ఆల్బర్ట్ సరస్సు
| ఆల్బర్ట్ సరస్సు | |
|---|---|
_(NASA).jpg) 2002లో నాసా MODIS ఉపగ్రహం తీసిన చిత్రం. చుక్కలతో చూపిన బూడిదరంగు గీత కాంగో (డీఆర్సీ) (ఎడమవైపు), ఉగాండా (కుడివైపు) దేశాల మధ్య సరిహద్దును సూచిస్తుంది. | |
  ఆల్బర్ట్ సరస్సు  ఆల్బర్ట్ సరస్సు  ఆల్బర్ట్ సరస్సు | |
| నిర్దేశాంకాలు | 1°41′N 30°55′E / 1.683°N 30.917°E |
| సరస్సులోకి ప్రవాహం | విక్టోరియా నైలు సెమ్లికి నది |
| వెలుపలికి ప్రవాహం | ఆల్బర్ట్ నైలు |
| పరీవాహక విస్తీర్ణం | 416,661 km2 (160,874 sq mi) |
| పరీవాహక దేశాలు | కాంగో ప్రజాస్వామ్య గణరాజ్యం, ఉగాండా |
| గరిష్ట పొడవు | 160 km (99 mi) |
| గరిష్ట వెడల్పు | 30 km (19 mi) |
| ఉపరితల వైశాల్యం | 5,590 km2 (2,160 sq mi)[1] |
| సరాసరి లోతు | 25 m (82 ft) |
| గరిష్ట లోతు | 51 m (167 ft) |
| 133 km3 (32 cu mi)[2] | |
| తీరంపొడవు1 | 782 km (486 mi) |
| ఉపరితల ఎత్తు | 619 m (2,031 ft) |
| ప్రాంతాలు | ఎంటోరోకో, కైసో, బుటియాబా, వాన్సెకో, పన్యిముర్, మహాగి పోర్టు, బులిసా, కసెన్యి పోర్టు |
| మూలాలు | [2] |
| 1 Shore length is not a well-defined measure. | |
ఆల్బర్ట్ సరస్సు , బన్యోరో ప్రజలచే మొదటగా మ్విటాంజిగె సరస్సు గా, అలూర్ ప్రజలచే నామ్ ఒవోయో బోన్యో గా పిలువబడింది. కొంతకాలం పాటు దీనిని మొబుటు సేసే సెకో సరస్సు అని కూడా పిలిచారు. ఈ సరస్సు ఉగాండా, కాంగో ప్రజాస్వామ్య గణరాజ్యం సరిహద్దులో ఉంది. ఇది ఆఫ్రికాలో ఆరవ అతిపెద్ద సరస్సు కాగా, ఉగాండా గ్రేట్ లేక్స్లో రెండవ అతిపెద్ద సరస్సు.
భౌగోళికం
[మార్చు]ఆల్బర్ట్ సరస్సు ఉగాండా, కాంగో ప్రజాస్వామ్య గణరాజ్యం మధ్య సరిహద్దులో ఉంది. ఇది తూర్పు ఆఫ్రికా రిఫ్ట్ యొక్క పశ్చిమ శాఖ అయిన ఆల్బర్టైన్ రిఫ్ట్లోని సరస్సుల శ్రేణిలో అత్యంత ఉత్తరాన ఉన్న సరస్సు.
ఈ సరస్సు సుమారు 160 కిలోమీటర్లు పొడవు, అత్యధిక వెడల్పు వద్ద 30 కిలోమీటర్లు వెడల్పు కలిగి ఉంటుంది. దీని గరిష్ఠ లోతు 51 మీటర్లు కాగా, సముద్ర మట్టానికి 619 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది.
