Jump to content

ఆనందుడు

వికీపీడియా నుండి
పూజ్య, థేర

ఆనందుడు
Sculpture of head of smiling monk with East Asian traits, part of limestone sculpture
ఆనందుని శిరస్సు 550–577 CE నాటి శిల్పం
శీర్షికధర్మ మూలపురుషుడు
ఇతర పేర్లువైదేహముని; దమ్మ భాండాగారిక
వ్యక్తిగతం
జననం5వ–4వ శతాబ్దం BCE
కపిలవస్తు
మరణంబుద్ధుని పరినిర్వాణం తరువాత 20 సంవత్సరాలకు
రోహిణీ నదీ తీరం వైశాలి
మతంబౌద్ధమతం
తల్లిదండ్రులుఅమితోదన మహారాజు; రాణి మృగి
దీనికి ప్రసిద్ధిబుద్ధుని వ్యక్తిగత పరిచారకుడు;[1] జ్ఞాపకశక్తి; మహిళల పట్ల కరుణ
ఇతర పేర్లువైదేహముని; దమ్మ భాండాగారిక
Senior posting
Teacherగౌతమబుద్ధుడు; పున్న మంతనీపుత్ర
Consecrationమహాకాశ్యపుడు
Predecessorమహాకశ్యపుడు
Successorమజ్జంతిక
Initiation20వ (మూల సర్వాస్తివాద)
by దశబాల కాశ్యప

ఆనంద బౌద్ధమతంలో ప్రముఖ భిక్షువు. ఆయన గౌతమ బుద్ధునికి బంధువు,అలాగే ఆయనకు అత్యంత సన్నిహిత శిష్యుడూ, వ్యక్తిగత పరిచారకుడు కూడా. బుద్ధుని జీవితంలో చివరి ఇరవై ఐదు సంవత్సరాల పాటు ఆయన వ్యక్తిగత సేవకుడిగా వ్యవహరించాడు.

బుద్ధుని బోధనలను అసాధారణమైన జ్ఞాపకశక్తితో కంఠస్థం చేసుకున్నందుకు ఆనంద ప్రసిద్ధి చెందాడు. బుద్ధుని పరినిర్వాణం అనంతరం జరిగిన మొదటి బౌద్ధ సంగీతిలో ఆయన బుద్ధుని ప్రవచనాలను "ఏవం మే సుతం" ("ఇట్లు నేను విన్నాను") అనే మాటలతో ప్రారంభించి పారాయణం చేశాడని బౌద్ధ సంప్రదాయం చెబుతుంది. ఈ కారణంగా బౌద్ధ సూత్ర సంప్రదాయ పరిరక్షణలో ఆనంద అత్యంత కీలక వ్యక్తిగా గుర్తించబడుతున్నాడు.

ఆనందుడు తన దయ, వినయం, సేవాభావం, బుద్ధుని పట్ల అచంచల భక్తికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. అలాగే బౌద్ధ సంఘంలో మహిళలను ప్రవేశపెట్టే విషయంలో ఆయన ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించినట్లు పాళీ, సంస్కృత, చైనీయ బౌద్ధ గ్రంథాలు పేర్కొంటాయి. ఆయన అభ్యర్థన మేరకే బుద్ధుడు తన పెంపుడు తల్లి మహాపజాపతి గోతమీతో పాటు ఇతర మహిళలను భిక్షుణీలుగా సంఘంలో చేర్చడానికి అంగీకరించినట్లు సంప్రదాయం వివరిస్తుంది.

బుద్ధుని పరినిర్వాణానికి కొద్దికాలం ముందు ఆనందుడు అర్హత్వాన్ని (అర్హంత్ స్థితిని) పొందలేదని సంప్రదాయ గ్రంథాలు పేర్కొంటాయి. అయితే మొదటి బౌద్ధ సంగీతి ప్రారంభానికి ముందు రాత్రి ఆయన అర్హంత్ పదవిని సాధించాడని బౌద్ధ సంప్రదాయం చెబుతుంది. అనంతరం సంగీతి సందర్భంగా బుద్ధుని ఉపదేశాలను మౌఖికంగా పారాయణం చేసి, వాటి పరిరక్షణకు పునాది వేశాడు.

