ఆరాధన (1969 సినిమా)
| ఆరాధన | |
|---|---|
 | |
| దర్శకత్వం | శక్తి సమంత |
| రచన | శక్తి సమంత |
| నిర్మాత | శక్తి సమంత |
| తారాగణం | షర్మిలా ఠాగూర్ రాజేష్ ఖన్నా సుజిత్ కుమార్ ఫరీదా జలాల్ అభి భట్టాచార్య అశోక్ కుమార్ |
| ఛాయాగ్రహణం | అలోక్ దాస్గుప్తా |
| కూర్పు | అలోక్ దాస్గుప్తా |
| సంగీతం | ఎస్.డి. బర్మన్ |
| పంపిణీదార్లు | శక్తి ఫిల్మ్స్ |
విడుదల తేదీ | 1969 నవంబరు 7 |
సినిమా నిడివి | 169 నిమిషాలు |
| దేశం | భారతదేశం |
| భాష | హిందీ |
| బాక్సాఫీసు | 7 కోట్లు[1] |
ఆరాధన (అనువాదం. ఆరాధన) శక్తి సమంతా దర్శకత్వం వహించిన 1969 భారతీయ హిందీ సినిమా. షర్మిలా ఠాగూర్, రాజేష్ ఖన్నా ప్రధాన పాత్రలలో నటించిన ఈ సినిమా 17వ ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డులలో ఉత్తమ చిత్రంగా ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డును గెలుచుకుంది. షర్మిల ఠాగూర్ తన కెరీర్లో అత్యుత్తమ ప్రదర్శనలలో ఒకటి ఇచ్చి ఫిల్మ్ఫేర్ ఉత్తమ నటి అవార్డును గెలుచుకుంది.[2] మొదట హిందీలో విడుదలై బెంగాలీలోకి డబ్ చేయబడిన ఆరాధన భారీ విజయం రెండు రీమేక్లకు దారితీసింది: తమిళ సినిమా శివగామియిన్ సెల్వన్ (1974), తెలుగు సినిమా కన్నవారి కలలు (1974).[3][4][5]
ఈ సినిమా రాజేష్ ఖన్నాను రాత్రికి రాత్రే సంచలనంగా మార్చింది. ఆయన 1969 నుండి 1971 వరకు ఇచ్చిన 15 వరుస సోలో హిట్లకు, హీరోగా నటించిన 'మర్యాద', 'అందాజ్' విజయవంతమైన సినిమాల ద్వారా, 1969 నుండి 1971 మధ్య రాజేష్ ఖన్నా 17 వరుస హిట్ సినిమాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.[6] ఇది భారతదేశం, సోవియట్ యూనియన్లో బ్లాక్బస్టర్గా నిలిచింది, అలాగే ఆ సంవత్సరంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన సినిమాగా నిలిచింది.[7] ఈ సినిమా ఇతివృత్తం 1946లో వచ్చిన టు ,ఎవ్రీ హిజ్ ఓన్, సినిమా ఆధారంగా రూపొందించబడింది.[8]
కథ
[మార్చు]భారత వైమానిక దళ అధికారి అరుణ్ వర్మ తన సహ పైలట్ మదన్తో కలిసి పశ్చిమ బెంగాల్ లోని డార్జిలింగ్ కొండల వెంట తిరిగే బహిరంగ జీపులో "మేరే సప్నో కీ రాణి" పాడారు. అదే సమయంలో, డాక్టర్ గోపాల్ త్రిపాఠి కుమార్తె వందన రైలు కిటికీ నుండి చూస్తుంది, అరుణ్ గమనిస్తాడు. కొన్ని రోజుల పాటు అనేకసార్లు కలిసిన తరువాత, వారు ప్రేమలో పడతారు, నిశ్చితార్థం చేసుకుంటారు. ఉత్సాహంగా, వారు ఆచారాలు లేకుండా ఒక ఆలయంలో రహస్యంగా వివాహం చేసుకున్నారు, దేవునికి ఏకైక సాక్షిగా, దండలు మాత్రమే మార్పిడి చేసుకున్నారు, అయితే వారు తమ బంధువులు, స్నేహితుల ముందు అధికారిక వేడుకలో వివాహం చేసుకోవాలని యోచిస్తున్నారు. భారీ వర్షాలు కురుస్తున్నప్పుడు, వారు మెరిసే అగ్నిగల ఆశ్రయంలోకి ఆశ్రయం పొందుతారు, ఇది వారికి సన్నిహితంగా మారడానికి దారితీస్తుంది. దేవుని ముందు ప్రతి విధంగా ఒకరినొకరు అంగీకరించుకున్నందున వారి సాన్నిహిత్యం గురించి సిగ్గుపడకూడదని అరుణ్ ఆమెకు చెబుతాడు. అతను వివాహం చేసుకోవడానికి కొంతకాలం తర్వాత తిరిగి వస్తానని వాగ్దానం చేస్తాడు.