ఆల్బర్ట్ సరస్సు ఎగువ నైలు నది సంక్లిష్ట జలవ్యవస్థలో భాగం. దీని ప్రధాన జలవనరులు శ్వేత నైలు, సెమ్లికి నది. శ్వేత నైలు యొక్క జలాలు చివరకు ఆగ్నేయ దిశలోని విక్టోరియా సరస్సు నుండి వస్తాయి. సెమ్లికి నది నైరుతి దిశలోని ఎడ్వర్డ్ సరస్సు నుండి ప్రవహిస్తుంది. విక్టోరియా నైలు జలాలు ఆల్బర్ట్ సరస్సు జలాల కంటే తక్కువ లవణీయతను కలిగి ఉంటాయి.
సరస్సు యొక్క ఉత్తర అంచు నుండి వెలువడే ప్రవాహాన్ని ఆల్బర్ట్ నైలు అని పిలుస్తారు, ఇది శ్వేత నైలు యొక్క ఒక భాగం. ఈ నది తరువాత దక్షిణ సూడాన్ లోనికి ప్రవేశించినప్పుడు మౌంటెన్ నైలుగా ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.
సరస్సు దక్షిణ భాగంలో, సెమ్లికి నది కలిసే ప్రాంతంలో విస్తారమైన చిత్తడి నేలలు ఉన్నాయి. సరస్సుకు దక్షిణాన రువెన్జోరి పర్వతాలు ఉండగా, వాయవ్య దిశలో బ్లూ పర్వతాలు ఉన్నాయి. సరస్సు తీరప్రాంతంలోని ముఖ్యమైన నివాస ప్రాంతాలలో బుటియాబా, పక్వాచ్ ఉన్నాయి.
నీటి లక్షణాలు
[మార్చు]అత్యంత లోతైన మలావి సరస్సు, టాంగానికా సరస్సు, కివు సరస్సులతో పోలిస్తే, ఆల్బర్ట్ సరస్సు నీటి ఉష్ణోగ్రత తక్కువ మార్పులతో స్థిరంగా ఉంటుంది. సాధారణంగా ఇది 27–29 °C (81–84 °F) మధ్య ఉంటుంది. సరస్సు లోతైన భాగాల్లో కూడా తగినంత ఆక్సిజన్ ఉంటుంది.[3]
ఈ సరస్సు నీటి pH విలువ సుమారు 9 లేదా కొద్దిగా తక్కువగా ఉంటుంది. అలాగే దీని విద్యుత్ వాహకత సుమారు 720–780 μS/cm ఉంటుంది. ఇవి మంచినీటి సరస్సుకు చాలా అధిక విలువలే అయినప్పటికీ, ఎడ్వర్డ్ సరస్సుతో పోలిస్తే తక్కువగానే ఉంటాయి.[4]
జంతుజాలం
[మార్చు]ఆల్బర్ట్ సరస్సు అనేక జలచర, అర్ధ-జలచర జంతువులకు నివాసస్థలంగా ఉంది. వీటిలో హిప్పోపొటామస్లు, ఉగాండా కోబ్ జింకలు, నైలు మొసలిలు, నైలు మానిటర్ బల్లులు, ఆఫ్రికన్ సాఫ్ట్షెల్ తాబేలులు, సెంట్రల్ ఆఫ్రికన్ మడ్ టర్టిల్లు, విలియమ్స్ మడ్ టర్టిల్లు, వివిధ అర్ధ-జలచర పాములు, అనేక రకాల కప్పలు ఉన్నాయి.[3]
నీటిపక్షులు కూడా విస్తారంగా కనిపిస్తాయి. వాటిలో పెలికాన్లు, హెరాన్లు, అరుదైన షూబిల్ ముఖ్యమైనవి.[5]