ఆనందుని జీవితం పాళీ త్రిపిటకంతో పాటు సంస్కృత, చైనీయ, టిబెటన్ బౌద్ధ సంప్రదాయాలలో విస్తృతంగా వర్ణించబడింది. బౌద్ధ సాహిత్యం, కళ, శిల్పకళ, నాటకాలు, ఆధునిక బౌద్ధ అధ్యయనాలలో ఆయన ప్రముఖ వ్యక్తిగా పరిగణించబడుతున్నాడు.

ప్రారంభ జీవితం

[మార్చు]
Statue of East Asian monk holding hands in front of belly
ఆనందుని విగ్రహంగా భావించబడుతున్న చైనా శిల్పం

ఆనందుని జననం, కుటుంబ నేపథ్యం గురించి వివిధ బౌద్ధ సంప్రదాయాలలో కొంత భిన్నమైన వివరాలు కనిపిస్తాయి. పాళీ సంప్రదాయం ప్రకారం ఆయన అమితోదనుడు కుమారుడు. అమితోదనుడు శుద్ధోదనుడుకు సహోదరుడు[2] కావడంతో, ఆనందుడు గౌతమ బుద్ధుడుకు బంధువు అవుతాడు.[3] ఇతర బౌద్ధ సంప్రదాయాలలో ఆయన వంశావళికి సంబంధించి స్వల్ప భేదాలు ఉన్నప్పటికీ, బుద్ధునితో సన్నిహిత కుటుంబ సంబంధం ఉన్నట్లు అన్ని సంప్రదాయాలు అంగీకరిస్తాయి.[4][1]

బుద్ధుడు జ్ఞానోదయం పొందిన అనంతరం అనేక మంది శాక్య యువకులు ఆయన బోధనలకు ఆకర్షితులై సంఘంలో చేరారు. వారిలో ఆనందుడు కూడా ఒకడు. ఆయనతో పాటు అనురుద్ధుడు, భద్దియుడు, భగు, కింబిలుడు, దేవదత్తుడు, రాజనాపితుడు, ఉపాలి కూడా భిక్షువులయ్యారు. సంఘంలో ప్రవేశించిన తర్వాత వీరందరికీ ఉపాలి ముందుగా దీక్ష పొందినందున, శాక్య యువరాజులు ఆయనకు గౌరవం చూపాల్సి వచ్చింది. దీనివల్ల వారి కులగర్వం తొలగి వినయాన్ని అలవరచుకున్నారని బౌద్ధ సంప్రదాయం పేర్కొంటుంది.

బుద్ధుని వ్యక్తిగత పరిచారకుడు

[మార్చు]
Wooden sculpture of monk sitting in a mermaid pose, reclining
18వ శతాబ్దానికి చెందిన బర్మీస్ శైలిలో రూపొందించిన ఆనందుని విగ్రహం

బుద్ధుని బోధనా జీవితంలో సుమారు ఇరవై సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత, ఆయనకు శాశ్వత వ్యక్తిగత పరిచారకుని అవసరం ఏర్పడింది.[5][note 1] [2] ఆ సమయంలో సంఘంలోని పలువురు ప్రముఖ శిష్యులు ఈ బాధ్యతను స్వీకరించేందుకు ముందుకు వచ్చినప్పటికీ, ఆనందుడు స్వయంగా ముందుకు రాలేదు. బుద్ధుడే చివరకు ఈ బాధ్యతను ఆనందునికి అప్పగించాడు.[note 2]

అయితే ఈ బాధ్యతను స్వీకరించే ముందు ఆనందుడు కొన్ని షరతులు విధించాడు. బుద్ధుడు తనకు ప్రత్యేకంగా వస్త్రాలు, ఆహారం లేదా నివాసం వంటి సౌకర్యాలు కల్పించకూడదని, తనకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఇవ్వకూడదని ఆయన కోరాడు.[2][7] అదే సమయంలో, తాను ఎవరినైనా బుద్ధుని దర్శనానికి తీసుకువస్తే వారిని తిరస్కరించకూడదని, తనకు కలిగిన సందేహాలను ఎప్పుడైనా నివృత్తి చేయాలని, తాను గైర్హాజరైనప్పుడు బోధించిన ధర్మాన్ని తర్వాత తనకు వివరించాలని అభ్యర్థించాడు.[2][7] బుద్ధుడు ఈ షరతులను అంగీకరించడంతో ఆనందుడు ఆయన వ్యక్తిగత పరిచారకునిగా నియమితుడయ్యాడు.

