ్ చేస్తూ 2014లో 162 రోజుల పాటు చేపట్టిన నిరసన (సిట్-ఇన్) కూడా ఉంది.[4] 2015లో ఒక రాజకీయ వేదికను ఏర్పాటు చేసే ప్రణాళికలు వచ్చినప్పటికీ, అవి ఒక అధికారిక రాజకీయ పార్టీ ఆవిర్భావానికి దారితీయలేదు.[9]
అరలం ఆక్రమణల నిరసన
[మార్చు]2014లో, గిరిజన పునరావాసం కోసం ఉద్దేశించిన 1,500 ఎకరాలకు పైగా అరలం వ్యవసాయ భూమిని ప్రైవేట్ కాంట్రాక్టర్లు ఆక్రమించారని ఏజీఎంఎస్ ఆరోపించింది. కాసరగోడ్‌లోని ఎండోసల్ఫాన్ విషాదంతో పోలుస్తూ, పురుగుమందులను విచక్షణారహితంగా వాడటంపై హెచ్చరిస్తూ, ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ నాయకులు వారిపై అనధికారిక పైనాపిల్ సాగు ఆరోపణలు చేశారు. ఆ బృందం భూమిని తిరిగి ఇవ్వాలని డిమాండ్ చేస్తూ పార్లమెంటుకు పాదయాత్ర చేయడానికి కూడా ప్రణాళిక వేసింది. [10]
"నిల్పు సమరం" (నిలబడి నిరసన)
[మార్చు]జూలై 2014లో, ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ (ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ) భూమిలేని ఆదివాసీలకు వాగ్దానం చేసిన 2001 భూ-కేటాయింపు ప్యాకేజీని నెరవేర్చాలని డిమాండ్ చేయడానికి రాష్ట్ర సచివాలయంలో నిరవధిక నిల్పు సమరం ("నిలబడి నిరసన") ప్రారంభించింది. [11] 162 రోజుల నిరంతర నిరసన తర్వాత, ప్రభుత్వం నిరసనకారుల డిమాండ్లకు అంగీకరించింది, డిసెంబర్ 2014లో ఆందోళన నిలిపివేయబడింది. [12]
2015 మధ్య నాటికి, ఈ హామీలను అమలు చేయడంలో ప్రభుత్వం విఫలమైందని ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ నాయకులు ఆరోపించారు. డిసెంబర్ 2014లో కేరళ క్యాబినెట్ గిరిజన ప్రాంతాల్లో పంచాయతీ (షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు విస్తరణ) చట్టాన్ని అమలు చేయడానికి, ముత్తంగ నిరసనకారులకు భూమిని కేటాయించడానికి సూత్రప్రాయంగా నిర్ణయించిందని, అయితే ఎటువంటి నిర్దిష్ట చర్యలు తీసుకోలేదని వారు పేర్కొన్నారు. [13] వాగ్దానం చేసిన PESA నోటిఫికేషన్‌లు జారీ చేయకపోవడం, ఒక ఎకరం గ్రాంట్లు చెల్లించకుండా మిగిలిపోవడం వలన, 2015 జూన్‌లో ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ 2016 జనవరి నుండి నీల్పు సమరంను తిరిగి ప్రారంభిస్తుందని ప్రకటించింది. [14]
రాజకీయాలు
[మార్చు]అదే సమయంలో, ఏజీఎంఎస్ నాయకులు ఎన్నికల రాజకీయాల్లోకి ప్రవేశించారు. నవంబర్ 2015 సదస్సులో వారు మరింత గిరిజన ప్రయోజనాల కోసం కొత్త ఆదివాసీ ఊరు వికాసన మున్నాని (ట్రైబల్ హామ్లెట్ డెవలప్‌మెంట్ ఫ్రంట్) పార్టీని ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. 2016 ప్రారంభంలో, ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ దీర్ఘకాల అధ్యక్షుడు సి.కె. జాను, కేరళ అసెంబ్లీ ఎన్నికల కోసం BJP నేతృత్వంలోని NDA మిత్రపక్షంగా జనధిపత్య రాష్ట్రీయ సభను ప్రారంభించడానికి అధికారికంగా సభ నుండి విడిపోయారు. [15] [16]
ముతంగ కాల్పుల 15వ వార్షికోత్సవం