చేపలు, చేపల వేట
[మార్చు]ఆల్బర్ట్ సరస్సులో 55 చేపల జాతులు నమోదయ్యాయి.[6]
నైలు మొసలిని మినహాయిస్తే, ఈ సరస్సులో అతిపెద్ద మాంసాహార చేప నైలు పర్చ్ కాగా, ఇది ఇక్కడి స్వదేశీ జాతి. ఇతర రిఫ్ట్ వ్యాలీ సరస్సులలోలాగా ప్రవేశపెట్టబడిన లేదా దురాక్రమణ జాతి కాదు. ఇతర పెద్ద మాంసాహార చేపలలో పొడవాటి టైగర్ఫిష్, ఆఫ్రికన్ టైగర్ఫిష్, మార్బుల్డ్ లంగ్ఫిష్, కార్నిష్ జాక్, ఆఫ్రికన్ షార్ప్టూత్ క్యాట్ఫిష్, వుండు క్యాట్ఫిష్ ఉన్నాయి.[3]
అదనంగా, నైలు టిలాపియా, నైజర్ బార్బ్, ఆల్బర్ట్ లేట్స్, ఎలక్ట్రిక్ క్యాట్ఫిష్, జిరాఫ్ క్యాట్ఫిష్ వంటి చేపల వేట కూడా ముఖ్యమైన ఆర్థిక కార్యకలాపం. వీటిని సాధారణ చేపల వేట పద్ధతుల ద్వారా పట్టుకుంటారు.[6] అలాగే చిన్న పరిమాణం గల బ్రైసినస్ నర్స్, ఎంగ్రాలిసైప్రిస్ బ్రెడోయ్ చేపలను ప్రధానంగా వెలుతురు ఆధారిత చేపల వేట ద్వారా పట్టుకుంటారు.[7]
ఉగాండాలో మొత్తం చేపల ఉత్పత్తిలో సుమారు 30% ఆల్బర్ట్ సరస్సు నుంచే లభిస్తుంది.[6]
ఆల్బర్ట్ సరస్సులో ఇతర ఆఫ్రికా గ్రేట్ సరస్సు లతో పోలిస్తే తక్కువ స్థానిక (ఎండెమిక్) జాతులు ఉన్నాయి.[8]
ఆల్బర్ట్ సరస్సు నుండి బయలుదేరే నైలు భాగమైన ఆల్బర్ట్ నైలులో నిమూలే ప్రాంతంలో అనేక వేగవంతమైన ప్రవాహాలు (rapids) ఉన్నప్పటికీ,[9] అవి సరస్సును ప్రధాన నైలు వ్యవస్థ నుండి పూర్తిగా వేరుచేయలేకపోయాయి.[8]
దీనికి విరుద్ధంగా, ఎడ్వర్డ్ సరస్సు (అలాగే జార్జ్ సరస్సు) సెమ్లికి నదిలోని వేగవంతమైన ప్రవాహాల వల్ల ఆల్బర్ట్ సరస్సు నుండి సమర్థవంతంగా వేరుపడింది. అలాగే క్యోగా సరస్సు (మరియు చివరకు విక్టోరియా సరస్సు) విక్టోరియా నైలులోని మర్చిసన్ జలపాతాలు కారణంగా ఆల్బర్ట్ సరస్సు నుండి వేరుపడింది.[8][9]
ఈ కారణంగా ఆల్బర్ట్ సరస్సులోని చాలా చేపలు నైలు నది ఇతర భాగాలలో కూడా కనిపించే సాధారణ నదీజాతి చేపలే. ఇతర రిఫ్ట్ వ్యాలీ సరస్సులలో విస్తారంగా కనిపించే హాప్లోక్రోమైన్ సిక్లిడ్ చేపలు ఇక్కడ చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి.