ఆనందుడు బుద్ధుని చివరి ఇరవై ఐదు సంవత్సరాల పాటు అత్యంత నిబద్ధతతో సేవలందించాడు.[3][7] ఆయన బుద్ధుని ప్రయాణాలు, సందర్శకుల ఏర్పాట్లు, దినచర్య నిర్వహణ, ధర్మోపదేశాల సందర్భాలలో అవసరమైన సహాయాన్ని అందించేవాడు. ఈ సుదీర్ఘ సాన్నిహిత్యం వల్ల బుద్ధుడు బోధించిన అనేక ఉపదేశాలను ప్రత్యక్షంగా వినే అవకాశం ఆయనకు లభించింది. ఈ అసాధారణ అనుభవమే తరువాత బౌద్ధ సూత్రాల సంరక్షణలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించడానికి కారణమైంది.

వ్యక్తిత్వం, లక్షణాలు

[మార్చు]
Colored limestone sculpture of monk holding an unidentified object
8వ శతాబ్దానికి చెందిన చైనా సున్నపురాతి ఆనందుని శిల్పం

ఆనందుడు తన అసాధారణ జ్ఞాపకశక్తి,[8][9][10] వినయం, కరుణ, సేవాభావం వల్ల బౌద్ధ సంప్రదాయంలో అత్యంత గౌరవనీయుడిగా నిలిచాడు[9]. బుద్ధుడు బోధించిన ధర్మదేశనలను అత్యంత శ్రద్ధతో ఆలకించి, వాటిని యథాతథంగా గుర్తుంచుకోగల సామర్థ్యం ఆయనకు ఉండేది.[11][12] ఈ కారణంగా ఆయనను బౌద్ధ ధర్మ బోధనల ప్రధాన పరిరక్షకుడిగా భావిస్తారు.

బుద్ధుని సమీపంలో ఎక్కువ కాలం గడిపిన శిష్యులలో ఆనందుడు ప్రముఖుడు. అందువల్ల బుద్ధుని దైనందిన జీవితం, ఆయన బోధనా విధానం, శిష్యులతో, గృహస్థులతో ఆయన వ్యవహరించిన తీరు గురించి అనేక వివరాలు బౌద్ధ గ్రంథాలలో ఆనందుని ద్వారా సంక్రమించాయి.

భిక్షుణీ సంఘ స్థాపనలో పాత్ర

[మార్చు]

బౌద్ధ సంప్రదాయం ప్రకారం, మహిళలను సంఘంలో చేర్చే విషయంలో ఆనందుడు ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించాడు.[13] మహాపజాపతి గోతమీ—బుద్ధుని పెంపుడు తల్లి—మహిళలను కూడా భిక్షుణీలుగా స్వీకరించాలని పలుమార్లు విజ్ఞప్తి చేసినప్పుడు, బుద్ధుడు తొలుత అంగీకరించలేదని పాళీ వినయ పిటకంలో పేర్కొనబడింది.

తర్వాత ఆనందుడు బుద్ధునిని కలిసి, స్త్రీలు కూడా పురుషుల మాదిరిగానే ధర్మాన్ని ఆచరించి అర్హత్వాన్ని పొందగలరా అని ప్రశ్నించాడు. బుద్ధుడు "అవును" అని సమాధానమిచ్చిన తరువాత, మహాప్రజాపతి గౌతమీ బుద్ధునికి చేసిన సేవలను గుర్తుచేస్తూ[14][15], ఆమె అభ్యర్థనను అంగీకరించాలని ఆనందుడు విజ్ఞప్తి చేశాడు. చివరికి బుద్ధుడు కొన్ని ప్రత్యేక నియమాల (గరుధమ్మాలు)తో మహిళల ప్రవేశాన్ని అనుమతించినట్లు బౌద్ధ సంప్రదాయం వివరిస్తుంది.[14] ఈ సంఘటన బౌద్ధ చరిత్రలో భిక్షుణీ సంఘ ఆవిర్భావానికి నాంది పలికిన ఘట్టంగా పరిగణించబడుతుంది.[16][17]