[మార్చు]గిరిజన భూ సమస్యలను వెలుగులోకి తీసుకురావడంలో ఏజీఎంఎస్ చురుకుగా వ్యవహరిస్తోంది. 2018లో, ముత్తంగా కాల్పుల 15వ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా, వరుస ప్రభుత్వాలు హక్కుల విషయంలో చర్యలు తీసుకోకపోవడం వల్ల "వేలాది మంది ఆదివాసీ కుటుంబాలు ఇప్పటికీ భూమి లేకుండా జీవిస్తున్నాయి" అని ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ నాయకులు (జానుతో సహా) గమనించారు. [17]
సభ ఇతర భూ పోరాటాలకు కూడా సంఘీభావం తెలిపింది: ఉదాహరణకు, 2018లో ఒక జిల్లాలో రైతుల నిరసనలకు మద్దతు ఇస్తూ, కన్నూర్‌లో గిరిజన రైతుల ఆందోళనను వ్యతిరేకించినందుకు కేరళ లెఫ్ట్ ఫ్రంట్‌ను జాను విమర్శించారు. [18]
2020
[మార్చు]2020వ దశకంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత కూడా, ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ నాయకులు గిరిజన వ్యతిరేక ప్రసంగాలను ఖండించడం, జవాబుదారీతనం కోరడం కొనసాగించారు – ఉదాహరణకు, 2020లో ఒక శాసనసభ్యుడు ఆదివాసుల గురించి అవమానకరమైన వ్యాఖ్యలు చేసిన తర్వాత రాష్ట్ర కోఆర్డినేటర్ ఎం. గీతానందన్ బహిరంగంగా క్షమాపణ కోరారు. [19]
2025 అరలం ఫామ్ ఏనుగు దాడి నిరసన
[మార్చు]2025 ఫిబ్రవరి చివరిలో, కన్నూర్ జిల్లాలోని అరలం ఫార్మ్ గిరిజన పునరావాస కాలనీలోని బ్లాక్ 13 నివాసితులు—ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ (ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ) మద్దతుతో— ర్యాపిడ్ రెస్పాన్స్ టీమ్ (RRT) కార్యాలయానికి కేవలం 600 మీటర్ల దూరంలో జీడిపప్పు సేకరిస్తున్న వెల్లి (80), లీల (72) అనే వృద్ధ గిరిజన దంపతులను అడవి ఏనుగులు తొక్కి చంపిన తర్వాత నిరసన చేపట్టారు.
అటవీ శాఖ మంత్రి ఎ. కె. ససీంద్రన్, అధికారులు జోక్యం చేసుకునే వరకు, మృతదేహాలను తరలిస్తున్న అంబులెన్స్‌ను స్థానికులు అడ్డుకుని, ఖననానికి నిరాకరించారు. స్థానిక హర్తాల్‌కు పిలుపునివ్వడం ద్వారా యూడీఎఫ్, బీజేపీలు నిరసనకు మద్దతు తెలిపాయి.
అటవీ శాఖ మంత్రి ఎ. కె. ససీంద్రన్ అఖిలపక్ష సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేసి, ఏనుగు నిరోధక గోడ నిర్మాణంలో జాప్యాన్ని అంగీకరించారు., ₹20 లక్షల పరిహారం (₹10 లక్షలు ముందస్తుగా), తాత్కాలిక సౌర కంచె, అదనపు RRT మోహరింపు, అదుపు తప్పిన ఏనుగులకు మత్తుమందు ఇవ్వడం, ఆరు నెలల్లో గోడను పూర్తి చేయడం వంటి హామీలను ఇచ్చారు.
ఈ నిరసన మార్చి నెల ప్రారంభం వరకు కొనసాగింది, ఇందులో భాగంగా ఇరిట్టిలోని RRT కార్యాలయం వద్ద హర్తాల్ (ధర్నా) చేపట్టారు. పొదలను తొలగించడం, సౌర కంచె ఏర్పాటు, ఏనుగుల నిర్వహణ, అంతర్విభాగ సమన్వయంపై ఎమ్మెల్యే సన్నీ జోసెఫ్ ద్వారా హామీలు లభించడంతో ఇది 8 మార్చి 2025న ముగిసింది.
ఈ నిరసన, గిరిజన భద్రత, మానవ-వన్యప్రాణుల సంఘర్షణ, ఆవాసాల పరిపాలన వంటి అంశాలను పరిష్కరించడంలో ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ చారిత్రక భూ-హక్కుల పోరాటాలకు అతీతంగా దాని అభివృద్ధి చెందుతున్న పాత్రను సూచిస్తుంది.