ఆల్బర్ట్ సరస్సులో ఉన్న ఆరు హాప్లోక్రోమైన్ జాతులలో నాలుగు స్థానిక జాతులు:
- Haplochromis albertianus
- H. avium
- H. bullatus
- H. mahagiensis
మిగిలిన రెండు జాతులు నైలు నదిలో కూడా కనిపిస్తాయి:
- H. loati
- Pseudocrenilabrus multicolor
పోల్చిచూడగా, ఎడ్వర్డ్–జార్జ్ సరస్సుల వ్యవస్థలోని 60కు పైగా హాప్లోక్రోమైన్ జాతులలో ఎక్కువ భాగం, అలాగే విక్టోరియా–క్యోగా సరస్సుల వ్యవస్థలోని సుమారు 600 హాప్లోక్రోమైన్ జాతులలో చాలా వరకు స్థానిక జాతులే.[8] ఆల్బర్ట్ సరస్సులోని ఇతర స్థానిక చేపల జాతులు చిన్న సైప్రినిడ్ చేప ఎంగ్రాలిసైప్రిస్ బ్రెడోల్ , అంతరించిపోతున్న ఆల్బర్ట్ లేట్స్ మాత్రమే.[8]
చరిత్ర
[మార్చు]ఆల్బర్ట్ సరస్సును బన్యోరో, బటోరో ప్రజలు ఇప్పటికీ మ్విటాంజిగె అని పిలుస్తారు. అలాగే అలూర్, వలసపాలనకు పూర్వం శతాబ్దాలుగా ఈ ప్రాంతంలో నివసిస్తున్న ఇతర ప్రజలు దీనిని నామ్ ఒవోయో బోన్యో అని పిలుస్తారు.
మ్విటాంజిగె అనే పేరుకు రున్యోరో భాషలో "మిడతలను సంహరించేది" అనే అర్థం ఉంది. ఇది omwita ("సంహరించేవాడు"), enzige ("మిడతలు") అనే పదాల కలయిక. అలూర్ భాషలో నామ్ ఒవోయో బోన్యో అంటే "మిడతలను ఓడించిన సరస్సు" అని అర్థం. ఇందులో Nam అంటే "సరస్సు", Ovoyo అంటే "ఓడించింది", Bonyo అంటే "మిడతలు".
ఈ పేరు ఒక స్థానిక పురాణగాథ నుండి ఉద్భవించింది. ఆ కథనం ప్రకారం, ఒకసారి మిడతల దండు సరస్సు తూర్పు తీరంలో నివసిస్తున్న ప్రజల పంటలను పూర్తిగా నాశనం చేసింది. అనంతరం అవి సరస్సును దాటి మరో తీరానికి వెళ్లడానికి ప్రయత్నించగా, అక్కడికి చేరకముందే నశించిపోయాయి.
1864లో అన్వేషకులు శామ్యూయెల్ బేకర్, ఫ్లోరా వాన్ సాస్ (లేడీ బేకర్) ఈ సరస్సును కనుగొన్నారు.[10] వారు దీనికి ఇటీవల మరణించిన ప్రిన్స్ ఆల్బర్ట్ (బ్రిటిష్ రాణి విక్టోరియా మహారాణి భర్త) గౌరవార్థం "ఆల్బర్ట్ సరస్సు" అని పేరు పెట్టారు.
20వ శతాబ్దంలో జైర్ అధ్యక్షుడు మొబుటు సేసే సెకో కొంతకాలం ఈ సరస్సుకు తన పేరును పెట్టాడు.
యూరోపియన్ వలసపాలకులు ఈ సరస్సులో నౌకా రవాణాను నిర్వహించారు. ఈజిప్టు, తూర్పు ఆఫ్రికా, దక్షిణ ఆఫ్రికాలోని బ్రిటిష్ ప్రయోజనాలను అనుసంధానించే రైల్వేలు, నదీ స్టీమర్లు, సరస్సు స్టీమర్ల నెట్వర్క్లో భాగంగా ఆల్బర్ట్ సరస్సులో నౌకా సేవలను అభివృద్ధి చేయాలని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ప్రణాళిక రూపొందించింది.
