ఆమలక ఏకాదశి
| ఆమలక ఏకాదశి | |
|---|---|
 ఉసిరి చెట్టు | |
| జరుపుకొనేవారు | హిందువులు |
| రకం | హిందూ |
| ప్రాముఖ్యత | విష్ణు, లక్ష్మీదేవి, దామోదరుడు (కృషుడు), రాధలు ఈ చెట్టు సమీపంలో ఉంటారని విశ్వాసం |
| జరుపుకొనే రోజు | చాంద్రమానాన్ని అనుసరించి |
| వేడుకలు | Prayers and religious rituals, including puja to the amla tree |
| ఆవృత్తి | ఏటా |
అమలక ఏకాదశి హిందువుల పవిత్రమైన రోజు. దీనిని ఫాల్గుణ మాసంలో (ఫిబ్రవరి-మార్చి) శుక్ల పక్షం 11వ రోజున (ఏకాదశి) జరుపుకుంటారు. ఇది ఉసిరి చెట్టుకు (ఆమలకం అంటే ఉసిరి) చేసే వేడుక.
ఏకాదశులు పవిత్రమైనవిగా భావించే విష్ణు దేవుడు ఉసిరి చెట్టులో కొలువై ఉంటాడని నమ్ముతారు. ఆ దేవుని అనుగ్రహం పొందడానికి ఈ రోజున ఉసిరి చెట్టును ఆచారబద్ధంగా పూజిస్తారు. హిందువుల రంగుల పండుగ అయిన హోలీ ప్రధాన వేడుకలు ఈ రోజుతోనే ప్రారంభమవుతాయి.
ప్రాముఖ్యత
[మార్చు]
వృక్షారాధన హిందూమతంలో ఒక అంతర్భాగం. పరమ సత్యమైన బ్రహ్మం ప్రతిదానిలోనూ నివసిస్తుందని హిందూవిశ్వాసం.[1][2]
ముఖ్యంగా ఆమ్లా చెట్టును పూజించడానికి కారణం, విష్ణుమూర్తి ఆ చెట్టులో, దాని సమీపంలో, ప్రత్యేకించి ఆమలక ఏకాదశి నాడు నివసిస్తాడనే నమ్మకం.[3][4] కొన్ని సంప్రదాయాలలో, సంపదకు అధిదేవత అయిన అతని భార్య లక్ష్మీదేవి ఆ చెట్టులో నివసిస్తుందని చెబుతారు. విష్ణువు అవతారమైన కృష్ణుడు, అతని భార్య రాధ ఆ చెట్టు సమీపంలో నివసిస్తారని నమ్ముతారు. [5]
దీనిని పూజించడానికి మరో కారణం, ఆయుర్వేద వైద్య తయారీలలో దీనికి ఔషధ గుణాలు ఉన్నాయని భావించడం. ప్రధానంగా తాజా ఉసిరి పండులో విటమిన్ సి అధికంగా ఉండటం దీనికి కారణం.[3]
పురాణం
[మార్చు]
ఈ సందర్భానికి చెప్పబడిన పురాణ గాథ ప్రకారం, చిత్రసేన మహారాజు, అతని ప్రజలు ఆమలక ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించారు. ఒకసారి వేటకు వెళ్ళినప్పుడు, చిత్రసేనుడు అడవిలో దారి తప్పి, ఆయుధాలతో దాడి చేసిన రాక్షసుల చేతికి చిక్కాడు. అతనికి శారీరకంగా ఎటువంటి హాని జరగనప్పటికీ, రాక్షసులు చుట్టుముట్టడంతో రాజు స్పృహ కోల్పోయాడు. అతని శరీరం నుండి కాంతి రూపంలో ఒక దైవిక శక్తి ఉద్భవించి, అతనిపై దాడి చేసిన వారిని సంహరించి, ఆపై అదృశ్యమైంది. స్పృహలోకి వచ్చిన చిత్రసేనుడు, దాడి చేసిన వారందరూ చనిపోయి ఉండడం చూసి నివ్వెరపోయాడు. ఏకాదశి వ్రతం ఆచరించడం వలనే ఇది జరిగిందని ఒక దైవవాణి (ఆకాశవాణి) ప్రకటించింది. ఈ సంఘటన తరువాత, రాజ్యంలో ఈ వ్రతం ప్రాచుర్యం పొందింది, ఇది శాంతి, సామరస్యానికి దారితీసింది. [5]