లక్ష్యాలు
[మార్చు]ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ ప్రాథమిక లక్ష్యాలలో కేరళలోని ఆదివాసీ గిరిజనులకు భూ హక్కులను కల్పించడం, అటవీ హక్కుల చట్టం, పంచాయతీ విస్తరణ టు షెడ్యూల్డ్ ఏరియాస్ (PESA) చట్టాన్ని అమలు చేయడం, గృహవసతి, విద్య వంటి సంక్షేమ సహాయాన్ని అందించడం వంటివి ఉన్నాయి. [9] [4] ఆ సంస్థ కేవలం స్వాధీన ధృవీకరణ పత్రాలకు బదులుగా అధికారిక భూమి హక్కు పత్రాలను డిమాండ్ చేస్తుంది, అధిక గిరిజన స్వయంప్రతిపత్తి కోసం వాదిస్తుంది. [5]
కార్యకలాపాలు
[మార్చు]ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ తన లక్ష్యాలను సాధించడానికి ప్రధానంగా ధర్నాలు, నిరాహార దీక్షలు, ర్యాలీలు, భూ ఆక్రమణలు వంటి అహింసా పద్ధతులను ఉపయోగించింది. [1] ముతంగ ఆక్రమణ దాని అత్యంత ప్రముఖమైన చర్యగా మిగిలిపోయింది. [3] ఇది రాష్ట్రవ్యాప్త సమావేశాలు, ప్రజా అవగాహన ప్రచారాలు, పత్రికా కార్యక్రమాలలో కూడా పాల్గొంటుంది. [2]
నాయకత్వం
[మార్చు]సి.కె. జాను
[మార్చు]
సి.కె. జాను ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ ఛైర్‌పర్సన్‌గా, అత్యంత ప్రముఖ నాయకురాలిగా గుర్తింపు పొందారు. [9]
ఎం. గీతానందన్
[మార్చు]
ఎం. గీతానందన్ రాష్ట్ర సమన్వయకర్తగా పనిచేస్తున్నారు. [5] నిరసనలు, చర్చల సమయంలో ఇద్దరు నాయకులు బహిరంగ ముఖాలుగా ఉన్నారు. [1]
వివాదాలు
[మార్చు]2016లో, సి.కె. జాను తన చీలిక పార్టీ అయిన జనధిపత్య రాష్ట్రీయ సభ (జె.ఆర్.ఎస్.)ను బి.జె.పి నేతృత్వంలోని జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమితో కొద్దికాలం పాటు పొత్తు పెట్టుకోవడం గిరిజన కార్యకర్తలలో విభేదాలకు కారణమైంది. [9] ఇచ్చిన హామీలు నెరవేరకపోవడం వల్ల ఈ కూటమి 2018లో ముగిసింది. [4] ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ దాని ఘర్షణపూరిత వ్యూహాల పట్ల అప్రమత్తంగా ఉన్న రాజకీయ పార్టీల నుండి విమర్శలను ఎదుర్కొంది. [5]
రిసెప్షన్
[మార్చు]ఈ బృందం కేరళలో ప్రముఖ గిరిజన హక్కుల సంస్థగా విస్తృతంగా పరిగణించబడుతుంది. [2] గిరిజన వర్గాలను స్వయంగా సమీకరించడం, భూ సమస్యలపై అవగాహన పెంచడం కోసం ఇది ప్రశంసించబడింది. [1] అదే సమయంలో, కొంతమంది ప్రభుత్వ, రాజకీయ నాయకులు దాని నిరసనలను అంతరాయం కలిగించేవిగా భావిస్తున్నారు. [5]
క్షేత్రస్థాయి సంఘటన, నిరంతర ప్రచారాల ద్వారా కేరళలో ఆదివాసీ భూ హక్కుల ఉద్యమాన్ని పునరుద్ధరించిన ఘనతను ఏజీఎంఎస్‌కు కొందరు కార్యకర్తలు, పండితులు ఆపాదించారు. స్థానిక పోరాటాలకు జాతీయ దృష్టిని తీసుకురాగల దాని సామర్థ్యాన్ని మీడియా నివేదికలు గుర్తించాయి, ముఖ్యంగా 2003 ముతంగా సంఘటన తర్వాత. [20] [21] అయితే, ఆ బృందం యొక్క రాజీలేని వైఖరి అప్పుడప్పుడు రాష్ట్ర అధికారులతో చర్చలకు ఆటంకం కలిగించి, దీర్ఘకాలిక ప్రతిష్టంభనలకు దారితీసిందని విమర్శకులు వాదిస్తున్నారు. [22]
ఇవికూడా చూడండి
[మార్చు]- ముతంగ సంఘటన
- అటవీ హక్కుల చట్టం, 2006
- పంచాయతీలు (షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు విస్తరణ) చట్టం, 1996
- సి.కె. జాను
- ఎం. గీతానందన్
- ఆదివాసీ
- దళితులు
- చెంగర పోరాటం
మూలాలు
[మార్చు]- 1 2 3 4 5 6 The New Indian Express (13 February 2023). "Muthanga: Pain, agony of a lost struggle". Retrieved 4 June 2025.