ఈ లక్ష్యంతో వూల్స్టన్, హాంప్షైర్లోని John I. Thornycroft & Company నౌకానిర్మాణశాల 1930లో SS Robert Coryndon అనే సరుకు, ప్రయాణికుల నౌకను నిర్మించింది.[11] ఈ నౌకకు 1918–1922 మధ్య ఉగాండా గవర్నర్గా పనిచేసిన బ్రిటిష్ సైన్యం అధికారి రాబర్ట్ థోర్న్ కోరిండన్ గౌరవార్థం పేరు పెట్టారు.[12] విన్స్టన్ చర్చిల్ ఈ నౌకను "నీటిపై తేలియాడే అత్యుత్తమ గ్రంథాలయం"గా అభివర్ణించగా, ఎర్నెస్ట్ హెమింగ్వే దీనిని "నీటిపై మహోన్నత వైభవం"గా వర్ణించాడు.[12] ఈ నౌకను 1962లో ఉద్దేశపూర్వకంగా ముంచివేసినట్లు[13] లేదా 1964లో ప్రమాదవశాత్తూ మునిగిపోయినట్లు[12] వివిధ వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఆ నౌక ఇప్పటికీ వెలికితీయబడలేదు. బుటియాబా దిగ్బంధన స్థలం సమీపంలో సరస్సులో పాక్షికంగా మునిగిన స్థితిలో ఉంది.[12][13] దాని అవశేషాలను ఇప్పటికీ చూడవచ్చు.
Heritage Oil, Tullow Oil సంస్థలు ఆల్బర్ట్ సరస్సు పరివాహక ప్రాంతంలో భారీ చమురు నిల్వలను కనుగొన్నట్లు ప్రకటించాయి. అనేక బిలియన్ల బ్యారెళ్ల సామర్థ్యం కలిగిన ఈ చమురు క్షేత్రం, సహారా ఎడారికి దక్షిణాన ఉన్న ఆఫ్రికా ప్రాంతంలో గత ఇరవై సంవత్సరాలకు పైగా కాలంలో కనుగొనబడిన అతిపెద్ద భూభాగ చమురు క్షేత్రంగా నిలవవచ్చని అంచనా వేయబడింది.[14]
2014 మార్చిలో, కాంగో శరణార్థులను తీసుకెళ్తున్న ఒక పడవ ఆల్బర్ట్ సరస్సులో బోల్తా పడింది, దీని ఫలితంగా 250 మందికిపైగా మరణించారు.[15] 2016 డిసెంబరు 26న, ఒక స్థానిక గ్రామ ఫుట్బాల్ జట్టు సభ్యులు, అభిమానులు మొత్తం 45 మందిని తీసుకెళ్తున్న పడవ ఆల్బర్ట్ సరస్సులో మునిగిపోయింది. ఈ ప్రమాదంలో కనీసం 30 మంది మరణించారు.[16] 2020 డిసెంబరు 24న, ఉగాండా నుండి కాంగోకు ప్రయాణిస్తున్న ఒక పడవ బోల్తా పడటంతో 30 మంది మరణించారు. ప్రయాణికులు COVID-19 మహమ్మారి కారణంగా విధించిన ప్రయాణ పరిమితులపై ఆందోళన చెందుతూ ప్రయాణిస్తున్నట్లు నివేదించబడింది.[17] ఆల్బర్ట్ సరస్సు తీరంలోని కిబిరో స్థావరానికి సాంస్కృతిక, పురావస్తు పరమైన విశిష్ట ప్రాముఖ్యత ఉంది.[18]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Major Lakes". the original నుండి November 6, 2021 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 9 Oct 2023.
- 1 2 "The Nile". the original నుండి October 6, 2007 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
- 1 2 3 Green, J. (2009). "Nilotic Lakes of the Western Rift". In H.J. Dumont (ed.). The Nile. Monographiae Biologicae. Vol. 89. Springer Science + Business Media B.V. pp. 263–286. ISBN 978-1-4020-9725-6.
- ↑ Talling, J.F. (2009). "Physical and Chemical Water Characteristics". In H.J. Dumont (ed.). The Nile. Monographiae Biologicae. Vol. 89. Springer Science + Business Media B.V. pp. 367–394. ISBN 978-1-4020-9725-6.
- ↑ "Ramsar Sites". ugandawildlife.org. the original నుండి 31 July 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 September 2019.
- 1 2 3 Wandera, S.B.; J.S. Balirwa (2010). "Fish species diversity and relative abundance in Lake Albert—Uganda". Aquatic Ecosystem Health & Management. 13 (3): 284–293. Bibcode:2010AqEHM..13..284W. doi:10.1080/14634988.2010.507120. S2CID 84735862.
