ఇడార్ రాష్ట్రం
ఇడార్ రాష్ట్రం ఇడార్ రాష్ట్రం | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| c. 1257–1948 | |||||||
 Flag
 కోట్ ఆఫ్ ఆర్మ్స్
| |||||||
చిహ్నం | |||||||
| Status | రాచరిక రాష్ట్రం | ||||||
| రాజధాని | ఇడార్ | ||||||
| ప్రభుత్వం | సంపూర్ణ రాచరికం | ||||||
| History | |||||||
• Established | c. 1257 | ||||||
• ఇదార్ రావు పాలన | 1257–1656 | ||||||
• ఇదార్ మార్వార్ పాలన | 1729–1948 | ||||||
• భారతదేశ అధినివేశంలోకి ప్రవేశం | జూన్ 10 1948 | ||||||
| |||||||
ఈదార్ అని కూడా పిలువబడే ఇదార్ రాష్ట్రం, ప్రస్తుత భారతదేశంలోని గుజరాత్ రాష్ట్రంలో ఉన్న రాచరిక రాష్ట్రం. ఇది బ్రిటిష్ కాలంలో బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీలోని గుజరాత్ డివిజన్‌లోని మహి కాంత ఏజెన్సీలో భాగంగా ఉండేది.[1]
రావు రాజవంశం పాలన
[మార్చు]ఇడార్ రాష్ట్రం 1257లో రావు సోనాగ్ స్థాపించిన ఒక రాచరిక రాష్ట్రం. దీని అన్ని కాల పాలకులు రాథోడ్ రాజపుత్రులు. [2][3] ఇడార్ రాష్ట్ర వారసత్వ ప్రశ్నపై, గుజరాత్ సుల్తాన్, ముజఫర్ షా, మేవార్ రాణా సంగ ప్రత్యర్థి హక్కుదారులకు మద్దతు ఇచ్చాడు. 1520లో సంగ ఇడార్ సింహాసనంపైరైమల్‌ను స్థాపించాడు, ముజఫర్ షా తన మిత్రుడు భర్మల్ను స్థాపించడానికి సైన్యాన్ని పంపాడు. సంగ స్వయంగా ఇడార్ చేరుకున్నాడు, సుల్తాన్ సైన్యం తిరిగి కొట్టబడింది. రాణా గుజరాతీ సైన్యాన్ని వెంబడించి, గుజరాత్‌లోని అహ్మద్‌నగర్, విస్నగర్ పట్టణాలను దోచుకుని, సుల్తాన్ సైన్యాన్ని అహ్మదాబాద్ వరకు వెంబడించాడు.[4] 1656లో మురాద్ బక్ష్ ఆధ్వర్యంలో మొఘలుల చేతిలో ఓడిపోయే వరకు రాథోడ్ పాలించిన ఇదార్ 12 తరాల పాటు గుజరాత్‌లోని మొఘల్ ప్రావిన్స్‌లో భాగమైంది. ఆ తర్వాత ఇదార్ గుజరాత్‌లోని మొఘల్ ప్రావిన్స్‌లో భాగమైంది.
మార్వార్ రాజవంశం స్వాధీనం
[మార్చు]1729లో జోధ్‌పూర్ మహారాజు సోదరులు ఆనంద్ సింగ్, రాయ్ సింగ్ బలవంతంగా ఇడార్ను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. వారు ఇడార్, అహ్మద్‌నగర్, మొరాసా, బాద్, హర్సోల్, పరాంతిజ్, వైజాపూర్ జిల్లాలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. మరో ఐదు జిల్లాలను వారి కొత్త రాష్ట్రానికి ఉపనదులుగా మార్చారు. 1753లో దామాజీ గైక్వాడ్ ఆధ్వర్యంలో మరాఠాలు ఈ రాష్ట్రాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు, ఆనంద్ సింగ్ యుద్ధంలో మరణించారు. రాయ్ సింగ్ తన సోదరుడి మరణం గురించి తెలుసుకున్నప్పుడు అతను ఒక దళాన్ని సమీకరించి, మరోసారి ఇడార్ను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు, అతను ఆనంద్ సింగ్ కుమారుడిని సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టి అతని సంరక్షకుడు అయ్యాడు. 1766లో రాయ్ సింగ్ మరణం తరువాత, మరాఠాలు మరోసారి ఇడార్ను బెదిరించారు, దీని మీద ఆనంద్ సింగ్ కుమారుడు రావు సియో సింగ్, పరాంతిజ్, విజాపూర్ జిల్లాలను పేష్వాకు, మొరాసా, బాద్, హర్సోల్ జిల్లాలను గైక్వాడ్‌లకు అప్పగించడానికి అంగీకరించారు.[5]
1875లో, ఇడార్ రాష్ట్రం 60,000 పౌండ్ల ఆదాయాన్ని కలిగి ఉంది. బరోడా రాష్ట్రం గైక్వాడ్‌లకు 3,034 పౌండ్ల కప్పం చెల్లించింది. 1875లో రాష్ట్ర జనాభా 217,382. పాలకులు జోడా కుటుంబానికి చెందిన రాథోడ్ రాజ్‌పుత్‌లు, 15 తుపాకుల తుపాకీ వందనం పొందటానికి అర్హులు.[6]
1924లో ఇదార్‌ను వెస్ట్రన్ ఇండియా స్టేట్స్ ఏజెన్సీ భాగంగా చేశారు. దీనిని 1940ల ప్రారంభంలో రాజ్పుతానా ఏజెన్సీ బదిలీ చేశారు. 1948 జూన్ 10న ఇడార్ భారత యూనియన్‌లో భాగమైంది. 1949లో, ఇది రద్దు చేయబడి, ఆ సమయంలో బొంబాయి రాష్ట్రం ఉన్న సబర్కాంత జిల్లా, మెహసానా జిల్లా మధ్య విభజించబడింది.[7] 1960లో గుజరాత్ ఏర్పడినప్పుడు ఈ రెండు జిల్లాలను చేర్చారు.