కొద్ది రోజుల్లోనే అరుణ్ విమాన ప్రమాదంలో మరణిస్తాడు. తాను గర్భవతి అని వందన తెలుసుకుంటుంది. అరుణ్ కుటుంబం ఆమెను కోడలుగా అంగీకరించలేకపోతుంది. ఆమె తండ్రి కూడా ఆమెను నిరాశ్రయులను వదిలి మరణిస్తాడు. వందన కుమారుడు పుట్టి సూరజ్ అని పేరు పెట్టాడు. మరుసటి రోజు చట్టబద్ధంగా అతన్ని దత్తత తీసుకోవాలనే ఆశతో ఆమె అతన్ని దత్తతకు తీసుకువెళుతుంది, కాని పిల్లలు లేని జంట అతన్ని దత్తతు తీసుకోవడానికి అనుమతించవలసి వస్తుంది. అతని జీవితంలో ఒక భాగంగా ఉండాలని నిశ్చయించుకున్న ఆమె అతని నానీ పాత్రను అంగీకరిస్తుంది. ఒక రోజు, ఆమె యజమాని బావమరిది, ఇంట్లో ఒంటరిగా ఆమెను కనుగొని, ఆమెను వేధించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు, కాని సూరజ్ అతన్ని కత్తితో పొడిచి చంపి పారిపోతాడు. పోలీసులు వచ్చినప్పుడు, వందన హత్యకు బాధ్యత వహించి అరెస్టు చేయబడుతుంది.
కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత వందన విడుదలైనప్పుడు, జైలర్ ఆమెను తన ఇంటికి తీసుకెళ్లి తన కుమార్తె రేణుకు పరిచయం చేస్తాడు. వందన త్వరలో రేణు ప్రేమికుడు సూరజ్ను కలుస్తుంది. అతను తన తండ్రి, పైలట్ చిత్రం కూడా. అతనికి ఇంతకు ముందు వందనను చూసిన అనుభూతి ఉంది, కానీ అతని జ్ఞాపకాలు క్షణభంగురంగా ఉన్నాయి. తన తల్లిదండ్రుల నిజమైన కథ అతనికి బాధ కలిగించవచ్చని ఆందోళన చెందిన వందన దాచడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.
సూరజ్ తన తండ్రిలాగే విమాన ప్రమాదంలో గాయపడ్డాడు కానీ ప్రాణాలతో బయటపడ్డాడు. అతను ఆసుపత్రిలో కోలుకుంటున్నప్పుడు, వందన మదన్ను కలుస్తుంది. అతనికి అరుణ్, వందన ప్రేమ వ్యవహారం యొక్క నిజం తెలుసు, సూరజ్ అందరికీ చెప్పడానికి ఆత్రుతగా ఉంటాడు, కాని వందన పరిణామాలకు భయపడుతుంది. ఒక రోజు వందన కోసం ఎదురుచూస్తూ గదిలో కాగితాలను వెతుకుతూ, సూరజ్ అరుణ్ ఫోటోను కనుగొంటాడు. అరుణ్, వందన అతని నిజమైన తల్లిదండ్రులు అని అకస్మాత్తుగా గ్రహించడం స్పష్టమవుతుంది. అతను తన తల్లి త్యాగాలను గుర్తించి, ఆమె బలాన్ని, ధైర్యాన్ని కీర్తిస్తాడు.
