Jump to content

ఇవాన్ కార్పెంకో-కార్యీ

వికీపీడియా నుండి
ఇవాన్ కార్పెంకో-కార్యీ
Іван Карпенко-Карий
జననంఇవాన్ కర్పోవిచ్ టోబిలేవిచ్ (Іван Карпович Тобілевич)
(1845-09-29)1845 సెప్టెంబరు 29
అర్సెనెవ్కా, ఖేర్సన్ గవర్నరేట్, రష్యన్ సామ్రాజ్యం
(now ఆర్సెనివ్కా [uk], కిరోవోహ్రాద్ ఒబ్లాస్ట్, ఉక్రెయిన్)
మరణం1907 సెప్టెంబరు 15(1907-09-15) (వయసు: 61)
బెర్లిన్, జర్మన్ సామ్రాజ్యం
కలం పేరుHnat Karyi, K. Adamenko
వృత్తినాటక రచయిత, నటుడు, రంగస్థల కార్మికుడు
భాషఉక్రేనియన్
జాతీయతఉక్రేనియన్
కాల వ్యవధి1884–1907
సాహిత్య ప్రక్రియకామెడీ, విషాదం, నాటకం
సాహిత్య ఉద్యమంవాస్తవికత
దాంపత్యభాగస్వామి
నదియా టార్కోవ్స్కా
​
​
(m. 1870; died 1881)​
సోఫియా టార్కోవ్స్కా
​
(m. 1883)​
పిల్లలుమారియా టోలీవిచ్ క్రెసన్
బంధువులుకార్పో టోలీవిచ్ (తండ్రి)

ఇవాన్ కర్పోవిచ్ టోబిలేవిచ్[1] (ఉక్రేనియన్: Іван Карпович Тобілевич; 29 సెప్టెంబర్ [O.S. 17 సెప్టెంబర్] 1845[2] – 15 సెప్టెంబర్ [O.S. 2 సెప్టెంబర్][3] 190 ద్వారా ప్రసిద్ధి చెందింది. కార్పెంకో-కార్యీ[a] (Карпенко-Карий,  ఉచ్చారణ [kɐrˈpɛnko ˈkɑrɪj]) ఒక ఉక్రేనియన్ రచయిత, నాటక రచయిత, నటుడు, పాండిత్యం. అతను ఉక్రేనియన్ దేశీయ థియేటర్ ప్రముఖులలో ఒకరిగా నియమించబడ్డాడు.

అర్సెనివ్కా గ్రామంలో పుట్టి పెరిగిన ఆయన మైకోలా సడోవ్స్కీయి, పనాస్ సక్సాగన్స్కీయి, మరియా సడోవ్స్కీయి-బరిలోట్టి దంపతుల సోదరుడు.[5][6] 1870లో, ఆయన నాడియా టార్కోవ్స్కీయిని వివాహం చేసుకున్నారు.[7] ఆయన రచనలు 1883లో నోవోబ్రానెట్స్ రాసినప్పుడు ప్రారంభమయ్యాయి. మరుసటి సంవత్సరం ఆయన నోవోచెర్కాస్క్‌కు బహిష్కరించబడ్డారు, అక్కడ ఆయన తన మొదటి నాటకాన్ని రాశారు. ఉక్రెయిన్కు తిరిగి వెళ్లి, తన జీవితపు చివరి దశలో, ఆయన బెర్లిన్కు వెళ్లి, అక్కడ 1907లో మరణించారు.

ఆయన రచనలు పద్దెనిమిది నాటకాలు[8], వాటిలో ది వైజ్ మ్యాన్ అండ్ ది ఫూల్, మార్టిన్ బోరులియా, హండ్రెడ్ థౌజండ్, ది మాస్టర్ వంటి వ్యంగ్య హాస్య నాటకాలు ఉన్నాయి. ది వాగాబాండ్, ది స్టేటస్ సీకర్స్, ది సర్వెంట్ గర్ల్, ది ఫార్చ్యూన్‌లెస్ మైడెన్, ది ఫాదర్స్ టేల్, అలాంగ్ ది డ్నీపర్ అతని నాటకాలు. అలాగే ఎ మ్యాడ్‌క్యాప్ ఆఫ్ ది 18వ శతాబ్దం, సావా చలీ వంటి చారిత్రక ఎథ్నోగ్రాఫిక్ నాటకాలు కూడా ఉన్నాయి.