ఇడార్ పాలకులు
[మార్చు]ఇడార్ పాలకులు రాథోడ్ రాజవంశానికి చెందిన శాఖ, అందువల్ల జోధ్‌పూర్ పాలకుడికి చెందిన అదే వంశానికి చెందినవారు. మొదటి మహారాజు జోధ్‌పూర్ చెందిన అజిత్ సింగ్ కుమారుడు.
రాజులు
[మార్చు].jpg)
- 1731-1751 ఆనంద్ సింగ్ (1753)
- అతని రెండవ కుమారుడు శివ్ సింగ్ 1792 నుండి 1843 వరకు అహ్మద్‌నగర్ మహారాజులుగా పాలించిన రాజవంశం ప్రత్యేక శాఖను స్థాపించాడు, చివరి మహారాజు తఖ్త్ సింగ్ జోధ్‌పూర్ మహారాజు అయ్యాడు, అక్కడ నుండి అహ్మద్‌నగర్ రేఖను కొనసాగించాడు.
- 1791-1792 భవన్ సింగ్ (1755-1792)
- 1792-1833 గంభీర్ సింగ్ (ID2) ఆగష్టు 1833
- 12 ఆగస్టు 1833-26 డిసెంబరు 1868 జవాన్ సింగ్, KCSI (′ID2] డిసెంబరు
- 26 డిసెంబర్ 1868-ఫిబ్రవరి 1901 కేశ్రీ సింగ్, కెసిఎస్ఐ (1864-ఫిబ్రవరి 1901)
- ఫిబ్రవరి-అక్టోబర్ 1901 మధ్యంతరం
- అక్టోబరు-30 నవంబరు 1901 కృష్ణ సింగ్ (అక్టోబరు 1901-30 నవంబరు 1901). సర్ కేశ్రీసింహ్జీకి మరణానంతర కుమారుడు, అతను పుట్టినప్పటి నుండి, తన తండ్రి మరణించిన ఎనిమిది నెలల తరువాత, ఒక నెల తరువాత తన సొంత మరణం వరకు "పరిపాలించాడు".
- జనవరి 1902-1902 ప్రతాప్ సింగ్, GCB, GCSI, GCVO, LLD (22 అక్టోబర్ 1845-4 సెప్టెంబర్ 1922)
మహారాజులు
[మార్చు]- 1902-మే 1911 ప్రతాప్ సింగ్, GCB, GCSI, GCVO, LLD (22 అక్టోబర్ 1845-4 సెప్టెంబర్ 1922)
- మే 1911-14 ఏప్రిల్ 1931 దౌలత్ సింగ్, KCSI (12 మే 1875-14 ఏప్రిల్ 1931)
- 14 ఏప్రిల్ 1931-15 ఆగస్టు 1947 హిమ్మత్ సింగ్, (2 సెప్టెంబర్ 1899-24 నవంబర్ 1960)
స్వాతంత్య్రానంతర మహారాజులు
[మార్చు]- దల్జీత్ సింగ్ (10 జూలై 1917-17 మే 1992)
- రాజేంద్ర సింగ్ (25 సెప్టెంబర్ 1938-)
అహ్మద్‌నగర్ రాజులు
[మార్చు]- 1791-1798 సంగ్రామ్ సింగ్
- 1798-1835 కరణ్ సింగ్
- 1835-1839 ప్రతాప్ సింగ్
- 1839 - 1841 ....
- 1841-1843 తఖ్త్ సింగ్
మొరాసా రాజులు
[మార్చు]- 1791-1806 జలీమ్ సింగ్
- 1806-1821 ప్రతాప్ సింగ్
బాద్ రాజులు
[మార్చు]- 1791-1826 అమీర్ సింగ్
సూర్ రాజులు
[మార్చు]- 1791-ఇంద్ర సింగ్
వంశావళి
[మార్చు]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Chisholm, Hugh, ed. (1911). ఎన్‌సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా (in ఇంగ్లీష్) (11th ed.). Cambridge University Press.
{{cite encyclopedia}}: Missing or empty|title=(help) - ↑ Indian Princely Medals: A Record of the Orders, Decorations, and Medals by Tony McClenaghan, pg 179
- ↑ Dhananajaya Singh (1994). The House of Marwar. Lotus Collection, Roli Books. p. 13.
He was the head of the Rathore clan of Rajputs, a clan which besides Jodhpur had ruled over Bikaner, Kishengarh, Idar, Jhabhua, Sitamau, Sailana, Alirajpur and Ratlam, all States important enough to merit gun salutes in the British system of protocol. These nine Rathore States collectively brought to India territory not less than 60,000 square miles in area.
- ↑ Hooja, Rima (2006). A History of Rajasthan. Rupa Publication. pp. 450–451.
- ↑ "he Imperial Gazetteer of India pg. 198". Archived from the original on 29 May 2023. Retrieved 13 March 2023.
- ↑ "The Imperial Gazetteer of India pg 196–198". Archived from the original on 29 May 2023. Retrieved 13 March 2023.
- ↑ Columbia-Lippincott Gazetteer, p. 824