నటీనటులు
[మార్చు]- వందన "వీను" వర్మ/వందన త్రిపాఠి (అరుణ్ భార్య) గా షర్మిలా ఠాగూర్
- ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ అరుణ్ వర్మ/సూరజ్ కుమార్ వర్మ (డబుల్ రోల్) గా రాజేష్ ఖన్నా
- ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ మదన్ వర్మగా సుజిత్ కుమార్ తరువాత ఎయిర్ కమోడోర్
- ఎయిర్ కమోడోర్ గంగూలీగా అశోక్ కుమార్
- గోపాల్ త్రిపాఠిగా పహారీ సన్యాల్
- శ్రీమతి ప్రసాద్ సక్సేనాగా అనితా గుహ
- రామ్ ప్రసాద్ సక్సేనాగా అభి భట్టాచార్య
- మన్మోహన్-శ్యామ్
- జైలర్ గా మదన్ పూరి
- తికరం గా అసిత్ సేన్
- రేణు వర్మగా ఫరీదా జలాల్ (సూరజ్ భార్య)
- ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ ప్రకాష్ (సూరజ్ సహోద్యోగి, స్నేహితుడు) గా సుభాష్ ఘాయ్
- మిస్టర్ వర్మగా కృష్ణ కాంత్ (అరుణ్ తండ్రి)
ఉత్పత్తి
[మార్చు]ఈ సినిమాకి సచిన్ భౌమిక్ కథ అందించారు. ఈ సినిమా ఇతివృత్తం 1946లో వచ్చిన టు ఎవ్రీ హిజ్ ఓన్ సినిమా ఆధారంగా రూపొందించబడింది.[9] ఆరాధన చిత్రీకరణకు ఒక రోజు ముందు, నిర్మాత సురీందర్ కపూర్ సమంతా తన తాజా సినిమా ఏక్ శ్రీమన్ ఏక్ శ్రీమతి శశి కపూర్ ప్రధాన పాత్రలో చూపించారు, దీనిని సచిన్ భౌమిక్ కూడా రాశారు. ఈ సినిమా ముగింపు తన సొంత సినిమా మాదిరిగానే ఉండటాన్ని ఆయన ఆశ్చర్యపరిచారు. మరుసటి రోజు, రచయితలు గుల్షన్ నందా, మధుసూదన్ కలేల్కర్ అతని కార్యాలయాన్ని సందర్శించినప్పుడు, సామంత తన చిత్రాన్ని రద్దు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ఈ విషయం విన్న గుల్షన్ నందా ఈ సినిమాలో తండ్రి కొడుకులుగా ద్విపాత్రాభినయం చేయాలని సూచించారు. మొదట్లో, మొదటి హీరో విరామం నాటికి చనిపోయి, కొత్త హీరో అడుగు పెట్టాల్సి ఉండేది.[10] అదే సాయంత్రం, ఆరాధన రద్దు చేయబడుతున్నప్పుడు, నంద కాటి పటాంగ్ కథను సమంతకు పఠించాడు, అది అతనికి తక్షణమే నచ్చింది, కాబట్టి తరువాతి రెండు గంటలు వారు మొదట ఆరాధన రెండవ భాగాన్ని తిరిగి వ్రాసారు, తరువాత కాటి పటాంగ్ గురించి చర్చించారు.[11]
వందన పాత్రకు ఆశా పరేఖ్ మొదటి ఎంపిక. అయితే, ఈ సినిమాలో రాజేష్ ఖన్నా తల్లిగా నటించడానికి ఆమె ఇష్టపడనందున ఆమె ఈ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించింది.[12] ఆ తర్వాత ఆమె కటి పటాంగ్ సినిమాలో ప్రధాన పాత్ర పోషించింది.