- ↑ "The Lake Albert light fishery". National Fisheries Resources Research Institute (Uganda). 2009. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 September 2019.
- 1 2 3 4 5 Witte, F.; M.J.P. van Oijen; F.A. Sibbing (2009). "Fish Fauna of the Nile". In H.J. Dumont (ed.). The Nile. Monographiae Biologicae. Vol. 89. Springer Science + Business Media B.V. pp. 647–676. ISBN 978-1-4020-9725-6.
- 1 2 Dumont, H.J. (2009). "A Description of the Nile Basin, and a Synopsis of Its History, Ecology, Biogeography, Hydrology, and Natural Resources". In H.J. Dumont (ed.). The Nile. Monographiae Biologicae. Vol. 89. Springer Science + Business Media B.V. pp. 1–21. ISBN 978-1-4020-9725-6.
- ↑ Dorothy Middleton (2004). "Baker [née von Sass], Florence Barbara Maria, Lady Baker (1841–1916)". Oxford Dictionary of National Biography (online ed.). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/42346. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2015-09-11. (Subscription, Wikipedia Library access or UK public library membership required.)
- ↑ Jitze Couperus (2009-04-06). "Jitze Couperus". Biog: The World Biography Project. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2011-05-18.
{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link) - 1 2 3 4 "Behold, a Dream Unfulfilled". Ugandan Insomniac; Want to sleep, can't sleep. 2009-03-25. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2011-05-18.
- 1 2 "darbykj's photostream". Flickr. 2007-12-09. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2011-05-18 – via Yahoo!.
- ↑ "Oil & Gas | National Environment Management Authority". www.nema.go.ug. the original నుండి 2023-03-14 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2020-05-30.
- ↑ "Uganda Lake Albert boat disaster 'killed 251 refugees'". BBC News. March 27, 2014. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: April 16, 2014.
- ↑ "At least 30 drown in Uganda Christmas drama on Lake Albert". MSN. the original నుండి 2016-12-27 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
- ↑ Kamale, Jean-Yves (December 24, 2020). "Boat capsizes between Uganda and Congo, killing more than 30". Associated Press. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: December 24, 2020.
- ↑ Connah, Graham (March 1, 1997). "The cultural and chronological context of Kibiro, Uganda". African Archaeological Review. 14 (1): 25–67. doi:10.1007/BF02968365. S2CID 128430380 – via Springer Link.
బాహ్య లింకులు
[మార్చు]- Cana, Frank Richardson; Garstin, William Edmund (1911). . ఎన్సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా (in ఇంగ్లీష్). Vol. 1 (11th ed.). pp. 503–504.
- ఐక్యరాజ్యసమితి ఆహార, వ్యవసాయ సంస్థ Archived 2008-03-14 at the Wayback Machine
- ఆల్బర్ట్ సరస్సుకు సంబంధించిన వరల్డ్ లేక్స్ డేటాబేస్ నమోదు Archived 2019-12-04 at the Wayback Machine
- "తూర్పు ఆఫ్రికా రైల్వేలు, నౌకాశ్రయాలు, సముద్ర సేవలు" – SS Robert Coryndon సహా తూర్పు ఆఫ్రికా సరస్సు నౌకల చిత్రాలు
- Wikipedia articles incorporating a citation from the ODNB
- Wikipedia articles with VIAF identifiers
- Wikipedia articles with LCCN identifiers
- Wikipedia articles with GND identifiers
- ఆల్బర్ట్ సరస్సు (ఆఫ్రికా)
- ఆఫ్రికా గ్రేట్ లేక్స్
- గ్రేట్ రిఫ్ట్ లోయ సరస్సులు
- కాంగో ప్రజాస్వామ్య గణరాజ్యంలోని సరస్సులు
- ఉగాండాలోని సరస్సులు
- కాంగో ప్రజాస్వామ్య గణరాజ్యం–ఉగాండా సరిహద్దు
- నైలు నది
- ఆఫ్రికాలో అంతర్జాతీయ సరస్సులు