ఈ కథకు మరో రూపం వశిష్ఠ మహర్షి చెప్పిన బ్రహ్మాండ పురాణంలో కనిపిస్తుంది. వైదిక రాజు చైత్రరథుడు, అతని ప్రజలు విష్ణు ఆరాధన వలన సంపదను పొందారు. ఒకసారి, ఆమలక ఏకాదశి నాడు చైత్రరథుడు, అతని ప్రజలు నదీ తీరంలోని విష్ణు ఆలయం దగ్గర విష్ణువును, ఉసిరి చెట్టును పూజించారు. ఆయన విష్ణువు అవతారమైన పరశురాముడిని కూడా పూజించాడు. భక్తులు ఉపవాసం ఉండి, రాత్రంతా మేల్కొని, విష్ణువును స్తుతిస్తూ భజనలు పాడారు. ఆకలితో ఉన్న ఒక వేటగాడు ఆ బృందంలో చేరి ఆమలక ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించాడు. దాని ఫలితంగా, మరణానంతరం అతను వసురథ రాజుగా పునర్జన్మించాడు. వసురథుడు కూడా మునుపటి కథలోని చిత్రసేన రాజు లాంటి అనుభవాన్నే పొందినట్లు వర్ణించబడింది. ప్రధాన వ్యత్యాసం ఏమిటంటే, వసురథుడు ఈ జన్మలో కాకుండా తన పూర్వజన్మలో వ్రతం ఆచరించాడు. ఈ కథలో నీతి ఏమిటంటే, ఎటువంటి కోరిక లేకుండా కేవలం స్వచ్ఛమైన భక్తితో ఆమలక ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించడం వల్ల, ఈ జన్మ లోను, తరువాతి జన్మల లోనూ విష్ణువు అనుగ్రహం లభిస్తుంది.[6]
ఆచారాలు
[మార్చు]వ్రతం ఆచరించేవారు ఉదయాన్నే స్నానం చేయాలి. భక్తులు లేదా పురోహితులు లాంఛనప్రాయంగా చెట్టుకు స్నానం చేయించి, నీరు పోసి, ఆపై పూజ చేస్తారు. భక్తులు ఈ రోజున ఉపవాసం ఉంటారు. శ్రేయస్సు, సంపద, ఆరోగ్యం కోసం ప్రార్థిస్తూ బ్రాహ్మణ పురోహితులకు కానుకలు సమర్పిస్తారు.[2][3] భక్తులు ఆమలక ఏకాదశి వ్రత కథను కూడా వింటారు.[6] ఈ రోజున అన్నదానం, దానధర్మాలు చేయడం విధిగా ఉంది; దీని పుణ్యం వాజపేయ, అంటే సోమ యజ్ఞం చేయడంతో సమానం.[5]
హోలీ పండుగ వసంత పంచమి నాడు ప్రారంభమైనప్పటికీ, అసలైన సంబరాలు ఆమలక ఏకాదశి నాడు మొదలవుతాయి. ఈ రోజు హోలీ ఉత్సవాల పరాకాష్టకు నాంది పలుకుతుంది, ఇది నాలుగు చాంద్రమాస రోజుల తరువాత వచ్చే పౌర్ణమి నాడు ముగుస్తుంది. ఈ రోజు నుండే ప్రజలు రంగులతో ఆడటం ప్రారంభిస్తారు.[2]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Uskokov, Aleksandar (2022-09-22). The Philosophy of the Brahma-sutra: An Introduction (in ఇంగ్లీష్). Bloomsbury Publishing. p. 67. ISBN 978-1-350-15003-4.
- 1 2 3 Sehgal, Sunil (1999). Encyclopaedia of Hinduism: C-G, Volume 2. Sarup & Sons. p. 529. ISBN 9788176250641. Retrieved 12 November 2012.
- 1 2 3 Melton, J. Gordon (2011). Religious Celebrations: An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations: An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations. ABC-CLIO. pp. 27–28. ISBN 9781598842050. Retrieved 7 November 2012.
- ↑ Krishna, Nanditha (2014-05-15). Sacred Plants of India (in ఇంగ్లీష్). Penguin UK. p. 257. ISBN 978-93-5118-691-5.
- 1 2 3 Garg, Gaṅgā Rām (1992). Encyclopaedia of the Hindu World: Ak-Aq. Concept Publishing Company. p. 357. ISBN 9788170223757. Retrieved 7 November 2012.
- 1 2 "Amalaki Ekadashi, dedicated to the priceless Amla Tree". Archived from the original on 2016-03-22. Retrieved 2012-11-14.