బుద్ధుని పరినిర్వాణం

[మార్చు]
Metal relief
బుద్ధుని చివరి రోజులను, ఆనందునితో సహా చిత్రీకరించిన తూర్పు జావా శిలా ఉత్కీర్ణం

గౌతమ బుద్ధుడు తన చివరి రోజుల్లో కూడా ఆనందుడు ఆయనకు నిరంతర సేవలందించాడు. బుద్ధుడు తన చివరి ఉపదేశాలను ఇచ్చిన సందర్భాల్లో ఆనందుడు ఆయనతో పాటు ఉన్నాడు. బుద్ధుని పరినిర్వాణం సమీపిస్తున్నప్పుడు ఆనందుడు తీవ్ర విచారానికి లోనైనట్లు బౌద్ధ గ్రంథాలు పేర్కొంటాయి. అప్పుడు బుద్ధుడు ఆయనను ఓదార్చి, సమస్త సంయుక్త వస్తువులు నశ్వరమైనవేనని (అనిత్యత) బోధించాడు.

మొదటి బౌద్ధ సంగీతి

[మార్చు]

బుద్ధుని పరినిర్వాణం అనంతరం జరిగిన మొదటి బౌద్ధ సంగీతిలో పాల్గొనే ముందు వరకు ఆనందుడు ఇంకా అర్హంత్ కాలేదని సంప్రదాయం చెబుతుంది.[18][19] సంగీతి ప్రారంభానికి ముందు రాత్రి ఆయన తీవ్రమైన ధ్యానసాధన చేసి అర్హత్వాన్ని పొందినట్లు బౌద్ధ గ్రంథాలు వివరిస్తాయి.[20][21]

సంగీతిలో ఆనందుడు బుద్ధుని బోధించిన సూత్రాలను పారాయణం చేశాడు.[16][22] ప్రతి సూత్రాన్ని "ఏవం మే సుతం" ("ఇట్లు నేను విన్నాను") అనే వాక్యంతో ప్రారంభించాడు.[23][note 3] ఈ సంప్రదాయం తరువాత బౌద్ధ సూత్రాల లక్షణంగా మారింది. బుద్ధుని ఉపదేశాలను క్రమబద్ధంగా సంరక్షించి తరువాతి తరాలకు అందించడంలో ఆనందుని పాత్ర అత్యంత కీలకమైనదిగా భావించబడుతుంది.

వారసత్వం

[మార్చు]

ఆనందుడు బౌద్ధమత చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావశీలమైన శిష్యులలో ఒకరిగా గుర్తింపు పొందాడు. ఆయన జ్ఞాపకశక్తి, ధర్మపట్ల అంకితభావం, కరుణ, సేవా దృక్పథం కారణంగా థేరవాద, మహాయాన, వజ్రయాన సంప్రదాయాలన్నింటిలోనూ గౌరవించబడుతున్నాడు.

బౌద్ధ కళ, శిల్పకళ, సాహిత్యం, నాటకాలు, ఆధునిక బౌద్ధ అధ్యయనాలలో ఆనందుడు తరచుగా చిత్రీకరించబడుతున్నాడు.[25][26][27] బుద్ధుని బోధనలను మౌఖికంగా సంరక్షించిన ప్రధాన శిష్యుడిగా ఆయనకు బౌద్ధ చరిత్రలో శాశ్వత స్థానం లభించింది.