జీవిత చరిత్ర

[మార్చు]

టోబిలేవిచ్ 1845 సెప్టెంబర్ 29న, యెలిసావెట్‌గ్రాడ్ (ఇప్పుడు క్రోపివ్నిట్స్కీ) సమీపంలోని మధ్య ఉక్రెయిన్‌లోని అర్సెనెవ్కా అనే గ్రామంలో జన్మించాడు.[2] అతను ఎస్టేట్ మేనేజర్ కార్ప్ టోబిలేవిచ్ కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతను బాబ్రినెట్స్కీ డిస్ట్రిక్ట్ స్కూల్‌లో చదువుకున్నాడు,[9] 1859 నుండి అతను మాలా వైస్కా పట్టణంలో బెయిలిఫ్ క్లర్క్‌గా, తరువాత నగర పరిపాలనలో క్లర్క్‌గా పనిచేశాడు.[10] అతను 1864లో కౌంటీ కోర్టులో పనిచేశాడు.[11]

1865లో యెలిసావెట్‌గ్రాడ్‌కు వెళ్లి, జిల్లా పోలీసు విభాగానికి అధిపతిగా పనిచేశాడు,[12] ఒలెక్సాండర్ టార్కోవ్స్కీ అమెచ్యూర్ ప్రదర్శనలలో పాల్గొన్నాడు, సాహిత్య, విమర్శనాత్మక కథనాలను ప్రచురించాడు, తరువాత ఒపనాస్ మైఖలేవిచ్ చట్టవిరుద్ధమైన నరోడోవో సర్కిల్‌లో సభ్యుడయ్యాడు. 1870లో, అతను నగర కవి, జర్నలిస్ట్ అర్సేని టార్కోవ్స్కీ అత్త నాడియా టార్కోవ్స్కీని వివాహం చేసుకున్నాడు.[7] కట్నంగా, అతను టార్కోవ్స్కీ కుటుంబ పొలాన్ని పొందాడు, వారికి ఏడుగురు పిల్లలు ఉన్నారు.[13] 1881లో నాడియా మరణించాడు, అతని కుమార్తె హలీనా మరుసటి సంవత్సరం మరణించింది.[14] 1883లో, అతను పోలీసు కార్యదర్శి పదవి నుండి తొలగించబడ్డాడు, విప్లవకారులకు పాస్‌పోర్ట్‌లు సరఫరా చేసినందుకు బహిష్కరించబడ్డాడు.

1880లలో మార్కో క్రోపివ్నిట్స్కీ బృందంలో నటించడం ద్వారా ఆయన తొలి ప్రదర్శన పాత్ర ప్రారంభమైంది. 1883లో హ్నాట్ కారి అనే మారుపేరుతో సంతకం చేయబడిన "రాడా" అనే పంచాంగంలో ఉక్రేనియన్ భాషలో తన మొదటి కథ "నోవోబ్రానెట్స్"ను ప్రచురించాడు.[15]

1884లో అరెస్టు చేయబడిన తరువాత, అతను నోవోచెర్కాస్క్‌కు బహిష్కరించబడ్డాడు, అక్కడ అతను కమ్మరిగా పనిచేశాడు, తరువాత ఒక బుక్‌బైండింగ్ వర్క్‌షాప్‌ను ప్రారంభించాడు.[16] తన బహిష్కరణ సమయంలో, అతను తన మొదటి నాటకం, షెపర్డ్ (బుర్గ్లాకా), అలాగే బొండరివ్నా, వైజ్ మ్యాన్ అండ్ ది ఫూల్, నైమిచ్కా, టాలెంట్‌లెస్ నాటకాలను రాశాడు. 1886లో, బొండరివ్నా, హూ ఈజ్ గిల్టీ?, రీజనబుల్ అండ్ ఫూల్‌తో సహా అతని నాటకాల సంకలనం ఖెర్సన్‌లో ప్రచురించబడింది.[17] 1887లో అతను విడుదలైన తర్వాత, అతను తన భార్య సోఫియాతో కలిసి ఉక్రెయిన్‌కు తిరిగి వచ్చి, తన మొదటి భార్య నాడియా పేరు పెట్టబడిన పొలంలో స్థిరపడ్డాడు. నేడు, ఈ పొలం ఒక చారిత్రక, సాంస్కృతిక రిజర్వ్, మ్యూజియం.[18]

అతని నాటకం, నయ్మిచ్కా, 1887లో, మార్టిన్ బోరుల్యా, 1892లో జోరాలో ప్రచురించబడ్డాయి. 1888లో, అతనిపై ప్రజల పర్యవేక్షణ తొలగించబడింది, అతను తన సోదరుడు మైకోలా సడోవ్స్కీ బృందంలో చేరాడు, తరువాత మరొక సోదరుడు పనాస్ సక్సాగన్స్కీ బృందంలో చేరాడు.[8] అతని నాటకాల సద్గుణాలు సజీవత, పాత్రల సమగ్రత, బాగా ఎంచుకున్న భాష. 1890లో, అతను ఉక్రేనియన్ కళాకారుల సంఘంలో చేరి, హండ్రెడ్ థౌజండ్ అనే కామెడీని రాశాడు.

అతను మాస్కోలోని కాంగ్రెస్ ఆఫ్ స్టేజ్ యాక్టర్స్ కు ఉక్రేనియన్ థియేటర్ పై జరిగిన హింసకు అంకితం చేయబడిన ఒక నోట్ రాశాడు,[19] దానిని పనాస్ సక్సాగన్స్కీ కాంగ్రెస్ పోడియం నుండి చదివాడు. 1899లో, అతను 18వ శతాబ్దపు హేడమాక్ ప్రాంతంలో జరిగిన సంఘటనలకు అంకితం చేసిన సావా చాలీ అనే చారిత్రక విషాదాంతాన్ని రాశాడు.