- 1 2 3 4 5 Mathrubhumi (15 February 2023). "Muthanga agitation: How many promises kept?". Retrieved 4 June 2025.[permanent dead link]
- 1 2 3 4 NDTV (19 February 2003). "Muthanga firing: Two killed in tribal eviction clash". Retrieved 4 June 2025.
- 1 2 3 4 The Indian Express (12 February 2023). "Kerala tribals still await land rights decades after Muthanga". Retrieved 4 June 2025.[permanent dead link]
- 1 2 3 4 5 6 "Adivasi movements in Kerala: The Muthanga agitation". Frontline. 7 March 2003. Retrieved 4 June 2025.[permanent dead link]
- ↑ The Hindu (5 March 2003). "Adivasi leaders released on bail". Retrieved 4 June 2025. [permanent dead link]
- ↑ "Adivasi Gothra Maha Sabha to form front". The Times of India. 4 June 2003. Retrieved 4 June 2025.
- 1 2 Kuttoor, Radhakrishnan (20 January 2020). "A struggle against odds at Chengara". The Hindu. Retrieved 20 July 2025.
- 1 2 3 4 The Hindu (28 February 2016). "Adivasi Gotra Maha Sabha plans new political front". Retrieved 4 June 2025.
- ↑ "Adivasi gothra sabha alleges encroachment of Aralam farm land". The Times of India. 15 February 2014. Retrieved 4 June 2025.
- ↑ Suchitra, M (10 September 2014). "Kerala tribals stand and protest for land". Down To Earth. Retrieved 7 June 2025.
- ↑ "After 162 days of standing outside Kerala secretariat, big victory for tribals". The News Minute. 18 December 2014. Retrieved 7 June 2025.
- ↑ "Adivasi Gotra Maha Sabha to relaunch protests". The New Indian Express. 24 June 2015. Retrieved 7 June 2025.
- ↑ "Gotra Maha Sabha to relaunch Nilpu Samaram". Deccan Chronicle. 24 November 2015. Retrieved 7 June 2025.
- ↑ "BJP gets an ally in adivasi leader C.K. Janu". The Hindu. 18 October 2016. Retrieved 7 June 2025.
- ↑ Ameerudheen, TA (7 April 2016). "Adivasi leader floats a surprise in Kerala by joining BJP alliance". Scroll.in. Retrieved 7 June 2025.
- ↑ Ameerudheen, TA (19 February 2018). "In Kerala, Adivasis continue to fight for land rights 15 years after violent agitation". Scroll.in. Retrieved 7 June 2025.
- ↑ "Kizhattur: 50 held for protesting against highway project". Malayala Manorama. 14 March 2018. Retrieved 7 June 2025.
- ↑ "Kerala activists demand apology from MLA for offensive remarks against Adivasis". The News Minute. 8 November 2020. Retrieved 7 June 2025.
- ↑ "Police action at Muthanga: Five tribals killed". The Hindu. 21 February 2003. Retrieved 7 June 2025. [permanent dead link]
- ↑ "20 years after Muthanga firing, Kerala Adivasis say forest rights still a dream". Scroll.in. 13 February 2023. Retrieved 7 June 2025.
- ↑ "Muthanga protest: Officials struggle to balance forest laws and tribal demands". The Times of India. 13 February 2023. Retrieved 7 June 2025.
మరింత చదవండి
[మార్చు]- అభిలాష్, టి. (2013). *భూమిని కోరడం, గుర్తింపును (పునః)స్వాధీనం చేసుకోవడం: కేరళలో ఆదివాసీ గోత్ర మహా సభ, స్వదేశీ ఆధునికత*. *అర్థ విజ్ఞాన*, 55(2), 210–227. డౌన్‌లోడ్ చేసుకోదగిన PDF
- స్టెర్, లూయిసా. (2006). కేరళలోని ఆదివాసీ గోత్ర మహాసభ: ప్రతిఘటన, రాజకీయ ఆధిపత్యాల పునరుత్పత్తి. *IDPAD న్యూస్‌లెటర్*, 4(1), 74–78. PDF
- "భూ ఆందోళన, గోత్ర మహా సభ & CK జాను పార్టీ." *ఓన్మనోరమ మ్యాగజైన్*, మార్చి 2 2021.
- "ఇంట్లో నిరాశ్రయత: కేరళలో రెండవ భూ సంస్కరణకు పిలుపు." *టిఐసి ఐ జర్నల్స్* / *అకాడెమియా.ఎడు*, 2021.