నోట్స్

[మార్చు]
  1. ↑ మూలసర్వాస్తివాద సంప్రదాయం ప్రకారం, ఆ సమయంలో బుద్ధుని వయస్సు 50 సంవత్సరాలు.[6]
  2. ↑ మూలసర్వాస్తివాద సంప్రదాయం ప్రకారం, బుద్ధుడు జ్ఞానోదయం పొందిన సమయంలోనే ఆనందుడు జన్మించాడు. అందువల్ల, ప్రముఖ శిష్యులలో ఆనందుడు వయస్సులో చిన్నవాడు. ఇతర ప్రధాన శిష్యులను బుద్ధుని వ్యక్తిగత పరిచారకులుగా ఎన్నుకోకపోవడానికి వారు ఆ బాధ్యతను నిర్వర్తించడానికి వయస్సు మీదపడినవారై ఉండటమే కారణమని ఈ సంప్రదాయం వివరిస్తుంది.[4]
  3. ↑ కొంతమంది మహాయాన వ్యాఖ్యాతలు, కొన్ని సందర్భాల్లో ఈ వచనాలు మంజుశ్రీ వంటి బోధిసత్త్వుని — అంటే బుద్ధత్వాన్ని సాధించేందుకు ప్రయత్నిస్తున్న మహాసాధకుని — మాటలుగా పరిగణించారు.[24]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. 1 2 Witanachchi 1965, p. 529.
  2. 1 2 3 4 Keown 2004, p. 12.
  3. 1 2 Powers, John (2013). "Ānanda". A Concise Encyclopedia of Buddhism. Oneworld Publications. ISBN 978-1-78074-476-6.
  4. 1 2 Gyatso, Janet (2014). "Female Ordination in Buddhism: Looking into a Crystal Ball, Making a Future". In Mohr, Thea; Tsedroen, Jampa (eds.). Dignity and Discipline: Reviving Full Ordination for Buddhist Nuns. Simon and Schuster. ISBN 978-0-86171-830-6.
  5. ↑ Higham, Charles F. W. (2004). Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations (PDF). Facts On File. p. 10. ISBN 0-8160-4640-9. ఒరిజినల్ నుండి 2022-10-09 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది (PDF).
  6. ↑ Witanachchi 1965, p. 530.
  7. 1 2 3 Malalasekera 1960, Ānanda.
  8. ↑ Sarao, K. T. S. (2004). "Ananda". In Jestice, Phyllis G. (ed.). Holy People of the World: A Cross-cultural Encyclopedia. ABC-CLIO. p. 49. ISBN 1-85109-649-3.
  9. 1 2  One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Rhys Davids, Thomas William (1911). "Ānanda". In Chisholm, Hugh (ed.). ఎన్‌సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా (in ఇంగ్లీష్). Vol. 1 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 913.
  10. ↑ Mun-keat, Choong (2000). The Fundamental Teachings of Early Buddhism: A Comparative Study Based on the Sūtrāṅga Portion of the Pāli Saṃyutta-Nikāya and the Chinese Saṃyuktāgama (PDF). Harrassowitz. p. 142. ISBN 3-447-04232-X. ఒరిజినల్ నుండి 23 October 2012 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది (PDF).
  11. ↑ Findly 2003, p. 375.
  12. ↑ Buswell & Lopez 2013.
  13. ↑ Violatti, Cristian (9 డిసెంబరు 2013). "Siddhartha Gautama". World History Encyclopedia. ఒరిజినల్ నుండి 25 ఆగస్టు 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 29 ఆగస్టు 2018.
  14. 1 2 Ambros 2016, p. 241.
  15. ↑ Ohnuma 2006, p. 862.
  16. 1 2 Buswell & Lopez 2013, Ānanda.
  17. ↑ Findly 2003, p. 384.
  18. ↑ Powers 2007, p. 56.
  19. ↑ Prebish 2005, pp. 225–6.
  20. ↑ Buswell & Lopez 2013, Ānanda; Īryāpatha.
  21. ↑ Shaw 2006, pp. 17–8.
  22. ↑ Zurcher, Erik (2005). "Buddhist Influence on Early Taoism" (PDF). In Williams, Paul (ed.). Buddhism: Critical Concepts in Religious Studies, 8: Buddhism in China, East Asia, and Japan. Routledge. p. 378. ISBN 0-415-33234-6. ఒరిజినల్ నుండి 11 September 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది (PDF).
  23. ↑ Gwynne, Paul (2017). "Books". World Religions in Practice: A Comparative Introduction. John Wiley & Sons. ISBN 978-1-118-97227-4.
  24. ↑ Buswell & Lopez 2013, Evaṃ mayā śrutam.
  25. ↑ Wagner, R. (10 August 1889) [1856]. "Sketch of Wagner's 'Die Sieger'". The Musical World. 69 (32): 531. ProQuest 7726227. the original నుండి 1 October 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  26. ↑ "Jonathan Harvey's Wagner Dream, Opera on 3 - BBC Radio 3". BBC. May 2012. ఒరిజినల్ నుండి 7 November 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  27. ↑ App 2011, pp. 42–3.

గ్రంథసూచీ

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ఆనందుడు&oldid=4911731" నుండి వెలికితీశారు