మూడు నిమిషాల 30 సెకండ్లకు పైగా సాగిన "రూప్ తేరా మస్తానా" పాట సన్నివేశాన్ని ఒకే టేక్లో చిత్రీకరించారు.[13] సమయ పరిమితుల కారణంగా ఇది జరిగిందని షర్మిలా ఠాగూర్ అభిప్రాయపడ్డారు.[14] రాజేష్ ఖన్నా తన రెండవ కొడుకు పాత్రలో దేవ్ ఆనంద్ను అనుకరించాలని తాను సూచించినట్లు శక్తి సమంత ఒక ఇంటర్వ్యూలో గుర్తుచేసుకున్నారు. ఆయన అలానే చేశాడు, అది బాగా కుదిరింది.[15]
సౌండ్ట్రాక్
[మార్చు]ఆనంద్ బక్షి సాహిత్యంతో ఈ సినిమాకి ఎస్. డి. బర్మన్ సంగీతం సమకూర్చాడు. ఆరాధన పాటలకు సచిన్ దేవ్ బర్మన్ సంగీతం అందించారు. ఈ సినిమాకి రాహుల్ దేవ్ బర్మన్ అసిస్టెంట్ సంగీత దర్శకుడిగా వ్యవహరించాడు. అతని ప్రధాన పని అమరిక, నేపథ్య సంగీతం, గాయకుడి కోసం కొన్ని స్వరాలను మెరుగుపరచడం, ఈ ప్రక్రియలో తన తండ్రికి సహాయం చేయడం. అన్ని పాటలను సచిన్ దేవ్ బర్మన్ స్వరపరిచాడు. రైజింగ్ స్టార్ రాజేష్ ఖన్నా స్థానంలో కిషోర్ కుమార్ ఎంపిక చేయడంలో సచిన్ దేవ్ బర్మన్ స్వయంగా కీలక పాత్ర పోషించాడు.[16] ఇది సంగం, మేరే మెహబూబ్ తర్వాత 1960లలో అత్యధికంగా అమ్ముడైన మూడవ హిందీ చలనచిత్ర ఆల్బమ్.[17]
"రూప్ తేరా మస్తానా"లో, కెర్సీ లార్డ్ అకార్డియన్, హోమీ ముల్లన్ దుగ్గి, మనోహరి సింగ్ సాక్సోఫోన్, బుజి లార్డ్ వైబ్రాఫోన్ వాయించాడు.[18][19][20] ఈ పాటను తమిళ రీమిక్స్ వెర్షన్లో కె. ఎస్. చిత్ర, స్టైల్ భాయ్ పాడిన "జీన్ పాంట్స్" గా కూడా తిరిగి ఉపయోగించారు.[21]
హిందీ
[మార్చు]| సం. | పాట | గాయకులు | పాట నిడివి |
|---|---|---|---|
| 1. | "మేరే సప్నో కి రాణి" | కిషోర్ కుమార్ | 5:00 |
| 2. | "రూప్ తేరా మస్తానా" | కిషోర్ కుమార్ | 3:45 |
| 3. | "కోరా కాగాజ్ థా యే మాన్ మేరా" | కిషోర్ కుమార్, లతా మంగేష్కర్ | 5:38 |
| 4. | "చందా హై తు మేరా సూరజ్ హై తూ" | లతా మంగేష్కర్ | 4:02 |
| 5. | "సఫల్ హోగి తేరి ఆరాధన" | ఎస్. డి. బర్మన్ | 5:45 |
| 6. | "గన్ గునా రహే హై భన్వారే" | ముహమ్మద్ రఫీ, ఆశా భోస్లే | 3:53 |
| 7. | "బాఘోన్ మే బహార్ హై" | ముహమ్మద్ రఫీ, లతా మంగేష్కర్ | 3:52 |
| మొత్తం నిడివి: | 31:55 | ||
బెంగాల్
[మార్చు]| సం. | పాట | గాయకులు | పాట నిడివి |
|---|---|---|---|
| 1. | "మోర్ షాప్నేరి షాతి" | కిషోర్ కుమార్ | 4:50 |
| 2. | "ఎటో కాచే దుజోనే" | కిషోర్ కుమార్ | 4:08 |
| 3. | "గుంజనే దోలె యే భ్రమర" | కిషోర్ కుమార్, ఆశా భోస్లే | 4:34 |
| 4. | "ఎతో కచ్చే దుజానే" | కిషోర్ కుమార్, లతా మంగేష్కర్ | 5:56 |
| 5. | "చొండ్రో జె టుయి" | లతా మంగేష్కర్ | 3:50 |
| 6. | "మాధోబి ఫుటెచే ఓయి" | ఎస్. డి. బర్మన్, లతా మంగేష్కర్ | 3:59 |
| మొత్తం నిడివి: | 26:57 | ||
అవార్డులు
[మార్చు]- 17వ ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డ్స్ :[22]
గెలిచారు
- ఉత్తమ చిత్రం – శక్తి సమంత
- ఉత్తమ నటి – షర్మిలా ఠాగూర్
- ఉత్తమ పురుష నేపథ్య గాయకుడు – "రూప్ తేరా మస్తానా" కి కిషోర్ కుమార్
నామినేట్ చేయబడింది
- ఉత్తమ దర్శకుడు - శక్తి సమంత
- ఉత్తమ నటుడు – రాజేష్ ఖన్నా
- ఉత్తమ సహాయ నటి – ఫరీదా జలాల్
- ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు – ఎస్.డి. బర్మన్
- ఉత్తమ గీత రచయిత - ఆనంద్ బక్షి "మేరే సప్నో కి రాణి"
- ఉత్తమ కథ - సచిన్ భౌమిక్
- 17వ జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు :[23]
గెలిచారు
- ఉత్తమ నేపథ్య గాయకుడు - "సఫల్ హోగీ తేరీ ఆరాధనా" కోసం ఎస్.డి. బర్మన్
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ website
- ↑ "rediff.com: Dial D for Darjeeling". Specials.rediff.com. Archived from the original on 13 August 2012. Retrieved 14 January 2012.