1906లో ఆయన అనారోగ్యానికి గురై, వేదికను వదిలి వెళ్లి, చికిత్స కోసం బెర్లిన్‌కు వెళ్లారు. తీవ్రమైన అనారోగ్యం తర్వాత, టోబిలేవిచ్ 1907 సెప్టెంబర్ 15న బెర్లిన్‌లో మరణించారు. ఆయన అవశేషాలను ఉక్రెయిన్‌కు తిరిగి తీసుకువచ్చి నదేజ్డా ఫామ్‌లో ఖననం చేశారు.

గమనికలు

[మార్చు]
  1. ↑ His pseudonym, Karpenko-Karyi, is derived from the name of his father, Karp, and his favourite literary character, Hnat Karyi, who is the hero in Taras Shevchenko's play, Nazar Stodolia.[4]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "Ivan Karpenko-Kary". Myslene Drevo. Retrieved 2023-03-07.
  2. 1 2 Voloshyn, Ivan Oleksiĭovych (1973). Aktorsʹka maisternistʹ koryfeïv: zbirnyk (in ఉక్రెయినియన్). Mystetstvo. p. 111. Retrieved 26 March 2024.
  3. ↑ Івашків, Василь (12 August 2023). Іван Тобілевич (Карпенко-Карий). Нарис життя і творчості (in ఉక్రెయినియన్). Bohdan Books. p. 26. ISBN 978-966-10-7885-6. Retrieved 26 March 2024.
  4. ↑ "ІВАН КАРПЕНКО-КАРИЙ – ВЕЛИКИЙ КОРИФЕЙ УКРАЇНСЬКОГО ТЕАТРУ" (PDF). dspace.mdu.edu.ua. Archived from the original (PDF) on 27 మార్చి 2024. Retrieved 26 March 2024.
  5. ↑ "КАРПЕНКО-КАРЫЙ ИВАН КАРПОВИЧ • Большая российская энциклопедия - электронная версия". old.bigenc.ru. Archived from the original on 27 మార్చి 2024. Retrieved 26 March 2024.
  6. ↑ Istorii︠a︡ ukraïnsʹkoĭ muzyky (in ఉక్రెయినియన్). Nauk. dumka. 1900. p. 315. Retrieved 26 March 2024.
  7. 1 2 "1845 – народився Іван Карпенко-Карий, драматург". УІНП (in ఉక్రెయినియన్). Retrieved 26 March 2024.
  8. 1 2 "Karpenko-Kary, Ivan". Internet Encyclopedia of Ukraine. Retrieved 2023-03-07.
  9. ↑ "Актор та драматург І.К. Карпенко-Карий". Одеський літературний музей (in ఉక్రెయినియన్). Retrieved 26 March 2024.
  10. ↑ Історія української літератури другої половини XIX століття (in ఉక్రెయినియన్). Вища школа. 1979. p. 333. Retrieved 26 March 2024.
  11. ↑ Kyryli︠u︡k, I︠E︡vhen P. (1972). Слово, віддане народові: вибрані праці (in ఉక్రెయినియన్). Dnipro. p. 156. Retrieved 26 March 2024.
  12. ↑ Карпенко-Карий, Іван (2 February 2018). Сто тисяч: Книжки українською, українська література (in ఉక్రెయినియన్). Strelbytskyy Multimedia Publishing. p. XIV. Retrieved 26 March 2024.
  13. ↑ "Карпенко-Карий Іван Карпович". librarychl.kr.ua. Retrieved 27 March 2024.
  14. ↑ Володимир Панченко. Він був одним із батьків українського театру… // День. — 2004. — 2 лип. (in ఉక్రెయినియన్). Archived from the original on 2010-10-26. Retrieved 2010-10-04.
  15. ↑ Dnipro (in ఉక్రెయినియన్). Radi͡ansḱa Ukraina. 1965. p. 130. Retrieved 27 March 2024.
  16. ↑ Кононенко, П. П. (1993). Українська література (in ఉక్రెయినియన్). Вища школа. p. 68. ISBN 978-5-11-003576-0. Retrieved 27 March 2024.
  17. ↑ Мороз, Л. З. Карпенко-Карий Іван (in ఉక్రెయినియన్). Vol. 12. Інститут енциклопедичних досліджень НАН України. ISBN 978-966-02-2074-4. Retrieved 26 March 2024.
  18. ↑ "Заповідник-музей І.К. Тобілевича (Карпенко-Карого) Хутір Надія – Кіровоградський обласний краєзнавчий музей". kokm.kr.ua (in ఉక్రెయినియన్). Retrieved 27 March 2024.
  19. ↑ "Карпенко-Карий Іван - Біографія". УКРЛІТ.ORG. Retrieved 27 March 2024.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ఇవాన్_కార్పెంకో-కార్యీ&oldid=4810432" నుండి వెలికితీశారు