- ↑ Aradhana. 1969. Event occurs at 0:19.
- ↑ "Why not in Tamil?". Sunday Times. 22 February 1998. Archived from the original on 22 April 2017. Retrieved 12 May 2017.
- ↑ "Birthday Special: Remembering Rajesh Khanna's top five films". Jagran Post. 29 December 2014. Archived from the original on 1 October 2018. Retrieved 2018-10-01.
- ↑ "Eight lesser known facts about Rajesh Khanna on his death anniversary". The Hindustan Times. 18 July 2015. Archived from the original on 29 August 2016. Retrieved 5 October 2016.
- ↑ "Remembering master screenwriter Sachin Bhowmick – Death anniversary special". Archived from the original on 13 April 2018. Retrieved 12 April 2018.
- ↑ "Aradhana (1969) & To Each His Own (1946)". bobbytalkscinema.com. Archived from the original on 9 August 2016. Retrieved 14 February 2016.
- ↑ "Aradhana (1969) & To Each His Own (1946)". bobbytalkscinema.com. Archived from the original on 9 August 2016. Retrieved 14 February 2016.
- ↑ "Originally, Aradhana and Ek Shriman Ek Shrimati had the same climax". Rediff Movies. 26 June 2012. Archived from the original on 11 September 2012. Retrieved 7 May 2013.
- ↑ "Two of his finest films were created in one evening". Rediff Movies. 26 June 2012. Archived from the original on 11 September 2012. Retrieved 7 May 2013.
- ↑ "This film was rejected by Asha Parekh, later became huge blockbuster, ran in theatres for 75 weeks, movie is..., lead actress is..." www.india.com (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2026-05-01.
- ↑ "SRK Kajol to shoot one take song in Dilwale, but it's not Bollywood's first". Business Insider. Archived from the original on 19 October 2016. Retrieved 12 May 2017.
- ↑ "'Your Call' with Sharmila Tagore: full transcript". NDTV.com. Archived from the original on 27 May 2017. Retrieved 12 May 2017.
- ↑ Shakti Samanta speaks about his film 'Amar-Prem' యూట్యూబ్లో
- ↑ Prakash Parayath (28 October 2002). "Song of the rebel". The Hindu. Archived from the original on 29 October 2013. Retrieved 13 June 2012.
- ↑ "Music Hits 1960–1969". Box Office India. Archived from the original on 15 February 2008. Retrieved 2 September 2013.
- ↑ "Interview – HQ Chowdhury, Speaking to Shakti Samanta, Dhaka film festival 2001". Moti Lalwani. Archived from the original on 28 April 2005. Retrieved 17 January 2017.
- ↑ "The Aradhana syndrome and S D Burman". Rediff. 31 October 2000. Archived from the original on 5 October 2013. Retrieved 24 July 2013.
- ↑ "NDTV Movies: Bollywood News – Celebrity News – Celebrity Gossip – Latest Bollywood Stories". movies.ndtv.com. Archived from the original on 24 July 2013. Retrieved 24 July 2013.
- ↑ "Roop Tera Mastana (Tamil Version)". JioSaavn. 12 March 1997. Retrieved 2021-09-22.
- ↑ "The Winners -1969". The Times Of India.
{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link) - ↑ "17th National Film Awards" (PDF). Directorate of Film Festivals. Archived (PDF) from the original on 25 July 2020. Retrieved 2 September 2020.